Khám Phá Đặc Điểm Thơ và Trường Ca Nguyễn Trọng Tạo trong Luận Văn Thạc Sĩ Văn Học

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu văn học đặc điểm thơ và trường ca nguyễn trọng tạo, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực văn học.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Văn Đức
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Đặc điểm thơ và trường ca của Nguyễn Trọng Tạo
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: HÀNH TRÌNH THƠ VÀ TRƯỜNG CA NGUYÊN TRỌNG TẠO
• 1.1. Đường đời, đường thơ Nguyễn Trọng Tạo
• 1.1.1. Vài nét về tiểu sử, sự nghiệp
• 1.2. Quan niệm về thi ca
• 1.3. Những yếu tố hình thành tài năng và phong cách
• 1.4. Những chặng đường sáng tác
• 1.4.1. Thời kì tham gia quân đội (1969-1988)
• 1.4.2. Thời kì trở lại với cuộc sống đời thường
• 1.4.3. Một tâm hồn thơ giản dị mộc mạc
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG CẢM HỨNG LỚN TRONG THƠ VÀ TRƯỜNG CA NGUYÊN TRỌNG TẠO
• 2.1. Cảm hứng ngợi ca con người trong thơ và trường ca Nguyễn Trọng Tạo
• 2.1.1. Hình tượng người mẹ
• 2.1.2. Hình tượng người lính
• 2.1.3. Cảm hứng về tình yêu trong thơ và trường ca Nguyễn Trọng Tạo
• 2.1.3.1. Tình yêu mang màu sắc cô đơn
• 2.1.3.2. Tình yêu và sự khát khao dâng hiến
• 2.2. Cảm hứng thế sự trong thơ và trường ca Nguyễn Trọng Tạo
• 2.2.1. Lí giải về những nghịch lí nhân sinh
• 2.3. Thơ viết về tình bạn và sự tri âm
• 2.4. Triết lí về thời gian và phận người
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG SÁNG TẠO NGHỆ THUẬT TRONG THƠ VÀ TRƯỜNG CA NGUYÊN TRỌNG TẠO
• 3.1. Đổi mới hình thức biểu hiện
• 3.1.1. Sự kết hợp hai yếu tố trữ tình và tự sự
• 3.1.2. Sự kết hợp giữa hình thức cổ điển với nội dung đương đại
• 3.1.3. Sự vận dụng hình thức vật động
• 3.2. Ngôn ngữ hàm súc
• 3.2.1. Ngôn ngữ giản dị đời thường
• 3.3. Giọng điệu tâm sự giãi bày
• 3.4. Giọng điệu triết lý sâu lắng
• 3.4.1. Ngợi ca trầm hùng
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đường đời đường thơ Nguyễn Trọng Tạo

Nguyễn Trọng Tạo là một trong những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Ông sinh năm 1947 tại Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, ông đã bộc lộ năng khiếu thơ ca. Tác phẩm đầu tay của ông được xuất bản khi ông mới 20 tuổi. Hành trình sáng tác của ông trải dài qua nhiều thập kỷ, với hàng trăm bài thơ và ba bản trường ca nổi tiếng. Ông không chỉ là một nhà thơ mà còn là một nhạc sĩ và họa sĩ tài năng. Đặc biệt, thơ của Nguyễn Trọng Tạo mang đậm dấu ấn cá nhân, thể hiện sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Ông từng nói: "Thơ là nghiệp, nhạc là hứng, họa là chơi", cho thấy sự đa dạng trong sáng tạo nghệ thuật của mình. Những tác phẩm của ông không chỉ phản ánh tâm tư, tình cảm mà còn thể hiện những trăn trở về cuộc sống, con người và thời cuộc.

1.1. Vài nét về tiểu sử sự nghiệp

Nguyễn Trọng Tạo bắt đầu sự nghiệp sáng tác từ rất sớm. Ông đã cho ra đời nhiều tác phẩm nổi tiếng như "Chia", "Đồng dao cho người lớn", và "Có may trên sân thượng". Ông được biết đến không chỉ với vai trò là một nhà thơ mà còn là một nhạc sĩ với nhiều ca khúc nổi tiếng. Sự nghiệp của ông gắn liền với những biến động của lịch sử dân tộc, từ thời kỳ kháng chiến cho đến thời kỳ đổi mới. Ông đã tham gia nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và luôn giữ vững tinh thần yêu nước trong sáng tác của mình. Những tác phẩm của ông thường mang tính triết lý sâu sắc, thể hiện cái nhìn đa chiều về cuộc sống và con người.

II. Những cảm hứng lớn trong thơ và trường ca Nguyễn Trọng Tạo

Thơ và trường ca của Nguyễn Trọng Tạo thường thể hiện những cảm hứng lớn về con người và cuộc sống. Ông viết về tình yêu, tình bạn, và những trăn trở về nhân sinh. Hình tượng người lính và người mẹ là hai biểu tượng nổi bật trong thơ ông. Ông đã khắc họa hình ảnh người lính không chỉ là người chiến đấu mà còn là người có tâm hồn nhạy cảm, yêu thương. Cảm hứng về tình yêu trong thơ ông thường mang màu sắc cô đơn, thể hiện sự khát khao dâng hiến. Ông từng nói: "Tình yêu là một cuộc hành trình không có điểm dừng", cho thấy sự sâu sắc trong cảm nhận của ông về tình yêu.

2.1. Cảm hứng ngợi ca con người

Nguyễn Trọng Tạo thường ngợi ca vẻ đẹp của con người trong những hoàn cảnh khó khăn. Ông viết về những người lính, những người mẹ, và những người dân bình dị. Thơ ông không chỉ đơn thuần là ca ngợi mà còn là sự tri ân đối với những hy sinh, mất mát của họ. Ông đã khắc họa hình ảnh người mẹ với tình yêu thương vô bờ bến, là nguồn động lực cho những người con. Những bài thơ của ông thường mang tính triết lý, thể hiện cái nhìn sâu sắc về cuộc sống và con người. Ông đã từng nói: "Mỗi bài thơ là một cuộc đời", cho thấy sự trân trọng của ông đối với từng số phận.

III. Những sáng tạo nghệ thuật trong thơ và trường ca Nguyễn Trọng Tạo

Nguyễn Trọng Tạo là một nhà thơ có nhiều sáng tạo nghệ thuật độc đáo. Ông đã kết hợp giữa hình thức cổ điển và nội dung hiện đại, tạo nên những tác phẩm mang tính đột phá. Ngôn ngữ trong thơ ông thường giản dị nhưng đầy sức gợi. Ông sử dụng hình ảnh và biểu tượng một cách tinh tế, tạo nên những tác phẩm có chiều sâu. Ông từng chia sẻ: "Thơ không chỉ là ngôn từ, mà còn là cảm xúc và hình ảnh", cho thấy sự chú trọng của ông đến yếu tố nghệ thuật trong sáng tác.

3.1. Đổi mới hình thức biểu hiện

Nguyễn Trọng Tạo đã thực hiện nhiều đổi mới trong hình thức biểu hiện thơ ca. Ông không ngại thử nghiệm với các thể loại và hình thức khác nhau. Sự kết hợp giữa trữ tình và tự sự trong thơ ông tạo nên những tác phẩm phong phú, đa dạng. Ông đã sử dụng nhiều hình thức biểu đạt khác nhau, từ thơ lục bát đến thơ tự do, để thể hiện những cảm xúc và suy tư của mình. Điều này không chỉ giúp thơ ông trở nên sinh động mà còn thể hiện sự sáng tạo không ngừng nghỉ của một tâm hồn nghệ sĩ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguyễn Trọng Tạo là một trong những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam đương đại, với hơn 40 năm sáng tác và đóng góp hơn 15 tập thơ cùng ba bản trường ca có tầm vóc lớn. Từ năm 1969 đến 1988, ông tham gia quân đội và sáng tác nhiều tác phẩm phản ánh sâu sắc cuộc sống chiến tranh và con người Việt Nam. Sau năm 1975, trong bối cảnh đất nước đổi mới và hội nhập quốc tế, thơ ông chuyển mình mạnh mẽ, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa lợi ích cá nhân và tập thể. Luận văn tập trung nghiên cứu đặc điểm thơ và trường ca của Nguyễn Trọng Tạo trên cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật, khảo sát chủ yếu trên tuyển tập "Nguyễn Trọng Tạo Thơ và trường ca" (NXB Hội Nhà Văn, 2011). Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ những nét độc đáo trong phong cách sáng tác, đồng thời khẳng định vị trí của ông trong nền thơ Việt Nam hiện đại. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các sáng tác từ thời kỳ chiến tranh đến thời kỳ đổi mới, tập trung vào các tác phẩm tiêu biểu như trường ca Tinh ca người lính, Con đường của những vì sao và các tập thơ trữ tình như Đồng dao cho người lớn, Thế giới không còn trăng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần làm phong phú thêm nhận thức về thơ ca đương đại, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc giảng dạy và nghiên cứu văn học Việt Nam hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết văn học hiện đại và truyền thống để phân tích đặc điểm thơ Nguyễn Trọng Tạo. Trước hết, lý thuyết về cảm hứng sáng tác được sử dụng để làm rõ ba cảm hứng chủ đạo trong thơ ông: ngợi ca con người, tình yêu và thế sự. Lý thuyết thi pháp học giúp phân tích các yếu tố ngôn ngữ, giọng điệu, hình ảnh và cấu trúc thơ, đặc biệt là sự kết hợp giữa trữ tình và tự sự trong trường ca. Ngoài ra, phương pháp lịch sử - xã hội được áp dụng để đặt thơ Nguyễn Trọng Tạo trong bối cảnh vận động của thơ hiện đại Việt Nam, từ thời kỳ kháng chiến đến đổi mới. Phương pháp so sánh được sử dụng để đối chiếu phong cách và nội dung thơ ông với các nhà thơ cùng thời như Thanh Thảo, Nguyễn Duy, Trần Mạnh Hảo, nhằm làm nổi bật sự độc đáo và chiều sâu tư duy của Nguyễn Trọng Tạo. Các khái niệm chính bao gồm: cảm hứng chủ đạo, thi pháp học, trường ca, trữ tình sử thi, và sự cách tân trong thơ lục bát.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính của luận văn là tuyển tập thơ và trường ca của Nguyễn Trọng Tạo, đặc biệt là tuyển tập xuất bản năm 2011. Ngoài ra, các bài viết phê bình, tiểu luận và các công trình nghiên cứu trước đây cũng được khai thác để bổ trợ. Phương pháp phân tích - tổng hợp được sử dụng để hệ thống hóa các đặc điểm nội dung và nghệ thuật trong thơ. Phương pháp lịch sử - xã hội giúp đặt thơ trong bối cảnh văn học và xã hội Việt Nam từ 1969 đến 2011. Phương pháp thi pháp học được áp dụng để phân tích chi tiết về ngôn ngữ, giọng điệu, nhịp điệu và hình thức biểu hiện trong thơ. Phương pháp so sánh giúp làm rõ sự khác biệt và điểm tương đồng giữa thơ Nguyễn Trọng Tạo với các nhà thơ cùng thời. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 15 tập thơ và ba trường ca chính, được chọn lọc dựa trên tính đại diện và ảnh hưởng trong sự nghiệp sáng tác của tác giả. Timeline nghiên cứu trải dài từ giai đoạn đầu sáng tác (1974) đến các tác phẩm cuối cùng (2010), nhằm phản ánh toàn diện quá trình phát triển phong cách và nội dung thơ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hành trình sáng tác đa dạng và phát triển liên tục: Nguyễn Trọng Tạo bắt đầu sáng tác từ năm 1974 với tập thơ Tình yêu sáng sớm, trải qua giai đoạn chiến tranh (1969-1988) với các trường ca Tinh ca người lính (1984) và Con đường của những vì sao (1981), đến giai đoạn đổi mới với các tập thơ trữ tình như Đồng dao cho người lớn (1994) và Thế giới không còn trăng (2006). Số lượng tác phẩm lên đến hơn 15 tập thơ và ba trường ca, thể hiện sự bền bỉ và đa dạng trong sáng tác.

2. Ba cảm hứng chủ đạo trong thơ: Cảm hứng ngợi ca con người, đặc biệt là hình tượng người mẹ và người lính, được thể hiện sâu sắc với nhiều câu thơ giàu cảm xúc và hình ảnh sống động. Cảm hứng tình yêu mang màu sắc cô đơn, triết lý sâu sắc, phản ánh sự trải nghiệm cá nhân và xã hội. Cảm hứng thế sự thể hiện qua những nghịch lý nhân sinh, sự đối diện với hiện thực đất nước và con người trong thời kỳ đổi mới.

3. Sáng tạo nghệ thuật độc đáo: Nguyễn Trọng Tạo kết hợp hài hòa giữa yếu tố trữ tình và tự sự trong trường ca, sử dụng ngôn ngữ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức biểu cảm. Ông cách tân thể thơ lục bát truyền thống bằng việc ngắt nhịp, vắt dòng tạo nên nhịp điệu mới lạ, vừa giữ được bản sắc dân tộc vừa mang hơi thở hiện đại. Giọng điệu thơ đa dạng, từ tâm sự giãi bày đến triết lý sâu lắng và ngợi ca trầm hùng.

4. Phong cách thơ mang tính cá nhân và thời đại: Thơ Nguyễn Trọng Tạo không chỉ phản ánh kinh nghiệm sống cá nhân mà còn là tiếng nói của thời đại, thể hiện trách nhiệm công dân và tinh thần yêu nước. So sánh với các nhà thơ cùng thời, ông nổi bật với sự kết hợp giữa truyền thống và đổi mới, giữa cái riêng và cái chung, tạo nên dấu ấn riêng biệt trong nền thơ Việt Nam đương đại.

Thảo luận kết quả

Nguyễn Trọng Tạo đã thành công trong việc phát triển phong cách thơ vừa truyền thống vừa hiện đại, điều này được minh chứng qua việc ông giữ được nhịp lục bát truyền thống nhưng đồng thời sáng tạo trong cách ngắt nhịp và sử dụng hình ảnh. Sự đa dạng trong cảm hứng sáng tác phản ánh chiều sâu tư duy và sự nhạy cảm với biến động xã hội, từ chiến tranh đến đổi mới. Các biểu đồ so sánh số lượng tác phẩm theo từng giai đoạn có thể minh họa rõ sự phát triển liên tục và đa dạng của ông. Bảng phân tích các yếu tố thi pháp như ngôn ngữ, giọng điệu, cấu trúc trường ca cũng giúp làm nổi bật sự sáng tạo nghệ thuật. So với các nhà thơ cùng thời, Nguyễn Trọng Tạo có sự kết hợp hài hòa giữa trữ tình và tự sự, giữa cái riêng và cái chung, tạo nên phong cách độc đáo và có sức lan tỏa sâu rộng. Kết quả nghiên cứu khẳng định vị trí quan trọng của ông trong tiến trình đổi mới thơ ca Việt Nam, góp phần làm phong phú thêm dòng chảy văn học đương đại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về thơ Nguyễn Trọng Tạo: Các cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu nên tổ chức các hội thảo chuyên đề nhằm khai thác sâu hơn các khía cạnh nghệ thuật và nội dung trong thơ ông, đặc biệt là trường ca, nhằm nâng cao nhận thức và giá trị học thuật trong vòng 3 năm tới.

2. Đưa thơ Nguyễn Trọng Tạo vào chương trình giảng dạy: Bộ Giáo dục và Đào tạo nên xem xét bổ sung các tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Trọng Tạo vào chương trình văn học phổ thông và đại học để giúp học sinh, sinh viên tiếp cận với phong cách thơ đương đại, tăng cường hiểu biết về văn học đổi mới trong vòng 2 năm.

3. Phát triển các ấn phẩm và tài liệu tham khảo: Các nhà xuất bản và tổ chức văn học cần phối hợp biên soạn sách, tuyển tập, và tài liệu nghiên cứu về thơ Nguyễn Trọng Tạo, đồng thời phát triển các phiên bản song ngữ để mở rộng đối tượng độc giả trong và ngoài nước, thực hiện trong 3-5 năm.

4. Khuyến khích sáng tác và nghiên cứu tiếp nối: Các tổ chức văn học nên tạo điều kiện hỗ trợ các nhà thơ trẻ và nghiên cứu sinh tiếp tục phát triển phong cách sáng tác và nghiên cứu về thơ đương đại, lấy cảm hứng từ Nguyễn Trọng Tạo, nhằm duy trì sự đổi mới và phát triển bền vững của thơ ca Việt Nam trong tương lai gần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Văn học Việt Nam: Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện về phong cách và đặc điểm thơ Nguyễn Trọng Tạo, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng phân tích văn học.

2. Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá để phát triển các bài giảng, công trình nghiên cứu về thơ đương đại và trường ca Việt Nam, đồng thời hỗ trợ trong việc xây dựng đề cương nghiên cứu mới.

3. Nhà thơ và người sáng tác văn học: Qua việc tìm hiểu đặc điểm sáng tác và cảm hứng nghệ thuật của Nguyễn Trọng Tạo, các tác giả có thể học hỏi kinh nghiệm, phát triển phong cách cá nhân và đổi mới sáng tạo trong tác phẩm của mình.

4. Độc giả yêu thơ và văn học đương đại: Luận văn giúp độc giả hiểu sâu sắc hơn về giá trị nội dung và nghệ thuật của thơ Nguyễn Trọng Tạo, từ đó tăng cường sự trân trọng và yêu mến thơ ca Việt Nam hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyễn Trọng Tạo nổi bật ở điểm gì trong thơ Việt Nam đương đại?
   Ông nổi bật với sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, đặc biệt là cách tân thể thơ lục bát và sự đa dạng trong cảm hứng sáng tác, từ chiến tranh đến đời thường.

2. Ba cảm hứng chủ đạo trong thơ Nguyễn Trọng Tạo là gì?
   Bao gồm cảm hứng ngợi ca con người (đặc biệt là hình tượng người mẹ và người lính), cảm hứng tình yêu với sắc thái cô đơn và triết lý, cùng cảm hứng thế sự phản ánh nghịch lý nhân sinh.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, lịch sử - xã hội, thi pháp học và so sánh để phân tích nội dung và nghệ thuật thơ Nguyễn Trọng Tạo.

4. Tại sao trường ca lại là thể loại quan trọng trong sáng tác của Nguyễn Trọng Tạo?
   Trường ca cho phép ông thể hiện chiều sâu tư duy, kết hợp trữ tình và tự sự, tái hiện chân thực lịch sử và con người Việt Nam trong chiến tranh và đổi mới.

5. Luận văn có đề xuất gì cho việc phát triển nghiên cứu về thơ Nguyễn Trọng Tạo?
   Khuyến nghị tăng cường nghiên cứu chuyên sâu, đưa thơ ông vào giảng dạy, phát triển tài liệu tham khảo và khuyến khích sáng tác tiếp nối để duy trì sự đổi mới trong thơ ca Việt Nam.

Kết luận

• Nguyễn Trọng Tạo là nhà thơ tiêu biểu của thơ Việt Nam đương đại với sự nghiệp sáng tác đa dạng và phong phú, đặc biệt trong thể loại trường ca và thơ lục bát.
• Ba cảm hứng chủ đạo trong thơ ông gồm ngợi ca con người, tình yêu và thế sự, phản ánh chiều sâu tư duy và trải nghiệm cá nhân cùng xã hội.
• Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và cách tân trong ngôn ngữ, giọng điệu và cấu trúc thơ tạo nên phong cách độc đáo, có sức lan tỏa rộng rãi.
• Luận văn góp phần làm sáng tỏ đặc điểm nghệ thuật và nội dung thơ Nguyễn Trọng Tạo, khẳng định vị trí của ông trong tiến trình đổi mới thơ ca Việt Nam.
• Đề xuất nghiên cứu tiếp tục và ứng dụng trong giảng dạy, xuất bản nhằm phát huy giá trị thơ ca đương đại, đồng thời kêu gọi các nhà nghiên cứu và sáng tác tiếp nối con đường đổi mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Hành trình thơ Nguyễn Trọng Tạo - Chương II: Những cảm hứng lớn trong thơ và trường ca Nguyễn Trọng Tạo - Chương III: Những sáng tạo nghệ thuật trong thơ vả trường ca Nguyễn Trọng Tạo. CHUONG 1: HANH TRÌNH THƠ VÀ TRƯỜNG CA NGUYEN TRONG TẠO Gôgôn đã nói một câu rat hay: “Hay mang theo tat cả những cảm xúc của nhân loại. Đừng bỏ nó ở dọc đường rồi sau đó nhặt lên ”. Hành trình thơ và trường ca của Nguyễn Trọng Tạo có phải là sự lượm lặt những cảm xúc của nhân loại không chúng ta không biết.

Chỉ biết một điều, thơ ông là sự mang đến những điều trải nghiệm sâu lắng, cảm động nhất của một tâm hồn đa đoan, nhạy cảm. Đường đời, đường thơ Nguyễn Trọng Tạo 1. Vài nét về tiểu sử, sự nghiệp. Nói đến Nguyễn Trọng Tạo là nói đến một người nghệ sĩ đa tài.

Độc giả đương đại biết đến ông không chỉ với vai trò là một nhạc sĩ tài danh gắn liền với các ca khúc nỗi tiếng Lang quan ho quê tôi, Đôi mắt đò ngang, Khúc hát sông quê. , mà tên tuổi của ông còn được biết đến với tư cách là một nhà thơ tài hoa nghệ sĩ. Ong đã cho ra đời những tác phẩm thơ đặc biệt nổi tiếng như Chia, Đồng dao cho người lớn, Có may trên sân thượng. Mặc dù hoạt động nghệ thuật của Nguyễn Trọng Tạo trải rộng trên nhiều lĩnh vực nhưng ở cương vị nào ông cũng rất thành công và dé lại những dấu ấn sâu sắc.

Là một nhạc sĩ, ông rất thích sáng tác những ca khúc về quê hương. Là một họa sĩ ông lại rất thích vẽ tranh cho thiếu nhi. Là một nhà phê bình văn học ông luôn luôn bày tỏ tiếng nói chân thành xuất phat từ tam lòng yêu tho và kính thơ, như Hoài Thanh đã nói “nếu anh đồng cảm đúng anh là một người bạn, anh phê bình đúng anh là một người thầy”. Song vượt lên trên tất cả những sở trường ấy Nguyễn Trọng Tạo còn là một nhà thơ của công chúng đương đại với quan niệm “Thơ là nghiệp, nhạc là hứng, họa là chơi”.

Nguyễn Trọng Tạo sinh năm 1947 tại làng Trường Khê, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An trong một gia đình nho học giàu truyền thống yêu nước và hiếu học. Từ nhỏ Nguyễn Trọng Tạo đã tỏ ra là một người có năng khiếu về thơ. Năm 14 tuổi ông đã sáng tác bài thơ đầu tiên, tuy có chịu ảnh hưởng tư tưởng và phong cách thơ Hàn Mặc Tử song đã thê hiện tiềm năng của một tài năng thơ sau này. Năm 20 tuổi Nguyễn Trọng Tạo sáng tác bài hát đầu tiên và xuất bản tập thơ đầu tay (Tình yêu sáng sớm, in chung cùng Nguyễn Quốc Anh) năm 1974.

Với các bút danh như Cam Ly, Nguyễn Vũ Trọng Thi, Bảo Chi, Tào Ngu Tử. trong khoảng gần 40 năm cầm bút cho đến thời điểm hiện tại Nguyễn Trọng Tạo đã cho ra đời liên tiếp hơn 15 tập thơ với hàng trăm bai thơ có giá trị cao cùng ba bản trường ca có tầm vóc và quy mô lớn. Đồng thời ông còn cho xuất bản gần 20 đầu sách gồm thơ, văn, nhạc, phê bình tiểu luận. Nguyễn Trọng Tạo vinh dự mang về cho mình nhiều giải thưởng danh giá và cho đến nay ông vẫn không ngừng cống hiến cho nghệ thuật nước nhà những công trình có giá trỊ cao.

Đạt được thành công vang dội như ngày hôm nay với Nguyễn Trọng Tạo là cả một sự cố gắng nỗ lực và phan dau không ngừng của bản thân, nhưng chính điều đó lại phản ánh cuộc đời của một con người đa tài. Nguyễn Trọng Tạo nhập ngũ năm 1969 rồi làm Đội trưởng Đội tuyên truyền văn hóa Đoàn 22B, Trưởng đoàn văn công xung kích Sư đoàn 341B. Đến năm 1976 ông được Tổng cục Chính trị điều về Hà Nội tham gia Trại viết văn quân đội rồi vào học trường viết văn Nguyễn Du khóa I. Năm 1982 ông làm trưởng ban biên tập Nhà văn hoá Quân khu Bốn.

Năm 1988 chuyên về làm công tác biên tập xuất bản tại Hội văn học Nghệ thuật Bình Trị Thiên. Năm 1990 cùng nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường va nhà văn Nguyễn Quang Lập sáng lập tạp chí Cửa Việt, làm biên tập và phụ trách mỹ thuật tạp chí này, bộ đầu tiên gồm 17 số. Năm 1997 làm Thư kí Toà soạn tạp chí Âm nhạc thuộc Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Từ năm 2000 - 2005 là Uỷ viên Hội đồng thơ Hội Nhà văn Việt Nam, kiêm trưởng ban biên tập báo Thơ thuộc báo Văn nghệ.

Việc dan thân cho nghệ thuật đã mang lại cho ông sự ngưỡng mộ, cảm phục nơi người đọc và đồng nghiệp nhưng cũng dé lại cho ông nhiều thách thức. Vượt qua chặng đường đài với những áp lực nặng nề của cuộc sống, công việc vốn luôn đè nặng trên đôi vai gầy gò của cái tạng người “bón mươi chín kí thấp cao chân mình” (Tự họa) ấy, Nguyễn Trọng Tạo tiếp tục tìm đến thơ như một mối lương duyên đã định sẵn và cho ra đời những tác phẩm thơ không thé thiếu trong văn chương đương đại Việt Nam. Nói đến thi ca, Nguyễn Trọng Tạo đã chia sẻ “Thơ là cái bóng của tôi hay tôi là cái bóng của thơ, tôi nào có biết. Những yêu ghét giận hờn, những vui buồn sống chết.

không có gì thuộc về con người lại xa lạ với thơ. Thơ dao gót nhẹ nhàng tới những chỗ tăm tối tận cùng của Cõi Người. Trên con đường vô định, tôi đã đi tìm thơ gần trọn cuộc đời” [60]. Nhìn lại quãng đường mà nhà thơ đã đi qua ta càng thấy cảm phục thật nhiều cái nghị lực phi thường của người nghệ sĩ đa tài.

Trên hành trình thơ mình, Nguyễn Trọng Tạo đã gặt hái được những thành công nhất định nhưng thơ anh lúc nào cũng phảng phất tâm sự buồn của một tâm hồn quá nhạy cảm trước cuộc sống. Tién bạn di uống rượu với trăng vàng Lòng thương nức ngỏ cùng muôn năm cũ Nuôi chí lớn nào lo đêm lạnh giá Tìhay sao troi run ray, SỢ Sao rơi. (Nhà thơ thuở ấy) Cách nói, cách cảm và cách thơ ấy mang đậm dấu ấn Nguyễn Trọng Tạo boi:“Cé đơn là phần sâu nhất trong bản ngã Nguyễn Trọng Tạo. Không quá khó khăn, người đọc nhận thấy phía sau niềm trắc ấn kia của Nguyễn Trọng Tao là nỗi cô đơn, đắng đót của kẻ mang bản mệnh đa đoan” [16].

Nguyễn Đăng Điệp đã phát hiện ra cái tôi cô đơn như là một bản thể cần được giãi bày, sẻ chia trong thơ Nguyễn Trọng Tạo “cái mầm cô đơn ấy có đủ vị, có cả niềm cay đắng xen lẫn nỗi ngọt ngào” [16]. Thơ ông là thế, nhiều khi “nó cứ map mé bờ vực giữa thực và hư, giữa đời và đạo, giữa cái mong manh và vĩnh cửu, giữa khoảnh khắc và trường tồn, giữa có thé và không thé, giữa chin chu va phá cách, giữa nhất thời và mai hậu. va như thế nó làm nên một Nguyễn Trọng Tạo tài hoa trẻ trung, một Nguyễn Trọng Tạo thu hút, một Nguyễn Trọng Tạo "Ham chơi" [73], nhưng lại có một lượng tác phẩm dé sô, đa tài ở nhiều thé loại. Những bông hoa vẫn cứ nở đúng mùa Chỉ vết thương rồi thời gian làm sẹo Vang trăng mọc vào thơ mỗi ngày dường đổi mới Người lo toan vang trăng chẳng yên tròn 10 (Tản mạn thời tôi sống) Mặc dù luôn gặp phải những chuyện không may mắn trong cuộc sống nhưng Nguyễn Trọng Tạo đã không đầu hàng số phận, sự dũng cảm, cố gắng cùng nghị lực phi thường đã giúp ông vượt qua mọi khó khăn trở ngại và đến với công chúng yêu thơ như một sự tỏa sáng của người nghệ sĩ.

Gần 300 bài thơ, ba bản trường ca và hàng loạt bài viết phê bình nghiên cứu văn học đã đủ đề xếp Nguyễn Trọng Tạo vào hàng ngũ tác gia văn học đương đại. Nội dung tư tưởng trong sáng tác của Nguyễn Trọng Tạo luôn phản ánh chân thực mọi khía cạnh cuộc sống của con người đương đại, chủ dé và dé tài trong thơ ông cũng hết sức phong phú, đa dạng. Với chủ trương đưa thơ về gần với cuộc sông đời thường hơn ông đã không ngừng cho ra đời những tác phẩm mang đậm tính chất thời sự. Đó là việc mượn thê loại đồng dao của con trẻ để nói chuyện người lớn, những câu chuyện Tản mạn: thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi / Câu trả lời thật không dé dàng chỉ?.

Tinh thần dũng cảm, thăng than ấy đã mang đến cho ông không ít phiền lụy, nhưng rồi sóng gió qua đi ông lại đường hoàng, đĩnh đạc đi những bước chân vững chắc trên con đường mà ông đã chọn. Quan niệm về thi ca Trong suốt hành trình sáng tạo nghệ thuật của mình, Nguyễn Trọng Tạo là người luôn suy tư trăn trở một cách nghiêm túc về nghề nghiệp. Ông phát ngôn các quan niệm về thơ không chỉ trong sáng tác mà còn trong trong các công trình nghiên cứu, tiểu luận phê bình. Nói như nhà văn Nam Cao: “uốn có cách sống đúng phải có cách nhìn đúng”, đó là quan niệm sống của nhà văn hiện thực chủ nghĩa.

Suy rộng ra, một tác gia văn học lớn bao giờ cũng có một quan niệm đúng đắn về nghệ thuật. Chúng ta sẽ cảm thấy điều đó thật đúng khi tìm hiểu quan niệm về thi ca của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo. Năm 1974, Nguyễn Trọng Tạo bắt đầu bước chân vào làng thơ hiện đại Việt Nam với tập thơ đầu tay Tinh yêu sáng sớm và nhanh chóng gặt hái được những thành công nhất định. Sau khi rời xa quân ngũ trở về với cuộc sống đời thường, ngòi bút Nguyễn Trọng Tạo càng trở nên vững vàng hơn khi đứng trước những đề 11 tài nhạy cảm của cuộc sống mang đậm tính thời sự.

Ông quan niệm “thơ phản ánh chân thực hiện thực đời sống” [65] và cho rằng thơ thường viết ra từ kinh nghiệm sống. Có thé nói mỗi bài thơ là một kinh nghiệm sống. Nhưng những kinh nghiệm sống chỉ có thể thành thơ khi có một tia chớp cảm xúc đánh thức nó. Trong sáng tác của Nguyễn Trọng Tạo có rất nhiều tác pham được ông viết ra bằng chính sự trai nghiệm của bản thân.

Gió hỏi trời sâu hay biển sâu Sông hỏi đam mê hồn mắc cạn Thưa xanh ngả bạc một sợi dau (Mac can) Câu thơ vừa mang ý hỏi nhưng chứa dung tiếng lòng của thi nhân. Con người luôn mải chạy theo những tham vọng, đam mê mà vô tình quên đi tuổi xuân của mình. Đó là một thực tế chúng ta gặp rất nhiều trong cuộc sống và đã được tâm hồn nhạy cảm của tác giả phản ánh vào trong thơ.