Luận văn thạc sĩ sử dụng mô hình beneish m score đánh giá chất lượng báo cáo tài chính ở việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích mô hình Beneish M-Score trong đánh giá chất lượng báo cáo tài chính tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Võ Minh Dương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Báo Cáo Tài Chính Bằng Beneish M-Score
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Báo cáo tài chính là gì?
• 2.2. Bóp méo báo cáo tài chính là gì?
• 2.3. Nguyên nhân dẫn đến việc Ban Giám Đốc phải bóp méo báo cáo tài chính
• 2.3.1. Tam giác gian lận (Fraud Triangle)
• 2.3.2. Động cơ / Áp lực
• 2.3.3. Cơ hội để bóp méo báo cáo tài chính
• 2.3.4. Thái độ / Sự hợp lý
• 2.4. Động cơ, mục đích bóp méo báo cáo tài chính từ một số nghiên cứu khác
• 2.5. Các dấu hiệu của việc bóp méo báo cáo tài chính
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 4.1. Tình trạng bóp méo báo cáo tài chính tại Việt Nam
• 4.1.1. Sàn giao dịch và tình trạng bóp méo
• 4.1.2. Giá trị vốn hóa và tình trạng bóp méo
• 4.2. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và khả năng sinh lợi
• 4.2.1. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá cổ phiếu
• 4.2.2. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá trị tỷ suất sinh lợi
• 4.2.3. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và xu hướng lời/lỗ
• 4.2.4. Các tương quan với khả năng sinh lời ngoài tình trạng bóp méo
• 4.2.4.1. Tương quan giữa sàn giao dịch và khả năng sinh lời
• 4.2.4.2. Tương quan giữa giá trị vốn hóa và khả năng sinh lời
• 4.3. Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá chất lượng báo cáo tài chính bằng Beneish M Score

Đánh giá chất lượng báo cáo tài chính là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong lĩnh vực tài chính. Mô hình Beneish M-Score được phát triển để phát hiện các dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính. Mô hình này giúp các nhà đầu tư và các bên liên quan có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc áp dụng mô hình này tại Việt Nam đang trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Mô hình Beneish M Score là gì

Mô hình Beneish M-Score là một công cụ phân tích tài chính được sử dụng để phát hiện các dấu hiệu gian lận trong báo cáo tài chính. Mô hình này dựa trên một số chỉ số tài chính và được tính toán để xác định khả năng bóp méo báo cáo tài chính của một công ty.

1.2. Tại sao cần đánh giá chất lượng báo cáo tài chính

Đánh giá chất lượng báo cáo tài chính giúp các nhà đầu tư và các bên liên quan đưa ra quyết định chính xác hơn. Nó cũng giúp phát hiện các hành vi gian lận và bảo vệ quyền lợi của các cổ đông.

II. Vấn đề và thách thức trong đánh giá báo cáo tài chính

Mặc dù mô hình Beneish M-Score rất hữu ích, nhưng việc áp dụng nó cũng gặp phải nhiều thách thức. Các công ty có thể sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau để bóp méo báo cáo tài chính, làm cho việc phát hiện trở nên khó khăn hơn. Ngoài ra, sự thiếu minh bạch trong thông tin tài chính cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Các kỹ thuật bóp méo báo cáo tài chính phổ biến

Các công ty thường sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau để bóp méo báo cáo tài chính, bao gồm việc thay đổi cách ghi nhận doanh thu, điều chỉnh chi phí và sử dụng các giả định kế toán không hợp lý.

2.2. Sự thiếu minh bạch trong thông tin tài chính

Thiếu minh bạch trong thông tin tài chính có thể dẫn đến việc các nhà đầu tư không thể đánh giá chính xác tình hình tài chính của công ty. Điều này làm tăng rủi ro cho các quyết định đầu tư.

III. Phương pháp áp dụng mô hình Beneish M Score

Mô hình Beneish M-Score sử dụng một số chỉ số tài chính để tính toán điểm số M. Điểm số này cho biết khả năng bóp méo báo cáo tài chính của một công ty. Việc áp dụng mô hình này đòi hỏi phải có dữ liệu tài chính chính xác và đầy đủ.

3.1. Các chỉ số tài chính trong mô hình Beneish

Mô hình Beneish M-Score sử dụng các chỉ số như tỷ lệ doanh thu, tỷ lệ chi phí và các chỉ số tài chính khác để tính toán điểm số M. Những chỉ số này giúp xác định khả năng bóp méo báo cáo tài chính.

3.2. Quy trình tính toán điểm số M

Quy trình tính toán điểm số M bao gồm việc thu thập dữ liệu tài chính, tính toán các chỉ số cần thiết và áp dụng công thức để xác định điểm số M. Điểm số này sẽ cho biết mức độ rủi ro của việc bóp méo báo cáo tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình Beneish M Score tại Việt Nam

Mô hình Beneish M-Score đã được áp dụng tại nhiều công ty ở Việt Nam để đánh giá chất lượng báo cáo tài chính. Kết quả cho thấy mô hình này có thể phát hiện được nhiều dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính, từ đó giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều công ty niêm yết tại Việt Nam có dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính. Mô hình Beneish M-Score đã giúp phát hiện những dấu hiệu này và cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư.

4.2. Lợi ích của việc áp dụng mô hình Beneish

Việc áp dụng mô hình Beneish M-Score giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính của công ty. Nó cũng giúp bảo vệ quyền lợi của các cổ đông và tăng cường tính minh bạch trong báo cáo tài chính.

V. Kết luận và tương lai của mô hình Beneish M Score

Mô hình Beneish M-Score đã chứng minh được giá trị của nó trong việc đánh giá chất lượng báo cáo tài chính. Tương lai của mô hình này tại Việt Nam có thể sẽ phát triển hơn nữa khi mà nhu cầu về tính minh bạch trong báo cáo tài chính ngày càng cao.

5.1. Tương lai của mô hình Beneish M Score

Với sự phát triển của công nghệ và dữ liệu lớn, mô hình Beneish M-Score có thể được cải tiến và áp dụng rộng rãi hơn trong tương lai. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà đầu tư

Các nhà đầu tư nên sử dụng mô hình Beneish M-Score như một công cụ hỗ trợ trong việc đánh giá chất lượng báo cáo tài chính. Điều này sẽ giúp họ đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn và giảm thiểu rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, tính minh bạch của thông tin kế toán luôn là yếu tố sống còn chi phối quyết định của hơn 1,5 triệu tài khoản nhà đầu tư và các định chế tài chính. Báo cáo tài chính giữ vai trò là cầu nối thông tin duy nhất phản ánh sức khỏe doanh nghiệp, tuy nhiên tình trạng bóp méo số liệu nhằm phục vụ các mục tiêu ngắn hạn của ban điều hành diễn ra khá phổ biến. Khi hành vi thao túng bị phát hiện, giá cổ phiếu của doanh nghiệp có thể sụt giảm ngay lập tức khoảng 9% trong phiên giao dịch đầu tiên, gây tổn thất nghiêm trọng cho thị trường.

Nghiên cứu này tập trung nhận diện các dấu hiệu bóp méo làm giảm chất lượng báo cáo tài chính của các công ty niêm yết tại Việt Nam thông qua mô hình định lượng Beneish M-Score. Đồng thời, đề tài đánh giá tác động của hành vi thao túng kế toán đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại các mốc thời gian 30 ngày, 90 ngày, 180 ngày và 360 ngày kể từ ngày công bố báo cáo kiểm toán.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 592 công ty cổ phần phi tài chính niêm yết trên hai Sở Giao dịch Chứng khoán HOSE (280 doanh nghiệp) và HNX (312 doanh nghiệp) với dữ liệu báo cáo tài chính kiểm toán năm 2014 và biến động thị giá kéo dài đến năm 2015. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò là thang đo định lượng chuẩn mực, hỗ trợ nhà đầu tư giảm thiểu tỷ lệ thua lỗ danh mục từ 10% đến 15% và giúp các tổ chức tín dụng kiểm soát rủi ro nợ xấu hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Khung lý thuyết chất lượng báo cáo tài chính của Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) và Hoa Kỳ (FASB) năm 2008, cùng Lý thuyết Tam giác gian lận (Fraud Triangle) của Donald Cressey. Theo IASB và FASB, chất lượng thông tin tài chính được định hình qua 6 đặc tính then chốt: tính phù hợp, trình bày trung thực, có thể hiểu, có thể so sánh, có thể kiểm chứng và tính kịp thời. Hành vi bóp méo số liệu trực tiếp phá vỡ hai thuộc tính nền tảng là tính phù hợp và tính trung thực.

Lý thuyết Tam giác gian lận giải thích cơ chế hành vi quản trị lợi nhuận qua 3 nhân tố: Động cơ/Áp lực (sức ép duy trì tăng trưởng, cam kết nợ vay, chính sách lương thưởng gắn liền với giá cổ phiếu), Cơ hội (sự thiếu giám sát của Hội đồng quản trị, cấu trúc giao dịch phức tạp cuối năm), và Thái độ/Sự hợp lý hóa (sự suy thoái chuẩn mực đạo đức, bao biện hành vi làm đẹp số liệu vì sự sống còn của doanh nghiệp).

Mô hình định lượng trung tâm là Beneish M-Score (1999) sử dụng hàm Probit với 8 chỉ số tài chính độc lập:

1. Chỉ số kỳ thu tiền (DSRI): Đo lường sự mất cân đối giữa tăng trưởng khoản phải thu và doanh thu.
2. Chỉ số biên lợi nhuận gộp (GMI): Đánh giá sự suy giảm tỷ suất sinh lời gộp.
3. Chỉ số chất lượng tài sản (AQI): Đo lường tỷ lệ tài sản dài hạn phi vật chất nhằm phát hiện vốn hóa chi phí.
4. Chỉ số tăng trưởng doanh thu (SGI): Phản ánh áp lực duy trì tốc độ phát triển.
5. Chỉ số khấu hao (DEPI): Nhận diện việc kéo dài thời gian sử dụng tài sản để giảm chi phí.
6. Chỉ số chi phí bán hàng và quản lý (SGAI): Đánh giá hiệu quả kiểm soát chi phí hoạt động.
7. Chỉ số đòn bẩy tài chính (LVGI): Đo lường rủi ro nợ vay phát sinh.
8. Tổng dồn tích trên tổng tài sản (TATA): Phản ánh mức độ chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh.

Ngưỡng phân định rủi ro tiêu chuẩn của mô hình là -1,78. Doanh nghiệp có chỉ số M-Score lớn hơn -1,78 bị xác định là có nguy cơ cao bóp méo số liệu tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu sơ cấp ban đầu thu thập từ 681 công ty niêm yết trên hai sàn HOSE (303 công ty) và HNX (378 công ty) năm 2014. Quy trình lọc mẫu thực hiện nghiêm ngặt qua 3 bước: loại bỏ 26 định chế tài chính (9 ngân hàng thương mại, 15 công ty chứng khoán, 2 công ty bảo hiểm do đặc thù ghi nhận doanh thu và cấu trúc bảng cân đối), loại bỏ 4 công ty thiếu dữ liệu báo cáo tài chính kiểm toán, và loại bỏ 59 công ty hủy niêm yết hoặc thiếu dữ liệu giá giao dịch. Cỡ mẫu nghiên cứu chính thức đạt 592 công ty (280 doanh nghiệp sàn HOSE và 312 doanh nghiệp sàn HNX).

Mẫu nghiên cứu được phân loại theo 3 nhóm quy mô vốn hóa thị trường:

• Nhóm vốn hóa lớn (trên 1000 tỷ đồng): 119 công ty (97 HOSE, 22 HNX).
• Nhóm vốn hóa vừa (từ 100 đến 1000 tỷ đồng): 293 công ty (153 HOSE, 140 HNX).
• Nhóm vốn hóa nhỏ (dưới 100 tỷ đồng): 180 công ty (30 HOSE, 150 HNX).

Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm SPSS 16.0 thực hiện kiểm định Chi-Square (Crosstab) nhằm kiểm tra mối tương quan phi tham số giữa tình trạng bóp méo với sàn giao dịch và quy mô vốn hóa. Đồng thời, kiểm định T-test mẫu độc lập (Independent Samples T-Test) kết hợp kiểm định Levene về phương sai được áp dụng để so sánh sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ suất sinh lợi tại 4 chu kỳ: 30 ngày, 90 ngày, 180 ngày và 360 ngày kể từ ngày công bố báo cáo kiểm toán.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ doanh nghiệp có dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính tại Việt Nam ở mức rất cao. Căn cứ theo ngưỡng phân định -1,78, toàn thị trường ghi nhận 188 trên tổng số 592 doanh nghiệp có dấu hiệu thao túng số liệu, chiếm tỷ lệ 31,7%. Xét theo từng sàn, sàn HNX có 108/312 doanh nghiệp có dấu hiệu bóp méo (chiếm 34,6%), trong khi sàn HOSE ghi nhận 80/280 doanh nghiệp (chiếm 28,6%).

Thứ hai, mức độ thao túng số liệu tại sàn HOSE nghiêm trọng hơn sàn HNX dù tỷ lệ số lượng thấp hơn. Giá trị M-Score trung bình toàn thị trường của nhóm bóp méo đạt 1,23, trong khi nhóm minh bạch đạt -3,01. Tại sàn HOSE, chỉ số M-Score trung bình của nhóm bóp méo lên tới 1,63 (so với -3,04 ở nhóm không bóp méo). Tại sàn HNX, chỉ số này đạt 0,93 (so với -2,99 ở nhóm không bóp méo). Kiểm định Chi-Square về mối tương quan giữa tình trạng bóp méo và sàn giao dịch cho giá trị p-value bằng 0,115 (11,5% lớn hơn mức ý nghĩa 5%), khẳng định không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ bóp méo giữa hai sàn.

Thứ ba, hành vi bóp méo báo cáo tài chính hoàn toàn độc lập với quy mô vốn hóa doanh nghiệp. Tỷ lệ bóp méo phân bổ đồng đều qua các phân khúc: nhóm vốn hóa lớn đạt 31,9% (38/119 công ty), nhóm vốn hóa vừa đạt 30,7% (90/293 công ty), và nhóm vốn hóa nhỏ đạt 33,3% (60/180 công ty). Kiểm định Chi-Square toàn thị trường cho p-value bằng 0,838 (83,8%). Kiểm định riêng lẻ tại HOSE đạt p-value bằng 0,777 và tại HNX đạt 0,740. Các giá trị này đều vượt xa ngưỡng 5%, chứng minh doanh nghiệp quy mô lớn vẫn có động cơ thao túng số liệu tương tự doanh nghiệp nhỏ.

Thứ tư, bóp méo báo cáo tài chính tác động tiêu cực rõ rệt đến tỷ suất sinh lợi dài hạn của cổ phiếu. Kết quả kiểm định T-test mẫu độc lập cho thấy trong ngắn hạn (30 ngày, 90 ngày và 180 ngày), giá trị p-value đều lớn hơn 0,05, chưa thể hiện sự phân hóa rõ ràng. Tuy nhiên, tại mốc 360 ngày (1 năm sau công bố báo cáo kiểm toán), kiểm định Levene cho p-value bằng 0,198 (đảm bảo đồng nhất phương sai) và kiểm định T-test đạt p-value bằng 0,007 (0,7% nhỏ hơn 5%). Tỷ suất sinh lợi trung bình của nhóm công ty minh bạch đạt mức tăng trưởng dương vượt trội, trong khi nhóm có dấu hiệu bóp méo sụt giảm mạnh.

Thảo luận kết quả

Hiện tượng sụt giảm tỷ suất sinh lợi sau 360 ngày phản ánh quy luật đảo chiều của các khoản kế toán dồn tích (Accruals Anomaly). Trong ngắn hạn, ban giám đốc có thể sử dụng các kỹ thuật như đẩy mạnh bán hàng cho đại lý nhưng chưa thu tiền (tăng DSRI), vốn hóa chi phí vào tài sản dài hạn (tăng AQI) hoặc giảm tỷ lệ trích khấu hao (tăng DEPI) nhằm tạo ra mức lợi nhuận ảo. Thị trường chứng khoán có thể bị đánh lừa trong khoảng thời gian từ 3 đến 6 tháng đầu. Tuy nhiên, sau 1 năm tài chính, các khoản dồn tích buộc phải hoàn nhập, doanh thu không thể thu hồi biến thành nợ xấu và chi phí bị dồn nén bộc phát, kéo theo sự sụp đổ của lợi nhuận thực tế và giá cổ phiếu.

Kết quả này hoàn toàn đồng nhất với các công bố học thuật quốc tế của Sloan (1996) và Beneish, Lee, Nichols (2013), chứng minh rằng cổ phiếu có M-Score cao luôn tạo ra tỷ suất sinh lợi thấp hơn nhóm có M-Score thấp với mức chênh lệch hiệu suất từ 10,5% đến 19,8%/năm.

Toàn bộ phát hiện thực nghiệm được minh họa rõ nét thông qua hệ thống bảng biểu và đồ thị phân tích:

• Biểu đồ hình cột thể hiện tỷ lệ bóp méo 31,7% toàn thị trường, so sánh trực quan cơ cấu 28,6% tại HOSE và 34,6% tại HNX.
• Biểu đồ phân bổ vốn hóa minh chứng sự tương đồng về rủi ro thao túng giữa 3 nhóm quy mô.
• Bảng tổng hợp kiểm định T-test 4 chu kỳ định lượng hóa bước ngoặt phân hóa tỷ suất sinh lợi tại mốc 360 ngày với mức ý nghĩa thống kê 0,7%.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và hai Sở Giao dịch Chứng khoán cần áp dụng mô hình Beneish M-Score vào hệ thống giám sát tự động để quét 100% báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trong vòng 15 ngày sau kỳ công bố thông tin, phấn đấu giảm tỷ lệ vi phạm công bố thông tin xuống dưới 15% trong giai đoạn 2026-2028.

Thứ hai, Hội đồng quản trị các doanh nghiệp niêm yết cần nâng cao tính độc lập của Ủy ban Kiểm toán nội bộ, thiết lập quy trình kiểm soát chặt chẽ các chỉ số dồn tích TATA và biến động khoản phải thu DSRI, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ báo cáo tài chính đạt chuẩn minh bạch lên mức 85% trước năm 2027.

Thứ ba, các ngân hàng thương mại và tổ chức cấp tín dụng cần tích hợp thang đo M-Score vào quy trình thẩm định xếp hạng tín nhiệm khách hàng doanh nghiệp, bắt buộc thực hiện kiểm tra thực địa chuyên sâu đối với các hồ sơ vay có điểm M-Score vượt ngưỡng -1,78, nhằm giảm tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro nợ xấu từ 2% đến 3% mỗi năm.

Thứ tư, các quỹ đầu tư tài chính và nhà đầu tư cá nhân cần chủ động xây dựng bộ lọc cổ phiếu dựa trên M-Score, kiên quyết loại bỏ các mã chứng khoán có dấu hiệu gian lận khỏi danh mục đầu tư trung và dài hạn 360 ngày, giúp tối ưu hóa tỷ suất sinh lợi danh mục thêm 5% đến 8%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà đầu tư chứng khoán cá nhân và tổ chức: Sử dụng mô hình M-Score như một công cụ định lượng hỗ trợ sàng lọc cổ phiếu rác, bảo vệ vốn đầu tư và tránh bẫy tăng trưởng ảo trong chu kỳ nắm giữ từ 1 năm trở lên.

Chuyên viên phân tích tín dụng và quản trị rủi ro ngân hàng: Ứng dụng 8 chỉ số tài chính để thẩm định tính chân thực của dòng tiền hoạt động và khả năng trả nợ thực tế của các doanh nghiệp xin cấp hạn mức vay trên 100 tỷ đồng.

Kiểm toán viên và chuyên viên kiểm soát nội bộ: Sử dụng khung phân tích để khoanh vùng các khoản mục có rủi ro sai sót trọng yếu cao như hàng tồn kho, ghi nhận doanh thu non và trích trước chi phí trong các đợt kiểm toán niên độ.

Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình nghiên cứu thực nghiệm tài chính doanh nghiệp, mở rộng mô hình cho các ngành kinh tế đặc thù.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình Beneish M-Score là gì và ngưỡng cảnh báo gian lận được xác định như thế nào? Mô hình Beneish M-Score là công cụ định lượng kết hợp 8 chỉ số kế toán nhằm ước lượng xác suất thao túng báo cáo tài chính. Ngưỡng phân định tiêu chuẩn là -1,78. Doanh nghiệp có M-Score lớn hơn -1,78 bị coi là có nguy cơ bóp méo cao, với điểm trung bình nhóm vi phạm tại Việt Nam lên tới 1,23.

Doanh nghiệp có vốn hóa lớn trên 1000 tỷ đồng có an toàn hơn trước rủi ro bóp méo số liệu không? Không. Kết quả kiểm định Chi-Square với p-value bằng 0,838 cho thấy quy mô vốn hóa không làm giảm nguy cơ thao túng. Tỷ lệ bóp méo ở nhóm vốn hóa lớn là 31,9%, gần như tương đương với nhóm vốn hóa vừa là 30,7% và nhóm vốn hóa nhỏ là 33,3%.

Bóp méo báo cáo tài chính tác động như thế nào đến giá cổ phiếu sau 1 năm công bố? Hành vi bóp méo làm suy giảm nghiêm trọng tỷ suất sinh lợi dài hạn. Tại mốc 360 ngày sau công bố thông tin, kiểm định T-test đạt mức ý nghĩa p bằng 0,007, khẳng định nhóm doanh nghiệp minh bạch đem lại tỷ suất sinh lợi vượt trội so với nhóm có dấu hiệu gian lận.

Sàn niêm yết HOSE hay HNX có chất lượng báo cáo tài chính tốt hơn? Tỷ lệ doanh nghiệp có dấu hiệu bóp méo tại HNX là 34,6% cao hơn so với 28,6% tại HOSE, nhưng kiểm định Chi-Square cho p-value bằng 0,115 chứng minh sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê. Đáng chú ý, mức độ thao túng trung bình tại HOSE lại cao hơn HNX (M-Score 1,63 so với 0,93).

Nhà đầu tư nên làm gì khi phát hiện cổ phiếu đang nắm giữ có M-Score vượt ngưỡng -1,78? Nhà đầu tư nên tiến hành tái cơ cấu danh mục, giảm tỷ trọng nắm giữ trung và dài hạn 360 ngày hoặc thực hiện các chiến lược phòng vệ giá, bởi các cổ phiếu này có xác suất cao bị sụt giảm lợi nhuận mạnh khi các khoản dồn tích bị đảo ngược.

Kết luận

• Xác lập bằng chứng thực nghiệm rõ ràng với 31,7% (188/592) doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam xuất hiện dấu hiệu bóp méo báo cáo tài chính qua mô hình Beneish M-Score.
• Chứng minh tính độc lập giữa hành vi bóp méo số liệu kế toán với quy mô vốn hóa và sàn giao dịch (HOSE và HNX) thông qua kiểm định Chi-Square có p-value đều lớn hơn 0,05.
• Khẳng định mối quan hệ nghịch chiều giữa bóp méo tài chính và tỷ suất sinh lợi dài hạn tại mốc 360 ngày với mức ý nghĩa thống kê p bằng 0,007 qua kiểm định T-test.
• Cung cấp bộ công cụ định lượng 8 chỉ số tài chính hỗ trợ các ngân hàng thương mại, cơ quan quản lý và nhà đầu tư nhận diện sớm rủi ro gian lận.
• Định hướng mở rộng nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo với việc ứng dụng dữ liệu chuỗi thời gian nhiều năm và chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS.

Các nhà đầu tư, chuyên gia tài chính và nhà nghiên cứu hãy tải toàn văn luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng để ứng dụng ngay mô hình Beneish M-Score vào công tác quản trị danh mục và thẩm định rủi ro doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH --------------------------- Võ Minh Dương SỬ DỤNG MÔ HÌNH BENEISH M – SCORE ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH --------------------------- Võ Minh Dương SỬ DỤNG MÔ HÌNH BENEISH M – SCORE ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã chuyên ngành: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Nguyễn Tấn Hoàng Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng: Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc. Tác giả luận văn Võ Minh Dương TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH 1. Sự cần thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Kết cấu đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Báo cáo tài chính là gì? .2 Bóp méo báo cáo tài chính là gì? .3 Nguyên nhân dẫn đến việc Ban Giám Đốc phải bóp méo báo cáo tài chính .4 Các dấu hiệu của việc bóp méo báo cáo tài chính.5 Các cơ chế bóp méo báo cáo tài chính phổ biến .2 Các nghiên cứu trƣớc đây .1 Xác định bóp méo báo cáo tài chính .2 Mối quan hệ giữa bóp méo báo cáo tài chính và tỷ suất sinh lợi trong tương lai.

DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .26 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Giới thiệu mô hình M – score của Beneish.

Sử dụng mô hình M – Score của Beneish đánh giá khả năng bóp méo báo cáo tài chính các công ty tại Việt Nam. Cách tính toán tỷ suất sinh lợi của chứng khoán. Nghiên cứu mối tương quan giữa việc bóp méo báo cáo tài chính và khả năng sinh lợi trên thị trường chứng khoán. KÊT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM.

Tình trạng bóp méo báo cáo tài chính tại Việt Nam .1 Sàn giao dịch và tình trạng bóp méo .2 Giá trị vốn hóa và tình trạng bóp méo. Tƣơng quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và khả năng sinh lợi. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá cố phiếu. Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và giá trị tỷ suất sinh lợi.

Tương quan giữa bóp méo báo cáo tài chính và xu hướng lời/lỗ. Các tƣơng quan với khả năng sinh lời ngoài tình trạng bóp méo. Tương quan giữa sàn giao dịch và khả năng sinh lời. Tương quan giữa giá trị vốn hoá và khả năng sinh lời.

Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu.61 TÀI LIỆU THAM KHẢO TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT HNX: Sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội HOSE: Sàn giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và sàn giao dịch Bảng 4.2: Trung bình chỉ số M – Score Bảng 4.3: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá trị vốn hóa (toàn thị trường) Bảng 4.4: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá trị vốn hóa (sàn HOSE) Bảng 4.5: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá trị vốn hóa (sàn HNX) Bảng 4.6: Kiểm định tương quan giữa tình trạng bóp méo và giá cổ phiếu Bảng 4.7: Tỷ suất sinh lợi trung bình toàn thị trường Bảng 4.8: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi toàn thị trường 2 nhóm bóp méo và không bóp méo Bảng 4.9: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi từng sàn HOSE và HNX 2 nhóm bóp méo và không bóp méo Bảng 4.10: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi theo giá trị vốn hóa 2 nhóm bóp méo và không bóp méo (vốn hoá lớn và vốn hoá nhỏ) Bảng 4.11: Kiểm định T – test tỷ suất sinh lợi theo giá trị vốn hóa 2 nhóm bóp méo và không bóp méo (vốn hoá vừa) Bảng 4.12: Kiểm định Chi – square mối tương quan giữa bóp méo và xu hướng lời/lỗ Bảng 4.13: Kiểm định Chi – square mối tương quan giữa sàn giao dịch và giá cổ phiếu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.14: Kiểm định Chi – square mối tương quan giữa sàn giao dịch và tỷ suất sinh lợi Bảng 4.15: Thống kê giá cổ phiếu theo giá trị vốn hoá Bảng 4.16: Kiểm định tỷ suất sinh lợi nhóm vốn hoá lớn và vốn hoá nhỏ Bảng 4.17: Kiểm định tỷ suất sinh lợi nhóm vốn hoá vừa và vốn hoá nhỏ Bảng 4.18: Kiểm định tỷ suất sinh lợi nhóm vốn hoá vừa và vốn hoá nhỏ DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Mẫu nghiên cứu Hình 4.1: Dấu hiệu bóp méo (số lượng) Hình 4.2: Dấu hiệu bóp méo (tỷ lệ) Hình 4.3: Dấu hiệu bóp méo theo giá trị vốn hoá toàn thị trường Hình 4.4: Dấu hiệu bóp méo theo giá trị vốn hoá từng sàn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Sự cần thiết của đề tài Báo cáo tài chính hầu như là cầu nối duy nhất giúp nhà đầu tư cũng như các đơn vị tín dụng và những đối tượng liên quan nắm bắt tình hình sức khỏe tài chính của công ty. Trong nội dung cập nhật về khung lý thuyết báo cáo tài chính của Ủy Ban Chất Lượng Báo Cáo Tài Chính Hoa Kỳ (FASB) và Quốc Tế (IASB) năm 2008, có 6 yếu tố để đánh giá một báo cáo tài chính có chất lượng tốt bao gồm: (1) Sự phù hợp (có thể sử dụng được cho các bên liên quan ra quyết định); (2) Trình bày chính xác (Thể hiện đúng hoạt động kinh tế của công ty đảm bảo 2 tính chất đầy đủ và không sai lệch); (3) Có thể hiểu được; (4) Có thể so sánh được; (5) Có thể xác thực được và (6) kịp thời. Ferdy, Geert và Suzanne (2009) phát hiện ra rằng, việc bóp méo số liệu ảnh hưởng lớn nhất đến chất lượng báo cáo tài chính khi làm mất đi 2 yếu tố quan trọng đầu tiên là tính phù hợp và tính chính xác.

Vì nhiều mục đích khác nhau, ban giám đốc công ty có thể tìm cách tác động và thay đổi số liệu trong các báo cáo để kết quả tài chính đẹp hơn nhưng không phản ảnh đúng tình hình thực tế. Điều này dẫn đến chất lượng báo cáo tài chính không đảm bảo cho việc ra quyết định của các bên liên quan. Do đó việc đánh giá mức độ tin cậy của báo cáo tài chính luôn là nhu cầu cấp thiết khi mà không phải ai cũng có đủ khả năng phân tích và nhận định tình hình thực tại của công ty. Đề tài áp dụng mô hình Beineish M-Score để xem xét chất lượng báo cáo tài chính thông qua việc phát hiện những dấu hiệu bóp méo số liệu của các công ty ở Việt Nam, đồng thời đánh giá xem liệu việc bóp méo này ảnh hưởng như thế nào đến suất sinh lợi của cổ phiếu công ty.

Kết quả của đề tài có thể áp dụng như một thước đo tham khảo cho các nhà đầu tư, các đơn vị cung cấp tín dụng với mục đích đánh giá tính minh bạch của công ty, đồng thời bổ sung thêm một công cụ hỗ trợ đầu tư trên thị trường chứng khoán. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục tiêu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu về dấu hiệu bóp méo số liệu làm giảm chất lượng báo cáo tài chính của các công ty ở Việt Nam thông qua mô hình Beineish M-Score, đồng thời tìm hiểu mối liên hệ giữa việc bóp méo báo cáo tài chính và suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Các câu hỏi nghiên cứu bao gồm: (1) Báo cáo tài chính ở Việt Nam có bị bóp méo hay không ? (2) Tác động của việc bóp méo báo cáo tài chính đến tỷ suất sinh lợi như thế nào? 1.

Đối tƣợng nghiên cứu Các công ty cổ phần phi tài chính có cổ phiếu niêm yết tại 2 sàn chứng khoán HOSE và HNX 1. Phƣơng pháp nghiên cứu Áp dụng mô hình Beineish sử dụng số liệu báo cáo tài chính được kiểm toán năm 2014 để đánh giá khả năng bóp méo báo cáo tài chính của từng công ty. Sau đó các công ty nằm trong danh sách có nguy cơ bóp méo báo cáo tài chính sẽ được tách riêng và sử dụng thống kê mô tả để xem xét suất sinh lời cổ phiếu tại thời điểm 30 ngày, 90 ngày, 180 ngày và 360 ngày tính từ ngày công bố báo cáo tài chính. Kết cấu đề tài Bài nghiên cứu gồm 5 phần chính và các phụ lục.

Phần 1: Tổng quan. Phần này tác giả giới thiệu sơ bộ về đề tài nghiên cứu, lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Phần 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước đây. Phần này giới thiệu các lý thuyết cơ bản về báo cáo tài chính; các nguyên nhân, dấu hiệu và động cơ bóp méo báo cáo tài chính; nội dung mô hình Beineish M-Score.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Phần 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu. Tác giả tóm lược cách lấy dữ liệu, các bước xử lý dữ liệu và ước lượng. Phần 4: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm. Ở phần này, tác giả ước lượng tình trạng bóp méo tài chính ở Việt Nam cũng như mối quan hệ giữa việc bóp méo báo cáo tài chính và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

Phần 5: Kết luận. Tác giả tổng kết nội dung của nghiên cứu, đưa ra kết luận nghiên cứu đồng thời với những hạn chế của đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.1 Báo cáo tài chính là gì? Theo chuẩn mực kế toán quốc tế 1 (IAS 1) của Ủy ban chuẩn mực kế toán quốc tế (IASB), báo cáo tài chính là các thông tin kinh tế được kế toán viên trình bày dưới dạng bảng biểu, cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu cho những người sử dụng chúng trong việc đưa ra các quyết định về kinh tế.