đặt vấn đề “đổi mới tư duy kinh tế” đã thực sự đánh dấu bước ngoặt căn bản trong nhận thức lý luận về cơ cấu ngành trong thời kỳ công nghiệp hoá, đó là: phải thực sự tập trung sức người, sức của TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 14 vào việc thực hiện cho được ba chương trình mục tiêu về lương thực – thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu, như vậy nhiệm vụ cụ thể của những năm trước mặt của chặng đường đầu tiên (1986-1990) được tập trung vào 3 chương trình kinh tế lớn: lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu. Còn công nghiệp nặng và kết cấu hạ tầng được hướng vào việc phục vụ các “chương trình kinh tế lớn”. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI cũng đánh dấu bước ngoặt quyết định trong sự chuyển đổi cơ chế nền kinh tế theo hướng chuyển sang nền kinh tế thị trường. Đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (1991) thì cơ cấu ngành kinh tế được xác định rõ hơn: phát triển nông – lâm – ngư gắn với công nghiệp chế biến, phát triển toàn diện kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ hàng đầu để ổn định kinh tế – xã hội.
Sang Đại hội lần thứ VIII, Phát triển toàn diện nông – lâm với công nghiệp chế biến nông –lâm – thuỷ sản và đổi mới cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Tốc độ tăng giá trị sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp bình quân hàng năm 4. Phát triển các ngành công nghiệp, chú trọng trước hết công nghiệp chế biến, công nghiệp hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu. Đại hội IX Đảng ta đã xác định: một cơ cấu kinh tế hợp lý mà “bộ xương của nó” là cơ cấu kinh tế công - nông nghiệp – dịch vụ gắn với phân công và hợp tác quốc tế sâu rộng.
Mục tiêu phấn đấu nước ta đến năm 2010 là tỷ trọng GDP của nông nghiệp 16 – 17%, công nghiệp 40 – 41%, dịch vụ 42 – 43%. Đến Đại hội X, và XI thì Đảng ta nhấn mạnh: Phát triển nông - lâm - ngư nghiệp toàn diện theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với giải quyết tốt vấn đề nông dân, nông thôn; Phát triển công nghiệp và xây dựng theo hướng hiện đại, tiếp tục tạo nền tảng cho một nước công nghiệp và nâng cao khả năng độc lập, tự chủ của nền kinh tế; Phát triển các ngành dịch vụ, nhất là dịch vụ tài chính, ngân hàng, thương mại, du lịch và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Như vậy, cùng với thời gian, nhận thức cơ cấu kinh tế ngành trong thời kỳ công nghiệp hoá ở nước ta đã có sự thay đổi to lớn và căn bản trong quá trình nhận thức lý TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cái trục xuyên suốt quá trình ấy lại là ở chỗ để hiểu nền kinh tế đất nước đang nằm ở đâu trong nấc thang phát triển kinh tế và những cái gì chi phối động thái của sự chuyển dịch cơ cấu ngành.
Ngày nay chúng ta đã hiểu rõ hơn những nhân tố ảnh hưởng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ khu vực nông nghiệp truyền thống sang khu vực công nghiệp hiện đại trong thời kỳ công nghiệp hóa. Ở nước ta hiện nay, Đảng ta đã xác định cần tập trung xây dựng một cơ cấu kinh tế hợp lý, mà "bộ xương" của nó là cơ cấu kinh tế công - nông nghiệp - dịch vụ gắn với phân công và hợp tác quốc tế sâu rộng, và khi hình thành cơ cấu kinh tế đó, sẽ cho phép nước ta kết thúc thời kỳ quá độ lên CNXH. Cơ cấu nói trên ở nước ta trong thời kỳ quá độ được thực hiện theo phương châm là: kết hợp công nghệ với nhiều trình độ, tranh thủ công nghệ mũi nhọn, tiên tiến vừa tận dụng được nguồn lao động dồi dào, vừa cho phép rút ngắn khoảng cách lạc hậu, vừa phù hợp với nguồn vốn có hạn ở nước ta; lấy quy mô vừa và nhỏ là chủ yếu, có tính đến quy mô lớn nhưng phải là quy mô hợp lý và có điều kiện; giữ được tốc độ phát triển hợp lý, tạo ra sự cân đối giữa các ngành, các lĩnh vực kinh tế và các vùng trong nền kinh tế … Đặc biệt Đại hội Đảng lần thứ X định hướng phát triển 6 ngành và lĩnh vực chủ yếu của quá trình này trong những năm tới: Một là, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân Chuyển dịch mạnh cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng tạo ra giá trị gia tăng ngày càng cao, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường; thực hiện cơ khí hóa, điện khí hóa, thủy lợi hóa, đưa nhanh tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ sinh học vào sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh, phù hợp đặc điểm từng vùng, từng địa phương. Thực hiện định hướng này trong những năm tới cần: -Tăng nhanh tỉ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ; giảm dần tỉ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 16 -Sớm khắc phục tình trạng manh mún về đất canh tác của các hộ dân, khuyến khích việc dồn điền, đổi thửa, cho thuê, góp vốn cổ phần bằng đất. -Phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao, vùng trồng trọt và chăn nuôi tập trung. -Phát triển các doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ gắn với hình thành các ngành nghề, làng nghề, hợp tác xã, trang trại, tạo ra những sản phẩm có thương hiệu thị trường và hiệu quả kinh tế cao. -Về lâm nghiệp, tiếp tục thực hiện chương trình bảo vệ và phát triển rừng theo hướng: -Đổi mới chính sách giao đất, giao rừng, bảo đảm cho người làm nghề rừng có cuộc sống ổn định và được cải thiện.
-Nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu về nguyên liệu gỗ cho chế độ hàng tiêu dùng và xuất khẩu. -Về ngư nghiệp, phát triển đồng bộ và có hiệu quả nuôi trồng, đánh bắt, chế biến và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Sản xuất giống tốt, xử lý môi trường, mở rộng thị trường, phát triển các Hiệp hội trong ngành thủy sản. -Về tác động của nhà nước đối với nông nghiệp, kinh tế nông thôn cần : -Tăng cường các hoạt động khuyến nông, khuyến công, khuyến lâm, khuyến ngư, công tác thú y, bảo vệ thực vật và các dịch vụ kỹ thuật khác ở nông thôn.
-Chuyển giao nhanh và ứng dụng khoa học và công nghệ, nhất là công nghệ sinh học vào sản xuất nông nghiệp; chú trọng các khâu giống, kỹ thuật canh tác và nuôi trồng, công nghệ sau thu hoạch và công nghệ chế biến. -Tăng đầu tư từ ngân sách và đa dạng hóa các nguồn vốn để phát triển mạnh kết cấu hạ tầng nông thôn. Về quy hoạch phát triển nông thôn: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 17 -Khẩn trương xây dựng các quy hoạch phát triển nông thôn, thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Xây dựng các làng, xã, ấp, bản có cuộc sống no đủ, văn minh, môi trường lành mạnh.
-Hình thành các khu dân cư đô thị hóa với kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội đồng bộ như thủy lợi, giao thông, điện, nước sạch, cụm công nghiệp, trường học, trạm y tế, bưu điện, chợ. -Phát huy dân chủ ở nông thôn đi đôi với xây dựng nếp sống văn hóa, nâng cao trình độ dân trí, bài trừ các tệ nạn xã hội, hủ tục, mê tín dị đoan, bảo đảm an ninh, trật tự an toàn xã hội. Về giải quyết lao động, việc làm ở nông thôn: -Chú trọng dạy nghề, giải quyết việc làm cho nông dân, trước hết ở các vùng sử dụng đất nông nghiệp để xây dựng cơ sở công nghiệp, dịch vụ, giao thông, các khu đô thị mới. -Chuyển dịch cơ cấu lao động ở nông thôn theo hướng giảm nhanh tỉ trọng lao động làm nông nghiệp, tăng tỉ trọng lao động làm công nghiệp và dịch vụ.
-Tạo điều kiện để lao động nông thôn có việc làm trong và ngoài khu vực nông thôn, kể cả nước ngoài. -Đầu tư mạnh hơn cho các chương trình xóa đói giảm nghèo, nhất là các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hai là, phát triển nhanh hơn công nghiệp và xây dựng, dịch vụ Khuyến khích phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghệ chế tác, công nghiệp phần mềm và công nghiệp bổ trợ có lợi thế cạnh tranh, tạo nhiều sản phẩm xuất khẩu và thu hút nhiều lao động; phát triển một số khu kinh tế mở và đặc khu kinh tế, nâng cao hiệu quả của các khu công nghiệp, khu chế xuất. Khuyến khích, tạo điều kiện để các thành phần kinh tế tham gia phát triển mạnh các ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu, sản xuất tư liệu sản TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 18 xuất quan trọng theo hướng hiện đại; ưu tiên thu hút đầu tư của các tập đoàn kinh tế lớn nước ngoài và các công ty lớn xuyên quốc gia.
Khẩn trương thu hút vốn trong nước và ngoài nước để đầu tư thực hiện một số dự án quan trọng về khai thác dầu khí, lọc dầu và hóa dầu, luyện kim, cơ khí chế tạo, hóa chất cơ bản, phân bón, vật liệu xây dựng. Có chính sách hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô. Thu hút những chuyên gia giỏi, cao cấp của nước ngoài và trong cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Trên cơ sở bổ sung và hoàn chỉnh quy hoạch, huy động các nguồn lực trong và ngoài nước để xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, nhất là sân bay quốc tế, cảng biển, đường cao tốc, đường ven biển, đường đông tây, mạng lưới cung cấp điện, hạ tầng kỹ thuật ở các đô thị lớn.
Phát triển năng lượng đi đôi với công nghệ tiết kiệm năng lượng. Tạo bước phát triển vượt bậc của ngành dịch vụ, nhất là những ngành có chất lượng cao, tiềm năng lớn và có sức cạnh tranh, đưa tốc độ tăng trưởng của ngành dịch vụ cao hơn tốc độ tăng GDP. Phát triển mạnh và nâng cao chất lượng một số ngành: vận tải, thương mại, du lịch, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, bưu chính viễn thông, tư vấn, … Ba là, phát triển kinh tế vùng Có cơ chế, chính sách phù hợp để các vùng trong cả nước cùng phát triển, đồng thời, tạo ra sự liên kết giữa các vùng và nội vùng.