Chương 1: Tổng quan về nhà văn Nguyễn Ngọc Tư và thi pháp học Chương này giới thiệu về tiểu sử nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, quan niệm của chị về nghề văn và công việc sáng tác cũng như giá trị các sáng tác truyện ngắn của chị. Bên cạnh đó, người viết cũng sẽ trình bày khái quát về thuật ngữ thi pháp, thi pháp học; quá trình hình thành, phát triển và các trường phái, khuynh hướng của thi pháp học. Chương 2: Thi pháp không gian và thời gian nghệ thuật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư Ở chương này, người viết sẽ tìm hiểu về các kiểu không gian, thời gian nghệ thuật được Nguyễn Ngọc Tư tái hiện trong các sáng tác truyện ngắn; vai trò của không gian, thời gian nghệ thuật đối với tác phẩm. Chương 3: Thi pháp nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư Trong chương này, người viết tiếp cận thế giới nhân vật trong các truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư theo hai hướng: - Kiểu dạng nhân vật theo tính chất nghề nghiệp - Kiểu dạng nhân vật theo cách tạo tình huống truyện Chương này cũng làm nổi bật một số đặc trưng nghệ thuật xây dựng nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, đó là: khắc họa diện mạo nhân vật; xây dựng ngôn ngữ nhân vật; xây dựng nhân vật qua điểm nhìn trần thuật.
Chương 4: Thi pháp ngôn từ và giọng điệu trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư 16 Chương này làm rõ cách sử dụng ngôn từ cũng như giọng điệu chính trong các sáng tác truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư để từ đó làm rõ phong cách sáng tác của chị. 17 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHÀ VĂN NGUYỄN NGỌC TƯ VÀ THI PHÁP HỌC 1. Những nét chính về nhà văn Nguyễn Ngọc Tư 1. Nguyễn Ngọc Tư và hành trình sáng tác Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, tên thật là Nguyễn Ngọc Tư, sinh năm 1976, quê quán ở xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau.
Hiện chị đang sống và làm việc ở Cà Mau trong vai trò là nhân viên văn thư, biên tập viên trang thiếu nhi tạp chí Bán đảo Cà Mau thuộc Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Cà Mau. Song song đó chị còn là một nhà văn tự do với những sáng tác truyện ngắn, tạp văn được đăng thường xuyên trên các báo. Sinh ra ở Cà Mau, vùng đất tận cùng của Tổ quốc Việt Nam trong một gia đình nông dân nghèo, giàu truyền thống đấu tranh chống Mỹ, Nguyễn Ngọc Tư vừa mang chất dung dị, chất phác của con người miền sông nước vừa mang tính kiên cường, bản lĩnh và đầy cá tính của người phụ nữ hiện đại. Nguyễn Ngọc Tư vốn là một học sinh giỏi văn của trường Phan Ngọc Hiển nhưng từ nhỏ chị chưa bộc lộ gì về mong muốn trở thành một nhà văn.
Thiệt thòi hơn cho Nguyễn Ngọc Tư khi năm lớp 10 ông ngoại chị bị bệnh, Nguyễn Ngọc Tư phải nghỉ học để chăm sóc ông và kiếm sống. Những năm tháng vào đời sớm ngăn cản Nguyễn Ngọc Tư đến với những trang sách trên ghế nhà trường nhưng lại đem đến cho chị những trải nghiệm, những cảm xúc chân thật về cuộc đời và con người mà không dễ gì có được. Là một cây bút trẻ nhưng trong các sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư người đọc thấy có gì đó buồn man mác, mang đậm suy tư về đời, về người. Sau khi nghỉ học, Nguyễn Ngọc Tư được nhận vào làm văn thư cho tạp chí Bán đảo Cà Mau nhưng bước đệm đưa Nguyễn Ngọc Tư đến với nghề viết văn phải kể đến sự kiện chính là truyện ngắn đầu tay của chị Đổi thay được đăng trên báo Cà Mau.
Sự ủng hộ và góp ý chân tình từ ông Nguyễn Thái Thuận, cha ruột Nguyễn Ngọc Tư, vốn 18 là một nhà báo và là người yêu thơ đã cổ vũ, động viên tinh thần cho Nguyễn Ngọc Tư rất nhiều để đến năm 2000 chị vinh dự đoạt giải Nhất cuộc thi Văn học Tuổi Hai Mươi lần hai của Hội Nhà văn TP.HCM với tập truyện ngắn đầu tay Ngọn đèn không tắt. Liên tục sau đó Nguyễn Ngọc Tư được đông đảo bạn đọc đón nhận qua các tập truyện: Ông ngoại (truyện dành cho thiếu nhi), Biển người mênh mông (truyện ngắn), Giao thừa (truyện ngắn), Nước chảy mây trôi (truyện ngắn và kí). và mới đây nhất là tiểu thuyết Sông,ra mắt ngày 18/9/2012. Nhiều tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư đã được dịch ra tiếng nước ngoài và phổ biến rộng rãi.
Và Nguyễn Ngọc Tư đã và đang dần định hình được phong cách viết văn của mình đúng như những điều chị đã từng mơ ước và khẳng định: “. dù có rọc phách người ta vẫn nhận ra đó là tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư” [54].Nhờ đó, cái tên Nguyễn Ngọc Tư đã khẳng định được mình trên văn đàn trong nước và thế giới. Không những vậy, Nguyễn Ngọc Tư còn là một trong 10 thanh niên tiêu biểu của năm 2003 do Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh bình chọn và được vinh dự mời ghi hình, phỏng vấn trong chương trình Người đương thời của Đài Truyền hình Việt Nam. Giống như đại đa số các nhà văn, Nguyễn Ngọc Tư đến với văn chương bắt nguồn từ sự “say mê” và cái duyên với nghề.
Viết là để thỏa nỗi bức bối trong lòng, để trải mình ra với xung quanh như tâm sự mà chị từng chia sẻ trong một cuộc nói chuyện:“Lúc đầu chỉ viết để giải tỏa cảm xúc cho nó nhẹ người đi, nhưng sau này thấy cái nghiệp mình đeo đuổi nặng trĩu, đầy nợ nần. Viết là vì mình là Nguyễn Ngọc Tư”[60]. Đạt được thành công từ khi còn rất trẻ và nhanh chóng nổi tiếng trên các văn đàn trong và ngoài nước đặc biệt là với truyện ngắn Cánh đồng bất tận nhưng Nguyễn Ngọc Tư vẫn giữ được chất riêng của mình, không để những hào nhoáng khiến mình ngủ quên. Qua những bài phỏng vấn trên các báo, bạn đọc thấy được chân dung của Nguyễn Ngọc Tư, một nhà văn hết sức đời thường và giản dị.
19 Hơn ai hết Nguyễn Ngọc Tư ý thức rất rõ về mình, về các tác phẩm cũng như con đường mà mình đang đi. Đã có khá nhiều câu hỏi được đặt ra để so sánh chị với các nhà văn Nam Bộ nổi tiếng đi trước như Hồ Biểu Chánh, Sơn Nam, Lê Giang. cũng như đã, đang có nhiều luồng ý kiến khác nhau về các tác phẩm của chị nhưng dù là khen hay chê, Nguyễn Ngọc Tư cũng đều trân trọng. Chị đã chia sẻ rất chân tình:“Đôi lúc tôi ví văn của mình như một quả sầu riêng (tôi rất muốn làm một quả sầu riêng) người thích thì nói thơm còn người không thích thì chê thối.
Nhưng trời đã cho vậy thì biết làm sao”[53]. Nguyễn Ngọc Tư không phủ nhận những ý kiến cho rằng chị “bắt chước” các nhà văn Nam Bộ đi trước khi đưa vào tác phẩm của mình ngôn ngữ Nam Bộ đặc sệt mà ngược lại chị còn khẳng định điều đó. Bởi lẽ chị hiểu rõ sự “bắt chước” hay nói đúng là sự tương đồng đó là do mình cũng như bao nhà văn Nam Bộ khác đã lớn lên từ miền sông nước, đã quen với nó như máu thịt. Trước ý kiến của nhiều độc giả cho rằng chị là thế hệ kế tục Hồ Biểu Chánh, Sơn Nam.
những nhà văn Nam Bộ danh tiếng một thời, chị khiêm tốn nói rằng:“Tôi nghĩ, sau hai tác giả này không chỉ có riêng tôi nối tiếp giọng văn Nam Bộ, nên đừng chất lên tôi gánh nặng kế thừa. Tôi chỉ là hạt bụi mà bác Nam, cụ Chánh là non cao”(“Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư và niềm vui làm mẹ”. Báo Thể thao văn hóa ngày 20/9/2002). Khiêm tốn để biết mình đang đứng ở đâu, Nguyễn Ngọc Tư không quên khẳng định vị trí của mình, chị tự thấy mình có một phong cách riêng, không hòa lẫn với ai.
Đến với nghề văn và liên tục gặt hái được nhiều thành công nhưng Nguyễn Ngọc Tư vẫn luôn trăn trở làm sao để viết được những tác phẩm thật sự có giá trị và ý nghĩa, không chỉ trải lòng mình mà còn đem lại chút gì cho cuộc sống.Chị thẳng thắn bày tỏ: “Truyện bắt buộc phải có nội dung. Tôi không tán thành kiểu viết mà đọc lên các ý tưởng mông mênh, không rõ ràng, tôi nghĩ đó là bút kí, hoặc tản văn chứ không phải là truyện ngắn” (“Nguyễn Ngọc Tư: Văn học trẻ chưa có xu hướng riêng”. Báo Thể thao văn hóa ngày 28/4/2004). 20 Trước đây, khi được hỏi về dự định khẳng định tên tuổi mình ở một thể loại dài hơi như tiểu thuyết, Nguyễn Ngọc Tư đã không ngại ngần bộc lộ suy nghĩ của mình: “Tôi nghĩ viết tiểu thuyết phải có sự tích lũy, vốn kiến thức lớn, không đơn thuần là chuyện yêu đương, chia lìa, đau khổ.
Để thành tiểu thuyết nó phải mang được một thông điệp gì đó lớn hơn thế. Tôi chưa có dự định viết tiểu thuyết trong vài chục năm tới”(“Nguyễn Ngọc Tư: Văn học trẻ chưa có xu hướng riêng”. Báo Thể thao văn hóa ngày 28/4/2004). Gần đây, tiểu thuyết đầu tay Sông của Nguyễn Ngọc Tư vừa được NXB Trẻ phối hợp cùng SaiGon Media JSC xuất bản đã đánh dấu thêm một cột mốc trong sự nghiệp của chị.
Đây là một bất ngờ vì Nguyễn Ngọc Tư từng chia sẻ: “. chưa có dự định viết tiểu thuyết trong vài chục năm tới” nhưng hoàn toàn là phù hợp bởi ở Nguyễn Ngọc Tư, độc giả sớm nhận thấy những thôi thúc mãnh liệt muốn cống hiến và khẳng định mình trong lĩnh vực văn chương. Qua những điều trên có thể thấy Nguyễn Ngọc Tư là một nhà văn hết sức tâm huyết với nghề. Bên cạnh đó chị còn là một người phụ nữ của gia đình với trách nhiệm của một người vợ, một người mẹ.
Với chị văn chương chỉ là một mảng màu giúp chị hoàn thiện mảnh ghép cuộc đời mình. Chị đã từng nói:“Nếu phải hy sinh gia đình vì văn chương thì mình thấy không đáng. Mình vui sướng vô cùng vì có một truyện ngắn được độc giả yêu mến, nhưng cũng hạnh phúc không kém khi nghe một tiếng gọi mẹ của đứa con trai, hay một lời an ủi động viên của chồng. Mình viết văn mọi lúc mọi nơi, bất cứ khi nào có cảm hứng và thời gian rỗi nhưng vẫn không quên thiên chức của một người phụ nữ trong gia đình”(“Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư và niềm vui làm mẹ”.
Báo Thể thao văn hóa ngày 20/9/2002). Nhìn lại chặng đường mà Nguyễn Ngọc Tư đã đi, qua hơn 10 năm, chúng ta nhận thấy được những nỗ lực của chị trong việc khẳng định phong cách cá nhân, thấy được những đóng góp to lớn mà chị đã cống hiến cho nền văn học nước nhà. Ngoài tài năng sẵn có thì đó còn là cái tâm của một nhà văn tâm huyết với nghề.