ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Tính cấp thiết của đề tài Đất nước chúng ta đang trong thời kì phát triển mạnh về kinh tế, chế độ chính trị ổn định. Cho nên nhu cầu của Nhà nước về đất đai là rất lớn cho các dự án đầu tư trong nước cũng như cho các khu công nghiệp, khu kinh tế, đường xá và khu công nghệ cao. Việc thu hồi đất phục vụ cho đất nước là không thể tránh khỏi. Khi thu hồi đất tất yếu sẽ liên quan đến quyền lợi của người sử dụng đất và quyền lợi đó sẽ phải được quan tâm và giải quyết thỏa đáng.
Vì vậy công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là hết sức cần thiết và tác động mạnh đến công tác quản lý về đất đai. Trong thời gian gần đây, công tác bồi thường GPMB là công việc phức tạp gây nhiều bất cập. Do tốc độ đô thị hóa diễn ra khá nhanh, giá đất luôn biến động và có xu hướng tăng khá cao, đã làm phát sinh nhiều vấn đề khó khăn trong việc thực hiện chính sách đền bù, giải tỏa khi thu hồi đất dẫn đến đơn khiếu nại tố cáo liên quan đến việc thu hồi đất ngày càng tăng, gây áp lực đối với chính quyền. Ở một số địa phương đã đơn giản trong việc thu hồi đất, chưa có phương án hỗ trợ người dân bị mất đất, dẫn đến đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn.
Đây là vấn đề bức xúc của nhiều địa phương của tỉnh Yên Bái. Đã làm chậm tiến độ GPMB, ảnh hưởng đến thời gian hoàn thành dự án. Xã Minh Quân của tỉnh Yên Bái là nằm ở cửa ngõ vùng Tây Bắc Việt Nam và giữ vị trí trung tâm kết nối giao thông các tỉnh phía Bắc như Lào Cai – Tuyên Quang – Phú Thọ - Hà Nội ( Ví dụ: Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai ). Yên Bái có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, văn hóa giàu bản sắc.
cùng những chính sách thu hút đầu tư hấp dẫn, nhiều dự án, công trình đã và đang biến tiềm năng thành cơ hội đầu tư cùng phát triển. Huy động và sử dụng hiệu c 2 quả mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng hợp lý và bền vững. Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án công trình đang được đẩy mạnh và thỏa đáng nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương vững mạnh. Công trình đường tránh ngập thành phố Yên Bái đoạn nối trung tâm Km 5 với quốc lộ 32C với tổng vốn đầu tư gần 1.000 tỷ đồng, do Sở Giao thông Vận tải tỉnh Yên Bái làm chủ đầu tư, với chiều dài toàn tuyến hơn 10 km, bề rộng nền đường 50 m, được thiết kế với 4 làn xe chạy đạt tiêu chuẩn đường cấp II.
Việc đầu tư xây dựng tuyến đường được xác định là giải pháp đảm bảo giao thông thông suốt cho thành phố Yên Bái nối với quốc lộ 32C, đồng thời là cơ sở chỉnh trang và phát triển không gian đô thị, đáp ứng mục tiêu mở rộng thành phố Yên Bái sang hữu ngạn sông Hồng. Xuất phát từ vấn đề đó, được sự đồng ý và giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Quản Lý Tài Nguyên. Đặc biệt dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS. Đàm Xuân Vận, em tiến hành thực hiện đề tài :” Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đường tránh ngập thành phố Yên Bái đoạn qua địa phận xã Minh Quân huyện Trấn Yên tỉnh Yên Bái” để đề xuất những giải pháp tích cực trong việc quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả và giải quyết các vấn đề xã hội bức xúc hiện nay nhằm cải thiện, nâng cao đời sống của người dân khi bị thu hồi đất.Mục tiêu của đề tài 1.
Mục tiêu tổng quát Đánh giá công tác GPMB và ảnh hưởng công tác GPMB của dự án đường tránh ngập Thành Phố Yên Bái đoạn qua xã Minh Quân huyện Trấn Yên tỉnh Yên Bái đến đời sống người dân và đề xuất phương án giải quyết có c 3 tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác tái định cư ổn định cuộc sống nhân dân khi bồi thường, giải phóng mặt bằng. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án đường tránh ngập Thành Phố Yên Bái đoạn qua xã Minh Quân. - Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của những người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng. - Tổng kết được những kết quả, những khó khăn trong việc thu hồi đất và đề xuất phương án giải quyết và rút ra bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác giải phóng mặt bằng.Yêu cầu của đề tài - Nắm vững luật và các văn bản luật liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.
- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. - Tài liệu, số liệu đảm bảo chính xác trung thực khách quan. - Đề xuất những giải pháp có tính khả thi đối với công tác tái định cư khi bồi thường giải phóng mặt bằng.Ý nghĩa của đề tài 1.Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Giúp cho người học tập nghiên cứu củng cố lại những kiến thức đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. - Giúp sinh viên củng cố kiến thức của luật đất đai, nắm chắc các quyết định bồi thường và thực trạng công tác bồi thường GPMB.Ý nghĩa trong thực tiễn Chúng ta có thể đánh giá được những thuận lợi, khó khăn và những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện việc bồi thường GPMB để khắc phục và đề xuất những giải pháp đạt hiệu quả cao.
Từ đó áp dụng vào trong thực tế. c 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Khái niệm về bồi thường, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng.
* Theo điều 2 luật đất đai 2013[7] - Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. - Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. - Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. - Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.
- Đăng ký đất đai, nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất: là việc kê khai và ghi nhận tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất và quyền quản lý đất đối với một thửa đất vào hồ sơ địa chính. - Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất. - Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên địa phận đất được quy định cho việc cải tạo, mở rộng, hoặc xây dựng một c 6 công trình mới. Qúa trình được tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng cho đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới.
* Theo điều 83 luật đất đai 2013[7] - Nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: + Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ; + Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật. - Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm: + Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; + Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; + Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở; + Hỗ trợ khác. * Giá đất: Là giá trị của quyền sử dụng đất là mệnh giá của quyền sở hữu mảnh đất đó trong không gian và thời gian xác định[5]. - Đối với quản lý Nhà Nước: giá đất là công cụ để nhà nước quản lý, điều tiết hoạt động của thị trường bất động sản.
Đối với việc bồi thường, giải phóng mặt bằng thì giá đất có vai trò quan trọng trong việc điều tiết lợi ích nhà nước và của người dân bị thu hồi đất. Việc quy định giá đất và giá tài sản trên đất bồi thường hợp lý sẽ tạo điều kiện đẩy nhanh tiến dộ giải phóng mặt bằng và giao lại đất. Bên cạnh đó thì nhà nước phải có chính sách hỗ trợ để giải quyết vấn đề chỗ ở, an sinh xã hội của người dân khi bị thu hồi đất. c 7 - Đối với người dân bị thu hồi đất: Giá đất chính là việc bồi thường lại giá trị đất đã bị thu hồi cho người dân để người dân bị thu hồi có thể tìm được chỗ ở mới và tạo điều kiện cho họ chuyển đổi nghề nghiệp.
Đặc điểm của công tác bồi thường, GPMB Quá trình bồi thường GPMB có các đặc điểm sau: - Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên các vùng đất khác nhau với các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và trình độ dân trí khác nhau. Mang những đặc điểm riêng biệt của từng dự án. - Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân. Đối với từng vùng nông thôn thì đất đai là tư liệu sản xuất không thể thiếu trong hoạt động sản xuất nông nghiệp.