phần mở đầu của phóng sự nhằm mục đích giới thiệu phóng sự và liên kết nội dung chƣơng trình. Lời dẫn trong phóng sự ngắn có thể là ngôn ngữ của phóng viên nhƣng cũng có thể là ngôn ngữ của biên tập viên. Hiện tại ở chƣơng trình thời sự, 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phóng viên viết lời dẫn cho phóng sự nhƣng biên tập viên lại có quyền chỉnh sửa để phù hợp với nội dung phóng sự cũng nhƣ gắn kết chƣơng trình. Lời dẫn của phóng sự ngắn truyền hình thực hiện hai chức năng cơ bản là giới thiệu và liên kết.
Điều này có nghĩa thông qua lời dẫn ngƣời xem phải nhận diện đƣợc phóng sự, phải biết đƣợc vấn đề mà phóng sự đề cập. Lời dẫn còn phải giúp ngƣời xem thấy đƣợc mối liên hệ giữa phóng sự này với phóng sự khác trong một cấu trúc chƣơng trình tổng thể, phải làm thế nào để tạo cảm giác rằng sự sắp xếp giữa các phần của nội dung chƣơng trình không phải là sự sắp xếp ngẫu nhiên. Ngoài ra lời dẫn của phóng sự ngắn truyền hình phần nào còn bao hàm luôn cả các chức năng của tít. - Đặc trƣng về hình ảnh: Đặc thù của truyền hình là khả năng chuyển tải thông tin dƣới hình thức những hình ảnh chuyển động, có kèm theo âm thanh.
Trong khuôn khổ thời lƣợng hạn chế cộng với yêu cầu tối đa hoá lƣợng thông tin, đòi hỏi hình ảnh phóng sự ngắn phải là những hình ảnh mạnh, hình ảnh chứa đựng thông tin với tiết tấu nhanh và logic. Hình ảnh trong phóng sự ngắn luôn tuân thủ những nguyên tắc của nghệ thuật điện ảnh để đáp ứng một cách cơ bản nhất nhu cầu nghe nhìn của công chúng. Tuy nhiên do yêu cầu về tính thời sự và giá trị thông tin nên trong thực tế nhiều khi cảnh quay của phóng sự ngắn không đòi hỏi khắt khe về độ chuẩn tắc. - Đặc trƣng về âm thanh: Cùng với hình ảnh chuyển động, truyền hình còn đồng thời chuyển tải thông tin dƣới hình thức âm thanh.
Âm thanh trong tác phẩm truyền hình bao gồm lời bình, tiếng động hiện trƣờng và âm nhạc. Lời bình là ngôn ngữ của phóng viên, là một phần của kết cấu tác phẩm để làm nổi bật giá trị thông tin mà hình ảnh mang tới. Lời bình trong phóng sự ngắn truyền hình thƣờng là lời bình đơn giản ngắn gọn dễ hiểu. Nói cách khác lời bình của phóng sự ngắn gần với ngôn ngữ thông tấn nhất trong các dạng của thể loại phóng sự truyền hình.
Sở dĩ nhƣ vậy bởi tác phẩm phóng sự ngắn 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là tác phẩm mang tính thời sự với yêu cầu hàng đầu là cung cấp thông tin cho mọi đối tƣợng công chúng. Từ những đối tƣợng công chúng có năng lực tiếp nhận đặc biệt đến những ngƣời có năng lực tiếp nhận bình thƣờng nhất vẫn có thể hiểu đƣợc nội dung phóng sự. Bên cạnh đó phóng sự ngắn trong chƣơng trình thời sự truyền hình thƣờng chỉ phát một lần trong một khoảng thời gian hạn hẹp và do vậy phải nói thế nào để ngƣời xem hiểu ngay vấn đề. Ngƣời xem không phải vừa tiếp nhận thông tin vừa nghiền ngẫm những ẩn ý của tác giả hay nhấm nháp cái hay cái đẹp trong cách sử dụng ngôn từ.
- Đặc trƣng về phỏng vấn: Phỏng vấn trong hoạt động báo chí nói chung tồn tại vừa với tƣ cách là một thể loại báo chí độc lập, vừa là công cụ để thu thập thông tin. thực tiễn hoạt động báo chí cho thấy trong phỏng vấn chỉ nên hỏi ngƣời đƣợc phỏng vấn những gì mà phóng viên không thể nói hoặc không đủ thẩm quyền để nói. Khi thực hiện phỏng vấn cũng cần tránh dạng câu hỏi mang tính áp đặt, câu hỏi đóng, câu hỏi hai trong một, câu hỏi quá rộng, câu hỏi mang tính liệt kê, câu hỏi rập khuôn, công thức…Trong phóng sự ngắn truyền hình, phỏng vấn đƣợc sử dụng nhằm chuyển tải, biểu thị quan điểm thái độ, nhận thức, hiểu biết của ngƣời trong cuộc. Đối tƣợng phỏng vấn có thể là nhân chứng (khi phản ánh một sự kiện), có thể là chuyên gia (khi bàn về một vấn đề), có thể là ngƣời có trách nhiệm đối với sự kiện hiện tƣợng mà phóng sự đề cập.
Sự xuất hiện của ngƣời trong cuộc khi trả lời phỏng vấn sẽ làm cho thông tin đề cập trong phóng sự trở nên khách quan, vấn đề đƣợc phân tích một cách chặt chẽ. - Đặc trƣng về dẫn hiện trƣờng: Dẫn hiện trƣờng là việc phóng viên trực tiếp xuất hiện trong phóng sự truyền 34 hình để nói về một nội dung nào đấy liên quan đến vấn đề mà phóng sự đang đề cập. Phóng sự ngắn truyền hình là thể loại bó hẹp về thời lƣợng và do vậy khi tiến hành hiện dẫn phóng viên cần phải tự trả lời câu hỏi liệu có cần thiết phải dẫn hay không. Hay nói 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cách khác sự xuất hiện của phóng viên trong phóng sự phải là sự xuất hiện có nghĩa.
Nếu thực sự không cần thiết phải hiện dẫn, nếu hiện dẫn không giúp ích cho việc triển khai phóng sự thì tốt hơn nên ƣu tiên thời lƣợng vào việc khác. Thƣờng thì hiện dẫn trong phóng sự ngắn chỉ đƣợc thực hiện trong một số tình huống cụ thể nhƣ: phóng viên cần khẳng định một cách có thẩm quyền rằng mình là ngƣời làm chủ thông tin, dẫn hiện trƣờng để làm tăng thêm sức nóng của vấn đề, dẫn khi không đủ hình ảnh hoặc hình ảnh không đủ sức mạnh để diễn đạt một vấn đề…và đến gần hơn với khán giả.3 Ngôn ngữ truyền hình Truyền hình là một trong những loại hình báo chí sử dụng phức hợp ngôn ngữ của nhiều loại phƣơng tiện truyền thông và nghệ thuật khác nhau.V Cudonhetxop trong Báo chí truyền hình (tập 1) thì khẳng định truyền hình và điện ảnh là có cùng ngôn ngữ. Khiếu Quang Bảo trong bài viết “Ngôn ngữ truyền hình” thì quan niệm ngôn ngữ truyền hình là loại ngôn ngữ tổng hợp, có ngôn ngữ viết cho độc giả báo in, có ngôn ngữ nói cho tính giả phát thanh, hơn thế nữa, có ngôn ngữ hình ảnh cho khán giả truyền hình. Và trong nhiều tài liệu khác đều thống nhất ở các điểm: ngôn ngữ truyền hình là ngôn ngữ tổng hợp của các loại hình truyền thông nghệ thuật.
Là yếu tố thống nhất của hai yếu tố âm thanh và hình ảnh 1.4 Đặc trƣng của ngôn ngữ truyền hình Ngôn ngữ truyền hình có tính khái quát cao: Hình ảnh và âm thanh mà công chúng nhìn thấy và nghe thấy là thứ hình ảnh, âm thành tuyến tính có tính khái quát. Do đó, hình ảnh và âm thanh phải đƣợc lựa chọn kỹ lƣỡng, chắt lọc. Hình ảnh và âm thanh trong truyền hình phải chứa đựng sự kiện, những thông tin nhất định. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khả năng khái quát của hình ảnh và âm thanh truyền hình tùy thuộc vào năng lực lựa chọn hình ảnh và âm thanh của ngƣời làm truyền hình.
Cùng một sự việc xảy ra, phóng viên hay biên tập viên có nhiều cách để lựa chọn ghi lại hình ảnh và âm thanh. Tuy nhiên để chọn hình ảnh nào, âm thành nào còn đặt ra một vấn đề lớn. Ngôn ngữ truyền hình mang tính thông tin: Do thời gian phát sóng bị hạn chế, ngôn ngữ truyền hình nhần mạnh “cái gì”, “ở đâu” hơn là “tại sao” và “nhƣ thế nào”. Nói cách khác, phóng viên hay biên tập viên chú trọng vào ngôn ngữ thông tin hơn là ngôn ngữ giải thích.
Truyền hình không có đất cho những câu chuyện dài, đặc biệt là trong các chƣơng trình thời sự. Ngôn ngữ truyền hình là ngôn ngữ nghe nhìn: Sự tổng hợp của hai yếu tố hình ảnh và âm thanh, trong đó chủ yếu là lời bình là ƣu thế của truyền hình. Âm thanh và hình ảnh gợi cho khán giả sự cảm nhận bằng giác quan nhƣ nghe, nhìn, cảm nhận,… Ngôn ngữ truyền hình thƣờng ngắn gọn, súc tích: trong truyền hình, khán giả chỉ nhận những thông tin cốt lõi. Vì vậy ngôn ngữ thể hiện luôn cô động, súc tích.
Ngôn ngữ truyền hình mang phong cách khẩu ngữ, đời thƣờng- văn nói. Dùng khẩu ngữ không có nghĩa là dùng tiếng lóng hoặc những từ không phổ thông. Ngôn ngữ đời thƣờng càng dung dị, gần gũi, dễ hiểu càng tốt để đƣa khán giả vào câu chuyện.5 Các loại phóng sự truyền hình Phóng sự truyền thẳng là loại phóng sự đƣợc truyền trực tiếp tới ngƣời xem ngay sau khi sự kiện đang diễn ra. Việc thu thẳng, xử lý thông tin diễn ra trong quá trình phát sóng.
Phóng viên đi theo sự kiện. Công việc cần thiết nhất đối với phóng viên là khâu chuẩn bị. Quan trọng là kịch bản, số ngƣời giúp việc và phải dự tính trƣớc các tình huống có thể xảy ra. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phóng sự hậu kỳ là dạng phóng sự đƣợc phát đi sau khi sự kiện đã xảy ra.
Phóng viên thực hiện dạng phóng sự này phải tuân thủ theo các bƣớc của quy trình sản xuất một tác phẩm truyền hình. Tính hợp lý của phóng sự tùy vào bản thân sự kiện và cách xử lý của phóng viên. Khi dựng phóng sự cũng quan trọng nhƣ khi chuẩn bị và ghi hình. Trong phóng sự truyền hình, có thể căn cứ vào đối tƣợng phản ảnh để chia các loại phóng sự: phóng sự sự kiện, phóng sự vấn đề, phóng sự chân dung, phóng sự ngắn, phóng sự điều tra Phóng sự sự kiện là loại phóng sự đƣợc phát đi khi đang xảy ra hoặc nó đã kết thúc hoàn toàn.
Loại phóng sự này có yêu cầu là phải hết sức nóng hổi, sinh động, đề cập đến những sự kiện thu hút sự chú ý của nhiều ngƣời. Việc thu nhập và xử lý thông tin tùy thuộc và năng lực và cách nhìn nhận của phóng viên. Ngƣời thực hiện phải lựa chọn các chi tiết để làm rõ chủ đề sau khi đã xác định đƣợc góc độ xử lý. Nhóm làm phim phải có mặt ngay tại hiện trƣờng khi sự kiện xảy ra, đây là công việc quan trọng nhất trong quá trình thực hiện loại phóng sự này.
Sau khi ghi hình, ngƣời thực hiện cần khẩn trƣơng làm hậu kỳ để chuyển nhanh đến công chúng. Điều cần lƣu ý, phóng sự sự kiện đƣợc thực hiện một cách thƣờng xuyên trong các chƣơng trình truyền hình cũng giống nhƣ tin tức, nó cung cấp cho khán giả những thông tin nóng hổi, tỉ mỉ, có đánh giá, phân tích và bình luận của phóng viên về ảnh hƣởng của những xu hƣớng vận động của sự kiện.