Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng công tác giải quyết tranh chấp về đất đai trên địa bàn huyện tủa chùa tỉnh điện biên giai đoạn 2012 2014

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012-2014, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Mùa A Tùng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Cảnh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Giải Quyết Tranh Chấp Đất Đai Tại Huyện Tủa Chùa, Điện Biên (2012-2014)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở pháp lý
• 2.2. Cơ sở khoa học
• 2.3. Khái niệm về tranh chấp
• 2.4. Trình tự giải quyết tranh chấp
• 2.5. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp
• 2.6. Nguyên tắc giải quyết tranh chấp đất đai
• 2.7. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp đất đai
• 2.7.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.7.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3. ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên, TN-MT
• 4.1.2. Địa hình, địa mạo
• 4.1.3. Các nguồn tài nguyên
• 4.1.3.1. Tài nguyên đất
• 4.1.3.2. Tài nguyên nước
• 4.1.3.3. Tài nguyên rừng
• 4.1.3.4. Tài nguyên khoáng sản
• 4.1.3.5. Tài nguyên nhân văn
• 4.1.4. Thực trạng môi trường
• 4.1.5. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 4.1.5.1. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 4.1.5.2. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập
• 4.1.6. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng
• 4.1.7. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và môi trường
• 4.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn huyện Tủa Chùa
• 4.2.1. Tình hình quản lý sử dụng đất
• 4.2.2. Hiện trạng sử dụng đất và biến động các loại đất
• 4.3. Đánh giá tình hình tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012-2014
• 4.4. Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp về đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012-2014
• 4.4.1. Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa theo thời gian
• 4.4.2. Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa theo đơn vị hành chính
• 4.4.3. Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012-2014 theo đối tượng sử dụng
• 4.4.4. Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012-2014 theo loại đất
• 4.4.5. Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012-2014 theo thẩm quyền
• 4.4.6. Tổng hợp kết quả giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012-2014
• 4.5. Một số thuận lợi và khó khăn trong công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa
• 4.6. Một số trường hợp giải quyết tranh chấp đất đai cụ thể trên địa bàn huyện Tủa Chùa
• 4.7. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện trong thời gian tới
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tình hình tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa

Tình hình tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2012-2014 đã trở thành một vấn đề nổi bật trong công tác quản lý đất đai. Theo số liệu thống kê, số lượng tranh chấp đất đai gia tăng đáng kể, phản ánh sự phức tạp trong mối quan hệ giữa người sử dụng đất và cơ quan quản lý nhà nước. Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tranh chấp đất đai bao gồm sự không rõ ràng trong ranh giới đất, sự thiếu hiểu biết về pháp luật của người dân, và sự biến động dân số làm tăng nhu cầu sử dụng đất. Việc giải quyết các tranh chấp đất đai này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan mà còn tác động đến sự ổn định xã hội và phát triển kinh tế của huyện.

1.1. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp

Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa có thể chia thành hai nhóm chính: nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan. Nguyên nhân khách quan bao gồm sự không đồng bộ trong quy định pháp luật và sự thiếu rõ ràng trong quản lý đất đai. Nguyên nhân chủ quan chủ yếu đến từ việc người dân chưa nắm vững các quy định về quyền sử dụng đất, dẫn đến việc khiếu nại và tranh chấp. Theo một báo cáo, nhiều hộ gia đình không có giấy tờ hợp lệ về quyền sử dụng đất, làm gia tăng tình trạng tranh chấp đất đai.

II. Thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai

Trong giai đoạn 2012-2014, công tác giải quyết tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa đã có những bước tiến nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Các cơ quan chức năng đã thực hiện nhiều biện pháp hòa giải, nhưng tỷ lệ hòa giải thành công vẫn chưa cao. Theo thống kê, chỉ khoảng 40% các vụ tranh chấp được giải quyết thông qua hòa giải tại cơ sở. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao năng lực và hiệu quả của các cơ quan chức năng trong việc xử lý các tranh chấp đất đai.

2.1. Kết quả giải quyết tranh chấp

Kết quả giải quyết tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa cho thấy nhiều vụ việc vẫn chưa được giải quyết triệt để. Một số trường hợp, mặc dù đã có quyết định từ cơ quan chức năng, nhưng các bên vẫn không đồng ý và tiếp tục khiếu nại. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc tăng cường tuyên truyền pháp luật và nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ liên quan đến đất đai.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp

Để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đất đai cho người dân, giúp họ hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Thứ hai, cần cải thiện quy trình hòa giải tại cơ sở, đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong các quyết định. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc giải quyết các tranh chấp đất đai, nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân và duy trì trật tự xã hội.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền

Tăng cường công tác tuyên truyền về pháp luật đất đai là một trong những giải pháp quan trọng. Các cơ quan chức năng cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để cung cấp thông tin và giải đáp thắc mắc cho người dân. Việc này không chỉ giúp người dân nắm rõ các quy định mà còn tạo điều kiện cho họ tham gia tích cực vào công tác quản lý đất đai tại địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt và là nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự hình thành của thị trường bất động sản, các quan hệ đất đai có nhiều biến động phức tạp, kéo theo tình trạng tranh chấp, khiếu nại về đất đai diễn ra ngày càng gay gắt. Tại huyện Tủa Chùa, một huyện miền núi vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Điện Biên, công tác quản lý nhà nước về đất đai đã đạt được những kết quả nhất định; tuy nhiên, mâu thuẫn đất đai trong nội bộ nhân dân vẫn phát sinh và việc tháo gỡ còn gặp nhiều trở ngại do phong tục tập quán, địa hình phức tạp và nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế. Đề tài "Đánh giá thực trạng công tác giải quyết tranh chấp về đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012 - 2014" do sinh viên Mùa A Tùng thực hiện nhằm phản ánh thực trạng này.

Theo công bố của tác giả, nghiên cứu hướng tới 4 mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Tìm hiểu những quy định của nhà nước, của ngành và của địa phương về công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai.
2. Tìm hiểu việc thực hiện pháp luật đất đai tại huyện Tủa Chùa, đi sâu vào công tác giải quyết tranh chấp đất đai trong giai đoạn 2012 - 2014.
3. Đánh giá toàn diện công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012 - 2014.
4. Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý nhà nước và giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện trong thời gian tới.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cán bộ quản lý đất đai, người sử dụng đất, các hồ sơ/vụ việc tranh chấp đất đai và hoạt động giải quyết tranh chấp đất đai.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên (gồm 11 xã và 1 thị trấn).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng tranh chấp được khảo sát trong giai đoạn 2012 - 2014; thời gian thực hiện nghiên cứu thực địa từ ngày 05/01/2015 đến ngày 05/04/2015.

---

Cơ sở pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thuộc lĩnh vực Quản lý đất đai / Địa chính môi trường, tiếp cận theo hướng pháp lý kết hợp đánh giá thực tiễn quản lý hành chính nhà nước.

Khung pháp lý và khái niệm học thuật

Tác giả hệ thống hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm căn cứ đánh giá:

• Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013 (đặc biệt là Điều 3 Khoản 24 về định nghĩa tranh chấp đất đai, Điều 202 về trình tự hòa giải tại UBND cấp xã, Điều 203 về thẩm quyền giải quyết tranh chấp).
• Luật Tố tụng Dân sự năm 2004; Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998 và Nghị định số 160/1999/NĐ-CP.
• Các nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai 2013: Nghị định số 43/2014/NĐ-CP (Điều 91 quy định căn cứ giải quyết tranh chấp khi không có giấy tờ), Nghị định số 44/2014/NĐ-CP (về giá đất), Nghị định số 45/2014/NĐ-CP (tiền sử dụng đất), Nghị định số 46/2014/NĐ-CP (tiền thuê đất), Nghị định số 47/2014/NĐ-CP (bồi thường, hỗ trợ, tái định cư); Nghị định số 181/2004/NĐ-CP và Nghị định số 105/2009/NĐ-CP.
• Các thông tư hướng dẫn chuyên ngành: Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT, Thông tư số 28/2014/TT-BTNMT, Thông tư liên tịch số 01/2002/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-TCĐC và Công văn số 116/TANDTC năm 2004.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, báo cáo thống kê đất đai, báo cáo tổng kết tiếp công dân và hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tủa Chùa, Chi cục Thống kê huyện và UBND các xã, thị trấn.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, cán bộ chuyên môn phụ trách địa chính và lập phiếu điều tra xã hội học đối với người dân có liên quan đến tranh chấp trên địa bàn.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp bảng biểu so sánh, phân tích cơ cấu tỷ lệ theo thời gian, theo đơn vị hành chính, theo đối tượng sử dụng và theo loại đất.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của đất đai đối với sản xuất nông - lâm nghiệp tại địa phương miền núi, sự phức tạp của các tranh chấp đất đai nảy sinh khi cơ chế thị trường phát triển, đồng thời xác lập mục đích, ý nghĩa lý luận, thực tiễn và yêu cầu khoa học cần đạt được của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tập trung làm rõ cơ sở lý luận về tranh chấp đất đai, phân định thẩm quyền giữa Tòa án nhân dân (đối với đất có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ theo Điều 100 Luật Đất đai 2013) và Ủy ban nhân dân cấp huyện/tỉnh (đối với đất không có giấy tờ theo Điều 203). Tác giả tổng hợp nguyên tắc giải quyết tranh chấp, nguyên nhân khách quan (lịch sử quản lý, hệ thống văn bản chồng chéo, biến động dân số) và chủ quan (hồ sơ lưu trữ tồn đọng, cán bộ chuyên môn còn hạn chế). Phần này cũng điểm qua thực trạng toàn quốc: tranh chấp đất đai chiếm 55 - 60% các vụ việc dân sự (nhiều tỉnh phía Nam từ 70 - 80%); tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, đơn thư lĩnh vực đất đai chiếm 98% tổng số đơn tiếp nhận hàng năm.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định rõ quy trình triển khai đề tài trong thời gian 3 tháng thực địa tại huyện Tủa Chùa, thiết kế các nội dung đánh giá từ điều kiện tự nhiên, tổ chức bộ máy cơ quan tài nguyên môi trường, hiện trạng sử dụng đất đến quy trình tiếp nhận đơn thư, hòa giải tại cơ sở và xử lý hành chính.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này cung cấp toàn bộ dữ liệu thực chứng của đề tài qua 3 nhóm nội dung chính:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Tủa Chùa

• Vị trí và địa hình: Huyện có tổng diện tích tự nhiên 68.526,45 ha (chiếm 7,15% diện tích tỉnh Điện Biên), gồm 11 xã và 1 thị trấn; địa hình chia cắt mạnh với 77% là đồi núi cao sườn dốc, 18% đồi thấp sườn thoải và 5% thung lũng bãi bằng; độ cao trung bình từ 300 đến 1.600 m.
• Khí hậu và thủy văn: Nhiệt độ trung bình năm 19,2°C; lượng mưa tập trung 80% từ tháng 6 đến tháng 8; độ ẩm trung bình 82%; hệ thống suối có độ dốc lớn gồm suối Nà Sa, Tà Là Cáo, Nậm Seo cùng hai sông lớn là Sông Đà và Sông Nậm Mức.
• Dân số và xã hội: Dân số năm 2014 là 49.600 người, mật độ 72 người/km²; trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm 71% (35.217 người), người Thái chiếm 16% (7.935 người), người Kinh chiếm 6% (2.976 người). Tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2013 đạt 27%; thu nhập bình quân đầu người năm 2014 đạt 3,55 triệu đồng/năm.

2. Hiện trạng quản lý và sử dụng đất đai

Đến năm 2011, toàn huyện đã cấp 16.218 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ), trong đó cấp cho hộ gia đình, cá nhân là 16.066 GCN (gồm 14.054 GCN đất nông nghiệp với 32.325,17 ha và 2.012 GCN đất ở với 82,75 ha) và 152 GCN cấp cho tổ chức (36,81 ha).

Cơ cấu hiện trạng sử dụng đất của huyện Tủa Chùa được tổng hợp như sau:

STT	Loại đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu so với tổng diện tích tự nhiên (%)
1	Đất nông nghiệp	54.898,95	80,11
1.1	Đất trồng lúa (chuyên lúa nước, lúa nước còn lại, lúa nương)	5.084,12	7,42
1.2	Đất trồng cây lâu năm	1.254,65	1,83
1.3	Đất rừng phòng hộ	22.707,34	33,14
1.4	Đất rừng sản xuất	14.099,66	20,58
1.5	Đất nuôi trồng thuỷ sản	15,41	0,02
1.6	Đất nông nghiệp còn lại	11.737,77	17,13
2	Đất phi nông nghiệp	2.488,67	3,63
2.1	Đất mặt nước chuyên dùng	1.341,34	1,96
2.2	Đất phát triển hạ tầng	749,47	1,09
2.3	Đất phi nông nghiệp còn lại (gồm đất ở nông thôn)	292,84	0,43
2.4	Đất ở đô thị	25,44	0,04
2.5	Đất nghĩa trang, nghĩa địa, trụ sở, quốc phòng, an ninh, SKC...	79,58	0,12
3	Đất chưa sử dụng	11.150,06	16,27
-	Đất đồi núi chưa sử dụng	10.534,25	15,37
-	Núi đá không có rừng cây	582,96	0,85
-	Đất bằng chưa sử dụng	32,17	0,05
Tổng	Tổng diện tích tự nhiên	68.526,45	100,00

3. Thực trạng tranh chấp đất đai giai đoạn 2012 - 2014

Trong 3 năm (2012 - 2014), toàn huyện Tủa Chùa phát sinh tổng cộng 33 vụ tranh chấp đất đai:

• Theo thời gian: Năm 2012 có 11 vụ (chiếm 33,30%); năm 2013 có 12 vụ (chiếm 36,40%); năm 2014 có 10 vụ (chiếm 30,30%).
• Theo nội dung tranh chấp: Tranh chấp về quyền sử dụng đất chiếm tỷ lệ cao nhất với 15 vụ (45,45%); tranh chấp ranh giới thửa đất có 12 vụ (36,36%); tranh chấp do lấn chiếm đất có 5 vụ (15,15%); nội dung khác (thừa kế, lối đi, dòng họ) có 1 vụ (3,04%).

Dữ liệu chi tiết về các vụ tranh chấp phân bố theo 12 đơn vị hành chính xã/thị trấn:

STT	Đơn vị hành chính	Quyền sử dụng đất	Ranh giới thửa đất	Lấn chiếm đất	Nội dung khác	Tổng số vụ	Tỷ lệ (%)
1	Xã Mường Báng	2	4	2	0	8	24,24
2	Xã Tả Phìn	1	3	1	1	6	18,18
3	Xã Xá Nhè	1	2	1	0	4	12,12
4	Xã Tủa Thàng	2	2	0	0	4	12,12
5	Xã Sính Phình	2	1	0	0	3	9,09
6	Thị trấn Tủa Chùa	1	1	0	0	2	6,06
7	Xã Mường Đun	1	1	0	0	2	6,06
8	Xã Tả Sìn Thàng	1	1	0	0	2	6,06
9	Xã Sín Chải	1	0	1	0	2	6,06
10	Xã Huổi Só	0	0	0	0	0	0,00
11	Xã Lao Xả Phình	0	0	0	0	0	0,00
12	Xã Trung Thu	0	0	0	0	0	0,00
Tổng	Toàn huyện	15	12	5	1	33	100,00

Phân tích nguyên nhân cho thấy: mâu thuẫn chủ yếu phát sinh từ sai lệch ranh giới, diện tích giữa GCNQSDĐ đã cấp so với thực địa do kỹ thuật đo đạc trước đây chưa chuẩn xác; tập quán canh tác nương rẫy du canh; sự thiếu hiểu biết pháp luật của người dân bản địa; và năng lực giải quyết, hòa giải ở cấp xã còn e dè, chưa quyết liệt.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các phát hiện nghiên cứu, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ đề ra và đưa ra các nhóm giải pháp, kiến nghị cụ thể cho cơ quan quản lý.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính rút ra từ số liệu

1. Phản ánh quy mô và phân bố tranh chấp: Toàn huyện ghi nhận 33 vụ tranh chấp trong giai đoạn 2012 - 2014. Xã Mường Báng (8 vụ) và xã Tả Phìn (6 vụ) là hai điểm nóng có số vụ tranh chấp cao nhất huyện (chiếm 42,42% tổng số vụ). Ngược lại, các xã Huổi Só, Lao Xả Phình và Trung Thu không phát sinh vụ việc nào.
2. Xác định bản chất tranh chấp: Loại hình tranh chấp chiếm đa số là tranh chấp quyền sử dụng đất (45,45%) và ranh giới thửa đất (36,36%). Nguyên nhân trực tiếp thường do ranh giới đất đai hình thành qua lịch sử canh tác lâu đời chưa được cắm mốc chuẩn xác, cùng các sai sót kỹ thuật trong quá trình đo đạc bản đồ địa chính và cấp GCNQSDĐ trước đây.
3. Đánh giá năng lực giải quyết tại cơ sở: Công tác tiếp công dân được duy trì tại UBND huyện và xã, tuy nhiên trình độ chuyên môn của cán bộ địa chính cấp xã còn hạn chế, dẫn đến việc hòa giải cơ sở đạt tỷ lệ thành công chưa cao và vẫn còn tình trạng công dân gửi đơn vượt cấp lên huyện, tỉnh.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về tổ chức bộ máy và cán bộ: Kiện toàn tổ chức bộ máy tiếp công dân và giải quyết tranh chấp đất đai theo hướng chuyên trách, ổn định; thường xuyên bồi dưỡng kiến thức pháp luật và kỹ năng hòa giải cho cán bộ Phòng TN-MT và cán bộ địa chính cấp xã.
• Về công tác chuyên môn địa chính: Tăng cường rà soát, đo đạc chỉnh lý bản đồ địa chính, khắc phục các sai lệch về diện tích, ranh giới thửa đất trên giấy chứng nhận so với thực địa; đẩy nhanh tiến độ cấp đổi GCNQSDĐ theo quy định của Luật Đất đai 2013.
• Về tuyên truyền pháp luật: Đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đất đai bằng các hình thức phù hợp với trình độ nhận thức của đồng bào các dân tộc thiểu số (đặc biệt là người Mông, người Thái).
• Về quản lý cơ sở: Nâng cao vai trò hòa giải của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể ở thôn bản, phát hiện sớm và xử lý dứt điểm mâu thuẫn ngay từ cơ sở, hạn chế đơn thư khiếu kiện kéo dài.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã cung cấp một bức tranh số liệu thực tế, có hệ thống về công tác quản lý địa chính và giải quyết tranh chấp đất đai tại một huyện vùng cao đặc thù của tỉnh Điện Biên giai đoạn chuyển giao giữa Luật Đất đai 2003 và Luật Đất đai 2013, làm căn cứ thực tiễn cho cơ quan chuyên môn địa phương tham khảo.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát số liệu thực tế chỉ giới hạn trong giai đoạn 3 năm (2012 - 2014) tại địa bàn một huyện miền núi; nguồn số liệu thứ cấp chủ yếu tập trung vào hồ sơ quản lý hành chính của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tủa Chùa mà chưa đối sánh sâu với số lượng bản án xét xử tranh chấp đất đai tại Tòa án nhân dân cùng cấp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động của việc thi hành toàn diện Luật Đất đai 2013 và Nghị định số 43/2014/NĐ-CP trong giai đoạn sau năm 2015 đối với tỷ lệ hòa giải thành công và hiệu quả xử lý tranh chấp đất lâm nghiệp, đất tái định cư thủy điện Sơn La tại địa phương.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên, học viên chuyên ngành Địa chính môi trường, Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên, Luật Hành chính và Cán bộ địa chính - xây dựng tại các địa phương vùng trung du, miền núi.
• Nội dung đáng tham khảo:
  1. Phương pháp phân loại, thống kê đơn thư tranh chấp đất đai theo đơn vị hành chính và nội dung phát sinh.
  2. Bảng số liệu chi tiết về cơ cấu thổ nhưỡng, hiện trạng sử dụng các loại đất nông nghiệp, phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng tại huyện Tủa Chùa.
  3. Khung phân tích nguyên nhân tranh chấp đất đai xuất phát từ sự bất cập giữa hồ sơ địa chính và hiện trạng canh tác thực tế của đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trong giai đoạn 2012 - 2014, huyện Tủa Chùa có bao nhiêu vụ tranh chấp đất đai và năm nào xảy ra nhiều nhất?

Trong giai đoạn 2012 - 2014, toàn huyện ghi nhận tổng cộng 33 vụ tranh chấp đất đai. Năm 2013 là năm xảy ra nhiều vụ nhất với 12 vụ (chiếm 36,40%), năm 2012 có 11 vụ (chiếm 33,30%) và năm 2014 có 10 vụ (chiếm 30,30%).

2. Nội dung tranh chấp đất đai nào chiếm tỷ lệ cao nhất trên địa bàn huyện?

Tranh chấp về quyền sử dụng đất chiếm tỷ lệ cao nhất với 15 vụ (chiếm 45,45% tổng số vụ), tiếp theo là tranh chấp về ranh giới thửa đất với 12 vụ (chiếm 36,36%), tranh chấp do lấn chiếm đất có 5 vụ (chiếm 15,15%) và nội dung khác có 1 vụ (chiếm 3,04%).

3. Xã nào có số vụ tranh chấp nhiều nhất và những xã nào không xảy ra tranh chấp?

Xã Mường Báng có số vụ tranh chấp nhiều nhất huyện với 8 vụ, tiếp đến là xã Tả Phìn với 6 vụ. Trong khi đó, 3 xã không xảy ra vụ tranh chấp đất đai nào trong suốt 3 năm là xã Huổi Só, xã Lao Xả Phình và xã Trung Thu.

4. Tính đến năm 2011, huyện Tủa Chùa đã cấp được bao nhiêu Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất?

Tính đến năm 2011, toàn huyện đã cấp được 16.218 GCNQSDĐ. Trong đó, cấp cho hộ gia đình và cá nhân là 16.066 GCN (gồm 14.054 GCN đất nông nghiệp với 32.325,17 ha và 2.012 GCN đất ở với 82,75 ha); cấp cho các tổ chức là 152 GCN với tổng diện tích 36,81 ha.

5. Căn cứ giải quyết tranh chấp đất đai khi các bên không có giấy tờ theo quy định pháp luật được nêu trong khóa luận là gì?

Theo Điều 91 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP được tác giả trích dẫn, việc giải quyết dựa trên các căn cứ: chứng cứ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất do các bên đưa ra; thực tế diện tích đất các bên đang sử dụng ngoài diện tích tranh chấp và bình quân diện tích cho một nhân khẩu tại địa phương; sự phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt; chính sách ưu đãi người có công; và các quy định pháp luật về giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Mùa A Tùng đã hệ thống hóa cơ sở pháp lý và đánh giá chi tiết thực trạng công tác giải quyết tranh chấp đất đai tại huyện Tủa Chùa giai đoạn 2012 - 2014 với tổng số 33 vụ việc phát sinh. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các mâu thuẫn chủ yếu xoay quanh quyền sử dụng và ranh giới thửa đất tại các xã vùng thấp tập trung đông dân cư như Mường Báng và Tả Phìn, bắt nguồn từ bất cập hồ sơ địa chính lịch sử và hạn chế nhận thức pháp luật. Các nhóm giải pháp do tác giả đề xuất về kiện toàn cán bộ, chỉnh lý bản đồ địa chính và đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật có tính thực tiễn cao đối với công tác quản lý tài nguyên đất đai tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn lực quan trọng của bất cứ một nền sản xuất nào. Với nền sản xuât nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất không thể thay thế được, không có đất đai thì không có sản xuất nông nghiệp cung như sự tồn tại của con người. Ở nước ta vấn đề đất đai luôn được Đảng và nhà nước quan tâm. Quản lý và sử dụng đầy đủ đất đai là mục tiêu cực kỳ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia.Nước ta đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theo hướng tích cực Mặc dù vấn đề đất đai luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm.

Nhưng, trong thực tế quá trình sử dụng cũng như quan hệ đất đai có nhiều biến động, vì vậy vấn đề giải quyết tranh chấp đất, khiếu nại về đất đai ngày càng trở nên bức xúc và phức tạp. Trong thực tế và trong nhiều trường hợp, vấn đề giải quyêt tranh chấp khiếu nại về đất đai cho các đối tượng sử dụng đất còn gặp nhiều khó khăn và phức tạp, nên trong thực tế đời sống xã hội vẫn còn nảy sinh những vấn đề cần được bổ sung và giải quyết. Giải quyết tranh chấp, khiếu nại đất đai tuy chỉ là một trong những công tác quản lý do cơ quan Nhà nước thực hiện nhằm giải quyết ổn thoả với các bên khi có xảy ra mâu thuẫn trong sử dụng đất đai, nhưng nó liên quan đến nhiều vấn đề phức tạp thuộc vềp pháp luật và những quan hệ xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích thiết thân của các tổ chức, cánhân, vì vậy được mọi người rất quan tâm. Làm tốt công tác giải quyết tranh chấp, khiếu kiện đất đai sẽ giúp cho Nhà nước củng cố quản lý chặt chẽ toàn bộ đất đai theo pháp luật, xác lập mối quan hệ chặt chẽ hơn mối quan hệ pháp lý giữa Nhà nước với người sử dụng đất và giữa những người sử dụng đất với nhau.

Tạo điều kiện cho việc sử dụng đất đai một cách ổn định, đầy đủ, hợp lý, đạt hiệu quả cao nhất. Nước ta đang trong quát rình đẩy mạnh Công nghiệp hoá -Hiện đại hoá, cơ cấu kinh tế n 2 chuyển dịch theo hướng tích cực. Thị trường đất đai mới từng bước được hình thành và hoàn thiện. Thực tế đó làm cho quá trình sử dụng đất cũng như những quan hệ đất đai có nhiều biến động phức tạp liên quan trực tiếp đến lợi ích của mọi người.

Vì vậy việc thực hiện công tác giải quyết tranh chấp, khiếu kiện đất đai càng trở nên bức xúc và phức tạp. Luật đất đai năm 2013 cùng các văn bản pháp luật khác có liên quan đến đất đai ở nước ta là cơ sở cho công tác giải quyết tranh chấp khiếu kiện đất đai được thuận lợi. Tuy nhiên trong thực tế, nhiều trường hợp, vấn đề giải quyết tranh chấp, khiếu nại về đất đai còn gặp nhiều khó khăn, phức tạp. Trong đó có nguyên nhân không nắm vững pháp luật của người sử dụng, không thực hiện đúng thẩm quyền và trình độ chưa bắt kịp với thực tế cuộc sống của cán bộ Nhà nước có trach nhiệm giải quyết tranh chấp, hệ thống pháp lý về vấn đề này còn nhiều bất cập… Tủa Chùa là một huyện thuộc tỉnh Điện biên được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số và các đơn vị hành chính trực thuộc của huyện Tủa Chùa.

Trong những năm gần đây công tác quản lý nhà nước về đất đai đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Song bên cạnh đó cũng có những mặt tồn tại. Đặc biệt là những mâu thuẫn về đất đai trong nhân dân, việc giải quyết tháo gỡ các mâu thuẫn đất đai cũng đang gặp nhiều khó khăn. Xuất phát từ thực tế đó, được sự nhất trí của Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Quản lý Tài Nguyên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng với sự chỉ đạo hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Th.s Nguyễn Minh Cảnh tôi đã thực hiện nghiên cưu đề tài “ Đánh giá thực trạng công tác giải quyết tranh chấp về đất đai tại huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012 – 2014 ” 1.

Mục đích nghiên cứu - Tìm hiểu những quy định của nhà nước, của nghành, của địa phương về công tác giải quyết tranh chấp,khiếu nại, tố cáo về đất đai. n 3 - Tìm hiểu việc thực hiện pháp luật đất đai của huyện Tủa Chùa, trong đó đi sâu vào tìm hiểu công tác giải quyết tranh chấp về đất đai trong giai đoạn từ năm 2012–4 / 2014 - Từ thực trạng về tình hình thực hiện luật đất đai và giải quyết tranh chấp đất đai đó đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hơn nữa công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa. - Đánh giá được công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa trong giai đoạn từ năm 2012–4 / 2014. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập: Giúp sinh viên củng cố những kiến thức đã học trong Nhà trường và bước đầu áp dụng vào thực tiễn phục vụ yêu cầu công việc sau khi ra trường.

- Ý nghĩa thực tiến: Trên cơ sở thu thập, đánh giá, phân tích công tác giải quyết TCĐĐ biết được hiện trạng của công tác này từ đó đóng góp, đề xuất ý kiến góp phần giải quyết các khó khăn của hiện trạng trên, nâng cao hiệu quả trong công tác giải quyết TCĐĐ. Yêu cầu của đề tài -Số liệu thu thập phân tích chính xác, phản ánh trung thực khách quan công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại về đất đai. - Nắm chắc luật Đất đai 2013 và các văn bản pháp luật có liên quan,các văn bản của ngành và của tỉnh Điện Biên về công tác giải quyết tranh chấp về đất đai. - Đảm bảo những kiến nghị, đề xuất phù hợp với địa phương - Tổng hợp được kết quả giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Tủa Chùa trong giai đoạn 2012 – 2014.

- Tiếp cận thực tế công việc để nắm được quy trình, trình tự giải quyết tranh chấp về đất đai. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở pháp lý - Luật Đất đai 2013 và 2003 - Luật Tố tụng Dân sự 2004. - Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998.

- Nghị định 43/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014quy định chi tiết thi hành một số điều Luật Đất đai 2013. - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về giá đất. - Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định số 46/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

- Thông tư 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 Quy định về GCNQSDĐ, QSHNƠ, và tài sản khác gắn liền với đất. - Thông tư 28/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 Quy định về Thống kê, kiểm kê đất đai, xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998. - Nghị định 181/NĐ-CP của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003.

- Nghị định 105/2009/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2009 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. - Nghị định 160/1999/NĐ-CP ngày 18/10/1999 quy định chi tiết một số điều của pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở. n 5 - Thông tư số 01/2002/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-TCĐC ngày 03 tháng 01 năm 2002 của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng cục Địa chính hướng dẫn về thẩm quyền của toà án nhân dân trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất. - Công văn số 116 của Tòa án nhân dân tối cao ngày 22/7/2004.

Cơ sở khoa học 2. Khái niệm về tranh chấp. Theo khoản 24,Điều 3 Luật Đất đai 2013 thì: “ tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai ”. ( Luật Đất đai 2013 ) “Tranh chấp đất đai là tranh chấp phát sinh giữa các chủ thể tham gia vào quan hệ đất đai về quyền và nghĩa vụ trong quá trình quản lý và sử dụng đất”.

Trong thực tế, TCĐĐ được hiểu là sự tranh chấp về quyền quản lý, quyền sử dụng một khu đất cụ thể mà mỗi bên đều cho rằng mình phải được hưởng quyền đó do pháp luật quy định và bảo hộ. Vì vậy, họ không thể cùng nhau tự giải quyết các tranh chấp đó mà phải yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Trình tự giải quyết tranh chấp - Điều 202 Luật Đất đai 2013 quy định về hòa giải TCĐĐ như sau: 1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.

Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành n 6 viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai. Việc hòa giải phải được lập thành biên bản có chữ ký của các bên và có xác nhận hòa giải thành hoặc hòa giải không thành của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Biên bản hòa giải được gửi đến các bên tranh chấp, lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp. Đối với trường hợp hòa giải thành mà có thay đổi hiện trạng về ranh giới, người sử dụng đất thì Ủy ban nhân dân cấp xã gửi biên bản hòa giải đến Phòng Tài nguyên và Môi trường đối với trường hợp tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau; gửi đến Sở Tài nguyên và Môi trường đối với các trường hợp khác.