ĐẠI hỌc QUỐCc GIA hÀ HỘI TTƠỊỜIIGĐẠI hỌc KhúA hỌc XÃ hỘI VÀ HIhÂH VĂN HGUYVẼN hÒING VÉN LIÊH VĂH bẢII TF0HG kIch LGJU QUANG VU LUATI VATI ThAc Si chuyên ngành: Lý luận văn học hà Hội - 2014 ĐẠI hỌc QUỐCc GIA hÀ HỘI TTƠỊỜIIGĐẠI hỌc KhúA hỌc XÃ hỘI VÀ HIhÂH VĂN HGUYVẼN hÒING VÉN LIÊN VAN BẢN TIONG kIch LGJU QUATIG VU Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lý luận văn hoc Mã số: 60.120 IIgojời hơiớng dan kh0a hoc:PGS. Ly h0ai Thu hừlit=+ LOI cAM OI Tôi xin sày 46 long siết ơn PGS.TS Lý h0ài Thu cô giá0 đã lận lâm giúp đỡ, hojớng dẫn lôi lr0ng quá lrình h0àn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giá0 lr0ng kh0a Van học, đặc siệt là các thầy cô giá0 lr0ng chuyên ngành Lý luận đã nhiệt lình giảng dạy, lạ0 điều kiện thuận lợi ch0 lôi tr0ng thời gian học lập lại lroJờng. Xin gửi lời cảm ơn những ngojời thân: Gia đình, bạn sè, đồng nghiệp đã luôn động viên, giúp đỡ lôi có đơjợc kết quả này.
TÁc GIÁ LUẬN VĂN Tguyén hong Vến MỤc LỤc Phall Mé DAU 1. Lịch sử vấn đề 3. Đối loợng, mục đích nghiên cứu 4. Phojơng pháp nghiên cứu 5.
cau trúc của luận văn chgong 1: KhAI LG|Qc VE Li THUYET LIEN VAM BAN VA hAIIh TTillh SANG TAc KIch cUA LGJU QUAIIG VU 1.1 Khai lojgc chung vé li thuyết liên văn sản 1.2 hành trình sáng lác kịch của Lơiu Quang Vũ chgong 2:LIEM VAI bAI QUA hE ThONG ĐÈ TÀI,ÓT TTUVỆH VÀ HhÂñN VAT 2.1 Liên văn sản qua dé tai 2.2 Liên văn sản qua cốt truyện 2.3 Liên văn sản qua hệ thống nhân vật chơơng 3: LIÊN VĂN bẢI QUA hì]h ThUc DIED HGÔN 3.1 Diễn ngôn đối †h0ại 3.2 Diễn ngôn độc th0ai.3 Diễn ngôn sàng th0ai KẾT LUẬN TÀI LIệU ThAM Khả0 Trang 13 13 15 16 16 24 38 38 51 66 84 84 97 109 113 113 PhAII MO DAU 1.1 Thế kỉ XX đojợc xem là thé ki của lí thuyết văn học với sự ra đời và phát triển của nhiều lrolờng phái lí thuyết hiện đại phojơng Tây nho| chủ nghĩa cấu lrúc, giải cấu trúc, hậu hiện đại. các lrojờng phái lý thuyết vừa có sựliếp siến, ảnh hojởng vừa phủ nhận nhau đã †ạ0 ch0 đời sống văn học sự đa dạng và phức lạp. Dau thế ki XX, khái niệm về văn sản đơjợc phát hiện đã làm thay đổi quan niệm về lác phẩm văn học, cấu lrúc tác phẩm, về vị lrí của lác giả. Hửa cuối thế kỉ XX, khái niệm tính liên văn sản (inlerxiualiy) gắn với lên tuổi nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ngơjời Thụy Sĩ F.Saussure, nhà thi pháp hoc Iga bakhtin, đặc siệt là nhà triết học, nữ quyền luận, nhà tiểu thuyết Pháp gốc bulgari Krilevađã trở thành mối quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu lrên thế giới.
Thuyết liên văn sản của KriHeva, bakhlin, barthes, Genele, Tiffalee, bl00m, đều có nhận thức chung rằng sất kì văn sản nà0 đều có mối quan hệ với văn sản khác ra đời lrojớc đó. Mối quan hệ liên văn sản dựa lrên sự kết nối các văn sản với nhau sằng các pho|ơng thức trích dẫn, mô phỏng, chuyên thể, pha trộn, nhái, nhại, đạ0 văn. Thuật ngữ“liên văn sản” dùng để mô lả mỗi văn sản đều chứa đựng sự tham chiếu của các văn sản khác, qua đó mà chúng nảy sinh nhiều ý nghĩa mới mẻ. Liên văn sản có thê là vô thức, có thê đơiợc lác giả nhận thức lr0ng quá lrình sáng lác, đơjợc ngojời đọc nhận thức lr0ng thực liễn, bởi vậy mà các giá lrị văn hóa không ngừng phát triển.
IIghiên cứu lác giả, tac phẩm lừ góc độ liên văn sản đang thu hút giới nghiên cứu phê sình văn học đojơng đại không chỉ trên thế giới mà còn đơjợc chú ý ở Việt Mam †r0ng những năm gần đây. Tiếp cận văn sản lác phẩm từ lí thuyết liên văn sản đã mở ra một hong liếp cận mới, nó kích thích quá trình lm hiểu kh0a học và khám phá thế giới văn hóa của ngojời đọc, từ đó mở ra tầng vỉa giá lrị mới ch0 tác phâm van chgong.2Loiu Quang Vũ là mội lác giả lớn của nền văn học hiện đại Việt Ilam nửa cuối thế ki XX. Không kể đến sáng lác thơ và văn xuôi, nếu chỉ lính riêng về sáng lác kịch †hì ông là một lên luỗi hàng đầu của kịch lrolờng Việt Ilam những năm lám moJơi của thế ki XX. Với số loợng lác phâm (53 vở kịch lr0ng vong modi mim sangtac), Loiu Quang Vũ đã để lại một dấu ấn đặc siệt gây chú ý tr0ng diễn đàn văn học.
Sau hàng l0ạ† các vở diễn gây liếng vang nhơ| /Tàng Sila, hén Tzqong ba,da hàng thịt, Tôi và chúng la, Lời thề thứ 9, Hguôần sáng l¿0ng đời,.đã có rãi nhiều ý kiến đánh giá về lài năng sáng lạ0 của Loiu Quang Vũ, nhiều ý kiến ch0 rằng ông là “uhà viế! kịch xuấi sắc qia thời kỳ hiện đại”. Wha nghiêu cứuPhan IIgocnhận xél:“Lu Quang Vũ là nhà viết kịch lớn nhất qia thế kỉ này qia Việt Ilam và là mội nhà văn hóa” và “đó mội kịch pháp Lau Quang Vũ mà đả Đông Ham A c thé tiép thu”. Voillg6 Tha thi Lou Quang Vii la “mét dinh ca0” va 1a mot trOng tc gia hang dau cia san khấu Việt Iam lhập niên 44m mojoi cua thé ki XX. Thin hr goc dé lài năng lỏa sing, mha phé sinh Ly h0ai Thu whan ra “Lau Quang Vida mang dén ch0 đời sống sân khẩu m6t cuéc phuc sinh manh mé”.
Than xét d6 đã đojợc kiêm chứng qua thời gian, và ch0 đến nay kế †ừ sau sự ra đi đội ngội của nhà viết kịch thiên fai thi sân khấu Việt Tam lai rơi và0 tình trạng thiếu kịch sản hay. Ihìn và0 thực lế có thé thay rang choja có một lác giả viết kịch sản nà0 có thé thay thé đojợc vị lrícủa nhà văn Lou Quang Vũ. Ông là mội ác giả có công la0 đóng góp lớn ch0 mội thập niên sân khấu có nhiều thành tựu đặc sắc. các vở kịch của ông góp phần nâng ca0 chất lojong sân khấu cả nojớc và0 thời kì xã hội nhiều siến động và đang còn chồng chấi khó khăn.
IIhững vở kịch của Lơiu Quang Vũ khi đojợc trình diễn đã đem đến ch0 đời sống linh thần văn hóa của nhân dân cả nojớc một sầu không khí phấn chấn, tin loJởng, coi mo, dan chu. TheO Lou 7 Khánh Thơ “#0ng lịch sử sân khẩu ngóc la, thời ki aia Lau Quang Vii 0 lẽ là thời kì sôi động, giàu sức sống nhát, thu húi đông đá0 người xemnhất”. [ét độc đá0 lr0ng kịch của Loiu Quang Vũ là “đã làm thay doi tq duy aia ngqoi biéu dién ding nha đa đông chúng”. Loiu Quang Vũ, một nhà văn có lầm ảnh hojởng rộng lớn đối với diện mạ0 văn học và đối với công chúng không chỉ hôm nay mà chắc chắn cả mai sau, lầm đón đợi các vở kịch của Loiu Quang Vũ sẽ còn có sức lan lỏa mạnh mẽ và mãnh liệt qua chiều kích của thời gian.
Hhà viết kịch Loiu Quang Vũlà cây sút liêu siểu có nhiều đóng góp lớn ch0 nền sân khấu Việt Iam. Ông là một nhà văn có ý thức sử dụng liên văn bản lr0ng các sáng lác của mình. các vởkịch của ông chịu ảnh hoJởng lừ nhiều nguồn khác nhau nhợi lịch sử, huyền lh0ại, triết học, sá0 chí, khOa học. Tất cả đã lrỏlhành chất liệu văn cholơng và nguồn sáng ‡a0 ir0ng các vở kịch của Lou Quang Vũ.
hơn nữa với sự nỗ lực của nhà văn lr0ng quá lrình sáng lác là liếp lục linh thần phê phán, khơi sâu các vấn đề xã hội, thé su, doi tq, Loyu Quang Vũ đã phát hiện những mặt trái của của nhân sinh xã hội với tinh thần lự vấn, phản siện đối th0ại với linh thần dân chủ cởi mở. Ihà văn luôn khát kha0 thay đổi, vojơn lới giá trị sống ca0 đẹp của cỦn ngojời, luôn hojớng lới sự hòa nhập với thế giới hiện đại và linh thần dân chủ thực sự. chính sởi lẽ đó mà các sáng lác của ông mang lơI loJởng cách lân mới mẻ, lá0 sạ0, nhận dojgc nhiều sự chú ý của các nhà nghiên cứu và sự hơiởng ứng của độc giả, đặc iệ! là khán giả xem kịch của ông.3 Sức lan lỏa lừ những vở kịch và vị trí xuất sắc của Lơiu Quang Vũ lr0ng nền văn học Việt Iam đã trở thành lí d0 xứng đáng để các nhà nghiên cứu và các nhà giá0 dục lựa chọn đoỊa lác phẩm của ông và0 lr0ng cholơng trình giảng dạy phổ thông kể lừ năm 2000. Vớilrích đ0ạn của hai vở kịch Tôi và chúng ta; hon Teqong ba, da hang thil,Lou Quang Vũ đã đojợcgiớithiệu là nhà văn liêu siểu ch0 thể lOại kịch nói hiện đại Việt Iam.
Việc chọn lựa các lrích đ0ạn kịch của Lou Quang Vũ giới thiệu lr0ng choJơng trình phổ 9 thông còng vớilác giảIIguyễn huy Tojởng với hai trích đ0ạn lr0ng vở kịch bắc Sơn và Vũ IIhq Tôđã khẳng định lầm ảnh hojởng của các vở kịch đối với thế hệ tré. Low Quang Vũ đojợc giới thiệu ở choJơng trình phổ thông sởi các vở kịch của ôngvừa 10 chứa đựng những lơ lojởng mới mẻ, hiện đại, liến sộvừa sả0 lơiu những giá lrị truyền thống nhân văn ca0 đẹp, đạ0 đức cốt lử làm ngojời, những khái vọng chân chính là nền láng để xây dựng một xã hội lối đẹp vì cuộc sống của cỦn ngojời. Hhững giá trị đó cần đơjợc thế hệ trẻ mà đặc siệt là học sinhliếp nhận nhơi một sài học quý giá về giá trị sống đích thực của c0n ngojời lr0ng xã hội hiện đại. Việc doja mét tac giả kịch sản và0 †r0ng cholơng trình phổ thông một lần nữa thê hiện sự đánh giá ca0 vị trí và vai trò của nhà văn Loiu Quang Vũ- một nhà văn liên phŨng của thoi ki đổi mới đã gặt hái đojợc nhiều thành tựưuở thể l0ai kịch và có những đóng góp xuất sắc ch0 điện mạ0 của văn học Việt Ham những năm lám mojoi cia thé ki XX.
Với những lí d0 trên, chúng lôi đã lựa chọn đề lài “Liên văn sản lz0ng kich aia Lqu Quang Vñ” ch0 luận văn thạc sĩ của mình. có thể nóiđây là một hojớng đi vừa là khám phá cũng vừa là mội thử nghiệm khidòng lí thuyết liên văn sản liếp cận mội lác giả kịch lớn lr0ng văn học Việt lam. cảm hứng đến với đề lài này hy vọng sẽ đem đến ch0 chúng lôi những phát hiện mới có ý nghĩa nhânvăn, ý nghĩa xã hội qua một số vở kịch liêu siểu của nhà viết kichtai nang Loju Quang Vi. Lịch sử vấn đề 2.1IIhững công hình đánh giá về thơ Lơiu Quang Vũ Lou Quang Vũ là fac giả xuất hiện lrên diễn đàn văn chơlơng sớm với lập thơ hương đây-bến lửa in chung với bằng Việt năm 1968.