Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên đặc biệt, vừa là thành phần thiết yếu của môi trường sống, vừa là tư liệu sản xuất không thể thay thế và là địa bàn phân bố dân cư, phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng. Trong hệ thống quản lý nhà nước về đất đai theo quy định của pháp luật Việt Nam, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) là chứng thư pháp lý xác lập mối quan hệ hợp pháp giữa Nhà nước và người sử dụng đất, bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể sử dụng đất, đồng thời là công cụ quan trọng để Nhà nước giám sát, kiểm soát tài nguyên đất đai.
Điều 97 Luật Đất đai năm 2013 khẳng định công tác đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là một trong 15 nội dung cốt lõi của công tác quản lý nhà nước về đất đai. Mặc dù hệ thống văn bản pháp luật liên tục được hoàn thiện, trên thực tế tại nhiều địa phương, công tác quản lý và tổ chức thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định, tiến độ thực hiện còn chậm và gặp nhiều vướng mắc trong khâu giải quyết thủ tục hành chính, đo đạc biến động và xác định nghĩa vụ tài chính. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Hoàng Thị Thu đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý đất đai với đề tài: "Đánh giá công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2016" dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Đức Nhuận tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên (2017).
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể theo văn bản như sau:
-
Mục tiêu tổng quát:
- Tìm hiểu thực trạng cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
- Đánh giá hiệu quả và hạn chế trong công tác cấp Giấy chứng nhận, tìm ra những nguyên nhân và giải pháp đẩy nhanh tốc độ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phục vụ công tác quản lý đất đai tại địa phương trong hiện tại và tương lai.
-
Mục tiêu cụ thể:
- Tìm hiểu và đánh giá thực trạng cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
- Xác định và đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong quá trình triển khai thống kê, kiểm kê và kết quả cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất của phường.
- Đề xuất những phương án và giải pháp khắc phục nhằm nâng cao chất lượng công tác cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn phường Gia Sàng.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên.
- Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn hành chính phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (tổng diện tích tự nhiên 419,17 ha, gồm 25 tổ dân phố).
- Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ đánh giá công tác cấp giấy chứng nhận và biến động đất đai được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2014 đến 2016; thời gian tác giả trực tiếp tiến hành điều tra thực địa tại UBND phường Gia Sàng diễn ra từ ngày 15/8/2016 đến ngày 23/10/2016.
Cơ sở pháp lý và phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu thuộc chuyên ngành Quản lý đất đai, kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu pháp lý - hành chính và phương pháp điều tra thực chứng, thống kê mô tả.
Khung cơ sở lý luận và hệ thống văn bản pháp luật được tác giả sử dụng làm căn cứ chuẩn hóa gồm:
- Khái niệm và nguyên tắc pháp lý: Khái niệm đăng ký đất đai (khoản 1 Điều 95 và khoản 15 Điều 3 Luật Đất đai 2013); khái niệm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai 2013); 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai (Điều 22 Luật Đất đai 2013); nguyên tắc cấp Giấy chứng nhận (Điều 98); các trường hợp được cấp (Điều 99); cấp giấy cho hộ gia đình, cá nhân có giấy tờ (Điều 100); cấp giấy cho trường hợp không có giấy tờ (Điều 101); cấp giấy cho tổ chức, cơ sở tôn giáo (Điều 102); quy định xác định diện tích đất ở có vườn, ao (Điều 103); thẩm quyền cấp giấy (Điều 105); quy định về đính chính, thu hồi giấy chứng nhận (Điều 106).
- Hệ thống văn bản dưới luật:
- Bộ luật Dân sự năm 2015.
- Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai (đặc biệt là Điều 19 quy định các trường hợp không cấp Giấy chứng nhận).
- Nghị định số 44/2014/NĐ-CP quy định về phương pháp định giá đất.
- Nghị định số 45/2014/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất và Thông tư số 76/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành.
- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Nghị định số 102/2014/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
- Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
- Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT quy định về hồ sơ địa chính.
- Các văn bản liên quan khác: Chỉ thị số 05/2006/CT-TTg, Chỉ thị số 364/CP, Chỉ thị số 245/CT-TTg, Chỉ thị số 618/CT-TTg, Quyết định số 08/2006/QĐ-BTNMT, Quyết định số 499/QĐ-ĐC.
Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:
- Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu về điều kiện tự nhiên, tài nguyên môi trường, kinh tế - xã hội, hiện trạng sử dụng đất, hồ sơ địa chính và các báo cáo kết quả cấp GCNQSDĐ lưu trữ tại UBND phường Gia Sàng và các phòng ban liên quan của thành phố Thái Nguyên.
- Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp (điều tra xã hội học): Sử dụng bảng hỏi phỏng vấn trực tiếp với quy mô 35 phiếu điều tra trên địa bàn 25 tổ dân phố của phường, phân bổ theo 3 nhóm đối tượng:
- Nhóm 1: Cán bộ, công chức nhà nước (2 phiếu).
- Nhóm 2: Người làm nghề kinh doanh, dịch vụ (8 phiếu).
- Nhóm 3: Hộ gia đình, cá nhân (25 phiếu).
- Phương pháp phân tích và tổng hợp số liệu: Phân loại, tổng hợp số liệu thu thập được theo các chỉ tiêu thống kê cụ thể: diện tích đất, cơ cấu đất đai, số lượng hồ sơ tiếp nhận, số lượng hồ sơ được cấp và tỷ lệ giải quyết theo từng năm và từng tổ dân phố.
- Phương pháp so sánh và đánh giá: So sánh số liệu chuỗi thời gian giai đoạn 2014 – 2016 để xác định xu hướng biến động đất đai và tiến độ giải quyết thủ tục cấp GCNQSDĐ tại địa phương.
Nội dung chính theo từng phần của khóa luận
Phần 1: Phần mở đầu
Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu từ góc độ lý luận và thực tiễn quản lý đất đai. Văn bản chỉ rõ vai trò của đất đai như một tư liệu sản xuất đặc biệt và là tài sản lớn của quốc gia, đồng thời phân tích ý nghĩa pháp lý của GCNQSDĐ trong việc xác lập quyền, nghĩa vụ của công dân và thiết lập trật tự quản lý hành chính. Phần này cũng công bố rõ ràng 2 mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu, phạm vi không gian, thời gian và ý nghĩa học thuật, thực tiễn của khóa luận tốt nghiệp.
Phần 2: Tổng quan tài liệu
Phần tổng quan tài liệu tập trung hệ thống hóa cơ sở khoa học và pháp lý liên quan đến công tác đăng ký, cấp giấy chứng nhận. Tác giả trích dẫn và phân tích chi tiết các điều khoản trọng yếu của Luật Đất đai năm 2013 (Điều 3, 22, 95, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 105, 106) cùng Nghị định 43/2014/NĐ-CP và các văn bản thông tư chuyên ngành.
Bên cạnh đó, tác giả khái quát tình hình cấp GCNQSDĐ trong nước: Nhà nước đã đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhưng tiến độ cấp giấy nhìn chung trên phạm vi cả nước vẫn còn chậm, đặc biệt là đất ở đô thị; đa phần người dân chủ yếu nộp hồ sơ xin cấp giấy khi phát sinh nhu cầu thiết yếu như thế chấp vay vốn ngân hàng, chuyển nhượng, thừa kế hoặc tặng cho, trong khi các trường hợp khác còn chần chừ do chưa đủ khả năng hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Tác giả cũng tổng hợp sơ bộ tình hình tại phường Gia Sàng tính đến ngày 01/01/2016: đất nông nghiệp tiếp nhận 57 hồ sơ (chiếm 24,68% tổng số 231 hồ sơ đăng ký), đã cấp được 47 hồ sơ với diện tích 2,13 ha / 2,69 ha cần cấp (đạt 79,18%); đất ở tiếp nhận 87 hồ sơ (chiếm 37,66%), đã cấp được 79 hồ sơ với diện tích 2,95 ha / 3,71 ha (đạt 79,51%); trong 9 tháng đầu năm 2016, phường đã hoàn thiện thủ tục trình cấp được 49/57 bìa (đạt 85,96% kế hoạch), tồn đọng 8 bìa.
Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
Văn bản làm rõ phương pháp luận của đề tài, định vị đối tượng nghiên cứu là toàn bộ quy trình và kết quả công tác cấp GCNQSDĐ tại phường Gia Sàng trong khoảng thời gian từ ngày 15/8/2016 đến ngày 23/10/2016. Nội dung nghiên cứu bao quát 5 nhóm vấn đề:
- Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội;
- Tình hình quản lý và sử dụng đất đai;
- Thực trạng cấp GCNQSDĐ giai đoạn 2014 – 2016;
- Trình độ hiểu biết của người dân về thủ tục cấp giấy;
- Đánh giá thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp.
Tác giả chi tiết hóa cơ chế thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp qua mẫu điều tra 35 phiếu, đồng thời nêu rõ phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh số liệu qua các năm.
Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Đây là nội dung thực nghiệm trọng tâm của khóa luận, gồm các phát hiện chi tiết:
- Điều kiện tự nhiên và tài nguyên: Phường Gia Sàng cách trung tâm thành phố Thái Nguyên khoảng 2 km về phía đông nam, có diện tích tự nhiên 419,17 ha, tiếp giáp các phường Phan Đình Phùng, Túc Duyên, Cam Giá, Phú Xá, Tân Lập và huyện Đồng Hỷ; có các trục giao thông chính đi qua như đường Cách mạng Tháng 8, Thống Nhất, Bắc Nam. Đất đai gồm 4 nhóm chính: đất Feralit trên phiến thạch sét, Feralit biến đổi do trồng lúa, Feralit nâu vàng trên phù sa cổ và đất dốc tụ trồng lúa nước. Thủy văn chịu ảnh hưởng của sông Cầu, hồ Gia Sàng, hồ Bảy Mẫu, suối Loảng và suối Sương Rồng (nguồn nước mặt quanh khu vực nhà máy cán thép Gia Sàng có dấu hiệu ô nhiễm). Tài nguyên rừng có 5,41 ha rừng sản xuất. Dân số năm 2016 là 13.235 người (3.807 hộ, gồm 355 hộ nông nghiệp và 3.452 hộ phi nông nghiệp), 5.936 người trong độ tuổi lao động, mật độ dân số đạt 27 người/ha.
- Tình hình thực hiện 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai: Phường đã hoàn thành xác định ranh giới theo Chỉ thị 364/CP; lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất hàng năm và bản đồ quy hoạch chi tiết đến năm 2020. Hồ sơ địa chính tại phường chủ yếu vẫn lưu trữ dạng giấy (bản đồ, sổ địa chính, sổ mục kê, sổ theo dõi biến động). Về giải quyết thủ tục, phường duy trì hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả "Một cửa". Tuy nhiên, công tác thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng còn chậm; tình trạng xây dựng không phép, lấn chiếm và sử dụng đất sai mục đích vẫn phát sinh dẫn đến đơn thư khiếu nại, tố cáo.
- Hiện trạng và biến động sử dụng đất (2014 - 2016): Tổng diện tích tự nhiên giữ nguyên 419,17 ha. Năm 2016, đất nông nghiệp chiếm 197,51 ha (47,12%), giảm 0,02 ha so với năm 2015 và giảm 7,7 ha so với năm 2014; đất phi nông nghiệp chiếm 203,70 ha (49,0%), tăng 0,02 ha so với năm 2015 và giảm 9,23 ha so với năm 2014; đất chưa sử dụng là 17,96 ha (4,28%).
- Kết quả cấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân (2014 - 2016): Tổng số hồ sơ đăng ký trong 3 năm là 231 hồ sơ, đã giải quyết cấp giấy cho 187 hồ sơ, đạt tỷ lệ chung 80,95%. Số liệu theo từng năm cho thấy tỷ lệ cấp tăng dần: năm 2014 đạt 74,49% (73/98 hồ sơ), năm 2015 đạt 85,53% (65/76 hồ sơ) và năm 2016 đạt 85,96% (49/57 hồ sơ). Đánh giá trên địa bàn 25 tổ dân phố ghi nhận tỷ lệ giải quyết dao động từ 60% đến 100%.
Phần 5: Kết luận và kiến nghị
Tác giả tổng kết các kết quả nghiên cứu đạt được về hiện trạng sử dụng đất và tiến độ cấp GCNQSDĐ tại phường Gia Sàng, chỉ ra những mặt thuận lợi cùng khó khăn tồn tại; từ đó đưa ra các kiến nghị đối với UBND thành phố Thái Nguyên, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai và UBND phường Gia Sàng nhằm hoàn thiện công tác quản lý, hiện đại hóa hồ sơ địa chính và đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận.
Kết quả và đóng góp
1. Số liệu thực trạng sử dụng đất và biến động giai đoạn 2014 - 2016
Theo số liệu kiểm kê hiện trạng sử dụng đất năm 2016 và số liệu biến động đất đai của phường Gia Sàng giai đoạn 2014 – 2016 (Bảng 4.2 và Bảng 4.3 trong văn bản), cơ cấu và sự thay đổi diện tích đất được tổng hợp như sau:
| STT |
Mục đích sử dụng |
Mã loại đất |
Diện tích năm 2016 (ha) |
Cơ cấu năm 2016 (%) |
Tăng/giảm so với 2015 (ha) |
Tăng/giảm so với 2014 (ha) |
| I |
Tổng diện tích đất tự nhiên |
|
419,17 |
100,00 |
0,00 |
0,00 |
| 1 |
Nhóm đất nông nghiệp |
NNP |
197,51 |
47,12 |
-0,02 |
+7,70 |
| 1.1 |
Đất sản xuất nông nghiệp |
SXN |
184,14 |
93,23* |
-0,02 |
+6,09 |
|
Trong đó: Đất trồng lúa |
LUA |
55,19 |
69,06** |
-0,01 |
-4,61 |
|
Đất trồng cây hàng năm khác |
HNK |
24,72 |
31,00** |
-0,03 |
+8,34 |
|
Đất trồng cây lâu năm |
CLN |
104,22 |
57,00** |
+0,01 |
+2,35 |
| 1.2 |
Đất lâm nghiệp (Rừng sản xuất) |
LNP/RSX |
5,41 |
3,00* |
0,00 |
-1,06 |
| 1.3 |
Đất nuôi trồng thuỷ sản |
NTS |
7,96 |
4,03* |
0,00 |
+2,67 |
| 2 |
Nhóm đất phi nông nghiệp |
PNN |
203,70 |
49,00 |
+0,02 |
-9,23 |
| 2.1 |
Đất ở tại đô thị |
ODT |
61,37 |
30,13* |
+0,02 |
+4,43 |
| 2.2 |
Đất chuyên dùng |
CDG |
122,98 |
60,37* |
0,00 |
-15,83 |
|
Trong đó: Đất trụ sở cơ quan |
TSC |
0,31 |
0,25** |
0,00 |
-0,36 |
|
Đất quốc phòng |
CQP |
9,46 |
8,00** |
0,00 |
+0,21 |
|
Đất an ninh |
CAN |
0,06 |
0,05** |
0,00 |
+0,06 |
|
Đất công trình sự nghiệp |
DSN |
6,38 |
5,19** |
0,00 |
-5,24 |
|
Đất SXKD phi nông nghiệp |
CSK |
39,54 |
32,15** |
0,00 |
+5,33 |
|
Đất công cộng |
CCC |
67,23 |
54,67** |
0,00 |
-15,83 |
| 2.3 |
Đất cơ sở tôn giáo |
TON |
0,14 |
0,07* |
0,00 |
+0,14 |
| 2.4 |
Đất nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ |
NTD |
1,93 |
0,95* |
0,00 |
+0,77 |
| 2.5 |
Đất sông, ngòi, kênh, rạch, suối |
SON |
14,50 |
7,12* |
0,00 |
-1,52 |
| 2.6 |
Đất có mặt nước chuyên dùng |
MNC |
2,78 |
1,36* |
0,00 |
+2,78 |
| 3 |
Nhóm đất chưa sử dụng (Đất bằng) |
CSD/BCS |
17,96 |
4,28 |
0,00 |
+1,68 |
(Ghi chú: Tỷ lệ % đánh dấu * là tỷ lệ so với nhóm đất tương ứng theo văn bản gốc; ** là tỷ lệ cơ cấu trong nội bộ phân nhóm theo số liệu thống kê tại Bảng 4.2 của báo cáo).
2. Kết quả cấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân (2014 - 2016)
Số liệu tổng hợp kết quả giải quyết hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân qua các năm được trình bày tại Bảng 4.4 của văn bản:
| STT |
Năm |
Số hồ sơ đăng ký |
Số hồ sơ đã giải quyết |
Tỷ lệ giải quyết (%) |
| 1 |
2014 |
98 |
73 |
74,49 |
| 2 |
2015 |
76 |
65 |
85,53 |
| 3 |
2016 |
57 |
49 |
85,96 |
| Tổng |
Giai đoạn 2014 - 2016 |
231 |
187 |
80,95 |
Phân tích số liệu theo 25 tổ dân phố tại Bảng 4.5 cho thấy:
- Các tổ đạt tỷ lệ giải quyết 100%: Tổ 10 (3/3 đơn), Tổ 17 (2/2 đơn), Tổ 18 (1/1 đơn), Tổ 23 (6/6 đơn).
- Các tổ có số đơn đăng ký nhiều nhất: Tổ 25 (20 đơn, cấp 16 đơn, đạt 80,00%), Tổ 1 (18 đơn, cấp 13 đơn, đạt 72,22%), Tổ 15 (17 đơn, cấp 15 đơn, đạt 88,24%), Tổ 9 (16 đơn, cấp 14 đơn, đạt 87,50%), Tổ 24 (16 đơn, cấp 14 đơn, đạt 87,50%).
- Các tổ có tỷ lệ giải quyết thấp nhất: Tổ 13 đạt 60,00% (cấp 3/5 đơn), Tổ 6 đạt 66,67% (cấp 2/3 đơn), Tổ 22 đạt 66,67% (cấp 6/9 đơn), Tổ 20 đạt 70,00% (cấp 7/10 đơn), Tổ 2 đạt 71,43% (cấp 5/7 đơn), Tổ 1 đạt 72,22% (cấp 13/18 đơn) và Tổ 19 đạt 72,73% (cấp 8/11 đơn).
3. Đóng góp và giải pháp tác giả đề xuất
- Đóng góp thực tiễn: Khóa luận cung cấp bức tranh chi tiết, hệ thống hóa đầy đủ số liệu kiểm kê hiện trạng sử dụng đất và kết quả giải quyết thủ tục cấp GCNQSDĐ cụ thể cho từng tổ dân phố của một đơn vị hành chính cấp phường trong giai đoạn chuyển tiếp thi hành Luật Đất đai năm 2013. Kết quả đánh giá phản ánh chính xác xu thế đô thị hóa khi đất nông nghiệp dần thu hẹp và đất ở đô thị tăng lên (tăng 4,43 ha từ 2014 đến 2016).
- Giải pháp đề xuất:
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn dưới luật nhằm nâng cao hiểu biết pháp lý của nhân dân, khắc phục tâm lý chỉ làm thủ tục khi phát sinh giao dịch.
- Tăng cường phối hợp liên ngành giữa cán bộ địa chính phường với Văn phòng Đăng ký đất đai và Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Thái Nguyên để rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ.
- Kiện toàn hoạt động của bộ phận "Một cửa", nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức công vụ của cán bộ địa chính.
- Tăng cường kiểm tra, rà soát hồ sơ địa chính, xử lý dứt điểm các vướng mắc về tranh chấp, lấn chiếm và xây dựng không phép.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Căn cứ vào phạm vi và nội dung trình bày trong văn bản, các hạn chế và hướng nghiên cứu mở rộng được ghi nhận như sau:
-
Hạn chế trong văn bản:
- Thời gian nghiên cứu thực địa ngắn: tác giả thực hiện nghiên cứu đề tài trong khoảng thời gian hơn hai tháng (từ 15/8/2016 đến 23/10/2016), giới hạn khả năng theo dõi liên tục tiến độ giải quyết của toàn bộ các hồ sơ còn tồn đọng trong quý IV năm 2016.
- Quy mô mẫu khảo sát sơ cấp còn khiêm tốn: dung lượng điều tra xã hội học gồm 35 phiếu chia cho 25 tổ dân phố (trung bình hơn 1 phiếu/tổ; nhóm cán bộ công chức chỉ có 2 phiếu, nhóm kinh doanh dịch vụ 8 phiếu), do đó mức độ khái quát hóa về mặt định lượng xã hội học đối với toàn thể 3.807 hộ dân chưa thực sự sâu sắc.
- Công tác hiện đại hóa cơ sở dữ liệu địa chính tại địa phương còn hạn chế: toàn bộ hệ thống thông tin đất đai của phường Gia Sàng tại thời điểm nghiên cứu vẫn lưu trữ chủ yếu ở dạng bản giấy (sổ mục kê, sổ địa chính, sổ cấp giấy, sổ theo dõi biến động), chưa thiết lập và vận hành hệ thống thông tin đất đai điện tử, gây khó khăn cho việc tra cứu, đồng bộ và phân tích dữ liệu biến động tự động.
- Nguồn dữ liệu về tài nguyên nước ngầm chưa có điều tra, khảo sát định lượng chuyên sâu về trữ lượng và các chỉ số hóa sinh học mà chỉ ghi nhận định tính qua hiện trạng khai thác giếng khoan của người dân.
-
Hướng nghiên cứu tiếp:
- Mở rộng quy mô điều tra xã hội học với số lượng phiếu khảo sát lớn hơn, thiết kế câu hỏi phân tầng chi tiết theo từng nhóm nguyên nhân không được cấp giấy chứng nhận (vướng quy hoạch, thiếu giấy tờ hợp lệ, tranh chấp ranh giới, chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất).
- Nghiên cứu giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong việc số hóa hồ sơ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đa mục tiêu cấp xã/phường kết nối đồng bộ với Văn phòng Đăng ký đất đai cấp huyện/thành phố theo quy chuẩn của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
- Đánh giá tác động của quy hoạch đô thị chi tiết và công tác thu hồi, bồi thường, hỗ trợ tái định cư đến tiến độ cấp giấy chứng nhận tại các khu vực đang trong quá trình chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp.
Giá trị tham khảo
Báo cáo khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Thu có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng và mục đích chuyên môn sau:
- Đối với sinh viên và học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên, Địa chính: Khóa luận là tài liệu tham khảo điển hình về kết cấu, phương pháp thu thập dữ liệu và kỹ năng phân tích thực trạng công tác chuyên môn tại cấp cơ sở. Sinh viên có thể học hỏi cách thức lập bảng thống kê biến động đất đai từ số liệu kiểm kê, kỹ thuật xử lý số liệu tiếp nhận và giải quyết đơn thư đăng ký cấp GCNQSDĐ theo chuỗi thời gian 3 năm.
- Đối với cán bộ địa chính cấp xã, phường và cán bộ Văn phòng Đăng ký đất đai: Phần hệ thống hóa cơ sở pháp lý cung cấp danh mục văn bản quy phạm pháp luật trực tiếp điều chỉnh công tác cấp giấy chứng nhận sau khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực (các nghị định 43, 44, 45, 47/2014/NĐ-CP và thông tư 23, 24/2014/TT-BTNMT). Các phân tích về 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai tại phường và mô hình vận hành của bộ phận "Một cửa" là dẫn chứng thực tế giúp cán bộ cơ sở nhận diện các điểm nghẽn hành chính và vướng mắc thường gặp trong quá trình giải quyết hồ sơ cho công dân.
- Nội dung đáng tham khảo nhất:
- Bảng tổng hợp hiện trạng và biến động đất đai 2014 – 2016 (Bảng 4.2 và 4.3).
- Bảng số liệu phân tích kết quả cấp GCNQSDĐ chi tiết theo từng năm và cho toàn bộ 25 tổ dân phố (Bảng 4.4 và 4.5).
- Trình tự phân tích các nguyên tắc cấp giấy và các trường hợp không đủ điều kiện cấp giấy theo Điều 19 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP.
Câu hỏi thường gặp
1. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân tại phường Gia Sàng thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2014 - 2016?
Theo Bảng 4.4 của văn bản, tỷ lệ giải quyết hồ sơ có xu hướng tăng đều qua các năm:
- Năm 2014: tiếp nhận 98 hồ sơ, giải quyết 73 hồ sơ, đạt tỷ lệ 74,49%.
- Năm 2015: tiếp nhận 76 hồ sơ, giải quyết 65 hồ sơ, đạt tỷ lệ 85,53%.
- Năm 2016: tiếp nhận 57 hồ sơ, giải quyết 49 hồ sơ, đạt tỷ lệ 85,96%.
Tính chung cả giai đoạn 2014 – 2016, toàn phường tiếp nhận 231 hồ sơ đăng ký và đã giải quyết cấp giấy chứng nhận cho 187 hồ sơ, đạt tỷ lệ trung bình 80,95%.
2. Kết quả cấp GCNQSDĐ cho đất nông nghiệp và đất ở tại phường Gia Sàng tính đến ngày 01/01/2016 đạt bao nhiêu?
Theo số liệu tác giả trình bày tại Phần 2 của văn bản:
- Đối với đất nông nghiệp: Có 57 hồ sơ đăng ký (chiếm 24,68% tổng số hồ sơ), đã cấp GCNQSDĐ cho 47 hồ sơ với diện tích 2,13 ha trên tổng số 2,69 ha cần cấp, đạt tỷ lệ 79,18%.
- Đối với đất ở: Có 87 hồ sơ đăng ký (chiếm 37,66% tổng số hồ sơ), đã cấp GCNQSDĐ cho 79 hồ sơ với diện tích 2,95 ha trên tổng số 3,71 ha cần cấp, đạt tỷ lệ 79,51%.
3. Những tổ dân phố nào có tỷ lệ cấp GCNQSDĐ đạt 100% và những tổ nào đạt tỷ lệ thấp nhất?
Căn cứ Bảng 4.5 tổng hợp kết quả của 25 tổ dân phố giai đoạn 2014 – 2016:
- Có 4 tổ đạt tỷ lệ giải quyết 100%: Tổ 10 (3/3 đơn), Tổ 17 (2/2 đơn), Tổ 18 (1/1 đơn) và Tổ 23 (6/6 đơn).
- Tổ có tỷ lệ giải quyết thấp nhất là Tổ 13, chỉ đạt 60,00% (giải quyết 3/5 đơn đăng ký). Ngoài ra, Tổ 6 và Tổ 22 cũng có tỷ lệ giải quyết thấp, cùng đạt 66,67% (Tổ 6 cấp 2/3 đơn, Tổ 22 cấp 6/9 đơn).
4. Cơ cấu hiện trạng sử dụng đất của phường Gia Sàng năm 2016 được phân bổ ra sao?
Căn cứ Bảng 4.2 của văn bản, tổng diện tích tự nhiên của phường là 419,17 ha, được phân thành 3 nhóm đất chính:
- Nhóm đất nông nghiệp: 197,51 ha, chiếm 47,12% diện tích tự nhiên (trong đó đất sản xuất nông nghiệp là 184,14 ha, đất nuôi trồng thủy sản là 7,96 ha, đất lâm nghiệp là 5,41 ha).
- Nhóm đất phi nông nghiệp: 203,70 ha, chiếm 49,00% diện tích tự nhiên (trong đó đất ở tại đô thị là 61,37 ha, đất chuyên dùng là 122,98 ha, đất sông ngòi kênh rạch là 14,50 ha, đất nghĩa trang nghĩa địa là 1,93 ha).
- Nhóm đất chưa sử dụng: 17,96 ha (toàn bộ là đất bằng chưa sử dụng), chiếm 4,28% tổng diện tích tự nhiên.
5. Khảo sát xã hội học của đề tài được thực hiện với quy mô mẫu bao nhiêu và phân chia ra các nhóm đối tượng nào?
Để đánh giá nhận thức của người dân về công tác cấp GCNQSDĐ, tác giả đã sử dụng phương pháp điều tra sơ cấp với tổng số 35 phiếu phỏng vấn trên địa bàn 25 tổ dân phố, chia thành 3 nhóm đối tượng:
- Nhóm 1: Cán bộ, công chức nhà nước (2 phiếu).
- Nhóm 2: Người làm kinh doanh, dịch vụ (8 phiếu).
- Nhóm 3: Hộ gia đình, cá nhân (25 phiếu).
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Thu đã phản ánh toàn diện bức tranh thực tiễn về công tác quản lý và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn 2014 – 2016. Dựa trên khung khổ pháp lý của Luật Đất đai năm 2013 và các dữ liệu kiểm kê đất đai chính thức, nghiên cứu đã chứng minh sự nỗ lực của chính quyền cơ sở khi nâng tỷ lệ giải quyết hồ sơ từ 74,49% (năm 2014) lên 85,96% (năm 2016), đạt tỷ lệ chung 80,95% cho 187 hồ sơ hộ gia đình, cá nhân. Công trình đồng thời chỉ rõ những tồn tại về việc lưu trữ hồ sơ địa chính thủ công dạng giấy, những vướng mắc phát sinh từ biến động sử dụng đất trong quá trình đô thị hóa và cung cấp hệ thống giải pháp quản lý có giá trị ứng dụng thiết thực cho địa phương.
