Đặt vấn đề Cao su thiên nhiên đã được ứng dụng rất nhiều trong hầu hết các ngành kỹ thuật và đời sống. Người ta đã thống kê được tới trên 50.000 loại sản phẩm khác nhau bằng cao su. Hiện nay việc phát triển cây cao su thiên nhiên trên thế giới vẫn đang được chú trọng. Ở Việt Nam, cao su thiên nhiên là một nguồn lợi kinh tế quan trọng.
Ngoài những Công ty, Nông trường trồng cây cao su hiện có, Nhà nước còn giao cho Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam có kế hoạch phát triển thêm trong những năm tới đạt tổng diện tích lên đến hàng triệu hecta cao su. Về phương diện sản xuất, chế biến mủ cao su thiên nhiên được chia làm hai khu vực riêng biệt đó là: khu vực trồng, chăm sóc khai thác mủ và khu vực nhà máy chế biến cao su nguyên liệu thành các sản phẩm cuối cùng. Công nhân lao động ở Nông trường cao su An Lập với nhiệm vụ chính là trồng mới, chăm sóc bón phân vườn cây cao su và khai thác giao nguyên li ệu mủcao su v ề nhà máy chế biến. Công nhân cao su có từng bộ phận chuyên môn, nghi ệp vụ khác nhau: * Bộ phận hành chánh sự nghiệp, làm việc trong điều kiện thuận lợi tại văn phòng được trang bị các thiết đảm bảo an toàn, thoáng mát, môi trường làm việc không có độc hại.
* Đối với công nhân chăm sóc vườn cây, làm việc trong điều kiện ngoài trời nắng nóng, công vi ệc tương đối nặng nhọc, dễ xảy ra say nắng, say nóng, tai n ạn lao động do các công c ụ như: cuốc, xẻng, dao, rựa, tai nạn do rắn, rết cắn… * Công nhân bảo vệ thực vật, tiếp xúc với loại hoá chất khác nhau, nếu không sử dụng đúng quy trình hướng dẫn, dễ bị nhiễm độc ảnh hưởng đến sức khoẻ * Công nhân khai thác mủ, hằng ngày lao động lao trong lô cao su của vườn cây kinh doanh thường do giáp tán lá nên thiếu ánh sáng và làm việc vào thời điểm sáng sớm lúc đó chưa có ánh n ắng mặt trời, cây chưa quang h ợp nên thiếu oxy, do đó công nhân thường có cảm giác chóng mệt. Ngoài ra, trong quá trình khai thác mủ cao su công nhân còn phải tiếp xúc vói hoá chất (Axít đánh đông, thuốc bôi kích thích mủ , bôi phòng loét sọc miệng). Trong quá trình sử dụng các loại hoá chất này, nếu không cẩn thận cũng dễ bị thuốc văng bắn vào da, vào mắt, ngoài ra ngư ời công nhân cạo mủ còn bị các yếu tố khác gây nguy hiểm như: do đi cạo sớm bị rắn, rết cắn, cạo những cây miệng thấp bị cỏ tranh chọt vào mắt, đi trút mủ, vận chuyễn mủ ra bãi tập kết bị sụp ổ mối hoặc vấp rể cây té ngã… Ở đây chỉ giới hạn vấn đề trong lĩnh vực trồng và khai thác mủ cao su thiên nhiên trên quan điểm an toàn vệ sinh lao động, việc tìm hiểu đặc điểm về An toàn vệ 1 sinh lao động trong sản xuất cao su thiên nhiên là nhằm có biện pháp ngăn ngừa, bảo vệ sức khoẻ công nhân, góp phần phục vụ sản xuất là cần thiết … Bảo hộ lao động là một lĩnh vực công tác có vị trí và ý nghĩa quan trọng trong chiến lược bảo vệ và phát triển nguồn nhân lực, chiến lược phát triển bền vững kinh tế - xã hội của đất nước. Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước và tổ chức Công đoàn đã coi trọng và quan tâm chỉ đạo công tác BHLĐ.
Nhờ đó mà đến nay công tác BHLĐ đã được coi là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Cùng với việc chuyển đổi nền kinh tế thị trường, công tác BHLĐ đã có những chuyển biến và đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, vi ệc thực thi pháp luật BHLĐ ở các cấp, các ngành, người sử dụng lao động và người lao động còn chưa chấp hành triệt để, còn có những vấn đề bất cập. Tình trạng vi phạm các tiêu chuẩn, quy phạm AT-VSLĐ, PCCN còn khá phổ biến, con số người lao động bị TNLĐ ngày càng tăng cao.
Đứng trước những vấn nạn trên, việc tổ chức thực hiện công tác BHLĐ trở nên một nhiệm vụ vô cùng quan trọng, không chỉ là yếu tố đảm bảo sự phát triển kinh tế xã hội bền vững, mà còn nhằm mục đích cao cả cuối cùng là bảo vệ NLĐ khỏi mọi ảnh hưởng của các yếu tố trong môi trường lao động. Công nghiệp chế biến cao su là loại lao động mang tính chất vừa thủ công vừa công nghiệp, trình độ tự động hóa của dây chuyền công nghệ còn thấp, ở nhiều công đoạn công nhân còn làm việc thủ công, trong sản xuất sử dụng nhiều loại hóa chất, môi trường làm việc còn chứa nhiều yếu tố nguy hiểm và có hại, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của NLĐ bất cứ lúc nào. Trước tình hình đó, ngành Cao su cần có những chiến lược mới trong việc sản xuất như: tiếp cận với công nghệ tiên tiến, máy móc hiện đại. nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.
Và khi đó, các tiêu chí về việc đảm bảo an toàn vệ sinh lao động cho công nhân và công tác bảo vệ môi trường sẽ trở nên những yếu tố quan trọng quyết định cho năng lực cạnh tranh của thương hiệu Cao su Việt Nam. Nông trường cao su An Lập là một đơn vị trực thuộc công ty cao su Dầu Tiếng, cùng với những đóng góp cho nền kinh tế, Nông trường đã có những hoạt động tích cực trong việc thực hiện công tác BHLĐ và đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, tình hình chung vi ệc thực hiện công tác BHLĐ tại Nông trường vẫn còn tồn tại những khó khăn, các vấn đề AT-VSLĐ chưa được giải quyết cách triệt để, môi trường làm việc của công nhân còn tiềm ẩn những nguy cơ gây TNLĐ. Từ những đặc điểm nêu trên , việc nghiên cứu nội dung chủ yếu của công tá c BHLĐ nói chung và việc đảm bảo an toàn và vệ sinh lao động , chăm lo cải thiện ĐKLĐ, phòng chống TNLĐ và BNN, bảo vệ sức khỏe NLĐ đang là vấn đề bức xúc 2 hàng đầu đối với mọi cơ sở sản xuất.
Vì vậy tác giả đã chọn đề tài: “Đánh giá công tác bảo hộ lao động và biện pháp khắc phục tại Nông trường cao su An Lập”. Mong mu ốn qua đề tài này, gợi mở những vấn đề tồn tại trong việc thực hiện công tác BHLĐ nhằm đề xuất một số biện pháp cải thiện ĐKLĐ và nâng cao hiệu quả công tác BHLĐ tại Nông trư ờng.2 Mục tiêu đề tài - Đánh giá th ực trạng công tác BHLĐ t ại Nông trường cao su An Lập, Công ty cao su Dầu Tiếng. - Đề xuất biện pháp góp phần cải thiện điều kiện làm việc tại Nông trường, nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho NLĐ. - Kiến nghị một số giải pháp nhằm khắc phục những vướng mắc tồn tại của công tác BHLĐ t ại Nông trư ờng.3 Nội dung của đề tài - Đánh giá vi ệc thực hiện công tác BHLĐ tại Nông trường cao su An Lập, Công ty cao su D ầu Tiếng.
- Nắm được quy trình sản xuất trồng mới, chăm sóc cây cao su và quy trình khai thác mủ tại Nông trường cao su An Lập, Công ty cao su D ầu Tiếng. - Xác định các yếu tố có hại và nguy hiểm đối với công nhân s ản xuất tại vườn cây. - Tìm nguyên nhân nh ững tồn tại trong công tác BHLĐ tạiNông trư ờng. - Đề xuất biện pháp giải quyết những vấn đề tồn tại.4 Đối tượng nghiên cứu - Công tác BHLĐ t ạiNông trư ờng cao su An Lập.
- Điều kiện làm việc của công nhân khai thác m ủ ở vườn cây cao su.5 Phương pháp nghiên c ứu - Hồi cứu các tài liệu liên quan đến ngành cao su. - Khảo sát, phỏng vấn thăm dò ý kiến NLĐ về AT-VSLĐ. - Phương pháp chuyên gia: tr ực tiếp hoặc gián tiếp tham khảo, hướng dẫn, nhận xét đánh giá c ủa các chuyên gia trong các lĩnh vực có liên quan - Tổng hợp, phân tích và đánh giá các số liệu thu thập tại cơ sở.6 Sơ lược về cao su thiên nhiên 1.1 Mủ cao su thiên nhiên - Mủ cao su là dung d ịch trắng đục như sửa, từ cây cao su chảy ra gọi là mủ nước. Đó là ch ất lỏng trắng có ánh vàng hồng hoặc nâu nhạt.
Mủ từ cây chảy ra sau một thời gian có thể thay đổi màu màu sắc do bị oxy hóa. Thành ph ần mủ nước thay đổi theo độ tuổi của cây, mùa khai thác lấy mủ và độ ẩm của đất. Thành phần trung bình của mủ nước là: o Cao su 34 – 37 % o Nước 52 – 56 % o Anbumin 2 – 2,7 % o Nhựa 1 – 3,4 % 4 o Đường 1,5 – 4,2 % o Muối khoáng ( Na, Ca,K, Mg, Po4 ). - Mủ nước mới chảy từ cây cao su ra có độ pH = 7,2 và chỉ ổn định trong một thời gian ngắn.
Sau đó pH bắt đầu giảm xuống 6,9 – 6,6 và x ảy ra quá trình sự đông tụ, cao su tách ra còn lại phần chất lỏng ( serum) gồm nước và tạp chất. Do các men có trong m ủ nước tạo ra các axít làm cho mủ đôngtụ. Người ta có thể giử cho mủ nước khỏi bị đông trong một thời gian cần thiết bằng cách cho thêm vào m ột lượng dung dịch axít NH3 để tạo ra pH khác.2 Phân loại và sơ chế mủ - Trong công nghiệp cao su, mủ cao su là nguyên liệu quan trọng nhất, nó quyết định phần lớn tính năng của sản phẩm. - Thành phần cơ bản của mủ cao su gồm có: cao su, nước, albumin, các chất nhựa, thành phần đường, các chất khác.
- Mủ cao su được chia thành nhiều loại: mủ nước (latex), mủ chén, mủ đất. Mủ nước là loại mủ tốt nhất, thu trực tiếp trên thân cây, mỗi ngày mủ được gom vào một giờ quy định. Để mủ không bị đông trước khi đem về nhà máy, khi thu mủ người ta cho NH3 vào để chống đông nhằm tránh sự oxi hóa làm giảm chất lượng mủ. - Còn các loại mủ khác như mủ đất, mủ chén, mủ vỏ.
được gộp chung lại gọi là mủ tạp (mủ thứ cấp). Đó là mủ rơi vãi xuống đất hoặc sau khi thu mủ nước mủ vẫn còn chảy vào chén, hoặc mủ dính trên vỏ cây. Mủ tạp nói chung rất bẩn, lẫn nhiều đất, cát, các tạp chất và đã đông trước khi đưa về nhà máy. - Mủ tạp được chọn riêng theo sản phẩm, đựng trong giỏ hoặc túi sạch.