Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sự thay đổi cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp của huyện tân yên tỉnh bắc giang giai đoạn 2006 2010

Nghiên cứu sự thay đổi cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp tại huyện Tân Yên, Bắc Giang giai đoạn 2006-2010, phân tích và đánh giá tác động.

• Tác giả: Đinh Thị Hồng Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Thay Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất Phi Nông Nghiệp Tại Huyện Tân Yên, Bắc Giang (2006-2010)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Bắc Giang

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý luận về phát triển bền vững và sử dụng đất bền vững
• 1.1.1. Cơ sở lý luận về phát triển bền vững
• 1.1.1.1. Khái niệm phát triển bền vững
• 1.1.2. Lý luận về sử dụng đất bền vững
• 1.1.2.1. Những lợi ích khác nhau về sử dụng đất
• 1.1.2.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất
• 1.1.2.2.1. Nhân tố tự nhiên
• 1.1.2.2.2. Nhân tố kinh tế - xã hội
• 1.1.2.2.3. Nhân tố không gian
• 1.1.2.3. Xu thế phát triển sử dụng đất
• 1.1.2.3.1. Sử dụng đất phát triển theo chiều rộng và tập trung
• 1.1.2.3.2. Cơ cấu sử dụng đất phát triển theo hướng đa dạng hoá và chuyên môn hoá
• 1.1.2.3.3. Sử dụng đất đai theo hướng xã hội hoá và công hữu hoá
• 1.1.2.4. Sử dụng đất đai bền vững với các mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường
• 1.1.2.4.1. Sử dụng đất đai bền vững với mục tiêu kinh tế
• 1.1.2.4.2. Sử dụng đất đai bền vững với mục tiêu xã hội
• 1.1.2.4.3. Sử dụng đất đai bền vững với mục tiêu môi trường

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp tại huyện Tân Yên, Bắc Giang trong giai đoạn 2006-2010. Đất đai là tài nguyên quý giá, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Việc chuyển đổi từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp đã diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt trong bối cảnh công nghiệp hóa và đô thị hóa. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và tác động của sự thay đổi này đến phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Đặc biệt, nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi cơ cấu đất và đề xuất giải pháp quản lý bền vững.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Việc sử dụng hợp lý đất đai là một trong những mối quan tâm hàng đầu của Đảng và Nhà nước. Sự gia tăng dân số và phát triển kinh tế đã tạo ra áp lực lớn lên cơ cấu sử dụng đất. Huyện Tân Yên, với vị trí địa lý thuận lợi, đang trong quá trình chuyển dịch kinh tế mạnh mẽ. Tuy nhiên, việc chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp cần được thực hiện một cách hợp lý để đảm bảo phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng và xu hướng sử dụng đất tại huyện Tân Yên, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả.

II. Thực trạng sử dụng đất phi nông nghiệp

Trong giai đoạn 2006-2010, cơ cấu sử dụng đất tại huyện Tân Yên đã có sự thay đổi rõ rệt. Đất phi nông nghiệp đã tăng lên đáng kể, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Sự phát triển của các khu công nghiệp đã thu hút nhiều nguồn lực đầu tư, tạo ra việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, việc chuyển đổi này cũng dẫn đến một số vấn đề như suy thoái tài nguyên đất, ô nhiễm môi trường và sự mất cân đối trong phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều lợi ích từ việc chuyển đổi đất đai, nhưng cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ để đảm bảo tính bền vững.

2.1. Tăng trưởng và biến động trong sử dụng đất

Sự chuyển đổi từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp đã diễn ra mạnh mẽ tại huyện Tân Yên. Theo số liệu thống kê, diện tích đất phi nông nghiệp đã tăng lên 15% trong giai đoạn này. Các khu công nghiệp và dịch vụ đã được hình thành, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Tuy nhiên, sự chuyển đổi này cũng gây ra áp lực lớn lên đất nông nghiệp, dẫn đến tình trạng thiếu hụt đất canh tác. Điều này ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân. Cần có các chính sách hợp lý để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ tài nguyên đất.

III. Đề xuất giải pháp quản lý sử dụng đất bền vững

Để đảm bảo sự thay đổi cơ cấu đất diễn ra một cách bền vững, cần có các giải pháp quản lý hiệu quả. Đầu tiên, cần xây dựng quy hoạch sử dụng đất hợp lý, đảm bảo sự cân đối giữa đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp. Thứ hai, cần tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai, đảm bảo việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc sử dụng đất bền vững, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

3.1. Quy hoạch và quản lý đất đai

Quy hoạch sử dụng đất cần được thực hiện một cách khoa học và hợp lý, đảm bảo tính bền vững trong phát triển. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình lập quy hoạch, từ đó tạo ra sự đồng thuận và trách nhiệm trong việc bảo vệ tài nguyên đất. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy hoạch, xử lý nghiêm các vi phạm để bảo vệ đất đai và môi trường. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý đất đai cũng cần được chú trọng, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, với diện tích tự nhiên khoảng 20.660 ha, là một vùng trung du miền núi có vị trí địa lý thuận lợi, nằm gần trung tâm thành phố Bắc Giang và các tuyến giao thông quan trọng như đường bộ, đường sắt và đường thủy. Giai đoạn 2006-2010 chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu sử dụng đất, đặc biệt là đất phi nông nghiệp, nhằm phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế xã hội địa phương. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đạt 9,3%, trong đó công nghiệp và dịch vụ tăng trưởng lần lượt 16,1% và 20% mỗi năm. Diện tích đất nông nghiệp giảm khoảng 122 ha trong khi đất phi nông nghiệp tăng lên 7.277 ha, phản ánh xu hướng chuyển đổi mục đích sử dụng đất rõ nét.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp, tác động của quá trình này đến phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý sử dụng đất bền vững phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế xã hội của huyện giai đoạn 2011-2020. Nghiên cứu tập trung trên toàn bộ 24 xã, thị trấn của huyện, với phân tích sâu tại 5 xã và thị trấn đại diện về tốc độ thu hồi đất và vị trí địa lý. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách sử dụng đất, góp phần đảm bảo phát triển bền vững, cân bằng giữa phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết phát triển bền vững, tập trung vào ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường. Phát triển bền vững được hiểu là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Các khái niệm chính bao gồm:

• Phát triển bền vững về kinh tế: Tăng trưởng ổn định, sử dụng tài nguyên hiệu quả, phát triển công nghệ sạch.
• Phát triển bền vững về xã hội: Nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm nghèo, đảm bảo công bằng xã hội.
• Phát triển bền vững về môi trường: Sử dụng tài nguyên tái tạo trong giới hạn chịu tải, kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ đa dạng sinh học.

Ngoài ra, lý thuyết sử dụng đất bền vững được áp dụng, nhấn mạnh đến việc cân bằng lợi ích giữa người sử dụng đất trực tiếp và cộng đồng, đồng thời xem xét các nhân tố tự nhiên, kinh tế - xã hội và không gian ảnh hưởng đến việc sử dụng đất. Mô hình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất được phân tích dựa trên các nguyên tắc quản lý đất đai, quy hoạch phát triển công nghiệp và đô thị hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra kết hợp phân tích định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thứ cấp thu thập từ các phòng ban chuyên môn của huyện Tân Yên như Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế, Phòng Thống kê, cùng các báo cáo quy hoạch sử dụng đất và các văn bản pháp luật liên quan.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 24 xã, thị trấn của huyện, với nghiên cứu chuyên sâu tại 5 xã và thị trấn đại diện về tốc độ thu hồi đất và vị trí địa lý. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện về đặc điểm sử dụng đất và phát triển kinh tế.

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phần mềm Excel, sử dụng các chỉ tiêu thống kê mô tả, so sánh qua các năm và giữa các địa phương. Phương pháp chuyên gia được áp dụng để thu thập ý kiến đánh giá, góp ý về chính sách và giải pháp quản lý sử dụng đất bền vững. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2006 đến 2010, với dự báo và đề xuất chính sách cho giai đoạn 2011-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất rõ rệt: Diện tích đất nông nghiệp giảm khoảng 122 ha trong giai đoạn 2006-2010, trong đó đất trồng lúa giảm 13 ha, chủ yếu do chuyển sang đất công nghiệp, đất ở và đất chuyên dùng. Đất phi nông nghiệp tăng lên 7.277 ha, chiếm 35% tổng diện tích tự nhiên, trong đó đất công nghiệp tăng 10,94 ha, đất ở tăng 169,66 ha.

2. Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ: GDP bình quân tăng 9,3%/năm, trong đó công nghiệp tăng 16,1% và dịch vụ tăng 20% mỗi năm. Giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đạt khoảng 260 tỷ đồng năm 2010, giải quyết việc làm cho hơn 4.600 lao động.

3. Chuyển dịch cơ cấu lao động: Lao động nông nghiệp giảm từ 24.687 người năm 2009 xuống còn khoảng 23.687 người năm 2011, trong khi lao động phi nông nghiệp tăng từ 40.560 lên hơn 52.000 người, phản ánh sự chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghiệp và dịch vụ.

4. Phát triển đô thị và hạ tầng: Diện tích đất ở nông thôn tăng 169 ha, đất ở đô thị tăng nhẹ, hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, giáo dục và y tế được đầu tư nâng cấp. Tuy nhiên, chất lượng hạ tầng còn nhiều hạn chế, đặc biệt là hệ thống giao thông và cơ sở văn hóa thể thao.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp tại huyện Tân Yên phản ánh xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn, phù hợp với chính sách phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Bắc Giang và cả nước. Việc giảm diện tích đất nông nghiệp, đặc biệt là đất trồng lúa, tuy còn hạn chế nhưng cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an ninh lương thực. Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, đã tạo ra nhiều việc làm, nâng cao thu nhập bình quân đầu người lên 7,2 triệu đồng/năm.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực, kết quả tương đồng với xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế và sử dụng đất tại các tỉnh trung du miền núi khác, tuy nhiên Tân Yên có lợi thế về vị trí địa lý và hệ thống giao thông thuận tiện hơn. Việc phát triển các khu công nghiệp và cụm công nghiệp đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch lao động và tăng thu nhập, nhưng cũng đặt ra thách thức về quản lý môi trường và bảo vệ tài nguyên đất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự biến động diện tích đất theo mục đích sử dụng qua các năm, bảng số liệu tăng trưởng GDP và cơ cấu lao động, cũng như bản đồ quy hoạch sử dụng đất để minh họa sự phân bố các loại đất và khu công nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và kiểm soát chuyển đổi mục đích sử dụng đất nhằm hạn chế việc chuyển đổi đất nông nghiệp có chất lượng cao sang đất phi nông nghiệp không hợp lý, bảo vệ an ninh lương thực. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục; Chủ thể: UBND huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Phát triển hạ tầng kỹ thuật đồng bộ cho các khu công nghiệp và đô thị để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và cải thiện đời sống người dân. Thời gian: 2012-2020; Chủ thể: Ban quản lý các khu công nghiệp, chính quyền địa phương.

3. Khuyến khích chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng hàng hóa và bền vững nhằm tăng giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích đất nông nghiệp còn lại. Thời gian: 2012-2015; Chủ thể: Sở Nông nghiệp, các hợp tác xã nông nghiệp.

4. Tăng cường đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn để đáp ứng nhu cầu chuyển dịch lao động sang công nghiệp và dịch vụ, giảm áp lực lên đất nông nghiệp. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Trung tâm đào tạo nghề, UBND huyện.

5. Xây dựng và thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường nghiêm ngặt tại các khu công nghiệp và khu dân cư, đảm bảo phát triển bền vững. Thời gian: 2012-2020; Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, các doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và quản lý đất đai: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tiễn để xây dựng chính sách sử dụng đất hợp lý, bảo vệ đất nông nghiệp và phát triển công nghiệp bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý đất đai, phát triển nông thôn: Tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu, phân tích biến động sử dụng đất và tác động kinh tế xã hội tại địa phương.

3. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp và bất động sản: Hiểu rõ về quy hoạch sử dụng đất, tiềm năng phát triển khu công nghiệp và thị trường đất đai tại huyện Tân Yên.

4. Các tổ chức phát triển và cơ quan quản lý môi trường: Thông tin về tác động của chuyển đổi sử dụng đất đến môi trường và các giải pháp quản lý bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp tại Tân Yên diễn ra như thế nào?
   Quá trình này diễn ra mạnh mẽ trong giai đoạn 2006-2010 với diện tích đất phi nông nghiệp tăng lên 7.277 ha, chủ yếu do phát triển các khu công nghiệp, đất ở và đất chuyên dùng, trong khi đất nông nghiệp giảm khoảng 122 ha.

2. Tác động của chuyển đổi sử dụng đất đến phát triển kinh tế xã hội ra sao?
   Chuyển đổi đã thúc đẩy tăng trưởng GDP bình quân 9,3%/năm, tạo việc làm cho hơn 4.600 lao động trong công nghiệp, nâng cao thu nhập bình quân đầu người lên 7,2 triệu đồng/năm và cải thiện đời sống dân cư.

3. Những thách thức chính trong quản lý sử dụng đất tại huyện Tân Yên là gì?
   Bao gồm kiểm soát chuyển đổi đất nông nghiệp, bảo vệ môi trường trong các khu công nghiệp, phát triển hạ tầng chưa đồng bộ và đảm bảo an ninh lương thực.

4. Các giải pháp chính để sử dụng đất bền vững tại Tân Yên là gì?
   Tăng cường quản lý chuyển đổi đất, phát triển hạ tầng kỹ thuật, khuyến khích chuyển dịch cây trồng, đào tạo nghề cho lao động và thực hiện chính sách bảo vệ môi trường nghiêm ngặt.

5. Luận văn có thể hỗ trợ ai trong việc phát triển kinh tế địa phương?
   Hỗ trợ các nhà quản lý, nhà đầu tư, nhà nghiên cứu và các tổ chức phát triển trong việc hoạch định chính sách, đầu tư và quản lý sử dụng đất hiệu quả, bền vững.

Kết luận

• Huyện Tân Yên đã trải qua sự chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp mạnh mẽ giai đoạn 2006-2010, phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Tăng trưởng kinh tế đạt mức cao với sự đóng góp lớn từ công nghiệp và dịch vụ, đồng thời chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang các ngành phi nông nghiệp.
• Việc chuyển đổi sử dụng đất đã tạo ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra thách thức về bảo vệ đất nông nghiệp và môi trường.
• Các giải pháp quản lý sử dụng đất bền vững cần được triển khai đồng bộ, chú trọng kiểm soát chuyển đổi đất, phát triển hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho hoạch định chính sách và phát triển kinh tế xã hội bền vững của huyện Tân Yên trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý và nhà đầu tư cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá biến động sử dụng đất để điều chỉnh chính sách phù hợp, đảm bảo phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lý luận về phát triển bền vững và sử dụng đất bền vững 1. Cơ sở lý luận về phát triển bền vững 1. Khái niệm phát triển bền vững Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm đáp ứng những yêu cầu của hiện tại, nhưng không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai đảm bảo sự phát triển hài hoà cả về 3 mặt: kinh tế, xã hội, môi trường.

Mục tiêu tổng quát của phát triển bền vững là đạt được sự đầy đủ về vật chất, sự giàu có về tinh thần và văn hoá, sự bình đẳng của các công dân và sự đồng thuận của xã hội, sự hài hoà giữa con người và tự nhiên, phát triển phải kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hoà được ba mặt là phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường [24]. Những lý luận cơ bản về phát triển bền vững + Bền vững về kinh tế Phát triển bền vững về kinh tế là việc đảm bảo kết hợp hài hoà giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hoá xã hội, cân đối tốc độ tăng trưởng kinh tế với việc sử dụng các điều kiện nguồn lực, tài nguyên thiên nhiên, khoa học, công nghệ đặc biệt chú trọng phát triển công nghệ sạch. Mục tiêu phát triển bền vững về kinh tế là đạt được sự tăng trưởng ổn định với cơ cấu kinh tế hợp lý, đáp ứng được yêu cầu nâng cao đời sống của nhân dân, tránh được sự suy thoái hoặc đình trệ trong tương lai, tránh để lại gánh nợ nần lớn cho các thế hệ mai sau. + Phát triển bền vững về xã hội Phát triển bền vững về xã hội là việc phải xây dựng một xã hội có nền kinh tế tăng trưởng nhanh, ổn định, đi đôi với dân chủ công bằng và tiến bộ xã hội, trong đó, giáo dục, đào tạo, y tế và phúc lợi xã hội phải được chăm lo đầy đủ và toàn diện cho mọi đối tượng trong xã hội.

Mục tiêu phát triển bền vững về xã hội là nâng cao chất lượng cuộc sống, mọi người đều có cơ hội được học hành và có việc làm, giảm n 5 tình trạng đói nghèo và hạn chế khoảng cách giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư, giảm các tệ nạn xã hội. + Phát triển bền vững về môi trường Phát triển bền vững về môi trường là việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên tái tạo trong phạm vi chịu tải của chúng nhằm khôi phục được cả về số lượng và chất lượng, các dạng tài nguyên không tái tạo phải được sử dụng tiết kiệm và hợp lý nhất. Môi trường tự nhiên (không khí, đất, nước, cảnh quan thiên nhiên.) và môi trường xã hội (dân số, chất lượng dân số, sức khỏe, môi trường sống, lao động và học tập của con người.) không bị các hoạt động của con người làm ô nhiễm, suy thoái và tổn hại. Các nguồn phế thải từ sản xuất và sinh hoạt được xử lý, tái chế kịp thời, vệ sinh môi trường được bảo đảm, con người được sống trong môi trường sạch.

Mục tiêu của phát triển bền vững về môi trường là khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, phòng ngừa, ngăn chặn xử lý và kiểm soát có hiệu quả ô nhiễm môi trường, bảo vệ tốt môi trường sống, bảo vệ được các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, khu dự trữ sinh quyển và bảo tồn sự đa dạng sinh học, khắc phục suy thoái và cải thiện chất lượng môi trường [24]. Lý luận về sử dụng đất bền vững 1. Những lợi ích khác nhau về sử dụng đất Những người trực tiếp sử dụng đất và những người có liên quan đến việc sử dụng đất có những lợi ích khác nhau về việc sử dụng đất. Đất là nguồn tài nguyên được sử dụng để thoả mãn nhu cầu cho những người có mối quan hệ gắn bó với đất.

Có những vấn đề ưu tiên trước mắt và có những vấn đề lâu dài, tuỳ thuộc vào mục tiêu của từng người sử dụng đất, từ đó họ có những quyết định sử dụng đất theo hướng mục tiêu của mình. Vấn đề ưu tiên trước mắt của người nông dân là sản xuất lương thực và thu nhập. Do đó các quyết định sử dụng đất của người nông dân với những mục tiêu cho thời gian gần, còn các lợi ích về lâu dài thường ít được chú trọng và quan tâm. Một cộng đồng lớn hơn - như ở cấp quốc gia - cũng là một đối tượng sử dụng đất theo cách nhìn nhận đất đai được dùng cho: đô thị, điều kiện cơ sở vật chất, công nghiệp, giải trí.

Ở phạm vi này, các mục tiêu cơ bản là nâng cao mức n 6 sống và đáp ứng mọi nhu cầu của người dân. Các mục tiêu của quốc gia có xu hướng lâu dài, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên cho tương lai. Vì vậy, thường tồn tại một sự phân biệt cơ bản về lợi ích giữa các mục tiêu của người sử dụng đất thực tế và của cộng đồng nơi họ sinh sống. Cộng đồng - dù là địa phương, tỉnh hoặc quốc gia - sẽ thường xuyên cố gắng gây ảnh hưởng lên cách thức sử dụng đất hoặc là bằng việc mở rộng các chương trình, trợ cấp hoặc là bằng pháp luật.

Vậy trong sử dụng đất đai phải tính đến lợi ích đa dạng của mọi tổ chức, cá nhân từ lợi ích của người sử dụng đất trực tiếp, lợi ích của khu vực, lợi ích địa phương và lợi ích quốc gia. Ngoài ra, việc sử dụng đất của người dân và quốc gia này cũng ảnh hưởng tới các nước lân cận và các nước khác trên toàn thế giới. Đó là tình hình ô nhiễm hoặc những tác động có hại gây ảnh hưởng từ nước này sang nước khác, hoặc là nơi mà các hoạt động của một nước hoặc một nhóm các nước trong khu vực gây ảnh hưởng đến các hệ thống toàn cầu làm tổn hại tới tất cả chúng ta. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất + Nhân tố tự nhiên Con người sử dụng đất đai thường bao gồm 2 mặt sau: một là trực tiếp sử dụng đất cho các yêu cầu sinh hoạt tiêu dùng, hai là dùng làm tư liệu sản xuất.

- Điều kiện khí hậu: Đất đai, ngoài không gian bề mặt như đất trồng trọt, đất xây dựng, còn gồm những yếu tố bao quanh mặt đất như ánh sáng, nhiệt độ, không khí và các khoáng sản dưới lòng đất. Đất đai vốn là một trạng thái vật chất của tự nhiên. Do vậy, khi sử dụng đất phải tính đến việc thích ứng với điều kiện tự nhiên và quy luật sinh thái tự nhiên. - Điều kiện đất: Chủ yếu là điều kiện địa lý và thổ nhưỡng.

Sự sai khác giữa đá mẹ, địa hình, địa mạo, độ cao so với mặt nước biển, độ dốc và hướng dốc, sự bào mòn mặt đất và mức độ xói mòn. dẫn tới sự khác nhau về đất đai và khí hậu, từ đó ảnh hưởng đến sản xuất và phân bố ngành nông, lâm nghiệp, hình thành sự phân dị địa hình theo chiều thẳng đứng của nông nghiệp. Địa hình và độ dốc ảnh hưởng đến phương hướng sử dụng đất và xây dựng đồng ruộng để thuỷ lợi hoá và canh tác bằng máy móc, cũng ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp.[17] n 7 Đặc điểm của nhân tố điều kiện tự nhiên nói trên là có tính khu vực. Do vị trí địa lý của vùng quyết định sự sai khác về tình trạng nguồn nước, nhiệt độ, ánh sáng và các điều kiện tự nhiên khác của đất đai, ở một mức độ tương đối lớn, chúng quyết định khả năng sử dụng của đất đai.

Vị trí của đất đai và mức độ thuận lợi, khó khăn, quyết định công dụng tối ưu và hiệu quả sử dụng đất đai. Do vậy, trong quá trình thực tiễn nên sử dụng theo quy luật tự nhiên, phục tùng điều kiện tự nhiên, lợi dụng thế mạnh, tận dụng mặt có lợi để có thể đạt tới sử dụng đất với hiệu quả cao về kinh tế, xã hội và môi trường [7]. + Nhân tố kinh tế - xã hội Nhân tố xã hội chủ yếu là dân số và lực lượng lao động, nhu cầu của xã hội, thông tin, quản lý, chế độ xã hội, chính sách môi trường và chính sách đất đai, yêu cầu quốc phòng, sức sản xuất và trình độ phát triển của kinh tế hàng hoá, cơ cấu kinh tế và bố cục sản xuất, các điều kiện về công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, giao thông, vận tải, sự phát triển của khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý, sử dụng lao động, điều kiện và trang thiết bị vật chất cho công tác phát triển nguồn nhân lực, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhân tố kinh tế - xã hội thường có tác dụng quyết định đối với sử dụng đất đai.

Việc xác định phương hướng sử dụng đất được quyết định bởi yêu cầu của xã hội và một mục tiêu kinh tế nhất định. Những nhân tố về điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội kết hợp gây ảnh hưởng tổng hợp đến việc sử dụng đất đai. Do đó, cần phải dựa vào quy luật tự nhiên và quy luật kinh tế xã hội, nhằm vào các nhân tố xã hội và nhân tố tự nhiên của việc sử dụng đất để nghiên cứu và xử lý mối quan hệ giữa các nhân tố này. Căn cứ vào yêu cầu của thị trường và của xã hội, xác định mục đích sử dụng đất, kết hợp chặt chẽ yêu cầu của sử dụng với ưu thế tài nguyên của đất đai, để đạt tới cơ cấu tổng thể cao nhất, làm cho số đất hữu hạn này cho hiệu quả kinh tế - xã hội ngày càng cao và sử dụng được bền vững [13].

+ Nhân tố không gian Đất là nơi sản xuất của các ngành nông nghiệp, công nghiệp, khai khoáng để sản xuất ra sản phẩm. Đối với ngành phi sản xuất như đất xây dựng, nó cung cấp n 8 không gian mà không sản xuất ra sản phẩm cụ thể. Trên thực tế, dù cho đất được dùng cho sản xuất hoặc phi sản xuất, nó đều cung cấp khả năng phục vụ về không gian. Không gian, bao gồm cả vị trí và mặt bằng, đều là những nhu cầu không thể thiếu đối với ngành sản xuất vật chất và phi sản xuất, mọi hoạt động kinh tế và hoạt động xã hội đều cần đến.

Chính vì vậy, không gian cũng là một trong những nhân tố hạn chế đến sử dụng đất.