MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Đất đai là một dạng tài nguyên thiên nhiên, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là yếu tố quan trọng hàng đầu của môi trường tự nhiên. Nó còn ảnh hưởng lớn tới bố trí các khu dân cư và xây dựng cơ sở vật chất văn hóa - xã hội, an ninh quốc phòng. Hiến pháp nước Cộng hoà XHCN Việt Nam quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do nhà nước thống nhất quản lý.
Thành phố Thái Nguyên là trung tâm kinh tế, chính trị và xã hội của tỉnh Thái Nguyên với tổng diện tích 222,93 km 2 bao gồm 21 phường và 11 xã. Đứng trước yêu cầu đổi mới và phát triển kinh tế xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế với tốc độ tăng cao thì rất nhiều dự án phát triển kinh tế xã hội bao gồm các khu công nghiệp, cụm nhà máy, dự án khu dân cư, khu đô thị mới…đang được xúc tiến đầu tư và triển khai thực hiện một cách mạnh mẽ. Vì vậy thành phố Thái Nguyên căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã phê duyệt để thực hiện những dự án trên một cách có tính khả thi thì giải phóng mặt bằng đất đai là một trong các yếu tố quan trọng, nó ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả thực hiện công tác đầu tư của các nhà đầu tư trong và ngoài nước cũng như quyết định đến toàn bộ quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa của đất nước. Trên thực tế công tác bồi thường, hỗ trợ và tái đinh cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư trên địa bàn thành phố Thái Nguyên nói chung và dự án Khu đô thị mới số 2 Thịnh Đán – Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên nói riêng đã và đang là vấn đề “nóng” phát sinh nhiều bức xúc phức tạp vì việc thu hồi đất nhằm đảm bảo quyền lợi vật chất theo quy định hiện hành của Nhà nước và quyền lợi kinh tế của người dân bị thu hồi đất, mặt khác việc thu hồi đã tác động trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt và sản xuất của nhiều hộ gia đình và cá 2 nhân, trong đó phần lớn là các hộ gia đình và cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
Vì thế các cấp ủy Đảng và chính quyền từ Trung ương đến địa phương rất quan tâm đến công tác quản lý đất đai nói chung và công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất nói riêng. Việc thực hiện bồi thường có tầm quan trọng cực kỳ cao và ảnh hưởng quyết định đến thành công của dự án. Tuy nhiên, trong những năm qua công tác này gặp phải rất nhiều khó khăn và vướng mắc trong quá trình triển khai và thực hiện. Các vấn đề như giá đất biến động không tích cực, ý thức chưa được nâng cao của người dân khiến cho việc bồi thường trở thành điểm tựa lớn cho các khó khăn gặp phải trong các dự án.
Điều này đã gây ảnh hưởng tiêu cực lên tốc độ triển khai các dự án do công tác giải phóng mặt bằng chậm chễ. Các chính sách bồi thường, thiệt hại giải phóng mặt bằng và các văn bản hướng dẫn thực hiện của Pháp luật vẫn chưa rõ ràng, đầy đủ, thiếu đồng bộ và thường xuyên thay đổi do đó gây nhiều khó khăn cho việc xác định và phân chia diện tích bồi thường, đơn giá bồi thường. Việc tuyên truyền phổ biến những chính sách có liên quan đến công tác di dời chưa thực hiện tốt. Chưa có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải quyết việc làm mới cho người dân vùng di dời một cách rõ ràng.
Do đó đòi hỏi phải có những chính sách bồi thường thật sự thỏa đáng và công bằng để tất cả người dân đều cảm thấy thỏa đáng và phấn khởi thực hiện. Sau thời gian làm công tác giải phóng mặt bằng tại Thành phố Thái Nguyên, tôi nhận ra sự quan trọng và ý nghĩa của công việc này đối với sự phát triển kinh tế và xã hội của địa phương. Vì vậy, tôi quyết định tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án Khu đô thị mới số 2 Thịnh Đán – Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, (địa phận xã Quyết Thắng)”. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, GPMB dự án: Khu đô thị mới số 2 Thịnh Đán – Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên (địa phận xã Quyết Thắng).
Tìm hiểu ra những thuận lợi, khó khăn và nhân tố ảnh hưởng đối với công tác GPMB tại dự án này. - Đề xuất được các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện công tác bồi thường GPMB dựa trên cơ sở chính sách pháp luật của Nhà nước. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 1. Ý nghĩa khoa học Nghiên cứu đã giúp tôi cập nhập kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và hiểu biết sâu hơn về công tác quản lý về đất đai, đặc biệt là công tác bồi thường GPMB và những thuận lợi khó khăn để từ đó rút ra được các hướng xử lý khi triển khai dự án hiện nay và tương lai.
Ý nghĩa thực tiễn Từ quá trình nghiên cứu và thực hiện tôi có thể nắm bắt được thuận lợi và khó khăn của công tác bồi thường GPMB của dự án để từ đó tổng kết, rút ra các biện pháp tháo gỡ nhằm góp phần đẩy mạnh tiến độ GPMB dự án. Để xuất góp ý nhằm hoàn thiện chính sách bồi thường kèm theo những biện pháp thực hiện tại địa phương. Qua đó vận dụng thực hiện tốt công việc được giao, cũng như tham mưu đóng góp ý kiến để giải quyết các vướng mắc và khó khăn trong khiếu nại của người dân bị thu hồi khi triển khai thực hiện dự án. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở pháp lý của đề tài 2. Các văn bản của Nhà nước - Luật đất đai 2013; - Nghị định số 43/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013; - Nghị định số 47/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày 14/11/2014 của Chính phủ Quy định về khung giá đất; - Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ Quy định về sửa đổi, bổ sung một số Nghị định, Quy định chi tiết thi hành Luật đất đai; - Thông tư số 02/2015/TT-BTNMT Quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP và Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 về đất đai của Chính phủ; - Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất; - Thông tư 37/2014/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất; - Thông tư 33/2017/TT-BTNMT ngày 29 tháng 9 năm 2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số Nghị định quy định chi 5 tiết thi hành Luật đất đai và sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư hướng dẫn thi hành Luật đất đai. Các văn bản của thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên - Quyết định số 31/2014/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 20/2016/QĐ-UBND ngày 06/07/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc sửa đổi bổ sung một số điều tại Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên ban hành kèm theo Quyết định số 31/2014/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 46/2019/QĐ-UBND ngày 20/12/2019 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định về Bảng giá đất giai đoạn 2020-2024 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 3299/QĐ-UBND ngày 28/12/2022 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc điều chỉnh, phê duyệt kế hoạch sử dụng đất năm 2023 thành phố Thái Nguyên; - Quyết định số 2389/QĐ-UBND ngày 7/4/2023 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt giá cây trồng để phục vụ công tác bồi thường GPMB các dự án trên địa bàn thành phố Thái Nguyên; - Quyết định số 1034/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc chấp thuận chủ trương đầu tư cấp lần đầu ngày 13/5/2022; - Quyết định số 433/QĐ-UBND ngày 25/01/2022 củaUBND thành phố Thái Nguyên về việc phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết Khu đô thị mới số 2 Thịnh Đán – Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên; - Thông báo số 395/TB-UBND ngày 13/12/2022 của UBND thành phố Thái Nguyên về việc thông báo thu hồi đất để thực hiện dự án: Khu đô thị mới số 2 Thịnh Đán – Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên; 6 - Quyết định số 11876/QĐ-UBND ngày 22/12/2022 của UBND thành phố Thái Nguyên về việc phê duyệt giá đất để bồi thường GPMB dự án Khu đô thị mới số 2 Thịnh Đán – Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên; - Quyết định số 03/2023/QĐ-UBND ngày 13/03/2023 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định về đơn giá bồi thường nhà ở, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 46/2021/QĐ-UBND ngày 12/11/2021 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định bồi thường thiệt hại đối với vật nuôi là thủy sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Công tác bồi thường GPMB 2.
Khái quát về công tác bồi thường GPMB - Giải phóng mặt bằng : là quá trình tiến hành những công việc liên quan đến việc di chuyển nhà cửa, cây cối, các công trình kiến trúc và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định đã quy hoạch cho việc nâng cấp, mở rộng hoặc xây dựng công trình mới. - Thu hồi đất: Nhà nước thu hồi đất là việc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho người sử dụng hoặc thu lại đất mà người sử dụng sử dụng trái pháp luật.