Luận văn thạc sĩ về cơ sở khoa học cho việc sử dụng đất bền vững tại huyện Krông Buk, Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích cơ sở khoa học cho việc sử dụng đất bền vững tại huyện Krông Buk, Đắk Lắk với sự tham gia của cộng đồng.

• Người hướng dẫn: TS. HÀ QUANG KHẢI
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn
• Đề tài: Cơ Sở Khoa Học Cho Sử Dụng Đất Bền Vững Tại Huyện Krông Buk, Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ sở khoa học cho sử dụng đất bền vững tại huyện Krông Buk

Huyện Krông Buk, Đắk Lắk, là một trong những khu vực có tiềm năng lớn về nông nghiệp và tài nguyên thiên nhiên. Việc áp dụng các phương pháp sử dụng đất bền vững không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao năng suất sản xuất nông nghiệp. Cơ sở khoa học cho việc này bao gồm các nghiên cứu về quản lý đất đai, phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện Krông Buk

Huyện Krông Buk có diện tích tự nhiên khoảng 26.013 ha, với địa hình đa dạng và khí hậu nhiệt đới gió mùa. Nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với nhiều loại cây trồng như cà phê, hồ tiêu và cây ăn trái. Tuy nhiên, việc quản lý đất đai còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng suy thoái đất.

1.2. Tầm quan trọng của việc sử dụng đất bền vững

Sử dụng đất bền vững giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, duy trì hệ sinh thái và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việc áp dụng các phương pháp canh tác hợp lý sẽ giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo an ninh lương thực.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý đất đai tại Krông Buk

Mặc dù huyện Krông Buk có nhiều tiềm năng, nhưng việc quản lý đất đai vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như xói mòn đất, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp. Cần có các giải pháp hiệu quả để khắc phục những thách thức này.

2.1. Tình trạng xói mòn và suy thoái đất

Xói mòn đất là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại Krông Buk, do việc canh tác không hợp lý và thiếu biện pháp bảo vệ đất. Điều này dẫn đến giảm năng suất cây trồng và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân.

2.2. Ô nhiễm môi trường và tác động của biến đổi khí hậu

Ô nhiễm môi trường do sử dụng hóa chất trong nông nghiệp và biến đổi khí hậu đang làm gia tăng áp lực lên tài nguyên đất. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu để đảm bảo sự phát triển bền vững.

III. Phương pháp quản lý đất bền vững tại huyện Krông Buk

Để đạt được mục tiêu sử dụng đất bền vững, huyện Krông Buk cần áp dụng các phương pháp quản lý đất hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm quy hoạch sử dụng đất, áp dụng công nghệ sinh thái và thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường.

3.1. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý

Quy hoạch sử dụng đất cần được thực hiện dựa trên các nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc phân vùng đất cho các mục đích khác nhau sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường.

3.2. Ứng dụng công nghệ sinh thái trong nông nghiệp

Công nghệ sinh thái giúp cải thiện chất lượng đất và tăng năng suất cây trồng. Việc áp dụng các biện pháp như canh tác hữu cơ, trồng cây che phủ và sử dụng phân bón sinh học sẽ giúp bảo vệ đất và môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Krông Buk

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp sử dụng đất bền vững tại Krông Buk đã mang lại kết quả tích cực. Các mô hình canh tác mới đã giúp nâng cao năng suất và bảo vệ môi trường.

4.1. Mô hình canh tác bền vững

Các mô hình canh tác bền vững đã được triển khai tại nhiều địa phương trong huyện, giúp cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm. Những mô hình này cũng góp phần bảo vệ tài nguyên đất và môi trường.

4.2. Kết quả từ các dự án nghiên cứu

Các dự án nghiên cứu về quản lý đất đai và phát triển bền vững đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện điều kiện sống của người dân và bảo vệ môi trường. Những kết quả này cần được nhân rộng và áp dụng rộng rãi.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho sử dụng đất bền vững tại Krông Buk

Việc sử dụng đất bền vững tại huyện Krông Buk là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và người dân để thực hiện các giải pháp hiệu quả. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và áp dụng các công nghệ mới.

5.1. Tăng cường nhận thức cộng đồng về sử dụng đất bền vững

Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của sử dụng đất bền vững là rất cần thiết. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về các phương pháp canh tác bền vững.

5.2. Đề xuất các chính sách hỗ trợ phát triển bền vững

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích người dân áp dụng các phương pháp sử dụng đất bền vững. Các chính sách này nên bao gồm hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé N«ng nghiÖp vµ PTNT Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp Huúnh Kim T©n X¸c lËp c¬ së khoa häc cho viÖc sö dông ®Êt bÒn v÷ng cã sù tham gia trªn ®Þa bµn huyÖn Kr«ng buk-®¾c l¾c LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp T©y Nguyªn, 2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé N«ng nghiÖp vµ PTNT Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp Huúnh Kim T©n X¸c lËp c¬ së khoa häc cho viÖc sö dông ®Êt bÒn v÷ng cã sù tham gia trªn ®Þa bµn huyÖn Kr«ng buk-®¾c l¾c LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TS. Hµ quang kh¶i T©y Nguyªn - 2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] §Æt vÊn ®Ò. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, viÖc sö dông tµi nguyªn ®Êt mét c¸ch tuú tiÖn ®· mang l¹i nh÷ng hËu qu¶ kh«ng l­êng, kh«ng chØ cho s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp mµ cßn cho c¸c ho¹t ®éng kh¸c trong cuéc sèng. Sù tån t¹i cña hµnh tinh chóng ta phô thuéc rÊt nhiÒu vµo líp ®Êt máng ®­îc dïng ®Ó s¶n xuÊt phÇn lín v¶i sîi, gç, l­îng thùc.

TÇng ®Êt máng cña tr¸i ®Êt (chØ kho¶ng 1-2m) cung cÊp chÊt dinh d­ìng cho c©y trång, b»ng c¸ch ®ã trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp cung cÊp l­¬ng thùc thùc phÈm vµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c ®Ó tån t¹i sù sèng vµ søc khoÎ. NÕu môc ®Ých sö dông ®óng ®¾n vµ qu¶n lý tèt, ®Êt cã thÓ tiÕp tôc s¶n xuÊt vµ cung cÊp cho nhu cÇu cña chóng ta kh«ng biÕt bao giê. Nh­ng nÕu sö dông sai tr¸i vµ qu¶n lý yÕu kÐm ®Êt sÏ nhanh chãng xuèng cÊp, gi¶m ®é mµu mì vµ kh«ng cßn kh¶ n¨ng cung cÊp cho con ng­êi nh÷ng thø cÇn thiÕt. Tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn cña hµnh tinh chóng ta lµ 148 triÖu km 2, trong ®ã cã nh÷ng lo¹i ®Êt tèt thÝch hîp cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nh­: §Êt phï sa, ®Êt ®en.

chØ chiÕm 12,6%, cßn l¹i nh÷ng lo¹i ®Êt xÊu nh­: tuyÕt, b¨ng hµ, hoang m¹c, ®Êt nói. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y tµi nguyªn ®Êt bÞ gi¶m ®i vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng mét c¸ch nghiªm träng do mét sè nguyªn nh©n sau: §Êt n«ng nghiÖp mÊt ®i do chuyÓn sang sö dông cho môc ®Ých kh¸c mµ chñ yÕu lµ ®Êt x©y dùng. Tr×nh ®é x· héi ngµy cµng cao, nhu cÇu cµng lín, cÇn ph¶i ph¸t triÓn nhu cÇu v¨n ho¸, thªm vµo ®ã l­îng d©n sè thÕ giíi t¨ng nhanh cÇn ph¶i gi¶i quyÕt x©y dùng nhµ ë, tr­êng häc vµ bÖnh viÖn. Ngoµi ra, ®Êt cßn bÞ mÊt do nhiÒu lý do kh¸c nh­: Xãi mßn, nhiÔm mÆn, nhiÔm phÌn, « nhiÔm.[1] Vïng cao ®åi nói ë §«ng Nam ¸ t­¬ng ph¶n víi vïng ®ång b»ng.

Vïng ®Êt ®åi nói víi ®é dèc cao vµ ®Êt ®ai th­êng nghÌo nµn. Vïng nói cao chiÕm mét diÖn tÝch quan träng cña mét sè quèc gia trong vïng. Nã chiÕm ®Õn 80% ®Êt ®ai cña In®«nªsia, 70% ®Êt ®ai cña Trung Quèc, 72% ®Êt ®ai cña ViÖt Nam. D©n sè sèng ë vïng cao th­êng Ýt h¬n so víi ®ång b»ng trï phó [34].

ViÖt Nam cã tæng diÖn tÝch ®Êt ®ai tù nhiªn lµ 33 triÖu ha ®øng hµng thø 58 so víi c¸c n­íc trªn thÕ giíi. Nh­ng v× d©n sè ®«ng ®øng thø 13 trong c¸c n­íc 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trªn thÕ giíi nªn diÖn tÝch ®Êt ®ai trªn ®Çu ng­êi rÊt thÊp chØ vµo kho¶ng 0,56ha. Trong ®ã diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp cã kho¶ng 6,9 triÖu ha chiÕm 21% so víi ®Êt tù nhiªn, nªn diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp trªn ®Çu ng­êi rÊt thÊp cã kho¶ng 0,4ha [1]. MÆt kh¸c, ViÖt Nam n»m trong khu vùc khÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa, nãng Èm m­a nhiÒu, l­îng m­a trung b×nh tõ 1500-3000mm/n¨m.

Sù ph©n bè m­a kh«ng ®ång ®Òu, víi c­êng ®é l¹i lín, cïng víi sù khai th¸c bõa b·i, ph¸ rõng lµm n­¬ng rÉy vµ sö dông ph­¬ng thøc canh t¸c kh«ng hîp lý ®· lµm cho hiÖn t­îng xãi mßn x¶y ra hÕt søc nghiªm träng. §ã lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh lµm cho tû lÖ ®Êt trèng ®åi nói träc t¨ng nhanh.000ha ®Êt ®á vµng chiÕm 86,5% tæng diÖn tÝch toµn vïng [14]. §©y lµ nhãm ®Êt cã nguån gèc ®Þa chÊt phøc t¹p, ®Þa h×nh th­êng dèc, bÞ chia c¾t bëi thung lòng vµ hîp thñy. KhÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa, m­a nhiÒu tËp trung theo mïa cïng víi nh÷ng ph­¬ng thøc canh t¸c kh«ng hîp lý ®· lµm cho hiÖn t­îng xãi mßn x¶y ra hÕt søc nghiªm träng tÇng ®Êt canh t¸c tr­íc hÕt lµ sù bµo mßn tÇng ®Êt mÆt.

MÆt kh¸c, T©y Nguyªn lµ vïng ®Êt cã nhiÒu thµnh phÇn d©n téc cïng sinh sèng. HÇu hÕt c¸c d©n téc thiÓu sè nh­: £®ª, M­êng, GiaRai.cã tr×nh ®é d©n trÝ thÊp nªn viÖc sö dông ®Êt cßn rÊt nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ®­îc gi¶i quyÕt. Víi quan ®iÓm “kh«ng cho ®Êt nghØ”, ng­êi sö dông ®Êt ®· tÝch cùc khai th¸c, bãc lét ®Êt mµ ch­a nghÜ tíi viÖc c¶i t¹o, phôc håi vµ b¶o vÖ ®Êt. Nh÷ng ho¹t ®éng qu¶n lý ®Êt ®ai vµ s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp phÇn lín cßn mang tÝnh chÊt kinh nghiÖm, ch­a mang tÝnh hÖ thèng phÇn nµo lµm ph¸ vì tÝnh bÒn v÷ng trong s¶n xuÊt vµ t¹o ra sù mÊt c©n b»ng trong tù nhiªn.

VËy nªn, mét m« h×nh sö dông ®Êt cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ ch­a h¼n ®· ®­îc ®¸nh gi¸ cao mµ cÇn thiÕt ph¶i xem xÐt toµn diÖn trªn c¸c mÆt x· héi, m«i tr­êng sinh th¸i vµ tÝnh ®a d¹ng bÒn v÷ng cña nã. Do søc Ðp vÒ d©n sè vµ tr×nh ®é d©n trÝ cña ng­êi d©n cßn ch­a cao nªn viÖc sö dông ®Êt cßn nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ph¶i gi¶i quyÕt. Kh¸i niÖm vÒ sö dông ®Êt 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bÒn v÷ng, cã hÖ thèng ch­a ®­îc hiÓu ®óng nghÜa, cßn m¬ hå vµ ®ang lµ míi mÎ, bëi thÕ chØ míi lµ ®iÓm khëi ®Çu. PhÇn lín cßn ®ang tån t¹i trong sù suy nghÜ, ý t­ëng cña nh÷ng nhµ khoa häc, nhµ qu¶n lý chø ch­a ®i vµo thùc tÕ.

Canh t¸c n­¬ng rÉy cña céng ®ång c¸c d©n téc §¾c L¾c thùc chÊt mang tÝnh céng ®ång, víi chu kú khÐp kÝn (Du canh lu©n håi) lµ mét kiÓu canh t¸c truyÒn thèng chøa ®ùng nhiÒu kinh nghiÖm canh t¸c bÒn v÷ng. Trong ®ã, Rõng- §Êt ®­îc phôc håi tèt theo chu kú bá ho¸, bëi vËy s¶n xuÊt n«ng nghiÖp theo quan ®iÓm cæ truyÒn lµ bÒn v÷ng, nh­ng kh«ng thÓ sö dông hÖ thèng ®ã ®Ó lµm mÉu mùc cho hiÖn t¹i vµ t­¬ng lai. Lý do lµ d©n sè ngµy cµng t¨ng kÐo theo nhu cÇu vÒ ®Êt ®ai cµng nhiÒu ®Ó trång c©y l­¬ng thùc, trång rõng vµ c©y c«ng nghiÖp, trong khi ®ã nhiÒu khu rõng cÊm ®­îc khoanh gi÷ l¹i ®Ó phßng hé vµ b¶o tån. v× vËy viÖc më mang c¸c diÖn tÝch ®Êt ë vµ canh t¸c kh«ng thùc hiÖn ®­îc n÷a.

§iÒu nµy gîi cho chóng ta cã suy nghÜ lµm thÕ nµo ®Ó ®­a ra ®­îc mét ph­¬ng thøc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp mang tÝnh hÖ thèng, hîp lý vµ bÒn v÷ng. §· ®Õn lóc cÇn nghiªm tóc xem xÐt ®Õn vÊn ®Ò qu¶n lý vµ sö dông ®Êt mang tÝnh bÒn v÷ng, dµi l©u. §¾c L¾c lµ tØnh cã tû lÖ t¨ng d©n sè c¬ häc lín nhÊt so víi 61 tØnh, thµnh cña c¶ n­íc. Tû lÖ t¨ng d©n sè b×nh qu©n hµng n¨m 4% [14].

Nguyªn nh©n chñ yÕu lµ d©n di c­ tù do vµo §¾c L¾c qu¸ ®«ng, ®Æc biÖt trong giai ®o¹n tõ 1990- 1995 lµ thêi ®iÓm gi¸ c¶ mét sè mÆt hµng n«ng s¶n chñ lùc nh­ cµ phª, tiªu, ®iÒu. t¨ng lªn tét ®Ønh, sù kiÖn nµy ®· khÝch lÖ d©n di c­ tù do vµo §¾c L¾c ngµy cµng nhiÒu víi kú väng më mang diÖn tÝch vµ lµm giµu b»ng trång nh÷ng lo¹i c©y nµy. Tõ ®©y ®· lµm xuÊt hiÖn vÊn ®Ò sang, chuyÓn nh­îng ®Êt trë nªn v« cïng phøc t¹p vµ kh«ng thÓ kiÓm so¸t næi. MÆt kh¸c, do tËp qu¸n canh t¸c cña ®ång bµo d©n téc t¹i chç ch­a thÝch øng kÞp ®­îc víi nh÷ng thay ®æi nhanh chãng cña c¸c ®iÒu kiÖn nh­: X· héi, kinh tÕ thÞ tr­êng, søc Ðp gia t¨ng d©n sè c¶ vÒ c¬ häc lÉn tù nhiªn trong khu vùc, trong khi ®ã c¸c ngµnh nghÒ ch­a ph¸t triÓn, ®a phÇn ®ång bµo cã møc sèng thÊp, ®êi sèng khã kh¨n.

v« h×nh chung ®· t¹o ra søc Ðp m¹nh mÏ trong viÖc qu¶n lý vµ sö dông ®Êt. VÊn ®Ò tranh chÊp ®Êt ®ai thùc sù ®· diÔn ra ë c¸c vïng ®ång bµo d©n téc thiÓu sè b¶n ®Þa T©y Nguyªn khi cã d©n di c­ tù do ®Õn c­ tró, sinh sèng. Nh÷ng 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vïng ®Êt bá hoang cña hä bÞ xem lµ v« chñ vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho nh÷ng ng­êi nhËp c­ tõ bªn ngoµi sö dông tù do, ®iÒu nµy ®· kÐo theo nh÷ng ¶nh h­ëng trong viÖc qu¶n lý vµ sö dông ®Êt bÒn v÷ng theo kiÓu truyÒn thèng cña céng ®ång. Cïng víi ¸p lùc d©n sè lµ ¸p lùc thÞ tr­êng ®· lµm cho c¶ hai ®èi t­îng ng­êi b¶n ®Þa vµ nhËp c­ sö dông ®Êt trë nªn kÐm bÒn v÷ng vµ kÐm hiÖu qu¶.

Nh÷ng vÊn ®Ò cßn tån t¹i cho thÊy viÖc kh¶o s¸t, nghiªn cøu s©u nh»m ®­a ra nh÷ng chiÕn l­îc sö dông ®Êt mang tÝnh hÖ thèng vµ bÒn v÷ng ë c¸c ®Þa ph­¬ng thuéc tØnh §¾c L¾c cã ng­êi d©n di c­ tù do ®Õn sinh sèng lµ cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch, chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi: "X¸c lËp c¬ së khoa häc cho viÖc sö dông ®Êt bÒn v÷ng cã sù tham gia trªn ®Þa bµn huyÖn Kr«ng Buk-§¾c L¾c". Ph­¬ng h­íng qu¶n lý quy ho¹ch sö dông ®Êt cÇn cã sù tham gia cña c¶ hai nhãm d©n téc b¶n ®Þa vµ d©n di c­ tù do. §©y lµ c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn cho viÖc ®­a ra kÕ ho¹ch qu¶n lý vµ sö dông ®Êt bÒn v÷ng. Nghiªn cøu nµy cÇn thiÕt ph¶i xem xÐt trªn ph­¬ng diÖn ph¸p lý kÕt hîp ph¸t huy kÕ thõa nh÷ng mÆt tÝch cùc kiÕn thøc b¶n ®Þa trong lÜnh vùc qu¶n lý, sö dông ®Êt.

X· C­ NÐ, C­ P¬ng, Ea Dr«ng thuéc huyÖn Kr«ng Buk tØnh §¾c L¾c cã tæng diÖn tÝch tù nhiªn lµ 26.013ha lµ 3 x· miÒn nói thuéc diÖn ®Æc biÖt khã kh¨n, ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña c¸c hé n«ng d©n g¾n víi s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp. §Ó cã ®­îc c¸c lo¹i s¶n phÈm ®¸p øng nhu cÇu thÞ tr­êng, n¨ng suÊt c©y trång cao, æn ®Þnh, phï hîp víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn, duy tr× vµ b¶o vÖ ®é ph× nhiªu ®Êt th× c«ng t¸c qu¶n lý vµ quy ho¹ch sö dông ®Êt cã sù tham gia cña ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng lµ mét viÖc lµm rÊt cÇn thiÕt. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CH¦¥NG 1 TæNG QUAN VÊN §Ò NGHI£N CøU 1.