Luận văn đánh giá hiện trạng và đề xuất biện pháp xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 moshav idan vùng arava israel

Luận văn đánh giá hiện trạng và đề xuất biện pháp xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 Moshav Idan, vùng Arava, Israel, nhằm tối ưu hóa quản lý chất thải nông nghiệp.

• Tác giả: Chu Văn Tâm
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Cảnh
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng và đề xuất biện pháp xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 Moshav Idan – vùng Arava – Israel
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Một số khái niệm
• 2.2. Ảnh hưởng của phế thải đồng ruộng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng
• 2.3. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 2.4. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.4.1. Tình hình quản lý phế thải đồng ruộng trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập thông tin, kế thừa số liệu, tài liệu
• 3.4.2. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
• 3.4.3. Phương pháp xác định khối lượng phế thải hữu cơ
• 3.4.4. Phương pháp tổng hợp và viết báo cáo
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá hiện trạng khu vực nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 4.1.3. Hoạt động sản xuất nông nghiệp tại nông trại 65 Moshav Idan
• 4.1.3.1. Khái quát về nông trại 65 Moshav Idan
• 4.1.3.2. Hiện trạng sử dụng đất tại nông trại 65 Moshav Idan năm 2016
• 4.1.3.3. Năng suất, sản lượng cây trồng của nông trại
• 4.1.3.4. Thành phần, khối lượng phế thải đồng ruộng của nông trại 65 Moshav Idan
• 4.2. Các biện pháp xử lý phế thải đồng ruộng ở nông trại 65 Moshav Idan
• 4.2.1. Biện pháp xử lý phế thải hữu cơ dễ phân hủy
• 4.2.2. Biện pháp xử lý phế thải hữu cơ khó phân hủy
• 4.2.3. Biện pháp xử lý phế thải từ vỏ, bao bì phân bón và thuốc BVTV
• 4.2.4. Đề xuất các biện pháp quản lý và xử lý phế thải đồng ruộng ở nông trại 65 Moshav Idan
• 4.2.4.1. Giải pháp về cơ chế chính sách
• 4.2.4.2. Giải pháp về quản lý
• 4.2.4.3. Giải pháp về công nghệ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Đánh giá hiện trạng

Nông trại 65 Moshav Idan, nằm trong vùng Arava, Israel, là một mô hình nông nghiệp hiện đại với quy trình sản xuất tiên tiến. Tuy nhiên, đánh giá hiện trạng phế thải đồng ruộng tại đây cho thấy một lượng lớn phế thải hữu cơ và vô cơ được phát sinh trong quá trình sản xuất. Theo số liệu thu thập, khối lượng phế thải hữu cơ từ các loại cây trồng như dưa lưới, cà chua, và các loại rau củ khác chiếm tỷ lệ lớn. Bên cạnh đó, phế thải vô cơ từ bao bì phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng là một vấn đề nghiêm trọng. Việc quản lý chất thải nông nghiệp chưa được thực hiện hiệu quả, dẫn đến ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, việc đốt phế thải không chỉ gây ô nhiễm không khí mà còn làm mất đi các chất dinh dưỡng cần thiết cho đất. Do đó, cần có những biện pháp xử lý phế thải đồng ruộng hợp lý để bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

1.1. Tình hình phế thải đồng ruộng

Phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 Moshav Idan chủ yếu bao gồm phế thải hữu cơ và vô cơ. Phế thải hữu cơ như rơm rạ, lá cây, và các phần thừa của cây trồng chiếm một phần lớn trong tổng khối lượng phế thải. Trong khi đó, phế thải vô cơ chủ yếu là bao bì thuốc bảo vệ thực vật và phân bón. Theo thống kê, khối lượng phế thải hữu cơ lên tới hàng trăm tấn mỗi năm, trong khi phế thải vô cơ cũng không kém phần nghiêm trọng. Việc không có hệ thống thu gom và xử lý hiệu quả đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng đất và nguồn nước. Điều này không chỉ gây hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động và cộng đồng xung quanh.

II. Biện pháp xử lý phế thải

Để giải quyết vấn đề xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 Moshav Idan, cần áp dụng các biện pháp hiệu quả và bền vững. Một trong những biện pháp quan trọng là tái chế phế thải hữu cơ thành phân bón hữu cơ. Việc ủ phân từ phế thải hữu cơ không chỉ giúp giảm thiểu lượng rác thải mà còn cung cấp dinh dưỡng cho đất, cải thiện chất lượng đất trồng. Bên cạnh đó, cần có các biện pháp thu gom và xử lý phế thải vô cơ một cách hợp lý, như thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật và phân bón để xử lý theo quy định. Ngoài ra, việc tuyên truyền và nâng cao nhận thức cho người dân về tầm quan trọng của việc quản lý phế thải cũng rất cần thiết. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng cần được triển khai để khuyến khích nông dân áp dụng các biện pháp xử lý phế thải hiệu quả.

2.1. Giải pháp xử lý phế thải hữu cơ

Giải pháp xử lý phế thải hữu cơ tại nông trại 65 Moshav Idan bao gồm việc ủ phân hữu cơ từ các loại phế thải như rơm rạ, lá cây và các phần thừa của cây trồng. Quá trình ủ phân không chỉ giúp giảm thiểu lượng phế thải mà còn tạo ra nguồn phân bón tự nhiên, cung cấp dinh dưỡng cho đất. Việc áp dụng công nghệ ủ hiện đại có thể rút ngắn thời gian ủ và nâng cao chất lượng phân bón. Ngoài ra, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và nông dân trong việc thu gom và xử lý phế thải hữu cơ, nhằm đảm bảo hiệu quả và bền vững trong quản lý chất thải nông nghiệp.

III. Quản lý chất thải nông nghiệp

Quản lý chất thải nông nghiệp tại nông trại 65 Moshav Idan cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Việc xây dựng hệ thống quản lý chất thải nông nghiệp bao gồm các bước thu gom, phân loại, xử lý và tái chế phế thải là rất cần thiết. Cần có các quy định rõ ràng về việc xử lý phế thải, đồng thời khuyến khích nông dân tham gia vào các chương trình bảo vệ môi trường. Việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý chất thải cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả xử lý. Hơn nữa, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để tạo ra một môi trường nông nghiệp bền vững, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

3.1. Chính sách và quy định

Chính sách và quy định về quản lý chất thải nông nghiệp tại nông trại 65 Moshav Idan cần được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và thực tiễn địa phương. Cần có các quy định cụ thể về việc thu gom, xử lý và tái chế phế thải nông nghiệp, nhằm đảm bảo an toàn cho môi trường và sức khỏe cộng đồng. Các chương trình đào tạo và tuyên truyền về quản lý chất thải cũng cần được triển khai để nâng cao nhận thức của nông dân. Hơn nữa, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới và các biện pháp xử lý phế thải hiệu quả.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Sự bùng nổ của nông nghiệp công nghệ cao toàn cầu đã mang lại sản lượng nông sản vượt bậc nhưng đồng thời tạo ra áp lực khổng lồ đối với hệ thống quản lý chất thải rắn. Theo thống kê từ Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO), mỗi năm thế giới phát sinh khoảng 3 tỷ tấn phế phụ phẩm trồng trọt, trong đó phế phụ phẩm từ lúa gạo chiếm 863 triệu tấn, lúa mì chiếm 754 triệu tấn và ngô chiếm 591 triệu tấn. Tại Việt Nam, chỉ riêng vùng Đồng bằng sông Cửu Long mỗi năm thải ra 39,4 triệu tấn rơm rạ, cùng với hàng nghìn tấn bao bì, chai lọ thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) với định mức phát sinh từ 1,0 đến 1,5 kg/ha/vụ.

Tại Israel – quốc gia có 50% diện tích là sa mạc và chỉ 2,2% dân số làm nông nghiệp nhưng xuất khẩu hơn 3,5 tỷ USD nông sản mỗi năm – bài toán thâm canh cường độ cao đi đôi với kiểm soát chất thải là yếu tố sống còn cho nền nông nghiệp bền vững. Đề tài khóa luận "Đánh giá hiện trạng và đề xuất biện pháp xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 Moshav Idan – vùng Arava – Israel" được thực hiện bởi sinh viên Chu Văn Tâm (Chuyên ngành Khoa học Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Minh Cảnh. Nghiên cứu đi sâu vào thực tế vận hành tại Nông trại 65 (chủ sở hữu: David Ohana) thuộc thung lũng Jordan Rift, vùng sa mạc Arava, Israel.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        TỔNG QUAN HIỆN TRẠNG PHẾ THẢI NÔNG TRẠI 65                |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Tổng diện tích: 28,5 ha (25 ha đất canh tác chuyên sâu)                          |
|  Tổng lượng phế thải phát sinh: 1.909.182,7 kg/năm (~1.909,2 tấn/năm)             |
|  - Phế thải hữu cơ dễ phân hủy: 1.869.400,0 kg (97,92%)                           |
|  - Phế thải vô cơ khó phân hủy (Plastic, màng phủ, ống tưới): 37.760,0 kg (1,98%) |
|  - Phế thải nguy hại (Vỏ bao bì phân bón, chai lọ BVTV): 2.022,7 kg (0,10%)       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề nghiên cứu và các điểm nghẽn (Pain Points)

1. Lãng phí sinh khối và phát thải khí nhà kính: Hoạt động đốt lộ thiên phế thải thực vật sau thu hoạch tạo ra khói mù, giải phóng $CO_2, CO, CH_4, NO_x, SO_2$, gây ô nhiễm tầng đối lưu và làm mất đi nguồn dinh dưỡng lớn. Theo Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), 1 tấn sinh khối chứa khoảng 5–8 kg N, 1,2 kg $P_2O_5$, 20 kg $K_2O$, 40 kg Si và 400 kg Carbon hữu cơ.
2. Áp lực rác thải polymer nhân tạo: Công nghệ nhà màng và màng phủ nông nghiệp phát sinh lượng lớn lưới chắn côn trùng, màng phủ luống LDPE, dây buộc poly-ethylene và ống tưới nhỏ giọt PE/PVC hư hỏng sau mỗi chu kỳ canh tác, gây tắc nghẽn dòng chảy và ô nhiễm đất nếu không được thu gom chuẩn hóa.
3. Rủi ro ô nhiễm chất thải nguy hại (CTNH): Vỏ chai lọ, bao gói thuốc BVTV và kích thích sinh trưởng nếu tồn lưu tự do trên đồng ruộng sẽ thẩm thấu hóa chất cực độc vào tầng nước ngầm và đất cát sa mạc.

Mục tiêu dự án

1. Mục tiêu 1: Điều tra, định lượng và phân tích thành phần cơ học của toàn bộ các dòng phế thải đồng ruộng phát sinh từ 4 loại cây trồng chủ lực (ớt ngọt, cà chua, dưa lưới, dưa hấu) tại Nông trại 65 Moshav Idan năm 2016.
2. Mục tiêu 2: Đánh giá hiệu quả kỹ thuật và tác động môi trường của các công nghệ xử lý hiện hành tại chỗ (đốt tiêu hủy, ủ phân compost tự nhiên, nén kiện tái chế, lưu chứa CTNH).
3. Mục tiêu 3: Đề xuất quy trình công nghệ quản lý tích hợp, chuyển đổi sinh khối hữu cơ thành phân bón vi sinh theo tiêu chuẩn Đề tài cấp Bộ B2004-32-66 và thiết lập chu trình thu hồi - tái chế chất thải vô cơ khép kín.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa bàn: Nông trại 65 Moshav Idan, Hội đồng khu vực Trung tâm Arava, Israel (tọa độ thung lũng Jordan Rift, lượng mưa trung bình 25–50 mm/năm, nhiệt độ mùa hè thường xuyên vượt ngưỡng 40°C).
• Thời gian nghiên cứu: 11 tháng thực địa (Tháng 8/2016 – Tháng 6/2017).
• Đối tượng: Toàn bộ sinh khối phụ phẩm cây trồng, màng nhựa nông nghiệp, đường ống tưới và vỏ bao bì nông dược.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại Nông trại 65 Moshav Idan, hoạt động canh tác ứng dụng 100% công nghệ cao: nhà kính - nhà lưới kiểm soát vi khí hậu, công nghệ tưới nhỏ giọt tự động Netafim (tiết kiệm 30%–50% nước tưới, hiệu quả phân phối đạt trên 90%), và giải pháp kiểm soát sinh học Bio-Bee (sử dụng ong nghệ thụ phấn và nhện bắt mồi Spider Mite, giúp cắt giảm 80% hóa chất BVTV). Tuy nhiên, khâu xử lý phế phẩm sau thu hoạch vẫn tồn tại sự bất cập giữa các phương pháp.

Tiêu chí	Đốt lộ thiên ngoài đồng	Ủ Compost truyền thống	Nén kiện thủy lực & Tái chế	Mô hình Đề xuất (Vi sinh B2004-32-66)
Chi phí vận hành	Rất thấp	Trung bình	Trung bình (cấp Moshav)	Thấp - Tối ưu hóa tại chỗ
Tác động môi trường	Phát thải $CO_2, CH_4$, bụi mịn $PM_{2.5}$, khói mù	Mùi phát sinh cục bộ nếu yếm khí	Không phát thải thứ cấp	Giảm 95% phát thải khí nhà kính
Thu hồi tài nguyên	Mất trắng N, P, K, C	Thu hồi 60%–70% mùn hữu cơ	Tái sinh 100% polymer hạt nhựa	Thu hồi >90% dinh dưỡng, sinh khối
Thời gian xử lý	1–2 ngày	60–90 ngày	Chu kỳ thu gom 7 ngày/lần	25–30 ngày (rút ngắn 60%)
Kiểm soát dịch hại	Diệt nấm bệnh tức thì	Khó diệt mầm bệnh nếu $T < 50^\circ\text{C}$	Không áp dụng cho hữu cơ	Tiêu diệt triệt để mầm bệnh tại $50^\circ\text{C}$

Phân loại yêu cầu giải pháp theo mô hình MoSCoW

• Must Have (Bắt buộc): Phân loại rác tại nguồn 100%; thu gom độc lập vỏ bao bì hóa chất nguy hại vào bể chứa chuyên dụng có khoảng cách 300–500m; ép kiện cơ học màng phủ plastic LDPE/HDPE.
• Should Have (Nên có): Ứng dụng chế phẩm vi sinh phân giải cellulose tốc độ cao để ủ chín tàn dư thực vật thân mềm và dây leo trong 25–30 ngày.
• Could Have (Có thể có): Tích hợp hầm lên men kỵ khí Biogas liên hợp để thu hồi khí sinh học $CH_4$ cho đun nấu và phát nhiệt cục bộ.
• Won't Have (Không áp dụng): Xây dựng lò đốt rác nhiệt độ cao tại chỗ do chi phí đầu tư lớn và không phù hợp với quy mô nông hộ 28,5 ha.

Thiết kế hệ thống quản lý và xử lý tích hợp

Hệ thống quản lý phế phẩm đồng ruộng được mô hình hóa thành 3 phân luồng kỹ thuật độc lập:

Tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn pháp lý áp dụng

Hệ thống xử lý được thiết kế tương thích với khung pháp chế quốc tế và Việt Nam:

• Cleanliness Protection Law 1984 & Removal of Plastic Sheets Regulation 1993 (Israel).
• Luật Bảo vệ Môi trường 2014 (Luật số 55/2014/QH13) & Nghị định 38/2015/NĐ-CP về quản lý chất thải và phế liệu.
• Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia về ngưỡng chất thải nguy hại (QCVN 07:2009/BTNMT).
• Thông tư liên tịch 05/2016/TTLT-BNNPTNT-BTNMT hướng dẫn thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

1. Phương pháp lấy mẫu thực địa: Áp dụng phương pháp ô tiêu chuẩn ngẫu nhiên theo đường chéo góc. Trên diện tích chuẩn $100\text{ m}^2$, chia thành 100 ô nhỏ ($1\text{ m}^2$/ô), chọn 3 vị trí đại diện để thu gom, cân đo khối lượng tươi của thân, cành, lá, quả sót sau thu hoạch.
2. Phương pháp ngoại suy tải lượng: $$\bar{M}{\text{cây trồng}} = \left( \frac{1}{3} \sum{k=1}^{3} m_k \right) \times 10.000 \times S_{\text{canh tác}} \quad (\text{kg})$$ Trong đó: $m_k$ là khối lượng tươi tại ô tiêu chuẩn thứ $k$ (kg/$\text{m}^2$); $S_{\text{canh tác}}$ là diện tích gieo trồng (ha).

---

Implementation và kết quả

Quy trình công nghệ ủ phân hữu cơ vi sinh (Bio-Composting Protocol)

Quy trình xử lý sinh khối thực vật áp dụng công nghệ vi sinh tuyển chọn từ Đề tài Khoa học cấp Bộ B2004-32-66 do PGS.TS. Nguyễn Xuân Thành chủ trì:

class CompostProcessSimulation:
    """
    Mo phong dong hoc phan huy sinh khoi dong ruong theo tieu chuan B2004-32-66
    """
    def __init__(self, biomass_weight_kg, initial_moisture, initial_cn_ratio):
        self.biomass = biomass_weight_kg
        self.moisture = initial_moisture  # Target: 40% - 70%
        self.cn_ratio = initial_cn_ratio  # Target: 25:1 - 30:1
        self.temp_profile = []
        self.stage = "Mesophilic"

    def adjust_parameters(self, added_water_liters, added_npk_kg, microbial_inoculant_kg):
        # Dieu chinh do am va ty le C/N bang phu gia va che pham vi sinh
        self.moisture += (added_water_liters / self.biomass) * 100
        self.cn_ratio = self.cn_ratio * (1 - (added_npk_kg * 0.05))
        return {
            "status": "Ready for Incubation",
            "current_moisture": f"{self.moisture:.2f}%",
            "current_CN": f"{self.cn_ratio:.2f}",
            "inoculant_rate": f"{(microbial_inoculant_kg / self.biomass)*100:.3f}% wt/wt"
        }

    def execute_fermentation(self, days):
        for day in range(1, days + 1):
            if day <= 3:
                temp = 25 + day * 5  # Giai doan 1: Mesophilic (25 - 40°C)
                self.stage = "Mesophilic Phase"
            elif 4 <= day <= 18:
                temp = 50 + (day % 3)  # Giai doan 2: Thermophilic (45 - 65°C - Diet mam benh)
                self.stage = "Thermophilic Peak (Pathogen Elimination)"
            else:
                temp = 45 - (day - 18) * 1.5  # Giai doan 3: Maturation & Cooling
                self.stage = "Cooling & Curing Phase"
            self.temp_profile.append((day, temp, self.stage))
        return self.temp_profile[-1]

# Khoi tao me u 100 tan sinh khoi dua luoi/dua hau tai Moshav Idan
batch = CompostProcessSimulation(biomass_weight_kg=100000, initial_moisture=35.0, initial_cn_ratio=45.0)
setup = batch.adjust_parameters(added_water_liters=15000, added_npk_kg=200, microbial_inoculant_kg=50)
result = batch.execute_fermentation(days=30)

Các bước triển khai kỹ thuật ngoài thực địa

1. Chuẩn bị đống ủ: Đắp luống sinh khối chiều rộng tiêu chuẩn 2,0 m, chiều cao 1,5 m, chiều dài linh hoạt theo diện tích bãi chứa.
2. Phun chế phẩm vi sinh: Cứ mỗi lớp sinh khối dày 30 cm, tiến hành tưới đều dung dịch chứa các chủng vi sinh vật đối kháng và phân giải lignocellulose (Trichoderma sp., Bacillus subtilis, Streptomyces sp.) kết hợp bổ sung phân lân NPK và phân chuồng hoai.
3. Che phủ cách ly: Dùng bạt bọc chuyên dụng giữ nhiệt độ khối ủ ổn định ở ngưỡng $45^\circ\text{C} - 50^\circ\text{C}$, duy trì độ ẩm tối ưu 40%–70%.
4. Đảo trộn cơ học: Tiến hành kiểm tra và đảo luống bằng máy xúc tại ngày thứ 10–15 để cung cấp oxy hiếu khí. Sau 25–30 ngày, toàn bộ rơm rạ, dây leo phân hủy hoàn toàn thành phân hữu cơ giàu mùn.

Dữ liệu thực nghiệm và kết quả kiểm toán phế thải

Nông trại 65 canh tác 25 ha đất cát trong năm 2016 với năng suất sinh học vượt trội: Cà chua đạt 285,5 tấn/ha; Dưa hấu đạt 95–120 tấn/ha; Dưa lưới đạt 90,3–115,6 tấn/ha; Ớt ngọt đạt 91,0 tấn/ha. Tổng sản lượng nông sản thương phẩm đạt 4.849,3 tấn. Đi kèm với năng suất này là lượng phế phẩm đồng ruộng khổng lồ được điều tra chi tiết:

1. Phát sinh phế thải hữu cơ dễ phân hủy

Loại cây trồng	Diện tích (ha)	Vụ canh tác	Khối lượng thải đơn vị (kg/ha)	Tổng khối lượng thải (kg)	Tỷ lệ đóng góp (%)
Ớt ngọt	6	Đông	34.000	204.000	10,91%
Cà chua	4	Đông	44.000	176.000	9,41%
Dưa lưới	7	Hè	46.200	323.400	17,30%
Dưa lưới	7	Đông	48.400	338.800	18,12%
Dưa hấu	8	Hè	50.600	404.800	21,65%
Dưa hấu	8	Đông	52.800	422.400	22,61%
Tổng cộng	25	-	-	1.869.400	100,00%

Nhận xét: Cây họ bầu bí (dưa hấu, dưa lưới) canh tác 2 vụ/năm chiếm tới 79,68% tổng lượng sinh khối hữu cơ do thân mọng nước, tỷ lệ lá và quả loại thải cao.

2. Phát sinh phế thải vô cơ khó phân hủy

Loại cây trồng	Diện tích (ha)	Quy cách bảo vệ	Khối lượng thải (kg/ha)	Tổng khối lượng (kg)	Tỷ lệ (%)
Ớt ngọt	6	Nhà lưới, màng phủ, dây nhựa	2.070	12.420	32,89%
Cà chua	4	Nhà kính cao sản, màng phủ	2.510	10.040	26,59%
Dưa lưới	7	Canh tác ngoài trời, màng phủ	1.020	7.140	18,91%
Dưa hấu	8	Canh tác ngoài trời, màng phủ	1.020	8.160	21,61%
Tổng cộng	25	-	-	37.760	100,00%

3. Phát sinh vỏ bao bì phân bón và thuốc BVTV (CTNH)

Loại cây trồng	Bao bì phân bón (kg)	Vỏ chai/gói thuốc BVTV (kg)	Tổng lượng phát sinh (kg)
Ớt ngọt (6 ha)	255,0	99,0	354,0
Cà chua (4 ha)	337,5	139,5	477,0
Dưa lưới (7 ha)	410,2	183,0	593,2
Dưa hấu (8 ha)	412,5	186,0	598,5
Tổng khối lượng	1.415,2	607,5	2.022,7

4. Tổng hợp cơ cấu chất thải đồng ruộng toàn trang trại

========================================================================================
CƠ CẤU CHẤT THẢI RẮN NÔNG NGHIỆP TẠI NÔNG TRẠI 65 MOSHAV IDAN NĂM 2016
========================================================================================
[#####################################################################] Hữu cơ: 97,92% (1.869,40 tấn)
[#] Polymer khó phân hủy: 1,98% (37,76 tấn)
[.] Bao bì phân bón & Hóa chất BVTV: 0,10% (2,02 tấn)
----------------------------------------------------------------------------------------
TỔNG CỘNG: 1.909.182,7 kg (100,00%)
========================================================================================

---

Đổi mới và đóng góp

1. Định lượng toàn diện ma trận dòng vật chất (Material Flow Analysis): Khóa luận là công trình nghiên cứu thực chứng hiếm hoi lượng hóa chi tiết từng kilogram chất thải rắn nông nghiệp phát sinh theo từng loại cây trồng và từng mùa vụ tại vùng hoang mạc Arava, cung cấp cơ sở dữ liệu chính xác cho việc hoạch định môi trường.
2. Chuẩn hóa quy trình xử lý sinh học thích ứng khí hậu khô hạn: Đề xuất cải tiến quy trình ủ compost vi sinh B2004-32-66 phù hợp với điều kiện nhiệt độ cao ($>40^\circ\text{C}$) và độ ẩm không khí thấp của sa mạc, rút ngắn chu kỳ chuyển hóa mùn từ 90 ngày xuống còn 25–30 ngày, bảo toàn 90% hàm lượng đạm, lân, kali hữu cơ.
3. Mô hình phối hợp công - nông nghiệp tại Moshav: Hệ thống hóa giải pháp liên kết giữa nông hộ cá thể và bãi rác trung tâm Moshav Idan thông qua dây chuyền ép nén thủy lực tỷ số cao, giúp giảm 75% thể tích rác nhựa cồng kềnh trước khi vận chuyển tái chế tại các nhà máy công nghiệp phía Bắc Israel.
4. Ứng dụng nguyên lý nông nghiệp tuần hoàn: Tái tuần hoàn sinh khối sau thu hoạch thành nguồn phân bón hữu cơ trực tiếp cải tạo kết cấu đất cát xốp nghèo dinh dưỡng tại chỗ, giảm thiểu phụ thuộc vào phân bón hóa học tổng hợp.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng tại Việt Nam và quốc tế

Mô hình nghiên cứu tại Nông trại 65 Moshav Idan mang tính khả thi cao khi chuyển giao cho các vùng nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam (như Đà Lạt - Lâm Đồng, Mộc Châu - Sơn La, Khu nông nghiệp công nghệ cao Củ Chi - TP.HCM, các hợp tác xã trồng trọt tại Ninh Thuận, Bình Thuận):

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                  LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI HỆ THỐNG 4 GIAI ĐOẠN (ROADMAP)              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 1 (Tháng 1 - 2): Kiểm toán chất thải & Quy hoạch hạ tầng               |
| - Xây dựng bể thu gom CTNH tiêu chuẩn (bê tông hóa, có gờ chống tràn).           |
| - Thiết lập trạm ủ luống kỵ khí/hiếu khí có mái che phân tán theo cụm 5 ha.      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 2 (Tháng 3 - 4): Triển khai kỹ thuật vi sinh & Huấn luyện               |
| - Cung cấp chế phẩm vi sinh phân giải cellulose (Trichoderma, Bacillus).          |
| - Tập huấn công nhân quy trình phân loại 3 dòng thải và nguyên tắc bón 4 đúng.    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 3 (Tháng 5 - 8): Vận hành chu trình ủ Compost & Ép nén nhựa             |
| - Thu gom sinh khối sau vụ thu hoạch, vận hành ủ luống hiếu khí 30 ngày.         |
| - Vận hành máy nén phế phẩm nhựa màng phủ liên kết đơn vị tái chế.               |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 4 (Tháng 9 - 12): Đánh giá nông học & Nhân rộng                         |
| - Kiểm nghiệm chất lượng mùn hữu cơ, bón lót cải tạo đất vụ mới.                  |
| - Đo lường chỉ số hoàn vốn (ROI) và cắt giảm chi phí phân bón vô cơ.             |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit & ROI Analysis)

• Chi phí đầu tư ban đầu: Bể chứa CTNH chuyên dụng (500 USD/bể); Chế phẩm vi sinh phân giải xenlulozo (khoảng 30–50 USD/ha/vụ); Máy băm phụ phẩm di động (1.500 USD).
• Lợi ích kinh tế thu về:
  • Cung cấp hơn 700 tấn phân compost giàu mùn/năm cho 25 ha đất, tiết kiệm 12.000 – 15.000 USD chi phí mua phân bón khoáng NPK.
  • Cắt giảm 100% chi phí phạt hành chính về vi phạm vệ sinh môi trường nông thôn.
  • Tăng năng suất cây trồng vụ sau từ 5%–10% nhờ độ phì nhiêu của đất cát được cải thiện liên tục.
• Thời gian hoàn vốn (Payback Period): Ước tính từ 1,2 đến 1,8 năm trên quy mô nông trại 25–30 ha.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

1. Sự phụ thuộc vào phân loại thủ công: Khâu tách dây nhựa buộc cây và ống tưới nhỏ giọt ra khỏi thân cây cà chua, ớt trước khi đưa vào máy băm còn tốn nhiều công lao động.
2. Khống chế độ ẩm mùa hè sa mạc: Tốc độ bốc hơi nước cực cao tại thung lũng Arava khiến lớp mặt của luống ủ dễ bị khô kiệt, đòi hỏi phải theo dõi và cấp ẩm bổ sung thường xuyên để duy trì hoạt tính vi sinh vật.

Hướng phát triển mở rộng

• Tích hợp cảm biến IoT: Lắp đặt hệ thống que đo đa tầng tự động giám sát nhiệt độ, độ ẩm và nồng độ oxy hòa tan trong luống ủ compost, kết nối dữ liệu về điện thoại thông minh qua sóng Lora/Zigbee.
• Đồng lên men sinh học (Anaerobic Co-Digestion): Nghiên cứu phối trộn sinh khối tàn dư thực vật giàu Carbon với phân chuồng động vật giàu Nitơ trong các hầm Biogas công nghiệp cải tiến để thu hồi đồng thời điện năng sinh học và phân bón lỏng vi sinh.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------------------+
|                                ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI DỰ ÁN                                |
+---------------------------+-------------------------------------------------------------+
| Sinh viên & Học viên      | - Tài liệu tham khảo chuẩn mực về kiểm toán môi trường nông |
|                           |   nghiệp và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm thực địa.    |
|                           | - Hiểu rõ bài học thành công từ nền nông nghiệp Israel.    |
+---------------------------+-------------------------------------------------------------+
| Kỹ sư môi trường & AgTech | - Nắm vững thông số thiết kế luống ủ hiếu khí thích ứng     |
|                           |   vùng khô hạn và quy chuẩn thu gom chất thải nguy hại.    |
|                           | - Ứng dụng code mô phỏng động học phân hủy vi sinh.         |
+---------------------------+-------------------------------------------------------------+
| Chủ nông trại & Doanh     | - Giảm 20% - 30% chi phí phân bón hàng năm nhờ tái sinh mùn.|
| nghiệp nông nghiệp        | - Đạt các chứng chỉ tiêu chuẩn GlobalGAP, Organic farming.  |
+---------------------------+-------------------------------------------------------------+
| Nhà nghiên cứu khoa học   | - Bộ dữ liệu thực tế về hệ số phát thải trên 4 loại cây     |
|                           |   trồng công nghệ cao phục vụ nghiên cứu LCA chuyên sâu.   |
+---------------------------+-------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai quy trình ủ phân vi sinh tại chỗ là gì?

Cần trang bị máy băm phụ phẩm công suất 5–7 HP (nghiền nhỏ cành nhánh xuống 3–5 cm), nguồn nước cấp duy trì ẩm độ 40%–70%, bạt nhựa tối màu giữ nhiệt và chế phẩm vi sinh chuyên dụng chứa các chủng vi khuẩn, xạ khuẩn, nấm đối kháng phân giải cellulose hoạt tính cao.

2. Xử lý lượng màng phủ plastic và ống tưới hư hỏng như thế nào để không gây hại môi trường?

Tuyệt đối không đốt vì sẽ tạo ra độc chất dioxin/furan. Cần tiến hành giũ sạch đất cát, thu gom định kỳ về bãi tập trung, sử dụng máy ép kiện thủy lực (hydraulic baler) để nén thể tích với tỷ số nén cao thành từng khối lập phương gọn gàng, sau đó ký hợp đồng chuyển giao cho các nhà máy tái chế nhựa công nghiệp.

3. Quy trình Triple-Rinse đối với vỏ chai thuốc BVTV thực hiện ra sao?

Sau khi dùng hết thuốc, người vận hành đổ nước sạch vào khoảng 1/4 dung tích chai, đóng nắp lắc mạnh trong 30 giây rồi đổ dung dịch tráng vào bình phun để tận dụng. Lặp lại thao tác đúng 3 lần. Cuối cùng, dùng dao hoặc kéo chuyên dụng đục thủng đáy/cắt đôi vỏ bao bì để vô hiệu hóa khả năng tái sử dụng trước khi lưu giữ trong bể thu gom CTNH.

4. Chi phí chế phẩm vi sinh cho 1 ha canh tác là bao nhiêu?

Chi phí chế phẩm vi sinh dao động từ 700.000 đến 1.200.000 VNĐ cho mỗi đợt xử lý sinh khối của 1 ha, thấp hơn nhiều so với giá trị dinh dưỡng của nguồn phân bón hữu cơ thành phẩm thu được (tương đương 5.000.000 – 8.000.000 VNĐ phân hữu cơ thương mại).

5. Khí hậu mùa đông nhiệt độ thấp có làm ngưng trệ quá trình ủ Compost không?

Giai đoạn đầu (Mesophilic) có thể kéo dài thêm 2–3 ngày, nhưng khi vi sinh vật hoạt hóa phân giải cơ chất, phản ứng tỏa nhiệt sinh học nội tại sẽ nhanh chóng đẩy nhiệt độ khối ủ lên $45^\circ\text{C} - 55^\circ\text{C}$. Việc che chắn kín bằng bạt cách nhiệt dày sẽ đảm bảo quá trình lên men diễn ra liên tục mà không phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường ngoài trời.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Chu Văn Tâm đã giải quyết trọn vẹn bài toán đánh giá định lượng và thiết lập hệ thống giải pháp kỹ thuật xử lý 1.909,18 tấn phế thải đồng ruộng tại Nông trại 65 Moshav Idan, vùng sa mạc Arava, Israel. Bằng việc tích hợp các quy chuẩn xử lý phế phẩm polymer cơ giới hóa, phân luồng nghiêm ngặt chất thải nông dược nguy hại và ứng dụng công nghệ vi sinh B2004-32-66 chuyển hóa 1.869,4 tấn sinh khối thực vật thành phân bón hữu cơ sinh học, công trình không chỉ giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm môi trường mà còn hoàn thiện mắt xích kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp công nghệ cao.

Mô hình là bài học kinh nghiệm quý báu cho nền nông nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển dịch từ phương thức canh tác truyền thống phát thải cao sang nền nông nghiệp sinh thái tuần hoàn, bảo vệ tài nguyên đất và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, giữ vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế ở hầu hết các nƣớc, nhất là ở các nƣớc đang phát triển. Việt Nam là một nƣớc nông nghiệp với trên 10 triệu ha đất nông nghiệp, trong đó có 2 vùng đồng bằng lớn là đồng bằng Sông Hồng và đồng bằng Sông Cửu Long. Cùng với việc tự do hóa sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa gạo đã giúp Việt Nam là nƣớc thứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo. Các sản phẩm nông nghiệp không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng của ngƣời dân trong nƣớc mà nó còn là các mặt hàng xuất khẩu ra nƣớc ngoài.

Bên cạnh những lợi ích về mặt kinh tế, việc sản xuất nông nghiệp trồng trọt còn tồn tại các vấn đề về bãi chứa, đầu ra cho các phế phẩm đồng ruộng sau thu hoạch nhƣ rơm rạ, vỏ trấu, thân cây. Số liệu hàng trăm ngàn tấn nông sản xuất khẩu hàng năm tƣơng ứng với con số gấp nhiều lần nhƣ thế về phế thải nông nghiệp. Đây là một thực trạng đáng lo ngại và cần có hƣớng giải quyết triệt để, hiệu quả của ngành nông nghiệp Việt Nam. Israel là một quốc gia ở vùng Tây Nam Á nằm ở phía đông nam của biển Địa Trung Hải.

Phía bắc giáp với Lebanon, Syria và Jordan ở phía Đông, và Ai Cập ở phía tây nam, diện tích khoảng 20. Là một quốc gia nhỏ nhƣng ngành nông nghiệp phát triển vƣợt bậc chỉ với 2,2% dân số làm nông nghiệp, nhƣng mỗi năm, Israel xuất khẩu khoảng 3,5 tỷ USD nông sản và là một trong những nƣớc xuất khẩu hàng đầu thế giới. Song song với đó ngành nông nghiệp ở Israel cũng tạo ra một khối lƣợng khổng lồ phế thải nông nghiệp. Trong thời gian 11 tháng học tập và làm việc tại nông trại 65 moshav Idan, Arava, Israel em thấy rằng Isarel luôn hƣớng tới sự phát triển bền vững và xem đó là trọng tâm trong chính sách quốc gia, vừa đảm bảo phát triển n 2 kinh tế vừa bảo vệ môi trƣờng, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, vấn đề quản lý phế thải nông nghiệp rất đƣợc quan tâm và mang lại hiệu quả tốt trong bảo vệ môi trƣờng.

Xét thấy việc quản lý phế thải đồng ruộng ở nƣớc ta chƣa hiệu quả, tất cả các nguồn phế thải này một phần bị đốt gây ô nhiễm không khí gây ra hiệu ứng nhà kính, phần còn lại gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trƣờng đất, nguồn nƣớc và là ổ dịch bệnh lây lan rất nguy hiểm trên đồng ruộng, việc xử lý vỏ bao bì thuốc BVTV ở đây cũng chƣa thực sự hiệu quả, Mặt khác, theo Viện nghiên cứu lúa Quốc tế (IRRI) – Philippines, trong 1 tấn rơm chứa 5 – 8kg đạm; 1,2kg lân; 20kg kali; 40kg silic và 400kg carbon. Do vậy đốt bỏ rơm rạ cũng có nghĩa là đã bỏ đi một lƣợng dinh dƣỡng cần thiết cho cây trồng. Từ đó ta thấy việc quản lý tốt phế phẩm trên đồng ruộng không chỉ làm sạch môi trƣờng, mà còn có thể trả lại cho đất lƣợng chất dinh dƣỡng mất đi trong quá trình canh tác. Vì vậy, xuất phát từ thực tế trên, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng và đề xuất biện pháp xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 Moshav Idan – vùng Arava – Israel” với mục đích nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trƣờng trong nông nghiệp đồng thời giảm thiểu các tác động xấu đến môi trƣờng và sức khỏe con ngƣời.

Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu chung - Đánh giá hiện trạng và công tác xử lý phế thải đồng ruộng của nông trại 65 moshav Idan từ đó đƣa ra những giải pháp phù hợp trong công tác xử lý phế thải đồng ruộng của nông trại. - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xử lý phế thải đồng ruộng nhằm cải thiện chất lƣợng môi trƣờng, đảm bảo sức khỏe cộng đồng và n 3 phát triển nông nghiệp bền vững ở nông trại 65 Moshav Idan.

Mục tiêu cụ thể - Đánh giá hiện trạng phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 moshav Idan. - Đánh giá hiện trạng xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 moshav Idan. - Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, xử lý phế thải đồng ruộng ở nông trại 65 Moshav Idan. Yêu cầu của đề tài - Số liệu thu thập phải khách quan, trung thực, chính xác.

- Đề xuất những giải pháp kiến nghị phải có tính khả thi, thực tế, phù hợp với điều kiện thực tế của nông trại. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học Qua đề tài giúp em có cơ hội tiếp cận với cách thức thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học và hoàn thiện một khóa luận tốt nghiệp. Vận dụng đƣợc các kiến thức đã học vào trong thực tiễn.

Ý nghĩa trong thực tiễn Đánh giá đƣợc thực trạng xử lý phế thải đồng ruộng tại nông trại 65 Moshav Idan còn có những ƣu điểm, hạn chế nào. Trên cơ sở đó đƣa ra các biện pháp quản lý, xử lý phế thải đồng ruộng ở nông trại 65 Moshav Idan. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Một số khái niệm 2.1 Tổng quan về phế thải nông nghiệp - Theo bách khoa toàn thƣ mở Wikipedia: “Chất thải là những vật và chất mà ngƣời dùng không còn muốn sử dụng và thải ra, tuy nhiên trong một số ngữ cảnh nó có thể là không có ý nghĩa với ngƣời này nhƣng lại là lợi ích của ngƣời khác. Trong cuộc sống, chất thải đƣợc hình dung là những chất không còn đƣợc sử dụng cùng với những chất độc đƣợc xuất ra từ chúng”. - Theo luật Bảo vệ Môi Trƣờng 2014: “Chất thải là vật chất đƣợc thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác”. - Theo Báo cáo môi trƣờng quốc gia năm 2011: “Chất thải rắn nông nghiệp thông thƣờng là chất thải rắn phát sinh từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp nhƣ: trồng trọt (thực vật chết, tỉa cành, làm cỏ.), thu hoạch nông sản (rơm, rạ, trấu, cám, lõi ngô, thân ngô), bao bì đựng phân bón, thuốc BVTV, các chất thải ra từ chăn nuôi, giết mổ động vật, chế biến sữa, chế biến thuỷ sản.” - Theo Nguyễn Xuân Thành và cộng sự (2011): “Phế phụ phẩm trồng trọt trên đồng ruộng bao gồm các vật chất loại bỏ từ hoạt động trồng trọt của hoạt động sản xuất nông nghiệp mà chủ yếu là tàn dƣ thực vật hay chất thải sau thu hoạch”.

- Theo Phạm Văn Toản và cộng sự (2004): “Phụ phẩm nông nghiệplà chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động nông nghiệp nhƣ: rơm rạ, thân lá cây ngô, thân lá lạc, lá mía, thân cây bông…” - Theo Nghị định 38/NĐ-CP về quản lý chất thải và phế liệu: “Các chất n 5 thải nguy hại là bao bì chứa hóa chất độc hại hoặc sản phẩm hóa chất độc hại sử dụng trong sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp phải đƣợc thu gom, lƣu giữ, vận chuyển và xử lý theo quy định về quản lý chất thải nguy hại”. Phân loại Theo Lê Văn Nhƣơng và cộng sự (1998), phế thải đồng ruộng đƣợc phân loại theo nhiều cách khác nhau nhƣ: theo nguồn gốc phát sinh, tính nguy hại, thành phần hóa học và theo khả năng phân hủy sinh học. Theo thành phần hóa học: Phân thành 2 nhóm là: - Phế thải hữu cơ: Nhóm hợp chất hữu cơ chứa cacbon: xenluloza, hemixenluloza, pectin, lignin, tinh bột và nhóm hợp chất hữu cơ chứa Nitơ: protein, kitin. - Phế thải vô cơ: Bao gồm các túi đựng phân bón hóa học, túi đựng thuốc trừ sâu, thuốc BVTV, chai lọ, bình phun hóa chất đã hỏng… Theo khả năng phân hủy sinh học: Phế thải đồng ruộng đƣợc chia thành phế thải đồng ruộng có khả năng phân hủy sinh học (tàn dƣ thực vật) và phế thải không có khả năng phân hủy sinh học (Bao bì, chai lọ chứa đựng phân bón, thuốc BVTV).

Theo nguồn gốc phát sinh: phế thải đồng ruộng gồm các phế thải có nguồn gốc từ các phế phụ phẩm trồng trọt và từ các bao bì đựng các hóa chất sử dụng trong nông nghiệp. Các phế phụ phẩm trồng trọt gồm các loại phế thải trong quá trình thu hoạch và chế biến nhiều loại cây trồng khác nhau nhƣ: Các loại rơm, rạ sau khi thu hoạch lúa tại các cánh đồng, các loại lá, thân cây, cỏ dại tại các vƣờn cây, các phần dập của cây lúa không sử dụng đƣợc ở các ruộng sau khi thu hoạch… Phế thải từ các bao bì đựng hóa chất sử dụng trong nông nghiệp gồm chai, lọ…bằng thủy tinh hoặc nhựa đƣợc dùng làm vỏ đựng thuốc trừ sâu, trừ n 6 cỏ, diệt côn trùng, thuốc chữa bệnh cho động vật sau khi đã qua sử dụng đƣợc thải bỏ, các túi nilon, túi giấy dùng đựng phân bón vi sinh, phân đạm, phân lân và kể cả các hóa chất BVTV đã quá hạn sử dụng… Đây là các vật phẩm có tính nguy hại cao, cần phải có biện pháp thu gom và xử lý thích hợp. Nguồn phát sinh phế thải đồng ruộng Nguồn gốc phát sinh phế thải đồng ruộng từ nhiều nguồn khác nhau và đƣợc thể hiện qua sơ đồ sau: Trồng trọt Thu hoạch Bón phân, Bảo vệ thực ( thực vật nông sản kích thích vật, động vật chết, làm cỏ, ( rơm rạ, rấu sinh trƣởng (chai, lọ tỉa cành,…) cám, thân lõi (bao bì đựng hóa ngô, vỏ quả, chứa đựng) chất BVTV) …) Phế thải đồng ruộng Hình 2.1: Sơ đồ nguồn gốc phát sinh phế thải đồng ruộng 2. Ảnh hưởng của phế thải đồng ruộng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng Lƣợng phế thải do hoạt động nông nghiệp để lại hàng năm là rất lớn.

Nếu lƣợng phế thải này không đƣợc xử lý và quản lý chặt chẽ thì sẽ làm nảy sinh một số vấn đề nhƣ ảnh hƣởng đến môi trƣờng đất, môi trƣờng nƣớc, không khí, cảnh quan và sức khoẻ cộng đồng. Tác động của phế thải đồng ruộng tới môi trường đất: Việc thải bỏ bừa bãi các loại chất thải vô cơ, đặc biệt là chất thải có tính n 7 nguy hại sẽ làm cho đất bị thoái hoá, giảm độ tơi xốp và màu mỡ của đất, tuy nhiên tác động của phế thải đồng ruộng tới môi trƣờng đất là không đáng kể vì thành phần của chúng chủ yếu là chất hữu cơ có tác dụng tốt đối với đất và cây trồng. Tác động của phế thải đồng ruộng tới môi trường nước: Là việc các loại chất thải nguy hại không đƣợc thu gom hợp lý bị rửa trôi gây ô nhiễm nguồn nƣớc mặt và nƣớc ngầm.