CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP KINH DOANH THƯƠNG MẠI 1.Những vấn đề chung về công tác bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh.Một số khái niệm cơ bản Bán hàng là hoạt động thực hiện sự trao đổi sản phẩm hay dịch vụ của người bán chuyển cho người mua để nhận lại từ người mua tiền hay vật phẩm hoặc giá trị trao đổi đã thỏa thuận.Trong quá trình trao đổi, một mặt doanh nghiệp chuyển nhượng cho người mua sản phẩm, hàng hóa, mặt khác doanh nghiệp cũng thu được từ người mua số tiền hàng tương ứng với giá trị số sản phẩm,hàng hóa đó.Căn cứ trên số tiền mà khách hàng đã chấp nhận thanh toán để hạch toán kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Ngày nay sự cạnh tranh trong kinh doanh ngày càng gay gắt nên công việc bán hàng ngày càng phức tạp. Do đó, người kinh doanh ngày càng đẩy mạnh sự sáng tạo trong kinh doanh. Xác định kết quả kinh doanh:Là việc xác định chi phí kinh doanh bỏ ra và thu nhập kinh doanh trong kỳ.
Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lãi, thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Việc xác định kết quả kinh doanh được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm tùy vào đặc diểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Đặc điểm của quá trình bán hàng Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa: Người bán mất quyền sở hữu, người mua có quyền sở hữu về hàng hóa mua bán.
Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa, các doanh nghiệp cung cấp cho khách 5 hàng một khối lượng hàng hóa và nhận lại của khách hàng một khoản gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả hoạt động kinh doanh.Vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh - Đối với toàn bộ nền kinh tế:Bán hàng có vai trò đặc biệt, nó là điều kiện để tiến hành tái sản xuất xã hội và là cầu nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn và nó là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh. -Với các doanh nghiệp: Bán được hàng thì mới có thu nhập để bù đắp chi phí bỏ ra và có lãi.Xác định chính xác doanh thu bán hàng là cơ sở để đánh giá chỉ tiêu Kinh tế- Tài chính, trình độ hoạt động của đơn vị và thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước.
-Đối với nền kinh tế quốc dân: Bán hàng là khâu cốt yếu trong quá trình lưu thông hàng hóa, nó kích thích nhu cầu tiêu dùng và luôn có xu hướng tạo ra nhu cầu mới. Thông qua khâu lưu thông, người ta có thể nhận biết và dự đoán được nhu cầu của thị trường và xã hội. Góp phần vào việc cân đối cung cầu tiền hàng cho nền kinh tế. -Đối với người tiêu dùng: Công tác bán hàng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của khách hàng.
Chỉ có thông qua bán hàng thì tính hữu ích của hàng hóa mới được thực hiện và được xác định về mặt số lượng, chất lượng, chủng loại, thời gian, sự phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng mới được xác định rõ. Như vậy bán hàng là điều kiện để tái sản xuất xã hội. -Bán hàng là điều kiện vô cùng quan trọng để doanh nghiệp đứng vững trên thị trường.Do đó công tác bán hàng cần phải được nắm bắt, theo dõi chặt chẽ thường xuyên quá trình bán hàng, thanh toán thu nộp kịp thời đảm bảo xác định kết qủa kinh doanh đúng tránh hiện tượng lãi giả, lỗ thật.Các phương thức bán hàng a. Phương thức bán buôn hàng hóa Bán buôn: Là hình thức bán hàng hóa, dịch vụ với khối lượng lớn hoặc theo lô hàng với giá đã có chiết khấu cao hoặc giá gốc.Bán buôn thường được áp 6 dụng, hoặc hướng tới các trung gian thương mại như đại lý, tổng đại lý, nhà phân phối… Trong hình thức bán buôn có 2 phương thức cụ thể là: Bán buôn hàng hóa qua kho và bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng.
+Phương thức bán buôn hàng hóa qua kho: Là việc doanh nghiệp bán hàng hóa, dịch vụ phải được xuất trực tiếp từ kho của mình.Với việc bán buôn qua kho, doanh nghiệp có thể giao hàng trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc chuyển hàng tới kho của bên mua hoặc địa điểm theo như hợp đồng. Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp. Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển thẳng. +Phương thức bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng:Là việc doanh nghiệp thương mại sau khi đã mua hàng hóa, nhận được hàng, không đem về nhập kho mà bán thẳng cho bên mua.Với hình thức này, doanh nghiệp cũng có 2 hình thức là giao hàng trực tiếp hoặc chuyển hàng.
Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán. Bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán. Phương thức bán lẻ hàng hóa - Bán lẻ: Là bán trưc tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.Qua khâu bán lẻ, hàng hóa vĩnh viễn dời khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa đã được thực hiện.Bán lẻ thường có những hình thức sau: +Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp:Nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách.Hết ca nhân viên bán hàng sẽ nộp tiền hàng cho thủ quỹ, kiểm kê hàng hóa và lên báo cáo bán hàng.Việc thừa thiếu hàng hóa ở quầy và thu tiền về hàng hóa do nhân viên bán hàng hoàn toàn chịu trách nhiệm. +Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung:Là hình thức bán hàng mà nghiệp vụ thu tiền và giao hàng tách rời nhau.Mỗi quầy hàng có nhân viên thu tiền riêng là nhiệm vụ thu tiền của khách hàng và viết hóa đơn.Căn cứ vào hóa đơn đã thu tiền nhân viên bán hàng giao hàng cho khách.Cuối ca, nhân viên thu tiền sẽ làm 7 giấy nộp tiền và nộp tiền hàng cho thủ quỹ.Còn nhân viên giao hàng xác định số lượng hàng bán ra trong ca để lập báo cáo bán hàng.Thừa thiếu tiền bán hàng thuộc trách nhiệm của nhân viên bán hàng.
+Hình thức bán hàng tự động:Là hình thức bán lẻ hàng hóa mà trong đó các doanh nghiệp thương mại sử dụng các máy bán tự động chuyên dùng cho một loại hàng nào đó đặt ở các nơi công cộng.Khách hàng sau khi mua hàng bỏ tiền vào máy, máy sẽ tự động đẩy hàng ra cho khách hàng. + Hình thức bán hàng trả góp: Là việc bán hàng cho khách hàng và khách hàng trả tiền nhiều lần. Với hình thức này doanh nghiệp doanh nghiệp sẽ nhận them được một khoản lãi do khách hàng trả chậm. +Hình thức bán hàng ký gửi đại lý: Là doanh nghiệp sẵn sàng đem hàng hóa của mình cho các đại lý bán hoặc gửi đại lý bán trực tiếp sản phẩm cho mình.
Phương thức thanh toán -Bán hàng thu tiền ngay:Là hình thức doanh nghiệp chuyển giao hàng hóa, sản phẩm cho khách hàng và thu ngay bằng tiền mặt, tiền gửi ngân hàng,ủy nhiệm chi, hàng đổi hàng, hàng đổi vật tư.Đây là hình thức thanh toán tiền hàng an toàn nhất. -Bán hàng trả chậm: Doanh nghiệp chuyển giao hàng hóa, sản phẩm cho khách hàng, khách hàng nợ lại tiền hàng. Đối tương khách hàng này thường là bạn hàng quen biết, bạn hàng lâu năm của doanh nghiệp. Bán hàng theo hình thức này có thể phát sinh thành nợ khó đòi, khó khăn trong việc quay vòng sử dụng vốn.Vì thế doanh nghiệp phải lập quỹ dự phòng khoản phải thu khó đòi.
-Bán hàng trả góp:Thường áp dụng đối với những sản phẩm có giá trị lớn.Doanh nghiệp chuyển giao hàng hóa, sản phẩm cho khách hàng và chấp nhận cho khách hàng thanh toán nhiều lần trên cơ sở khách hàng đã thanh toán một khoản nhất định vào lần mua hàng. Khách hàng phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định.Phương pháp tính giá hàng hóa a.Phương pháp tính giá nhập kho hàng hóa -Trong hạch toán giá nhập được tính theo giá thực tế (giá gốc) Giá nhập kho = Trị giá hàng hóa + Chi phí mua hàng 8 -Trường hợp doanh nghiệp là đơn vị phương pháp khấu trừ thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thì giá gốc không bao gồm thuế giá trị gia tăng, trường hợp tính thuế theo phương pháp trực tiếp (hóa đơn thông thường) thì giá gốc bao gồm cả thuế giá trị gia tăng. Sau đây là các trường hợp cụ thể tổng quát: + Đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài về thì giá nhập kho gồm: Giá hàng mua Thuế Thuế tiêu Chi phí Các khoản Giá = (trên tờ khai + nhập + thụ đặc + mua - giảm giá nhập hải quan) khẩu biệt hàng hàng mua + Đối với hàng hóa mua trong nước thì giá nhập kho gồm: Giá Giá mua hàng (trên hóa Chi phí vận Các khoản giảm = + - nhập đơn giá trị gia tăng) chuyển, bốc dỡ giá hàng bán + Đối với hàng do doanh nghiệp nhập tự sản xuất thì giá nhập là giá thực tế sản xuất (giá thành công xưởng). + Đối với hàng hóa là thuê ngoài gia công chế biến thì giá nhập bao gồm: Giá nhập = Chi phí gia công, chế biến + Chi phí vận chuyển, bốc dỡ b.Phương pháp tính giá xuất kho Tính giá vốn hàng hóa xuất bán bao gồm 3 bước: *Bước 1:Tính trị giá xuất kho thực tế của hàng xuất bán Theo quy định hiện hành,giá xuất kho hàng hóa có thể được thực hiện theo một trong bốn phương pháp sau: -Phương pháp tính theo giá đích danh:Theo phương pháp này căn cứ vào lượng hàng hóa xuất kho, giá nhập kho của hàng hóa để tính giá trị thực tế xuất kho.
Tức là hàng hóa xuất kho thuộc lô hàng nào thì lấy đúng giá trị nhập của lô hàng đó để tính giá vốn của hàng xuất kho.