Luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Cấn Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS,TS. Nguyễn Ngọc Hồi
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Sách chuyên khảo, tạp chí
• 1.2. Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện
• 1.3. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở một số địa phương và bài học rút ra cho huyện Thạch Thất
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng
• 2.1.1. Các phương pháp nghiên cứu sử dụng chung cho toàn bộ luận văn
• 2.1.2. Các phương pháp nghiên cứu điển hình của từng chương
• 2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 2.3. Các công cụ được sử dụng để nghiên cứu
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN THẠCH THẤT, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Những thuận lợi và khó khăn ảnh hưởng tới quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
• 3.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội hiện nay
• 3.2.1. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các ngành trong nông nghiệp của huyện Thạch Thất
• 3.2.2. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nội bộ ngành trong nông nghiệp của huyện Thạch Thất
• 3.2.3. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo vùng lãnh thổ ở huyện Thạch Thất
• 3.3. Đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội giai đoạn 2010 – 2015
• 3.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.2. Những tồn tại, yếu kém
• 4. Chương 4: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN THẠCH THẤT, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Một số quan điểm cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
• 4.1.1. Bối cảnh mới
• 4.1.2. Một số quan điểm cơ bản
• 4.2. Một số giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội thời gian tới
• 4.2.1. Đẩy mạnh việc thực hiện dồn điền, đổi thửa; xây dựng quy hoạch, bố trí lại các ngành sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa ở huyện Thạch Thất
• 4.2.2. Xây dựng và phát triển cơ sở vật chất, kỹ thuật và kết cấu hạ tầng phục vụ nông nghiệp theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở huyện Thạch Thất
• 4.2.3. Đẩy mạnh công tác khuyến nông, đào tạo nghề, tích cực ứng dụng khoa học công nghệ, sử dụng rộng rãi giống cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao
• 4.2.4. Khuyến khích các thành phần kinh tế, các chủ thể kinh tế tham gia vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp của huyện Thạch Thất
• 4.2.5. Đẩy mạnh tìm kiếm thị trường tiêu thụ nông sản hàng hóa cho nông dân
• 4.2.6. Tăng cường liên kết 4 nhà (Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà nông) trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện Thạch Thất
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thất

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế bền vững. Huyện Thạch Thất, nằm ở phía Tây thủ đô Hà Nội, có tiềm năng lớn về nông nghiệp với diện tích đất tự nhiên lên tới 18.459,05 ha. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại đây không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Theo nghiên cứu của Cấn Thị Thùy Linh (2015), huyện đã có những bước tiến trong việc áp dụng công nghệ mới và phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại.

1.1. Tình hình thực trạng nông nghiệp huyện Thạch Thất

Nông nghiệp huyện Thạch Thất hiện nay chủ yếu tập trung vào trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, năng suất và chất lượng sản phẩm vẫn còn thấp so với các huyện khác trong thành phố. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất là cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế.

1.2. Vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống người dân. Việc chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Mặc dù huyện Thạch Thất đã có những bước tiến trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như thiếu vốn đầu tư, cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ, và nhận thức của người dân về chuyển đổi sản xuất còn hạn chế là những rào cản lớn. Theo báo cáo của UBND huyện, việc thiếu chính sách hỗ trợ và khuyến khích từ chính quyền cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này.

2.1. Thiếu vốn đầu tư cho nông nghiệp

Nhiều hộ nông dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay để đầu tư vào sản xuất. Điều này dẫn đến việc không thể áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Cơ sở hạ tầng chưa phát triển

Hệ thống giao thông, thủy lợi và các cơ sở hạ tầng khác chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại. Việc này gây khó khăn trong việc vận chuyển nông sản và tiếp cận thị trường tiêu thụ.

III. Phương pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, huyện Thạch Thất cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc xây dựng quy hoạch sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, phát triển cơ sở hạ tầng và khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ là những giải pháp quan trọng. Theo Cấn Thị Thùy Linh (2015), việc liên kết giữa các nhà nông, nhà khoa học và doanh nghiệp sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp trong phát triển nông nghiệp.

3.1. Xây dựng quy hoạch sản xuất nông nghiệp

Quy hoạch sản xuất nông nghiệp cần được xây dựng dựa trên tiềm năng và lợi thế của từng vùng. Việc này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.2. Khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Huyện cần có chính sách hỗ trợ cho các hộ nông dân trong việc tiếp cận công nghệ và đào tạo nghề.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất đã đạt được một số thành tựu nhất định. Năng suất cây trồng và vật nuôi đã tăng lên, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện và phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững. Theo báo cáo của UBND huyện, việc phát triển các mô hình kinh tế trang trại và gia trại đã mang lại hiệu quả kinh tế cao.

4.1. Kết quả đạt được trong chuyển dịch cơ cấu

Năng suất sản xuất nông nghiệp đã tăng lên đáng kể, với nhiều mô hình sản xuất mới được áp dụng. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của huyện.

4.2. Những tồn tại và hạn chế

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này.

V. Kết luận và tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thất là một quá trình cần thiết và cấp bách. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, huyện cần có những chính sách đồng bộ và hiệu quả. Tương lai của nông nghiệp huyện Thạch Thất phụ thuộc vào khả năng áp dụng công nghệ mới, phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất hàng hóa.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Huyện cần xác định rõ các mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

5.2. Vai trò của chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Cần có các chương trình hỗ trợ cụ thể cho nông dân trong việc tiếp cận vốn và công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tối ưu hóa nguồn lực địa phương, nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn và hoàn thành 19 tiêu chí trong Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Tại thủ đô Hà Nội, huyện Thạch Thất sở hữu tổng diện tích đất tự nhiên là 18.459,05 ha với vị trí địa lý thuận lợi ở phía Tây, giàu tiềm năng phát triển nông nghiệp sinh thái và hàng hóa tập trung. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2010 - 2015, tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp của huyện còn ở mức khiêm tốn so với tiềm năng, tiến trình chuyển dịch cơ cấu ngành còn chậm và bộc lộ nhiều điểm nghẽn về quy mô sản xuất manh mún.

Nghiên cứu của tác giả Cấn Thị Thùy Linh dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hồi tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung giải quyết câu hỏi cốt lõi: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thất diễn ra như thế nào, đâu là những rào cản nội tại và cần những giải pháp đột phá nào cho giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận kinh tế chính trị về cơ cấu kinh tế nông nghiệp cấp huyện, đánh giá toàn diện bức tranh chuyển dịch giữa các ngành trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp trong khung thời gian 2010 - 2015, từ đó đề xuất định hướng chiến lược đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện rõ nét qua việc cung cấp luận cứ khoa học để nâng cao giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác, chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp và thúc đẩy tái cơ cấu kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, trong đó phân công lao động xã hội được xác định là tiền đề trực tiếp hình thành và biến đổi cơ cấu kinh tế. Cơ cấu kinh tế được tiếp cận dưới góc độ là tổng thể các mối quan hệ tỷ lệ về chất lượng và số lượng tương đối ổn định giữa các yếu tố cấu thành trong hệ thống tái sản xuất xã hội. Ba khái niệm nền tảng bao gồm: cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp (mối quan hệ tỷ lệ giữa trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp), cơ cấu vùng lãnh thổ nông nghiệp (sự bố trí chuyên môn hóa sản xuất gắn với lợi thế sinh thái và thị trường), và cơ cấu thành phần kinh tế nông thôn (kinh tế hộ, kinh tế hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp).

Bên cạnh đó, nghiên cứu kết hợp lý thuyết công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn và lý thuyết phát triển nông nghiệp hàng hóa trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp cấp huyện mang tính khách quan và tính lịch sử cụ thể, chịu sự chi phối chặt chẽ từ 3 nhóm nhân tố chính: nhóm nhân tố tự nhiên (đất đai, thổ nhưỡng, nguồn nước), nhóm nhân tố kinh tế - xã hội (khoa học công nghệ, thị trường tiêu thụ, cơ chế chính sách quản lý của Nhà nước), và nhóm nhân tố hội nhập quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp phương pháp trừu tượng hóa khoa học – phương pháp nghiên cứu đặc thù của khoa học Kinh tế chính trị. Việc sử dụng trừu tượng hóa khoa học giúp loại bỏ các hiện tượng ngẫu nhiên, tách biệt các yếu tố bản chất để nhận diện quy luật vận động nội tại của cơ cấu nông nghiệp Thạch Thất. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp logic và phương pháp lịch sử để đặt tiến trình chuyển dịch trong dòng chảy phát triển kinh tế - xã hội cụ thể của thành phố Hà Nội sau khi mở rộng địa giới hành chính.

Về nguồn dữ liệu và thiết kế mẫu: Tác giả thực hiện thu thập dữ liệu thứ cấp toàn diện từ toàn bộ 23 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Thạch Thất trong suốt chuỗi thời gian 5 năm (giai đoạn 2010 - 2015). Nguồn số liệu chính thống được trích xuất từ Niên giám thống kê huyện Thạch Thất, báo cáo tổng kết của Ủy ban nhân dân huyện, Phòng Kinh tế, Cục Thống kê thành phố Hà Nội và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện phương pháp nghiên cứu điển hình so sánh với 3 huyện đối trọng gồm Mỹ Đức, Sóc Sơn và Thanh Oai. Việc lựa chọn phương pháp phân tích định lượng thống kê trên phần mềm bảng tính chuyên dụng kết hợp định tính được luận giải là công cụ tối ưu để lượng hóa chính xác tỷ trọng biến động về giá trị sản xuất, cơ cấu lao động và cơ cấu diện tích đất canh tác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Thạch Thất giai đoạn 2010 - 2015 đã bước đầu có sự dịch chuyển theo hướng tích cực, giảm dần tỷ trọng trồng trọt truyền thống có năng suất thấp và tăng dần tỷ trọng ngành chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản có giá trị gia tăng cao. Tỷ trọng ngành chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp từng bước được cải thiện, đóng góp đáng kể vào tổng giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản của toàn huyện.

Thứ hai, công tác dồn điền đổi thửa và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi bước đầu hình thành các vùng chuyên canh hàng hóa quy mô vừa và nhỏ. So sánh với các bài học thực tiễn lân cận, trong khi huyện Thanh Oai hoàn thành dồn điền đổi thửa trên 8.000 ha (giảm từ 7 - 15 thửa xuống còn 1 - 2 thửa mỗi hộ, chuyển đổi 1.118 ha đất lúa sang mô hình thủy sản và cây ăn quả đạt giá trị 300 triệu đến 1 tỷ đồng mỗi ha hàng năm) và huyện Sóc Sơn dồn điền trên 11.000 ha, huyện Thạch Thất cũng đã triển khai dồn đổi ruộng đất tại các xã điểm, mở ra không gian đưa cơ giới hóa và giống mới vào đồng ruộng.

Thứ ba, chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp diễn ra nhưng chưa đồng bộ với chuyển dịch cơ cấu giá trị sản xuất. Mặc dù huyện có quy mô dân số trên 200.000 người với lực lượng lao động dồi dào, tỷ lệ lao động trong khu vực thuần nông vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi năng suất lao động nông nghiệp chưa có sự bứt phá tương xứng. Tỷ lệ cơ giới hóa và hàm lượng công nghệ sinh học trong các nông hộ còn ở mức khiêm tốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành tựu đạt được bắt nguồn từ sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng bộ, Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất trong việc cụ thể hóa Chương trình số 02 của Thành ủy Hà Nội về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch còn chậm do tập quán canh tác nhỏ lẻ kéo dài, tâm lý e ngại rủi ro của nông dân khi chuyển đổi mô hình canh tác, và nguồn lực vốn đầu tư công cho hạ tầng thủy lợi nội đồng còn hạn chế.

So sánh với mô hình huyện Mỹ Đức – nơi đầu tư 235,5 tỷ đồng cho hạ tầng thủy lợi, nâng hệ số gieo trồng từ 2,2 lần lên 2,8 lần, hỗ trợ 2,6 tỷ đồng nguồn giống chất lượng cao giúp 20/23 Hợp tác xã hoạt động có lãi và giá trị canh tác đạt 59 triệu đồng mỗi ha hàng năm (tăng 18%) – có thể thấy Thạch Thất còn thiếu các gói kích cầu đủ mạnh cho các chuỗi liên kết 4 nhà gồm Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà nông.

Về phương thức trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu chuyển dịch của luận văn được mô hình hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cơ cấu hình tròn (Pie chart) thể hiện sự thay đổi tỷ trọng giá trị giữa trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản các năm 2010 và 2015. Bên cạnh đó, bảng phân tích ma trận đa tiêu chí đối chiếu diện tích canh tác, năng suất bình quân và thu nhập trên 1 ha đất nông nghiệp giữa các tiểu vùng trung du, đồng bằng và bán sơn địa của huyện giúp làm nổi bật trực quan các nút thắt về phân bổ nguồn lực.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng và dự báo bối cảnh phát triển của thủ đô, luận văn đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thất đến năm 2020:

• Đẩy mạnh dồn điền đổi thửa và quy hoạch không gian nông nghiệp hàng hóa: Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất phối hợp cùng Ủy ban nhân dân 23 xã, thị trấn tập trung xử lý dứt điểm các vướng mắc ruộng đất, phấn đấu giảm bình quân số thửa xuống còn 1 đến 2 thửa mỗi hộ trên 100% diện tích đất canh tác. Mục tiêu hoàn thiện quy hoạch các vùng chuyên canh rau an toàn, vùng trồng hoa cây cảnh và khu chăn nuôi gia súc tập trung xa khu dân cư trước năm 2020.
• Hiện đại hóa kết cấu hạ tầng kỹ thuật và thủy lợi nội đồng: Phòng Kinh tế huyện chủ trì lập kế hoạch phân bổ vốn đầu tư công nhằm kiên cố hóa trên 85% hệ thống kênh mương tưới tiêu và đường giao thông nội đồng theo tiêu chuẩn nông thôn mới. Timeline triển khai đồng bộ theo từng quý giai đoạn 2016 - 2020 để phục vụ cơ giới hóa khâu làm đất, gieo cấy và thu hoạch.
• Tăng cường khuyến nông, ứng dụng công nghệ cao và đào tạo nghề: Trạm Khuyến nông huyện liên kết với các viện nghiên cứu nông nghiệp chuyển giao giống lúa chất lượng cao, giống bò thịt lai Sind và lợn hướng nạc, đặt target nâng tỷ lệ sử dụng giống năng suất cao lên trên 70% tổng diện tích canh tác. Tổ chức từ 20 đến 30 lớp tập huấn kỹ thuật hàng năm cho hơn 1.500 lượt nông dân.
• Phát triển thị trường tiêu thụ và hoàn thiện liên kết 4 nhà: Ủy ban nhân dân huyện đóng vai trò cầu nối thể chế, ban hành chính sách ưu đãi mặt bằng và thuế nhằm thu hút 5 đến 10 doanh nghiệp đầu tư chế biến nông sản, xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm sạch phân phối trực tiếp cho hệ thống siêu thị nội thành Hà Nội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý Nhà nước: Các cơ quan ban ngành như Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất, Phòng Kinh tế, Phòng Thống kê và Ủy ban nhân dân cấp xã có thể sử dụng luận văn làm tài liệu căn cứ để xây dựng quy hoạch kinh tế - xã hội và đánh giá tiến độ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn 18.459,05 ha của địa phương.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu: Những người công tác trong ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn tìm thấy ở công trình này khung lý luận Mác - Lênin mẫu mực, phương pháp trừu tượng hóa khoa học chuẩn xác và bộ số liệu chuỗi 5 năm đáng tin cậy.
• Ban quản trị các Hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn về cách thức tổ chức lại sản xuất sau dồn điền đổi thửa, kinh nghiệm chuyển đổi diện tích cấy lúa năng suất thấp sang mô hình trang trại kết hợp đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
• Các doanh nghiệp và nhà đầu tư nông nghiệp: Doanh nghiệp thương mại và chế biến thực phẩm có thể phân tích bức tranh vùng nguyên liệu, quy mô chăn nuôi tại Thạch Thất để xây dựng dự án liên kết bao tiêu nông sản an toàn cho thị trường thủ đô.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Thạch Thất giai đoạn 2010 - 2015 là gì? Mục tiêu cốt lõi là chuyển đổi nền nông nghiệp tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa tập trung, giảm tỷ trọng trồng trọt lúa năng suất thấp, nâng cao tỷ trọng ngành chăn nuôi và thủy sản. Quá trình này nhằm gia tăng giá trị thu nhập trên 1 ha canh tác và hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới trên toàn bộ 18.459,05 ha đất tự nhiên của huyện.

Công tác dồn điền đổi thửa đóng vai trò như thế nào đối với nông nghiệp Thạch Thất? Dồn điền đổi thửa là giải pháp mang tính đột phá nhằm khắc phục tình trạng ruộng đất manh mún. Kinh nghiệm thực tế từ huyện Thanh Oai dồn đổi hơn 8.000 ha và Sóc Sơn trên 11.000 ha chứng minh việc giảm số thửa xuống 1 đến 2 thửa mỗi hộ là tiền đề bắt buộc để đưa máy móc cơ giới hóa vào đồng ruộng, nâng cao năng suất canh tác.

Những rào cản lớn nhất ảnh hưởng đến tốc độ chuyển dịch cơ cấu ngành tại địa phương là gì? Rào cản lớn nhất gồm tập quán canh tác truyền thống phân tán, tỷ lệ lao động thủ công còn chiếm tỷ trọng cao trong dân số hơn 200.000 người, nguồn vốn đầu tư hạ tầng thủy lợi chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và chuỗi liên kết 4 nhà giữa doanh nghiệp với nông dân chưa đủ bền chặt.

Huyện Thạch Thất có thể rút ra bài học kinh nghiệm gì từ mô hình huyện Mỹ Đức? Thạch Thất có thể học tập Mỹ Đức bài học dành ngân sách 2,6 tỷ đồng hỗ trợ giống mới, chuyển đổi 1.636 ha đất lúa kém hiệu quả sang mô hình kinh tế trang trại cho thu nhập trên 100 triệu đồng mỗi ha, kết hợp củng cố 20/23 Hợp tác xã hoạt động có lãi để dẫn dắt kinh tế hộ phát triển.

Đâu là định hướng then chốt để nâng cao giá trị nông sản Thạch Thất đến năm 2020? Định hướng then chốt là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, đưa diện tích gieo trồng giống lúa chất lượng cao đạt trên 70%, phát triển các vùng rau an toàn ven sông và xây dựng từ 5 đến 10 chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản ổn định với các kênh phân phối nội đô Hà Nội.

Kết luận

• Luận văn đã luận giải sâu sắc tính tất yếu khách quan của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Thạch Thất theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Công trình phản ánh trung thực bức tranh thực trạng giai đoạn 2010 - 2015 trên địa bàn 18.459,05 ha với những chuyển biến tích cực trong việc giảm tỷ trọng trồng trọt và tăng dần tỷ trọng chăn nuôi, thủy sản.
• Đề tài chỉ rõ công tác dồn điền đổi thửa và hoàn thiện chuỗi liên kết 4 nhà là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.
• Hệ thống giải pháp đề xuất mang tính đồng bộ và khả thi cao, đóng góp cơ sở khoa học vững chắc cho công tác điều hành phát triển kinh tế - xã hội của chính quyền địa phương.
• Lộ trình thực thi các nhóm chính sách đến năm 2020 đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của Ủy ban nhân dân huyện, các Hợp tác xã và cộng đồng doanh nghiệp nhằm đưa nông nghiệp Thạch Thất bứt phá bền vững.

Quý độc giả, cán bộ nghiên cứu và nhà quản lý quan tâm có thể khai thác toàn văn luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị của tác giả Cấn Thị Thùy Linh tại hệ thống thư viện Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội để phục vụ công tác nghiên cứu chuyên sâu và hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng. Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện. Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.

Chƣơng 4: Một số quan điểm cơ bản và giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng là một vấn đề đã đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu từ trƣớc đến nay. Tuy nhiên, vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội lại chƣa có ai nghiên cứu.

Nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, một mặt, học viên muốn khẳng định vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở nơi đây; mặt khác, mong muốn đóng góp phần cùng các cơ quan chức năng khai thác tốt hơn tiềm năng, thế mạnh nông nghiệp của Huyện trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Có thể kể ra một số công trình liên quan đến đề tài luận văn mà học viên đƣợc biết: 1. Sách chuyên khảo, tạp chí  Sách chuyên khảo - Đinh Phi Hổ (2003), Kinh tế nông nghiệp - lý thuyết và thực tiễn, Nxb Thống kê, Hà Nội. Trong cuốn sách này, tác giả trình bày các vấn đề lý luận cơ bản về kinh tế nói chung, kinh tế nông nghiệp nói riêng và thực tiễn kinh tế nông nghiệp ở một số địa phƣơng.

Tuy nhiên về cơ cấu kinh tế, cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp thì tác giả chƣa đề cập đến. - Nguyễn Xuân Kiên – Ninh Văn Hiệp (2004), Hỏi đáp chuyển dịch cơ cấu kinh tế, Nxb Thanh Niên, Hà Nội. Cuốn sách tập hợp những lý luận cơ 4 bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế để hệ thống hóa thành câu hỏi và trả lời các nội dung về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trong đó có nêu lên nội dung chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nội bộ ngành nông nghiệp (theo nghĩa rộng và hẹp). - Giáo trình Kinh tế nông nghiệp (2004), Đại học kinh tế quốc dân, Nxb Thống kê, Hà Nội; Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin (2006), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Các cuốn sách này đều chỉ ra các cơ sở lý luận về cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cũng nhƣ đặc trƣng, vai trò, sự cần thiết của chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp. Đây là những tài liệu quan trọng mà học viên có thể nghiên cứu để viết phần cơ sở lý luận trong luận văn. - Chu Tiến Quang (2005), Huy động và sử dụng các nguồn lực trong phát triển kinh tế nông thôn - thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Trong cuốn này, tác giả đã chỉ ra việc huy động các nguồn lực để phát triển kinh tế nông thôn và sử dụng các nguồn lực đó nhƣ thế nào cho có hiệu quả, nhƣng chƣa đề cập một ngành kinh tế cụ thể nào nhƣ Kinh tế công nghiệp, Kinh tế nông nghiệp, Dịch vụ, v.

- Bùi Tất Thắng (2006), Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội. Trong cuốn sách này, tác giả khái quát những vấn đề lý luận cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở Việt Nam; những nhân tố (trong nƣớc và quốc tế) ảnh hƣởng đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong thời kỳ CNH, HĐH ở Việt Nam, trong đó nhấn mạnh đến nhân tố khoa học – công nghệ, xem đó là giải pháp có tính đột phá để đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở Việt Nam. Tác giả cũng đánh giá khái quát quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế Việt Nam từ 1986 đến trƣớc Đại hội X của Đảng; trong đó, đề cập cả quá trình chuyển dịch cơ cấu giữa các ngành và trong nội bộ từng ngành (công nghiệp, nông nghiệp). Điều đáng chú ý là các đề xuất của tác giả về giải pháp thúc đẩy 5 chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở Việt Nam trong thời gian tới tƣơng đối đồng bộ, từ việc đổi mới tƣ duy về mô hình kinh tế, đến ban hành chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng các quy hoạch, kế hoạch phát triển các ngành, các vùng kinh tế, công tác đào tạo nguồn nhân lực, giải pháp huy động vốn, giải pháp thị trƣờng, v.

- Lê Mạnh Hùng – Nguyễn Sinh Cúc (2008), Thực trạng CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, Nxb Thống kê, Hà Nội. Các tác giả của cuốn sách này đã chỉ ra thực trạng của việc tiến hành CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam, thành tựu và hạn chế của quá trình đó. Mặc dù nội dung các sách dẫn ra ở trên không đề cập trực tiếp đến vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Thạch Thất, nhƣng là những tài liệu tham khảo quan trọng để học viên có thể viết khung lý thuyết của luận văn.  Tạp chí Liên quan đến vấn đề nghiên cứu của luận văn, trên các tạp chí thời gian qua, có nhiều bài báo đề cập đến.

Tiêu biểu là: - Nguyễn Thị Song An (1997), Tổng quan về quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn Việt Nam, Tạp chí phát triển kinh tế, Số 5. Bài viết cung cấp các số liệu cụ thể về quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn ở nƣớc ta, những thành tựu và hạn chế trong quá trình chuyển dịch. Bên cạnh đó, tác giả bài báo cũng chỉ ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam và một số địa phƣơng cụ thể. - Nguyễn Văn Tiêm (2002), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp cần thực hiện ngay từ hộ gia đình nông dân, Tạp chí Nông thôn mới, Số 2.

Bài viết chỉ ra một trong các giải pháp để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là phải thực hiện ngay từ hộ gia đình nông dân. 6 - Nguyễn Sinh Cúc (2004), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn sau 2 năm thực hiện Nghị quyết TW5, Con số và sự kiện, Số 6. Tác giả phân tích kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam sau 2 năm thực hiện Nghị quyết TW5, chỉ ra những vƣớng mắc và đề xuất một số giải pháp để đƣa Nghị quyết vào cuộc sống. - Nguyễn Xuân Dũng (2007), Về giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hiện nay, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 04/07/2007.

Bài viết phân tích và khẳng định một số giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nƣớc ta giai đoạn trƣớc đó, đến nay vẫn còn đúng, nhƣng trong bối cảnh mới, thì cần có những giải pháp mới thích hợp để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nƣớc ta nói chung. - Trần Anh Phƣơng (2009), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế - thực trạng và những vấn đề đặt ra, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 08/01/2009. Tác giả tập trung phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng CNH, HĐH của cả nƣớc, bao gồm cả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp; chỉ ra những khó khăn trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của nƣớc ta khi đã là thành viên của Tổ chức Thƣơng mại thế giới (WTO), trong đó tác giả đã chỉ ra những bất cập về công tác quy hoạch, về cơ sở vật chất, về vốn, về trình độ của nguồn nhân lực, về cả nhận thức của các chủ thể kinh tế, v. - Nguyễn Văn Giàu (2015), CNH, HĐH nông nghiê ̣p , nông thôn và những vấ n đề đặt ra trong giai đoạn hiê ̣n nay, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 29/06/2015.

Bài viết chỉ ra rằng: Các vấn đề về nông nghi ệp, nông thôn và nâng cao đời sống nông dân luôn chiếm vị trí quan trọng trong các chƣơng trình nghị sự của Đảng và Nhà nƣớc ta. CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ngày càng đƣợc nhận thức sâu sắc hơn và Đảng ta đã đề ra những chủ trƣơng, định hƣớng cũng nhƣ ban hành hệ thống chính sách kịp thời, phù hợp từng giai đoạn phát triển của đất nƣớc. Một trong những nội dung quan trọng của 7 quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đƣợc tác giả chỉ ra là chủ động đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hƣớng hiệu quả, bền vững. Luận án, luận văn Vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp cũng là chủ đề đƣợc nhiều nghiên cứu sinh và học viên cao học quan tâm nghiên cứu và lựa chọn làm đề tài luận án, luận văn, nhƣ: - Vũ Ngọc Kỳ (1996), “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Yên Bái trong quá trình CNH, HĐH”, Luận án Tiến sỹ kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Luận án phân tích và làm rõ thực trạng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Yên Bái, đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm từng bƣớc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Tỉnh theo hƣớng CNH, HĐH. - Nguyễn Đăng Bằng (2001), “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Bắc Trung Bộ theo hướng CNH, HĐH ”, Luận án Tiến sỹ kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án đã phân tích cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp thúc đẩy chuyển dịch kinh tế nông thôn vùng Bắc Trung Bộ theo hƣớng CNH, HĐH trong những năm đầu thế kỷ XXI. - Nguyễn Xuân Trƣờng (2004), “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Ba Vì tỉnh Hà Tây theo hướng CNH, HĐH”, Luận văn Thạc sỹ Kinh tế chính trị, Trung tâm đào tạo, bồi dƣỡng giảng viên lý luận chính trị; Ngô Thái Hà (2006), “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ngoại thành theo hướng đô thị hóa ở huyện Từ Liêm”, Luận văn Thạc sỹ Kinh tế chính trị, Trung tâm đào tạo, bồi dƣỡng giảng viên lý luận chính trị.