Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở lý luận Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin, các đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về đất đai. Đất đai là một tài nguyên thiên nhiên quý giá của mỗi quốc gia và nó cũng là yếu tố mang tính quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất.
Các Mác viết: “Đất đai là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông, lâm nghiệp”. Bởi vậy, nếu không có đất đai thì không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, con người không thể tiến hành sản xuất ra của cải vật chất để duy trì cuộc sống và duy trì nòi giống đến ngày nay. Trải qua một quá trình lịch sử lâu dài con người chiếm hữu đất đai biến đất đai từ một sản vật tự nhiên thành một tài sản của cộng đồng, của một quốc gia. Luật Đất đai năm 1993 của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam có ghi:“Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng.
Trải qua nhiều thế hệ nhân dân ta đã tốn bao công sức, xương máu mới tạo lập, bảo vệ được vốn đất đai như ngày nay!”(Luật đất đai, 1993) [13]. Luật Đất đai năm 2013 còn xác định rõ, cụ thể nội hàm của sở hữu toàn dân về đất đai, đó là: “ Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý ” (Luật đất đai, 2013) [15]. Từ nhận thức trên, các vấn đề đất đai luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm. Trong mỗi giai đoạn phát triển đã ban hành những chủ trương, chính sách, pháp luật đất đai cho phù hợp, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước đã đề ra.
n 6 Vì lẽ đó, thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW Hội nghị Trung ương 6 Khóa XI của Đảng về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; Tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Đất đai sửa đổi (Luật Đất đai 2013). Đây là sự kiện quan trọng có tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững được ổn định chính trị, xã hội của đất nước. Có thể nói quá trình sửa đổi Luật Đất đai được tiến hành một cách công phu, nghiêm túc và căn bản trên cơ sở thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, nội dung của Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI), thể hiện được ý chí, nguyện vọng của đa số tầng lớp nhân dân; giải quyết những tồn tại hạn chế trong lĩnh vực đất đai hiện nay. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: “Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, gắn nhiệm vụ, mục tiêu bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế - xã hội.
Đổi mới cơ chế quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực, vùng và các chương trình, dự án. Các dự án đầu tư xây dựng mới phải bảo đảm yêu cầu về môi trường. Thực hiện nghiêm ngặt lộ trình xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường.
Hoàn thiện hệ thống luật pháp về bảo vệ môi trường; xây dựng chế tài đủ mạnh để ngăn ngừa, xử lý các hành vi vi phạm. Khắc phục suy thoái, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái, nâng cao chất lượng môi trường. Thực hiện tốt chương trình trồng rừng, ngăn chặn có hiệu quả nạn phá rừng, cháy rừng; tăng diện tích các khu bảo tồn thiên nhiên. Quản lý, khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên đất, nước, khoáng sản và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác…” (Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, 2011) [5].
Thực hiện đồng bộ quy hoạch đất đai, khoáng sản, môi trường, tài nguyên nước. Tăng cường giám sát các tổ chức, cá nhân về quản lý, sử dụng tài nguyên bảo đảm đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường. Cơ sở pháp lý chuyển đổi mục đích sử dụng đất Sau đây là những cơ sở pháp lý được nghiên cứu để thực hiện đề tài. - Luật Đất đai 2013 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 29/11/2013.
- Nghị định 43/2014/NĐ-CP của Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều, khoản của Luật Đất đai số 45/2013/QH13 (Có hiệu lực từ 01/07/2014). - Nghị định 44/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về giá đất (Có hiệu lực từ 01/07/2014). - Nghị định 45/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất (Có hiệu lực từ 01/07/2014). - Nghị định 46/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước (Có hiệu lực từ 01/07/2014).
- Nghị định 47/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất (Có hiệu lực từ 01/07/2014). - Nghị định 35/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý, sử dụng đất trồng lúa (Có hiệu lực từ 01/07/2015). - Thông tư 23/2014/TT-BTNMT về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành (Có hiệu lực từ 05/07/2014). - Thông tư 24/2014/TT-BTNMT về hồ sơ địa chính do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành (Có hiệu lực từ 05/07/2014).
- Thông tư 25/2014/TT-BTNMT về bản đồ địa chính do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành (Có hiệu lực từ 05/07/2014) - Thông tư 29/2014/TT-BTNMT về Quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành (Có hiệu lực từ 17/07/2014). n 8 - Thông tư 30/2014/TT-BTNMT về Quy định quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành (Có hiệu lực từ 17/07/2014). - Thông tư 36/2014/TT-BTNMT quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành. - Thông tư 76/2014/TT-BTC của Bộ tài chính hướng dẫn Nghị định 45 về thu tiền sử dụng đất(Có hiệu lực từ 01/08/2014).
- Thông tư 77/2014/TT- BTC của Bộ tài chính hướng dẫn Nghị định 46 về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước (Có hiệu lực từ 01/08/2014). - Thông tư 37/2014/TT-BTNMT quy định chi tiết một số nội dung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành. - Thông tư số 02/2015/TT-BTNMT ngày 27 tháng 01 năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP và Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ. - Thông tư liên tịch số 14/2015/TTLT-BTNMT-BTP ngày 04/04/2015 do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành quy định việc tổ chức thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất.
- Thông tư số 74/2015/TT-BTC ngày 15/05/2015 của Bộ tài chính hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Quyết định số 528/2014/QĐ-UBND ban hành ngày 22/12/2014 2014 của UBND tỉnh Bắc Ninh Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và thực hiện trình tự thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất; bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. n 9 - Quyết định số 529/2014/QĐ-UBND ban hành ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Bắc Ninh Quy định hạn mức giao đất ở; diện tích tối thiểu được tách thửa đối với đất ở; hạn mức công nhận đất ở; hạn mức giao đất trống, đồi núi trọc, đất có mặt nước chưa sử dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. - Quyết định số 522/2014/QĐ-UBND ban hành ngày 29/12/2014 2014 của UBND tỉnh Bắc Ninh Quy định về Ban hành Bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh 05 năm (2015-2019).
- Quyết định số 28/QĐ-UBND ngày 22/01/2015 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc phê duyệt kế hoạch sử dụng đất năm 2015 huyện Gia Bình. - Quyết định số 428/QĐ-UBND ngày 05/5/2015 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. - Quyết định số 173/QĐ-UBND ngày 13/05/2013 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh về việc phê duyệt Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011-2015) huyện Gia Bình. - Quyết định số 1819/QĐ-BTNMT ngày 10/07/2015 do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành phê duyệt dự án Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và lập kế hoạch sử dụng đất 5 năm 2016 - 2020 cấp quốc gia.
- Quyết định số 573/QĐ-UBND ngày 31/12/2015 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc phê duyệt kế hoạch sử dụng đất năm 2016 huyện Gia Bình. - Văn bản số 1244/TCQLĐĐ-CQHĐĐ ngày 22/9/2014 của Tổng cục quản lý đất đai Hướng dẫn điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất các cấp và lập kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện. - Văn bản số 187/2015/BTNMT-TCQLDĐ ngày 21/01/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc điều chỉnh và lập kế hoạch sử dụng đất. - Văn bản số 282/CV-TNMT ngày 19/3/2015 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh về việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 cấp huyện và lập kế hoạch sử dụng đất năm 2016.
- Văn bản số 4389/BTNMT-TCQLĐĐ ngày 16/10/2015 của Tổng cục quản lý đất đai Hướng dẫn về việc lập kế hoạch sử dụng đất năm 2016. Khái quát chính sách đất nông nghiệp của Thế giới và Việt Nam 1.