®¹i häc quèc gia hµ néi khoa luËt lª thÞ h»ng c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña chÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ trong nhµ n-íc ph¸p quyÒn luËn v¨n th¹c sÜ luËt häc Hµ néi - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ®¹i häc quèc gia hµ néi khoa luËt lª thÞ h»ng c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña chÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ trong nhµ n-íc ph¸p quyÒn Chuyªn ngµnh : Lý luËn vµ lÞch sö nhµ n-íc vµ ph¸p luËt M· sè : 60 38 01 luËn v¨n th¹c sÜ luËt häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: PGS.TS Bïi Xu©n §øc Hµ néi - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc Trang Trang b×a phô Lêi cam ®oan Môc lôc Më ®Çu 1 Ch-¬ng 1: nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ 7 c¸c thµnh viªn ChÝnh phñ 1. Kh¸i niÖm c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh 7 viªn chÝnh phñ 1. Kh¸i niÖm tr¸ch nhiÖm chÝnh phñ 7 1. Kh¸i niÖm c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh 16 viªn chÝnh phñ 1.
Néi dung c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn 20 chÝnh phñ 1. C¬ së tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 20 1. H×nh thøc tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 33 1. Tr×nh tù thñ tôc xö lý tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ ChÝnh phñ 38 vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 1.
Sù ph¸t triÓn c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh 43 viªn ChÝnh phñ theo c¸c HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1. C¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 43 theo HiÕn ph¸p n¨m 1946 1. C¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 48 theo HiÕn ph¸p n¨m 1959 1. C¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 51 theo HiÕn ph¸p n¨m 1980 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
C¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 56 theo HiÕn ph¸p n¨m 1992 (söa ®æi, bæ sung n¨m 2001) Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng vÒ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ Vµ c¸c 57 thµnh viªn ChÝnh phñ theo Ph¸p luËt hiÖn hµnh 2. Quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ 57 vµ c¸c thµnh viªn ChÝnh phñ 2. Tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ 60 2. Tr¸ch nhiÖm cña Thñ t-íng ChÝnh phñ 61 2.
Tr¸ch nhiÖm cña Phã Thñ t-íng 62 2. Tr¸ch nhiÖm cña Bé tr-ëng, Thñ tr-ëng c¬ quan ngang bé 62 2. Tr¸ch nhiÖm cña Thñ tr-ëng c¸c c¬ quan thuéc ChÝnh phñ 64 2. §¸nh gi¸ vÒ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh 65 viªn chÝnh phñ 2.
Ch-a lµm râ tr¸ch nhiÖm cña tËp thÓ chÝnh phñ tr-íc Quèc héi; 65 tr¸ch nhiÖm cña tõng thµnh viªn chÝnh phñ tr-íc Thñ t-íng 2. ThiÕu c¸c quy ®Þnh cña c¬ së quy tr¸ch nhiÖm ®èi víi ChÝnh 68 phñ vµ tõng thµnh viªn chÝnh phñ 2. Thñ tôc chÞu tr¸ch nhiÖm ®èi víi ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn 68 chÝnh phñ kh«ng ®¸p øng yªu cÇu 2. H×nh thøc tr¸ch nhiÖm ch-a quy ®Þnh cô thÓ 71 Ch-¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña 75 ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn CHÝnh phñ trong nhµ n-íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa viÖt nam 3.
Yªu cÇu Nhµ n-íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®èi 75 víi viÖc hoµn thiÖn c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 3. §Æc tr-ng cña Nhµ n-íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam 75 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Yªu cÇu Nhµ n-íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam víi 77 viÖc hoµn thiÖn c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 3. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña 80 ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ trong Nhµ n-íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam 3.
C¸ biÖt hãa tr¸ch nhiÖm cña tËp thÓ chÝnh phñ vµ tõng thµnh 80 viªn chÝnh phñ tr-íc Quèc héi vµ tr-íc Thñ t-íng ChÝnh phñ 3. Quy ®Þnh râ c¬ së tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh 86 viªn chÝnh phñ 3. Quy ®Þnh cô thÓ c¸c h×nh thøc tr¸ch nhiÖm ®èi víi ChÝnh phñ 88 vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ 3. Quy ®Þnh râ quy tr×nh xö lý tr¸ch nhiÖm ®èi víi tËp thÓ chÝnh 89 phñ vµ tõng thµnh viªn chÝnh phñ KÕt luËn 92 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 94 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Më ®Çu 1.
TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong c¬ cÊu tæ chøc quyÒn lùc, ChÝnh phñ lu«n ë vÞ trÝ trung t©m, ®-îc thµnh lËp ®Ó tæ chøc trªn thùc tÕ quyÒn lùc nhµ n-íc, tiÕn hµnh ho¹t ®éng qu¶n lý, ®iÒu hµnh vµ ®øng ®Çu hÖ thèng c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n-íc. Ho¹t ®éng cña ChÝnh phñ liªn quan ®Õn quyÒn vµ lîi Ých cña d©n, lµ cÇu nèi trùc tiÕp gi÷a §¶ng, Nhµ n-íc vµ c«ng d©n. Nh©n d©n ®¸nh gi¸ chÕ ®é, ®¸nh gi¸ Nhµ n-íc mét phÇn lín vµ trùc tiÕp th«ng qua ho¹t ®éng cña bé m¸y hµnh chÝnh mµ ®øng ®Çu lµ ChÝnh phñ. Thùc tÕ cho thÊy, nh÷ng lêi kªu gäi vÒ b¶n lÜnh chÝnh trÞ, vÒ tinh thÇn tËn tôy phôc vô nh©n d©n tuy rÊt quan träng nh-ng chóng ch-a bao giê thay thÕ mét c¬ chÕ chÞu tr¸ch nhiÖm vËn hµnh trªn thùc tÕ.
Do ®ã, Nhµ n-íc cÇn ph¶i quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ quy tr×nh xö lý tr¸ch nhiÖm ®èi víi c¸c c¬ quan nhµ n-íc vµ c¸c nh©n viªn lµm viÖc trong bé m¸y nhµ n-íc, träng t©m lµ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ. ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ mµ kh«ng ph¶i lµ mét chñ thÓ nµo kh¸c ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm chÝnh vÒ sù ph¸t triÓn hay tµn lôi cña quèc gia. Mét ChÝnh phñ ho¹t ®éng tèt ®-îc sù tÝn nhiÖm cña Quèc héi/ NghÞ viÖn vµ sù ñng hé cña nh©n d©n, ng-îc l¹i ChÝnh phñ ho¹t ®éng thiÕu tr¸ch nhiÖm hoÆc ph¹m sai lÇm g©y tæn h¹i ®Õn lîi Ých nh©n d©n, nh©n d©n sÏ thay thÕ b»ng mét ChÝnh phñ kh¸c. C¸c quy ®Þnh vÒ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm lµ chÊt liÖu g¾n kÕt vµ ®¶m b¶o qu¸ tr×nh ho¹t ®éng nhÞp nhµng, bÒn v÷ng cña c¸c bé phËn cÊu thµnh ChÝnh phñ vµ ho¹t ®éng cña ChÝnh phñ víi c¸c c¬ quan nhµ n-íc kh¸c.
Do tÇm quan träng cña viÖc kiÓm so¸t quyÒn lùc hµnh ph¸p ngay tõ nh÷ng n¨m ®Çu giµnh chÝnh quyÒn trong tæ chøc bé m¸y, Nhµ n-íc ®· quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ, c¸c thµnh viªn chÝnh phñ trong tr-êng hîp kh«ng ®¹t ®-îc sù tÝn nhiÖm cña NghÞ viÖn/ Quèc héi vµ nh©n d©n. HiÕn ph¸p n¨m 1946 quy ®Þnh, NghÞ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viÖn víi t- c¸ch lµ c¬ quan cã quyÒn lùc cao nhÊt cña n-íc ViÖt Nam d©n chñ céng hßa cã quyÒn bá phiÕu tÝn nhiÖm ®èi víi Néi c¸c, Bé tr-ëng, kiÓm so¸t ho¹t ®éng cña ChÝnh phñ. C¸c b¶n HiÕn ph¸p n¨m 1959, HiÕn ph¸p n¨m 1980, HiÕn ph¸p n¨m 1992 trªn c¬ së kÕ thõa c¸c quy ®Þnh cña HiÕn ph¸p n¨m 1946 ®· cã sù thay ®æi nhÊt ®Þnh víi môc ®Ých t¨ng c-êng c¬ chÕ kiÓm so¸t vµ xö lý tr¸ch nhiÖm ®èi víi tËp thÓ chÝnh phñ vµ tõng thµnh viªn chÝnh phñ nh»m ®¶m b¶o quyÒn lùc hµnh ph¸p ®-îc sö dông hîp ph¸p vµ cã hiÖu qu¶. §Æc biÖt, nh÷ng quy ®Þnh trong HiÕn ph¸p söa ®æi, bæ sung n¨m 2001 t¹o hµnh lang ph¸p lý ®Ó xö lý tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ nh»m h¹n chÕ nh÷ng rñi ro trong qu¸ tr×nh sö dông quyÒn lùc nhµ n-íc.
Tuy nhiªn, nh÷ng quy ®Þnh ®ã ch-a ®ång bé, cßn nhiÒu ®iÓm kh«ng phï hîp, thiÕu tÝnh thùc tÕ, nhÊt lµ thiÕu c¸c quy ®Þnh vÒ thñ tôc ph¸p lý lµm c¬ së ®Ó xö lý tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ. Cô thÓ, ChÝnh phñ, Thñ t-íng ChÝnh phñ chÞu tr¸ch nhiÖm tr-íc ai, nh- thÕ nµo, theo c¬ chÕ nµo, còng nh- tr×nh tù, thñ tôc xö lý ch-a ®-îc quy ®Þnh râ. Bªn c¹nh ®ã, tr¸ch nhiÖm cña Phã Thñ t-íng, c¸c Bé tr-ëng, Thñ tr-ëng c¬ quan ngang bé, Thñ tr-ëng c¸c c¬ quan thuéc ChÝnh phñ tr-íc Thñ t-íng ChÝnh phñ hiÖn nay vÉn ch-a ®-îc cô thÓ hãa, cã nhiÒu ®iÓm kh«ng phï hîp khiÕn viÖc ¸p dông khã kh¨n, nhiÒu khi kh«ng ®¶m b¶o xö lý ®óng ng-êi ®óng tr¸ch nhiÖm. HiÖn nay, n-íc ta ®ang trong qu¸ tr×nh x©y dùng Nhµ n-íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa cña d©n, do d©n vµ v× d©n víi ®ßi hái nghiªm kh¾c n©ng cao chÊt l-îng quy tr×nh xö lý tr¸ch nhiÖm ®èi víi tËp thÓ chÝnh phñ vµ c¸ nh©n tõng thµnh viªn chÝnh phñ ®¶m b¶o ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ ph¶i nghiªm chØnh chÊp hµnh ph¸p luËt, bÞ xö lý nghiªm kh¾c khi kh«ng sö dông quyÒn lùc nhµ n-íc ®óng môc ®Ých th× viÖc nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng gãp phÇn hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ lµ yªu cÇu tÊt yÕu.
ChÝnh phñ lµ mét chÕ ®Þnh quan träng trong hÖ thèng c¸c c¬ quan nhµ n-íc, ®· ®-îc c¸c nhµ khoa häc x· héi xem xÐt nghiªn cøu d-íi nhiÒu gãc ®é 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kh¸c nhau. Tuy nhiªn, viÖc nghiªn cøu c¬ së, h×nh thøc, tr×nh tù, thñ tôc còng nh- chÕ tµi tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ trong lÜnh vùc hµnh ph¸p cßn nhiÒu kho¶ng trèng ®ßi hái xem xÐt mét c¸ch s©u s¾c vµ cã hÖ thèng d-íi gãc ®é khoa häc LuËt HiÕn ph¸p. V× nh÷ng lý do trªn, viÖc nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng vÒ mÆt lý luËn còng nh- thùc tiÔn ®Ó ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ trong Nhµ n-íc ph¸p quyÒn ë n-íc ta hiÖn nay lµ vÊn ®Ò cÊp thiÕt. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Tr¸ch nhiÖm vµ c¬ chÕ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ ®-îc ®Ò cËp trong c¸c nghÞ quyÕt cña §¶ng vµ v¨n kiÖn cña Nhµ n-íc.
Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· cã mét sè ®Ò tµi khoa häc vµ s¸ch b¸o ë d¹ng chung nhÊt vÒ tr¸ch nhiÖm cña ChÝnh phñ vµ c¸c thµnh viªn chÝnh phñ ®-îc c«ng bè, tiªu biÓu nh- t¸c phÈm: "ChÝnh phñ trong c¬ chÕ qu¶n lý nhµ n-íc ViÖt Nam - qu¸ tr×nh x©y dùng, ph¸t triÓn vµ nh÷ng vÊn ®Ò cÇn tiÕp tôc ®æi míi"; "§æi míi, hoµn thiÖn bé m¸y nhµ n-íc trong giai ®o¹n hiÖn nay" cña PGS.Bïi Xu©n §øc; hay PGS.TS NguyÔn §¨ng Dung viÕt vÒ ®Ò tµi nµy th«ng qua hai t¸c phÈm: "Sù h¹n chÕ quyÒn lùc nhµ n-íc"; vµ "Nhµ n-íc vµ tr¸ch nhiÖm Nhµ n-íc"; bµi "Tr¸ch nhiÖm Nhµ n-íc" cña TS.