MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là một trong những nguồn lực quan trọng trong chiến lược phát triển nền nông nghiệp quốc gia nói riêng cũng như chiến lược phát triển nền kinh tế nói chung. Vai trò của đất đai ngày càng lớn khi dân số ngày càng gia tăng, nhu cầu sử dụng đất làm nơi cư trú, làm tư liệu sản xuất,. ngày càng tăng.
Ở nước ta đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu, thống nhất quản lý nhằm đảm bảo việc sử dụng đất một cách đầy đủ, hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả nhất. Do đó, các quan hệ đất đai luôn là vấn đề được quan tâm đặc biệt, vì nó liên quan đến các quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích của mỗi cá nhân và toàn xã hội. Trong những năm qua ở Việt Nam, thể chế, chính sách và pháp luật về quản lý đất đai liên tục được hoàn thiện nhằm quản lý chặt chẽ và và khai thác hiệu quả tiềm lực từ quỹ đất, đặc biệt là các biến động đất đai phát sinh trong thực tế phù hợp với quy hoạch, kế hoạch và các quy định của Nhà nước. Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cùng với sự đô thị hóa đất đai được khai thác vào nhiều mục đích để đáp ứng nhu cầu sử dụng đất cho phát triển.
Vì thế, các hình thức biến động sử dụng đất có chiều hướng tăng, biến động đất đai diễn ra liên tục, đa dạng và phức tạp như chuyển quyền sử dụng đất, chia tách, gộp thửa, chuyển mục đích sử dụng đất,… Do nhu cầu của các chủ sử dụng đất, yêu cầu cho phát triển kinh tế - xã hội dẫn đến sự biến động về đất đai, về tài sản gắn liền với đất. Sự biến động này ngày càng đa dạng dưới nhiều hình thức khác nhau đòi hỏi tăng cường hơn nữa hoạt động quản lý trong sử dụng đất. Song công tác quản lý đất đai nói chung và quản lý biến động đất đai nói riêng vẫn chưa thực sự LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 hiệu quả, còn nhiều bất cập do nhiều nguyên nhân khác nhau như hệ thống kê khai đăng ký chưa hoàn thiện, năng lực của đội ngũ chuyên môn, các công cụ kiểm soát biến động đất đai chưa hiệu quả. Vì vậy, nhằm quản lý có hiệu quả quỹ đất Nhà nước cũng như đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất thì công tác cập nhật, quản lý cơ sở dữ liệu địa chính và chỉnh lý biến động đất đai cần được chú trọng và nâng cao hiệu quả, thực hiện đúng phương châm quản lý chặt chẽ đến từng thửa đất.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ này cần có sự hợp tác nhịp nhàng giữa người sử dụng đất và cơ quan quản lý Nhà nước về đất đai, nhất là cơ quan đăng ký đất đai. Thành phố Sơn La là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục, y tế của tỉnh Sơn Lanằm ở cách Thủ đô Hà Nội 320km. Thành phố Sơn La có tổng diện tích tự nhiên 32.351,45 ha; Thành phố Sơn La có 12 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 7 phường, 5 xã). Thành phố Sơn La những năm gần đây có những chuyển biến tích cực về nhiều mặt, đạt được một số thành tựu về kinh tế - xã hội – an ninh quốc phòng.
Song song với đó là các biến động về đất đai diễn ra nhiều hơn cả về số lượng và hình thức biến động. Tuy nhiên, công tác quản lý biến động đất đai vẫn còn nhiều bất cập chưa thực sự hiệu quả. Nhiều biến động đất đai chưa được cập nhật, chỉnh lý kịp thời; hệ thống hồ sơ địa chính chưa được chỉnh lý đồng bộ. Một phần là do các biến động diễn ra ngày càng nhiều trong khi cơ sở vật chất, nhân lực, công nghệ chưa đủ điều kiện để đáp ứng kịp thời việc cập nhật, kiểm soát.
Đồng thời, về phía người sử dụng đất chưa tự giác và tích cực thực hiện đúng quy định về kê khai đăng ký biến động với cơ quan quản lý có thẩm quyền. Xuất phát từ thực tiễn và vấn đề nêu trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá tình hình cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La giai đoạn 2016-2019”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá thực trạng đăng ký biến động về cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La.
- Phân tích, xác định được các yếu tố, nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng tới việc cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tại địa phương. - Đề xuất một số giải pháp góp phần quản lý hiệu quả công tác cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Sơn La trong thời gian tới. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Công tác đăng ký biến động đất đai “cấp đổi cấp lại GCNQSDĐ”.
Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung: Đề tài đánh giá công tác cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La. - Phạm vi không gian: Đề tài tiến hành nghiên cứu trên địa bàn thành phố Sơn La với 5 xã và 7 phường. Nghiên cứu điểm tại 02 phường Chiềng Cơi và phường Quyết Thắng đối với việc điều tra người sử dụng đất. - Tiến hành nghiên cứu trong phạm vi thời gian: từ 01/01/2016 đến 31/12/2019.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn * Ý nghĩa khoa học: Hoàn thiện cơ sở lý luận và pháp lý trong công tác kê khai đăng ký và quản lý biến động đất đai trong cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. * Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn thiện hệ thống đăng ký đất đai tại địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về đất đai. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.
Cơ sở lý luận về đăng kýđất đai 1. Một số vấn đề cơ bản về đất đai và vai trò của đất đai Đất đai là một vùng đất có ranh giới với khoảng không gian ở trên và bên dưới đất. Những thứ ở trên phần đất đai đó đều thuộc quyền sở hữu của người có đất đó. Nó thể hiện quyền lợi khác nhau quyết định những gì có thể thực hiện được với đất.
Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, có trước lao động và cùng với quá trình lịch sử phát triển kinh tế - xã hội, đất đai là điều kiện lao động. Đất đai đóng vai trò quyết định cho tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Nếu không có đất đai thì rõ ràng không có bất kỳ ngành sản xuất nào, cũng như không thể có sự tồn tại của loài người. Đất đai là một tài nguyên thiên nhiên quý giá của mỗi quốc gia và nó cũng là yếu tố mang tính quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất.
Các Mác viết: “Đất đai là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông, lâm nghiệp”. Đất đai tham gia vào tất cả các hoạt động của đời sống, văn hóa, kinh tế, xã hội. Đất đai là địa điểm, là cơ sở của các thành phố, làng mạc các công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi và các công trình thủy lợi khác. Đất đai cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp, xây dựng như gạch ngói, xi măng, gốm sứ.
Đất đai là một tư liệu sản xuất gắn liền với hoạt động của con người. Con người tác động vào đất đai nhằm thu được sản phẩm để phục vụ cho các nhu cầu của cuộc sống. Tác động này có thể trực tiếp hoặc gián tiếp và làm thay đổi tính chất của đất đai có thể chuyển đất hoang thành đất sử dụng được hoặc là chuyển mục đích sử dụng đất. Tất cả những tác động đó của con LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 người biến đất đai từ một sản phẩm của tự nhiên thành sản phẩm của lao động.
Trong điều kiện sản xuất tư bản chủ nghĩa, những đầu tư vào ruộng đất có liên quan đến các quan hệ kinh tế - xã hội. Trong xã hội có giai cấp, các quan hệ kinh tế - xã hội phát triển ngày càng làm các mâu thuẫn trong xã hội phát sinh, đó là mối quan hệ giữa chủ đất và nhà tư bản đi thuê đất, giữa nhà tư bản với công nhân. Trong nền kinh tế thị trường, các quan hệ đất đai phong phú hơn rất nhiều, quyền sử dụng đất được trao đổi, mua bán, chuyển nhượng và hình thành một thị trường đất đai. Lúc này, đất đai được coi như là một hàng hoá và là một hàng hoá đặc biệt.
Thị trường đất đai có liên quan đến nhiều thị trường khác và những biến động của thị trường này có ảnh hưởng đến nền kinh tế và đời sống dân cư. Đất đai có vai trò quan trọng đối với đời sống của con người và các hoạt động xã hội, mang tính tổng hợp rất cao, đề cập đến nhiều lĩnh vực về khoa học, kinh tế - xã hội như: Khoa học tự nhiên, khoa học xã hội dân số và đất đai, sản xuất công nông nghiệp, môi trường sinh thái. Tuy vậy, đối với từng ngành cụ thể đất đai có vị trí khác nhau. Trong công nghiệp và các ngành khác (trừ ngành nông nghiệp, công nghiệp khai khoáng) đất đai nói chung làm nền móng, làm địa điểm.
Trong nông nghiệp đất đai vừa là đối tượng lao động, vừa là tư liệu lao động. “Đất đai là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất bao gồm tất cả các cấu thành của môi trường sinh thái ngay trên và dưới bề mặt đó như: khí hậu bề mặt, thổ nhưỡng, trong lòng đất, hệ sinh thái động thực vật, trạng thái định cư của con người, những kết quả của con người trong quá khứ và hiện tại để lại (san nền, hồ chứa nước hay hệ thống tiêu thoát nước, đường sá, nhà cửa.