MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Từ xưa đến nay, đất đai vẫn luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong các hoạt động sống và sản xuất của con người. Nước ta đã trải qua hàng ngàn năm dựng nước giữ nước đó chính là những cuộc đấu tranh bảo vệ đất bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia, vì vậy hơn ai hết nhân dân ta đã hiểu sâu sắc giá trị đất đai. Đất đai có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Đất đai là yếu tố cấu thành lãnh thổ quốc gia, đất đai gắn liền với lịch sử dân tộc và tình cảm của con người trên đất đai. vai trò quan trọng như vậy nhưng đất đai lại là tài nguyên không tái tạo, hạn chế về số lượng và giới hạn về diện tích. Vì vậy chúng ta phải quản lý và sử dụng đất đai sao cho hợp lý và có hiệu quả cao nhất. Hiện nay, với nền kinh tế ngày càng phát triển, tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, dân số gia tăng cũng kéo theo nhu cầu sử dụng đất tăng lên.
Chính vì vậy, các vấn đề tiêu cực liên quan đến đất đai cũng ngày càng nhiều. Chính vì vậy, các vấn đề tiêu cực liên quan đến đất đai cũng ngày càng nhiều. Xuất phát từ vị trí và tầm quan trọng của đất đai, Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra nhiều chính sách pháp luật để quản lí chặt chẽ, khai thác có hiệu quả quỹ đất. Tuy nhiên, khi áp dụng vào thực tiễn lại gặp phải rất nhiều khó khăn.
Do đất đai là tài sản có giá trị lớn, mà công tác quản lí về đất đai còn tồn tại nhiều hạn chế và bất cập nên việc phát sinh tình trạng tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai là điều không thể tránh được. Tình trạng này diễn ra trên tất cả các địa phương trong cả nước. Việc giải quyết vấn đề này là rất trọng yếu, vì nếu làm tốt sẽ củng cố thêm niềm tin cho người dân vào sự quản lí của Nhà nước. Đồng thời ngăn chặn việc phát sinh thêm nhiều vụ việc mới, giảm thiểu tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt 2 cấp do công tác giải quyết chưa đạt được hiệu quả.
Phường Hương Sơn thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Trong những năm gần đây, công tác quản lý nhà nước về đất đai đã đạt được một số kết quả tích cực góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Song, do rất nhiều nguyên nhân nên công tác quản lý vẫn còn nhiều bất cập. Đặc biệt là các vụ việc giải quyết tranh chấp đất đai trong nhân dân gặp nhiều khó khăn trong việc giải quyết.
Đây là nguyên nhân tiềm ẩn các nguy cơ bất ổn an ninh chính trị, trật tự xã hội. Trước thực tế đó, được sự nhất trí của trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên,em tiến hành nghiên cứu đề tài:“Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn phường Hương Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyêngiai đoạn 2013 - 2015”. Mục tiêu nghiên cứu 1.Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng công tác giải quyết tranh chấp đất đai và các sai phạm trong quản lý trên địa bàn phường Hương Sơn giai đoạn 2013-2015.Từ đó rút ra một số kết luận, bài học kinh nghiệm, đề xuất ý kiến về công tác giải quyết tranh chấp và góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật nhà nước và công tác quản lý nhà nước về đất đai.Mục tiêu cụ thể Tìm hiểu và đánh giá tình hình về hoạt động giải quyết tranh chấp đất đai trong quá trình quản lý và sử dụng đất tại phường Hương Sơn. Đề xuất một số giải pháp phù hợp với tình trạng địa phương góp phần nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn phường Hương Sơn trong thời gian tới.Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu Củng cố kiến thức những môn đã được học trong nhà trường bằng việc áp dụng trực tiếp và gián tiếp kiến thức và điều kiện thực tiễn của địa phương.
Nắm được trình tự thủ tục trong công tác giải quyết tranh chấp đất đai. Học hỏi những kinh nghiệm, cách giao tiếp trong quá trình thực tập tại địa phương. Cơ hội tìm hiểu thêm những vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về đất đai.Ý nghĩa thực tiễn Đánh giá được nhưng kết quả trong công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn phường Hương Sơn giai đoạn 2013-2015 Góp phần đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp đất đai phục vụ việc quản lý và sử dụng đất của phường Hương Sơn ngày càng hiệu quả hơn. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận của đề tài Tranh chấp đất đai hiện đang là vấn đề nóng bỏng thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội ở nước ta. Tranh chấp đất đai nếu không được giải quyết nhanh chóng, dứt điểm và kịp thời sẽ tiềm ẩ n nguy cơ gây mất ổn định chính trị. Luật Đất đai 2003, các luật và nghị định liên quan có quy định việc giải quyết tranh chấp đất đai.
Tuy có hệ thố ng toà án để giải quyết các tranh chấp , do hệ thố ng toà án chưa mạnh, người dân và doanh nghiệp thường tìm đến các cách thức giải quyết khác trước khi phải tìm đến toà án như một biện pháp cuố i cùng. (Nguyễn Quang Tuyến và cs, 2013)[19] Luật đất đai của nước ta được ra đời từ những năm đầu của tiến trình đổi mới đất nước 1986. Chỉ vài năm sau khi triển khai sự nghiệp đổi mới đòi hỏi phải xây dựng Luật Đất đai mới nhằm tạo hành lang pháp lý cho quan hệ đất đai phục vụ phát triển nền kinh tế. Cho đến nay luật đất đai đã có nhiều lần sửa đổi bổ sung cho phù hợp với sự phát triển của đất nước.
Từ trước đến nay, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến việc mở rộng dân chủ và tăng cường pháp chế XHCN bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Việc mở rộng dân chủ phải gắn liền với xây dựng hoàn thiện hệ thống chính trị từ Trung ương đến tận cơ sở. Đây vừa mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc đổi mới đất nước. Sự ra đời của Luật Đất đai 1988, Luật Đất đai 1993 và nay là Luật Đất đai 2003 cùng với nhiều Nghị định, chỉthị nhằm sửa đổi, bổ sung hoàn thiện các chính sách về đất đai cũng như các chính sách khác để phát triển, đổi mới Đất nước để phù hợp với tình hình thực tế về kinh tế, xã hội, chính trị đã và 5 đang phát sinh nhiều mâu thuẫn trong quan hệ đất đai.
Và các mâu thuẫn đó được thể hiện chủ yếu thông qua các vụ tranh chấp về đất đai. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến các mâu thuẫn có thể do lịch sử, các chính sách, chế độ từ trước để lại. Bên cạnh đó, Luật Đất đai 2003 ban hành, kèm theo nhiều văn bản pháp lý bổ sung, hướng dẫn thi hành đây là những văn kiện có tính chất pháp lý rất quan trọng nhằm quy định chế độ quản lý và sử dụng đất hợp lý, hiệu quả, đảm bảo quyền và nghĩa vụ cho người sử dụng đất, cho những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lý và sử dụng đất diễn ra phù hợp hơn với quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, góp phần ổn định xã hội, tăng cường quan hệ sản xuất. Đồng thời tạo hành lang pháp lý điều chỉnh các quan hệ về đất đai trong thời kỳ CNH - HĐH, hội nhập nền kinh tế thế giới của đất nước (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007) [16]“ Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai là một trong những nội dung quản lý Nhà nước về đất đai đã được quy định trong Luật Đất đai 2003”.
Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai với ý nghĩa là một nội dung của công tác quản lý Nhà nước đối với đất đai, là hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân tham gia quan hệ đất đai để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm phục hồi lại các quyền lợi bị xâm phạm, đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi vi phạm Luật Đất đai” (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007) [16]. Trong những năm gần đây, tình hình tranh chấp của công dân trong lĩnh vực đất đai diễn ra gay gắt, phức tạp ở hầu hết các địa phương trong cả nước, nhiều nơi đã trở thành điểm nóng. Số lượng đơn vượt cấp gửi đến các cơ quan ở Trung ương nhiều, nội dung thể hiện tính bức xúc gay gắt, không chấp nhận với cách giải quyết của chính quyền địa phương. Số lượng công dân đến khiếu nại trực tiếp tại phòng tiếp công dân của các địa phương, các cơ quan có 6 xu hướng gia tăng, nội dung đơn tập trung nhiều vào các nội dung về lấn chiếm đất, đòi lại đất, ranh giới đất, về quyền sử dụng đất…Tình hình trên nếu không được xử lý kịp thời sẽ rất phức tạp, gây tâm lý hoang mang, thiếu tin tưởng vào chính quyền, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và lợi ích quốc gia.Cơ sở pháp lý của công tác giải quyết tranh chấp đất đai Luật Đất đai 2013 và 2003 Luật Tố tụng Dân sự 2004.
Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998. Nghị định 43/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014quy định chi tiết thi hành một số điều Luật Đất đai 2013. Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về giá đất. Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất.
Nghị định số 46/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Thông tư 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 Quy định về GCNQSDĐ, QSHNƠ, và tài sản khác gắn liền với đất. Thông tư 28/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 Quy định về Thống kê, kiểm kê đất đai, xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất. Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998.