Cú Sốc Giá Dầu và Lợi Nhuận Thị Trường Chứng Khoán: Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của cú sốc giá dầu đến lợi nhuận thị trường chứng khoán tại Việt Nam, cung cấp bằng chứng thực nghiệm và phân tích sâu.

• Tác giả: Lê Nhật Huy
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Cú Sốc Giá Dầu Và Lợi Nhuận Thị Trường Chứng Khoán: Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Lý thuyết nền mối quan hệ giữa giá dầu và thị trường chứng khoán
• 2.2. Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (APT)
• 2.3. Kênh truyền dẫn của cú sốc giá dầu đến nền kinh tế vĩ mô
• 2.4. Các nghiên cứu tại các quốc gia khác nhau trên thế giới
• 2.5. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.6. Các loại cú sốc trong giá dầu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Kiểm định tính dừng
• 3.3. Bậc tích hợp
• 3.4. Kiểm định Unit-root (kiểm định đơn vị)
• 3.5. Mô hình Vector tự hồi quy - VAR (Vector Autoregressive Models)
• 3.6. Giới thiệu về mô hình VAR
• 3.7. Một số vấn đề của mô hình VAR
• 3.8. Mô hình VAR cấu trúc - SVAR (Structural VAR)
• 3.9. Mô hình Scalar – BEKK
• 3.10. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả thống kê mô tả biến
• 4.2. Kiểm định tính dừng
• 4.3. Tương quan giữa giá dầu thực và các cú sốc giá dầu khác nhau
• 4.4. Kết quả phân tích mô hình VAR
• 4.5. Xác định độ trễ tối ưu
• 4.6. Kết quả kiểm định mức ý nghĩa của mô hình VAR
• 4.7. Mối tương quan biến đổi theo thời gian
• 4.8. Chỉ số thị trường chứng khoán tổng hợp
• 4.9. Chỉ số các lĩnh vực công nghiệp
• 4.10. Kiểm định mô hình Kiểm định tính chính xác của mô hình Scalar-BEKK
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Những kết luận chính
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• 5.3. Kiến nghị và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cú Sốc Giá Dầu Và Thị Trường Chứng Khoán

Cú sốc giá dầu là một hiện tượng kinh tế có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực, đặc biệt là thị trường chứng khoán. Tại Việt Nam, sự biến động của giá dầu thế giới không chỉ tác động đến nền kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán. Việc hiểu rõ mối quan hệ này là rất quan trọng để các nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đúng đắn.

1.1. Cú Sốc Giá Dầu Là Gì

Cú sốc giá dầu được định nghĩa là sự thay đổi đột ngột và mạnh mẽ trong giá dầu thô trên thị trường thế giới. Những cú sốc này có thể đến từ nhiều nguyên nhân như xung đột chính trị, thiên tai, hoặc thay đổi trong chính sách sản xuất của các nước sản xuất dầu lớn.

1.2. Tác Động Của Cú Sốc Giá Dầu Đến Kinh Tế Việt Nam

Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu dầu thô, nhưng cũng phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu xăng dầu. Do đó, cú sốc giá dầu có thể dẫn đến lạm phát, ảnh hưởng đến chi tiêu của người tiêu dùng và lợi nhuận của các doanh nghiệp, từ đó tác động đến thị trường chứng khoán.

II. Vấn Đề Thách Thức Từ Cú Sốc Giá Dầu Đối Với Thị Trường Chứng Khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ cú sốc giá dầu. Sự biến động của giá dầu không chỉ ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp liên quan mà còn tác động đến tâm lý nhà đầu tư. Việc nắm bắt và phân tích các yếu tố này là rất cần thiết.

2.1. Tác Động Đến Các Ngành Công Nghiệp

Các ngành công nghiệp như vận tải, sản xuất và chế biến thực phẩm thường chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến động giá dầu. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất tăng theo, dẫn đến giảm lợi nhuận và giá cổ phiếu của các công ty trong ngành.

2.2. Tâm Lý Nhà Đầu Tư Trong Thời Kỳ Biến Động

Tâm lý nhà đầu tư thường bị ảnh hưởng bởi các thông tin về giá dầu. Khi giá dầu tăng, nhà đầu tư có xu hướng lo ngại về lạm phát và giảm đầu tư vào thị trường chứng khoán, dẫn đến sự giảm sút của chỉ số VN-INDEX.

III. Phương Pháp Phân Tích Tác Động Của Cú Sốc Giá Dầu

Để hiểu rõ hơn về tác động của cú sốc giá dầu đến thị trường chứng khoán, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các mô hình kinh tế lượng như VAR và SVAR. Những mô hình này giúp phân tích mối quan hệ giữa giá dầu và lợi nhuận thị trường chứng khoán một cách chính xác.

3.1. Mô Hình VAR Trong Phân Tích Kinh Tế

Mô hình VAR (Vector Autoregressive) cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số kinh tế. Trong trường hợp này, mô hình VAR có thể được sử dụng để xem xét tác động của giá dầu đến lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Nam.

3.2. Mô Hình SVAR Và Lợi Ích Của Nó

Mô hình SVAR (Structural VAR) giúp xác định các cú sốc trong hệ thống kinh tế. Bằng cách sử dụng mô hình này, các nhà nghiên cứu có thể phân tích rõ hơn về cách mà cú sốc giá dầu ảnh hưởng đến các biến số khác trong nền kinh tế.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Cú Sốc Giá Dầu

Nghiên cứu cho thấy rằng cú sốc giá dầu có tác động rõ rệt đến lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Nam. Các loại cú sốc khác nhau có ảnh hưởng khác nhau đến các ngành công nghiệp và chỉ số VN-INDEX.

4.1. Tác Động Đến Lợi Nhuận Thị Trường Chứng Khoán

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng khi giá dầu tăng, lợi nhuận của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán thường giảm. Điều này dẫn đến sự giảm sút của chỉ số VN-INDEX, ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư.

4.2. Phân Tích Theo Ngành

Các ngành như năng lượng và vận tải thường chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cú sốc giá dầu. Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty trong ngành này có xu hướng giảm lợi nhuận nhiều hơn so với các ngành khác khi giá dầu biến động.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Tương lai của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều vào diễn biến của giá dầu thế giới. Việc theo dõi và phân tích các yếu tố này là rất quan trọng để đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý.

5.1. Dự Đoán Tương Lai Của Giá Dầu

Dự đoán giá dầu trong tương lai sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chính trị, kinh tế toàn cầu và nhu cầu năng lượng. Những yếu tố này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường chứng khoán Việt Nam.

5.2. Chiến Lược Đầu Tư Trong Thời Kỳ Biến Động

Các nhà đầu tư cần có chiến lược đầu tư linh hoạt để ứng phó với sự biến động của giá dầu. Việc nắm bắt thông tin và phân tích thị trường sẽ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đúng đắn hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ NHẬT HUY CÚ SỐC GIÁ DẦU VÀ LỢI NHUẬN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ NHẬT HUY CÚ SỐC GIÁ DẦU VÀ LỢI NHUẬN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng Mã Số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG TP.

Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Lê Nhật Huy, tác giả của luận văn thạc sĩ “Cú sốc giá dầu và lợi nhuận thị trường chứng khoán: Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam”. Tôi xin cam đoan nội dung của luận văn là kết quả nghiên cứu cá nhân dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang. Luận văn được thực hiện một cách độc lập. Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy, các kết quả nghiên cứu được lấy từ phần mềm kinh tế lượng Eviews và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.HCM, Ngày 22 Tháng 10 Năm 2015 Học viên thực hiện luận văn Lê Nhật Huy LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ TÓM TẮT. Error! Bookmark not defined. CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG. Error! Bookmark not defined.

CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂYError! Bookmark not def 2.1 Lý thuyết nền mối quan hệ giữa giá dầu và thị trường chứng khoánError! Bookmark not d 2.1 Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (APT). Error! Bookmark not defined.2 Kênh truyền dẫn của cú sốc giá dầu đến nền kinh tế vĩ môError! Bookmark not defined.2 Các nghiên cứu tại các quốc gia khác nhau trên thế giớiError! Bookmark not defined.3 Các nghiên cứu tại Việt Nam. Error! Bookmark not defined.4 Các loại cú sốc trong giá dầu. Error! Bookmark not defined.

CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨUError! Bookmark not define 3. Khái quát phương pháp nghiên cứu. Error! Bookmark not defined. Kiểm định tính dừng.

Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined. Bậc tích hợp. Error! Bookmark not defined.3 Kiểm định Unit-root (kiểm định đơn vị).

Error! Bookmark not defined.2 Mô hình Vector tự hồi quy - VAR (Vector Autoregressive Models)Error! Bookmark not d 3.1 Giới thiệu về mô hình VAR. Error! Bookmark not defined.2 Một số vấn đề của mô hình VAR. Error! Bookmark not defined.3 Mô hình VAR cấu trúc - SVAR (Structural VAR)Error! Bookmark not defined.4 Mô hình Scalar – BEKK. Error! Bookmark not defined.5 Dữ liệu nghiên cứu.

Error! Bookmark not defined. CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Error! Bookmark not defined. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Kết quả thống kê mô tả biến.

Error! Bookmark not defined.2 Kiểm định tính dừng. Error! Bookmark not defined.3 Tương quan giữa giá dầu thực và các cú sốc giá dầu khác nhauError! Bookmark not defin 4.1 Kết quả phân tích mô hình VAR. Error! Bookmark not defined.2 Xác định độ trễ tối ưu. Error! Bookmark not defined.3 Kết quả kiểm định mức ý nghĩa của mô hình VARError! Bookmark not defined.

Mối tương quan biến đổi theo thời gian. Error! Bookmark not defined. Chỉ số thị trường chứng khoán tổng hợp. Error! Bookmark not defined.

Chỉ số các lĩnh vực công nghiệp. Error! Bookmark not defined.3 Kiểm định mô hình Kiểm định tính chính xác của mô hình Scalar-BEKKError! Bookmar CHƢƠNG V: KẾT LUẬN. Error! Bookmark not defined.1 Những kết luận chính. Error! Bookmark not defined.2 Hạn chế của đề tài.

Error! Bookmark not defined.3 Kiến nghị và hướng nghiên cứu tiếp theo. Error! Bookmark not defined. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ADF : Kiểm định Augmented Dickey – Fuller ADS : Aggregate demand: đại diện cho cú sốc tổng cầu dầu ATP : Arbitrage pricing theory (Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá) BEKK : Baba, Engle, Kraft and Kroner BP : Công ty gas và xăng dầu quốc tế CPI : Consumer price index (Chỉ số giá tiêu dùng) EVIEW : Econometric Views (Phần mềm thống kê kinh tế lượng) KPSS : Kiểm định Kwiatkowski – Phillips – Schimidt- Shin OECD : Organization of Economic cooperation and Development (Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế) OSS : Oil Specific Demand Shock SVAR : (Structure vector autogressions) Mô hình Vector cấu trúc tự hồi quy TTCK : Thị trường chứng khoán VAR : (Vector autoregressions) Mô hình Vector tự hồi quy VECM : Mô hình véc tơ hiệu chỉnh sai số VN-INDEX : (Việt Nam Stock Index) Chỉ số giá chứng khoán Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng Tên Bảng Trang Tình hình tiêu thụ và nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam từ Bảng 1.1 năm 2005-2014 4 Tóm tắt kỳ vọng tương quan giữa các loại cú sốc giá dầu Bảng 2.1 21 và lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Nam Bảng 3.1 Tóm tắt các biến chính sử dụng trong bài 37 Bảng 4.1 Thống kê mô tả các biến 39 Bảng 4.2 Kết quả kiểm định ADF và KPSS đối với từng biến 40 Bảng 4.3 Kết quả ước lượng các ma trận ràng buộc trong SVAR 42 Bảng 4.4 Kết quả lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR 43 Kết quả kiểm định hiện tượng tự tương quan LM Test Bảng 4.5 45 Statistic Kết quả kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi - Kiểm Bảng 4.6 45 định White Mối qua hệ giữa Lợi nhuận Thị trường chứng khoán và các Bảng 4.7 48 loại cú sốc giá dầu Kết quả phân tích mối quan hệ giữa các cú sốc giá dầu, chỉ Bảng 4.8 51 số các ngành công nghiệp cụ thể và chỉ số VN30 Bảng 4.9 Kết quả kiểm định Wald đối với mô hình Scalar-BEKK 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình vẽ Tên hình vẽ Trang Đồ thị chuỗi thời gian giữa chỉ số VN-INDEX và Giá dầu Hình 1.1 6 thế giới từ tháng 01/2009 – 05/2015. Sơ đồ kênh truyền dẫn của cú sốc giá dầu đến nền kinh tế vĩ Hình 2.1 Đồ thị chuỗi lợi suất chỉ số VN-INDEX 32 Hình 4.1 Kiểm tra giá trị Roots 44 Đồ thị phân tích phản ứng xung giữa các cú sốc giá dầu và Hình 4.2 46 giá trị thực của dầu Ước lượng các cú sốc giá dầu khác nhau từ năm 2009 đến Hình 4.3 47 2015 Tương quan giữa lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Hình 4.4 50 Nam và các cú sốc giá dầu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Mối quan hệ giữa cú sốc giá dầu và lợi nhuận thị trường chứng khoán hiện nay không chỉ là vấn đề đáng quan tâm tại Việt Nam mà còn ở rất nhiều quốc gia trên thế giới.

Nhằm làm rõ hơn, giá dầu ở đây cụ thể là giá dầu thô thế giới và cú sốc giá dầu được phân tích ở nhiều thành tố khác nhau, bao gồm: cú sốc trong cung dầu, cú sốc trong tổng cầu dầu và cú sốc cầu thị trường dầu cụ thể. Những loại cú sốc khác nhau có các mức ảnh hưởng khác nhau đến nền kinh tế nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng. Có rất nhiều nghiên cứu nước ngoài về mức độ ảnh hưởng của giá dầu đến thị trường chứng khoán, ví dụ ở các thị trường phát triển như: Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản…; hay các thị trường đang phát triển như: Trung Quốc, Pakistan. Tuy nhiên, ở Việt Nam, câu chuyện về cú sốc giá dầu còn tương đối mới và chỉ có một số ít các nhà nghiên cứu quan tâm.

Vì vậy, tác giả đã kế thừa các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa cú sốc giá dầu và lợi nhuận thị trường chứng khoán để áp dụng nghiên cứu tại Việt Nam. Bằng cách tiến hành thực hiện đo lường mối quan hệ này thông qua mô hình “Vector cấu trúc tự hồi quy” (SVAR) và mô hình “Scalar-BEKK”, với chuỗi dữ liệu theo tháng bao gồm: giá dầu, sản lượng dầu, chỉ số hoạt động kinh tế toàn cầu, lợi nhuận thị trường chứng khoán Việt Nam, chỉ số VN30 và chỉ số các ngành kinh tế. Kết quả nghiên cứu cho thấy: (1) Các loại cú sốc khác nhau có ảnh hưởng khác nhau đến lợi nhuận thị trường chứng khoán; (2) Các loại cú sốc khác nhau có ảnh hưởng khác nhau đến chỉ số lợi nhuận của các ngành công nghiệp được lựa chọn trên thị trường chứng khoán Việt Nam; (3) Thị trường chứng khoán Việt Nam cho thấy nhiều biến động trước các cú sốc giá dầu thế giới. Từ khóa chính: Cú sốc, giá dầu, thị trường chứng khoán, SVAR, Scalar – BEKK.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG Dầu mỏ là một trong những nhiên liệu đầu vào quan trọng nhất của quá trình sản xuất đối với một nền kinh tế hiện đại, 50% lượng dầu mỏ sẽ được dùng để sản xuất năng lượng điện và nhiên liệu cho các phương tiện giao thông để vận chuyển hàng hóa ra thị trường; 50% còn lại được dùng cho hóa dầu để sản xuất các chất dẻo, dung môi, phân bón, nhựa đường, thuốc trừ sâu và nhiều loại sản phẩm khác. Tùy theo nguồn tính toán, trữ lượng dầu mỏ thế giới nằm trong khoảng từ 1.148 tỉ thùng (theo số liệu BP Statistical Review 2015) đến 1. Trữ lượng dầu mỏ tìm thấy và được khai thác ngày càng tăng lên trong những năm gần đây và đạt mức cao nhất vào năm 2003. Theo số liệu năm 2003, trữ lượng dầu mỏ nhiều nhất là ở các nước Ả Rập Saudi (262,7 tỉ thùng), Iran (130,7 tỉ thùng) và ở Iraq (115,0 tỉ thùng), kế đến là ở Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait và Venezuela.

Nước khai thác dầu nhiều nhất thế giới trong năm 2003 là Ả Rập Saudi (496,8 triệu tấn), Nga (420 triệu tấn), Mỹ (349,4 triệu tấn), Mexico (187,8 triệu tấn) và Iran (181,7 triệu tấn). Việt Nam được xếp vào các nước xuất khẩu dầu mỏ từ năm 1991, khi sản lượng xuất khẩu được khoảng ba triệu tấn. Sản lượng dầu thô khai thác và xuất khẩu cao nhất cũng vào năm 2003, đạt khoảng 20 triệu tấn/năm và giảm dần đến năm 2011 xuất khẩu còn 8,2 triệu tấn/năm. Trong khi đó nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam năm 2011 là 10,65 triệu tấn.