Đặt vấn đề Mỗi dân tộc, mỗi quốc gia trên thế giới đều hình thành, tồn tại và phát triển trên nền tảng quan trọng nhất đó là đất đai. Ngay từ khi xuất hiện, con người đã lấy đất đai làm nơi cư ngụ, sinh tồn và phát triển. Ngày nay đất đai trở thành tài nguyên đặc biệt quan trọng đối với từng quốc gia, nó luôn gắn với cuộc sống, với lao động của con người nên nó có vai trò hết sức to lớn trong đời sống xã hội. Tốc độ đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, dân số đông nhu cầu sử dụng đất vào các mục đích như: Là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng và một số mục đích khác ngày càng tăng.
Mặt khác, đất đai là tài sản có giá trị lớn, quản lý về đất đai vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế và còn nhiều bất cập. Do vậy tình trạng tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai phát sinh là điều không thể tránh khỏi. Tình trạng này diễn ra ở hầu hết tất cả các địa phương trong cả nước. Việc thực hiện, giải quyết công tác này là rất quan trọng vì nếu thực hiện tốt sẽ đem lại sự tin tưởng của người dân về quản lý của Nhà nước.
Nhưng trên thực tế việc giải quyết công tác này ở một số vụ việc còn chưa đúng, còn chậm, chưa mạnh và dứt điểm, số vụ phát sinh nhiều, số vụ được giải quyết hiệu quả chưa cao dẫn đến tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp ngày càng tăng. Thành phố Bắc Kạn là nơi có sự hoạt động, phát triển mạnh mẽ của các hoạt động kinh tế, xã hội và là nơi tập trung nguồn lao động dồi dào. Vì vậy, nhu cầu sử dụng đất dành cho các mục đích khác nhau như: Xây dựng nhà ở, xây dựng khu trung cư,… ngày càng tăng nhanh. Trong những năm gần đây, công tác quản lý Nhà nước về đất đai tại Thành phố Bắc Kạn đã đạt được một số kết quả góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của địa n 2 phương.
Song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều nguyên nhân phát sinh tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai gây mất ổn định chính trị, kìm hãm sự phát triển của đời sống xã hội. Vậy nên, công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai là một yêu cầu rất cấp bách, có ý nghĩa hết sức quan trọng và thiết thực, cần tìm ra những giải pháp phù hợp, chặt chẽ, nhằm ngăn chặn việc phát sinh mới các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai theo hướng giảm dần đầu vào và kiên quyết giải quyết hết các trường hợp tồn đọng. Xuất phát từ những yêu cầu trên, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên cùng với sự hướng dẫn trực tiếp của cô TS.Vũ Thị Quý em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn Thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2014 - 2015”. Mục đích nghiên cứu * Mục tiêu tổng quát - Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn Thành phố Bắc Kạn - tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2014 - 2015 nhằm tìm ra những thuận lợi, khó khăn trong công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo.
Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác giải quyết tranh chấp khiếu nại, tố cáo. * Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được điều kiện tự hiên, kinh tế - xã hội trên địa bàn Thành phố Bắc Kạn. - Đánh giá được tình hình quản lý và sử dụng đất Thành phố Bắc Kạn. - Đánh giá được công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2014 - 1015.
- Đánh giá được những thuận lợi, khó khăn trong công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2014 - 2015. n 3 - Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo của Thành phố Bắc Kạn. Yêu cầu của đề tài - Điều tra, thu thập và hệ thống các số liệu, tài liệu liên quan đến công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn thành phố Bắc Kạn và việc điều tra, thu thập số liệu phải khách quan, trung thực, tuân theo quy định của pháp luật. - Tổng hợp và phân tích được những thuận lợi khó khăn, ưu điểm, khuyết điểm trong quá trình thực hiện công tác đồng thời đề xuất và kiến nghị một số giải pháp để giải quyết các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương.
Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập: + Củng cố kiến thức những môn học đã được học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc. + Học hỏi được những kinh nghiệm, cách giao tiếp làm việc trong quá trình thực tập tại địa phương. + Cơ hội tìm hiểu thêm những vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về đất đai nói chung và công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo đất đai nói riêng. - Ý nghĩa trong thực tiễn: + Đánh giá thực trạng công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai nói riêng.
+ Biết được các dạng tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai và hướng giải quyết. + Góp phần đề xuất các giải pháp thực hiện công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai để công tác quản lý nhà nước về đất đai ngày càng có hiệu quả hơn. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.Cơ sở khoa học 2. Cơ sở lý luận - Ngay từ ngày dành độc lập năm 1945, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm ngay tới việc quản lý và sử dụng các loại đất.
Với sự ra đời của Luật cải cách ruộng đất năm 1953, Luật đất đai 1987, Luật đất đai 1993, Luật đất đai 2003. Cùng với sự thay đổi liên tục nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai để phát triển, đổi mới đất nước và phù hợp với tình hình thực tế về kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị nên đã phát sinh ra nhiều mâu thuẫn trong quan hệ đất đai. Các mâu thuẫn đó thể hiện thông qua các vụ tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai. - Sau 10 năm thi hành Luật Đất đai 2003 thì quy định của Luật đã bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập như UBND là cơ quan hành chính nhà nước nhưng lại phải đồng thời làm nhiệm vụ của cơ quan giải quyết tranh chấp (theo thống kê của các cơ quan nhà nước thì hàng năm có khoảng 70% đơn thư khiếu nại, khiếu kiện đến UBND là các vụ việc liên quan đến đất đai).
Bên cạnh đó, việc trao thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai cho UBND vừa là cơ quan quản lý, vừa thực hiện giải quyết tranh chấp sẽ dễ dẫn đến tình trạng thiếu khách quan, công bằng trong quá trình giải quyết, đặc biệt trong trường hợp tranh chấp có liên quan từ các quyết định hành chính của cơ quan hành chính. Hoặc việc giải quyết tại UBND không được tiến hành theo một quy trình tố tụng và đánh giá chứng cứ một cách toàn diện như việc giải quyết tại Tòa án, dẫn đến kết quả giải quyết thiếu tính thuyết phục. Nhiều trường hợp giải quyết các vụ tranh chấp đã trở thành điểm nóng nhưng các bên không đồng ý. - Cùng với lịch sử phát triển đất nước, công tác quản lý đất đai cũng dần được hoàn thiện.
Nội dung cơ bản của công tác quản lý đất đai được thể n 5 hiện trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Hệ thống văn bản này cũng dần được hoàn thiện, từ chỗ chỉ là những văn bản dưới luật, có cả những văn bản chỉ quy định tạm thời đến chỗ Nhà nước ban hành Luật Đất đai 1987, đến Luật Đất đai 1993 rồi đến luật đất đai 2003 và đến nay là Luật Đất đai 2013. Cơ sở thực tiễn - Từ những bất cập, hạn chế của luật đất đai 2003. Ngày 29/11/2013, Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 6 đã thông qua Luật Đất đai năm 2013 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2014, đã mở rộng hơn nữa quyền của công dân trong việc yêu cầu các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp liên quan đến đất đai, khi các bên sử dụng đất mâu thuẫn, không thống nhất với nhau trong quá trình sử dụng đất.
Luâ ̣t Đất đai năm 2013 cũng quy đinh ̣ theo hướng tăng cường hơn sự theo dõi , giám sát, đánh giá của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận và nhân dân về việc quản lý và sử dụng đất đai, giám sát, thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai. Để tăng cường trách nhiệm trong công tác hòa giải các tranh chấp về đất đai, Luật mới đã quy định rõ Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình. Thời hạn hòa giải được nâng lên thành 45 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai(tăng 15 ngày so với luật cũ). Mặc dù luật đất đai 2013 ra đời đã khắc phục, giải quyết được những tồn tại, hạn chế phát sinh trong quá trình thi hành Luật đất đai năm 2003.
Song tính phức tạp của tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai vẫn còn kéo dài không chỉ bắt nguồn từ những xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế, của sự quản lý bất hợp lý của cơ quan công quyền và thiếu đồng bộ của hệ thống chính sách pháp luật đất đai mà còn do nhiều nguyên nhân có tính lịch sử n 6 trong quản lý và sử dụng đất đai qua các thời kỳ. Số lượng công dân đến khiếu nại trực tiếp tại phòng tiếp công dân của các địa phương, các cơ quan vẫn còn nhiều, nội dung đơn tập trung nhiều vào các các vấn đề lấn chiếm đất, đòi lại đất, ranh giới đất, về quyền sử dụng đất… Tình hình trên nếu không được xử lý kịp thời sẽ rất phức tạp, gây tâm lý hoang mang, thiếu tin tưởng vào chính quyền, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất và lợi ích quốc gia.