Giải pháp phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, nhằm nâng cao đời sống và kinh tế.

• Tác giả: Trần Dũng
• Người hướng dẫn: GS. Đỗ Kim Chung
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC ĐỒ THỊ
• 5. DANH MỤC HỘP
• 6. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 7. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 8. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 8.1. Mục tiêu chung
• 8.2. Mục tiêu cụ thể
• 9. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9.1. Đối tượng nghiên cứu
• 9.2. Phạm vi nghiên cứu
• 10. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN
• 11. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO
• 11.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO
• 11.1.1. Một số khái niệm
• 11.1.2. Vai trò của giải pháp hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất chè
• 11.1.3. Đặc điểm phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo
• 11.1.4. Nội dung hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất chè
• 11.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới hỗ trợ phát triển sản xuất chè cho người nghèo
• 11.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÈ
• 11.2.1. Tình hình hỗ trợ phát triển sản xuất và tiêu thụ chè tại Thái Nguyên
• 11.2.2. Hỗ trợ phát triển sản xuất chè tại Mộc Châu, Sơn La
• 11.2.3. Bài học về hỗ trợ phát triển sản xuất chè tại huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 12. PHẦN 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 12.1. ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 12.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 12.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 12.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của huyện
• 12.2. CHỌN ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 12.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 12.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 12.2.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 12.2.4. Hệ thống chỉ tiêu phân tích
• 13. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 13.1. THỰC TRẠNG HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO HUYỆN TÂN SƠN
• 13.1.1. Hỗ trợ các yếu tố đầu vào phục vụ phát triển sản xuất chè
• 13.1.1.1. Đào tạo, tập huấn chuyển giao khoa học cho hộ nghèo trồng chè
• 13.1.1.2. Hình thành các tổ hợp tác, giao thương cho hộ nghèo trồng chè
• 13.1.1.3. Hỗ trợ tiêu thụ chè
• 13.1.1.4. Kết quả hỗ trợ phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo
• 13.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO HUYỆN TÂN SƠN, TỈNH PHÚ THỌ
• 13.2.1. Chính sách hỗ trợ hộ nghèo
• 13.2.2. Nguồn lực địa phương
• 13.2.3. Đặc điểm của hộ nghèo
• 14. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHÈ CHO HỘ NGHÈO HUYỆN TÂN SƠN TỈNH PHÚ THỌ
• 14.1. Định hướng phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 14.2. Đổi mới hỗ trợ các yếu tố đầu vào phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo tại huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 14.2.1. Đổi mới tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật
• 14.2.2. Đổi mới hỗ trợ hình thành nhóm sản xuất
• 14.2.3. Đổi mới hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm
• 14.2.4. Đổi mới công tác quy hoạch vùng phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo
• 15. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn

Huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, nổi bật với tiềm năng phát triển sản xuất chè. Với diện tích chè lớn và khí hậu thuận lợi, nơi đây có thể trở thành vùng sản xuất chè hàng hóa chất lượng cao. Tuy nhiên, hộ nghèo tại huyện vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn lực và kỹ thuật sản xuất. Việc phát triển sản xuất chè không chỉ giúp cải thiện đời sống của hộ nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đặc điểm sản xuất chè tại huyện Tân Sơn

Huyện Tân Sơn có diện tích chè lên tới 3.000 ha, với nhiều giống chè chất lượng cao như LDP1, LDP2. Đặc điểm khí hậu và thổ nhưỡng nơi đây rất phù hợp cho việc trồng chè, tạo điều kiện cho sản xuất chè phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của chè trong phát triển kinh tế hộ nghèo

Sản xuất chè không chỉ mang lại thu nhập cho hộ nghèo mà còn tạo ra việc làm cho nhiều lao động địa phương. Chè trở thành sản phẩm chủ lực giúp cải thiện đời sống và giảm tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Tân Sơn.

II. Thách thức trong phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hộ nghèo huyện Tân Sơn vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển sản xuất chè. Các vấn đề như thiếu vốn, kỹ thuật sản xuất chưa được cập nhật, và khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu nguồn lực và vốn đầu tư

Nhiều hộ nghèo không có đủ vốn để đầu tư vào sản xuất chè, dẫn đến việc không thể mở rộng diện tích trồng chè hoặc cải thiện chất lượng sản phẩm.

2.2. Kỹ thuật sản xuất chưa được cập nhật

Hầu hết hộ nghèo chưa được tiếp cận với các kỹ thuật sản xuất hiện đại, dẫn đến năng suất và chất lượng chè không cao. Việc thiếu thông tin và đào tạo là một trong những nguyên nhân chính.

III. Giải pháp hỗ trợ phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo

Để phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo, cần có các giải pháp hỗ trợ đồng bộ từ chính quyền và các tổ chức xã hội. Những giải pháp này bao gồm hỗ trợ vốn, kỹ thuật, và tiêu thụ sản phẩm.

3.1. Hỗ trợ vốn và đầu tư cơ sở hạ tầng

Cần có các chương trình hỗ trợ vốn cho hộ nghèo để họ có thể đầu tư vào sản xuất chè. Đồng thời, đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông cũng rất quan trọng để thuận lợi cho việc vận chuyển sản phẩm.

3.2. Đào tạo và chuyển giao kỹ thuật

Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật trồng và chế biến chè cho hộ nghèo. Việc này giúp họ nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng thu nhập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc hỗ trợ phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều hộ nghèo đã thoát nghèo nhờ vào sản xuất chè, và sản phẩm chè của họ ngày càng được thị trường ưa chuộng.

4.1. Kết quả từ các mô hình sản xuất chè

Các mô hình sản xuất chè tại huyện Tân Sơn đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Nhiều hộ đã tăng thu nhập từ 30-50% nhờ vào việc áp dụng các kỹ thuật mới và tham gia vào các tổ hợp tác.

4.2. Tác động đến đời sống hộ nghèo

Việc phát triển sản xuất chè không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho hộ nghèo. Họ có thể đầu tư vào giáo dục và y tế cho gia đình.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho sản xuất chè

Phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn là một hướng đi đúng đắn. Cần tiếp tục duy trì và mở rộng các chương trình hỗ trợ để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành chè.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần có các chính sách dài hạn để phát triển sản xuất chè bền vững, bao gồm bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết

Khuyến khích các hộ nghèo tham gia vào các tổ hợp tác sản xuất chè để tăng cường sức mạnh và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Tân Sơn là địa bàn miền núi đặc biệt khó khăn nằm ở phía Tây Nam tỉnh Phú Thọ, với 14 trên tổng số 17 xã thuộc diện thụ hưởng chính sách hỗ trợ vùng sâu, vùng xa. Vào thời điểm năm 2008, tỷ lệ hộ nghèo của toàn huyện ở mức đáng báo động là 52,42%, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 95% tổng số hộ nghèo. Đứng trước bài toán an sinh xã hội và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, cây chè đã được xác định là cây công nghiệp dài ngày chủ lực mang sứ mệnh xóa đói giảm nghèo bền vững. Huyện sở hữu diện tích chè xấp xỉ 3.000 ha, đứng vị trí thứ hai toàn tỉnh Phú Thọ chỉ sau huyện Đoan Hùng, trong đó diện tích chè cho thu hoạch kinh doanh đạt gần 2.700 ha với sản lượng búp tươi hàng năm đạt xấp xỉ 26,5 ngàn tấn, năng suất bình quân tiệm cận 10 tấn/ha.

Mặc dù có tiềm năng tự nhiên vượt trội với các tiểu vùng khí hậu núi cao phù hợp sản xuất chè đặc sản, năng lực sản xuất của người dân địa phương – đặc biệt là các hộ nghèo – vẫn gặp nhiều rào cản về vốn đầu tư, trình độ thâm canh và tiếp cận thị trường tiêu thụ. Đề tài luận văn thạc sĩ "Giải pháp phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ" do tác giả Trần Dũng thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Đỗ Kim Chung tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá toàn diện thực trạng các chính sách hỗ trợ sản xuất chè giai đoạn 2015 - 2017, nhận diện điểm nghẽn và đề xuất hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng cao đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi các chương trình hỗ trợ đã đóng góp trực tiếp làm giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện năm 2016 xuống 12,7% so với năm 2015, và năm 2017 tiếp tục giảm 15,6% so với năm 2016, tạo sinh kế vững chắc cho hàng nghìn hộ đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa và lý thuyết phân phối công bằng xã hội của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới cùng các nhà kinh tế học phát triển. Bản chất của phát triển sản xuất nông nghiệp trong kinh tế thị trường được tiếp cận theo hai chiều: phát triển theo chiều rộng thông qua mở rộng diện tích, tăng sản lượng vật chất và phát triển theo chiều sâu thông qua thâm canh tăng năng suất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và bảo vệ tài nguyên môi trường.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên hàm sản xuất nông nghiệp cổ điển có dạng tổng quát:

$$Q = f(X_1, X_2, X_3, ..., X_n)$$

Trong đó, tổng sản lượng chè ($Q$) là hàm số phụ thuộc vào các biến số đầu vào ($X_i$) gồm: diện tích đất canh tác, vốn đầu tư vật tư (giống mới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật), lực lượng lao động nông hộ, trình độ tiếp thu khoa học kỹ thuật và năng lực liên kết chuỗi giá trị.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm then chốt:

• Hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều khu vực nông thôn giai đoạn 2016 - 2020 (thu nhập bình quân đầu người dưới 700.000 đồng/tháng);
• Hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp;
• Chuỗi giá trị ngành hàng chè búp tươi;
• Hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới gắn với bao tiêu sản phẩm.

Hộ nghèo vùng cao thường rơi vào vòng luẩn quẩn đói nghèo do thiếu tư liệu sản xuất và vốn tích lũy, vì vậy sự can thiệp và trợ lực từ chính sách công đóng vai trò đòn bẩy tái sản xuất mở rộng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập bài bản:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2010 - 2017 của Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Tân Sơn cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan như Quyết định 755/QĐ-TTg, Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP và Quyết định 102/2009/QĐ-TTg.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa thông qua phương pháp chọn mẫu điều tra ngẫu nhiên có phân lớp với tổng quy mô mẫu là 150 hộ nghèo trồng chè tại 3 xã đại diện cho các tiểu vùng sinh thái của huyện: xã Thu Cúc (60 hộ), xã Thu Ngạc (50 hộ) và xã Đồng Sơn (40 hộ).

Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân lớp nhằm đảm bảo tính đại diện cao nhất cho toàn bộ 14 xã vùng sâu của huyện, phản ánh chính xác đặc điểm canh tác trên các địa hình đồi dốc khác nhau và tập quán của các nhóm đồng bào dân tộc Mường, Dao. Phương pháp phân tích dữ liệu chủ đạo gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh kinh tế (hạch toán chi phí - doanh thu, so sánh ngày công lao động), phương pháp chuyên gia và phân tích ma trận điểm mạnh - điểm yếu trong thực thi chính sách hỗ trợ công.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cây chè mang lại hiệu quả kinh tế và độ ổn định thu nhập vượt trội so với tất cả các loại cây trồng truyền thống khác trên đất đồi dốc. Kết quả điều tra thực tế chứng minh rằng giá trị thu nhập tạo ra từ một ngày công lao động trồng chè cao gấp 2,6 lần so với cấy lúa nương, gấp 4,6 lần so với trồng sắn và gấp 4,0 lần so với trồng lạc. Nhờ đặc tính thu hoạch liên tục từ 8 đến 9 lứa hái mỗi năm, cây chè bảo đảm dòng tiền sinh hoạt thường xuyên cho các hộ nghèo, giúp hạn chế tình trạng đứt bữa giáp hạt.

Thứ hai, công tác chuyển đổi cơ cấu giống chè đạt bước tiến mạnh mẽ. Tỷ lệ cơ cấu các giống chè mới có năng suất và chất lượng cao như LDP1, LDP2, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên và PH1 đã chiếm trên 71% tổng diện tích trồng chè toàn huyện. Sự chuyển đổi này đã thay thế cơ bản các nương chè trung du già cỗi, nâng cao mật độ búp và độ dày của lá, tạo tiền đề nâng cao năng suất sinh khối búp tươi.

Thứ ba, các gói hỗ trợ công theo chính sách của Nhà nước đã tác động trực tiếp làm suy giảm tỷ lệ nghèo đa chiều. Nhờ được cấp phát giống chè mới, hỗ trợ phân bón trả chậm và hướng dẫn kỹ thuật canh tác, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện năm 2016 đã giảm 12,7% so với năm 2015, và năm 2017 tiếp tục giảm 15,6% so với năm 2016. Hàng trăm hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại Thu Cúc, Thu Ngạc đã tự lực vươn lên thoát nghèo bền vững.

Thứ tư, chuỗi giá trị chè Tân Sơn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Mặc dù địa bàn có 3 cơ sở chè quốc doanh quy mô lớn quản lý trên 1.100 ha (gồm các xí nghiệp Minh Đài, Tân Phú, Phú Long thuộc Công ty liên doanh chè Phú Đa), công nghệ chế biến tại địa phương chủ yếu tập trung vào dòng chè đen thô và một phần chè xanh cấp thấp, thiếu vắng cơ sở chế biến chè cao cấp. Bên cạnh đó, thiệt hại do sâu bệnh hại hàng năm vẫn làm hao hụt từ 15% đến 30% sản lượng; tình trạng hỗ trợ giống nhưng thiếu đất sản xuất hoặc phân bón bị vón cục vẫn xảy ra cục bộ.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giữa tiềm năng sản xuất và giá trị thu nhập thực tế của hộ nghèo xuất phát từ nhiều nguyên nhân nội tại. Địa hình huyện chia cắt mạnh với độ dốc trên 30 độ tại vùng núi thấp khiến chi phí vận chuyển vật tư tăng cao. Thêm vào đó, nguồn ngân sách địa phương hạn hẹp khiến mức đầu tư hạ tầng giao thông nội đồng và thủy lợi tưới tiêu chưa đáp ứng yêu cầu thâm canh. Tập quán canh tác quảng canh cũ của một bộ phận người dân tộc thiểu số cũng gây trở ngại lớn cho việc tuân thủ quy trình an toàn sinh học.

Khi so sánh với mô hình hỗ trợ phát triển chè tại tỉnh Thái Nguyên (vùng sản xuất trên 18.600 ha, sản lượng trên 125.000 tấn búp tươi, giá trị bình quân trên 70 triệu đồng/ha/năm với 46 cơ sở VietGAP) và cao nguyên Mộc Châu tỉnh Sơn La (với 1.822 ha gắn kết du lịch sinh thái và nhà máy chế biến chè Ô long xuất khẩu), huyện Tân Sơn đang bỏ lỡ phân khúc giá trị gia tăng cao. Các giống đặc sản như Phúc Vân Tiên, Bát Tiên tại Tân Sơn nếu được đầu tư công nghệ chế biến thành chè Ô long, chè túi nhúng hoặc chè xanh cao cấp sẽ cho giá trị thương phẩm cao gấp 5 đến 7 lần so với chế biến chè đen truyền thống. Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa qua bảng cân đối chi phí - lợi nhuận nông hộ và biểu đồ phân bổ sản lượng chế biến nhằm minh chứng tính cấp thiết của việc chuyển dịch cơ cấu sản phẩm đầu ra.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách hỗ trợ đất sản xuất và đồng bộ hóa vật tư đầu vào. Ủy ban nhân dân huyện Tân Sơn và Phòng Tài nguyên và Môi trường cần tiến hành rà soát, thu hồi quỹ đất lâm nghiệp sử dụng kém hiệu quả để giao tối thiểu 0,3 đến 0,5 ha đất sản xuất cho 100% hộ nghèo thiếu đất trước năm 2020. Song song đó, cung ứng 100% giống chè cành chất lượng cao (LDP1, Kim Tuyên) kèm gói hỗ trợ định mức phân bón cân đối theo khuyến cáo khoa học (80kg N, 40kg P2O5, 30kg K2O trên 1 ha đạt năng suất 2 tấn búp khô).

Thứ hai, đổi mới phương thức tập huấn và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật. Trạm Khuyến nông huyện phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức các lớp đào tạo theo phương pháp thực hành trực tiếp tại đồng ruộng định kỳ 2 lần mỗi năm. Mục tiêu đặt ra là 100% hộ nghèo nắm vững quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM và tiêu chuẩn VietGAP, giúp cắt giảm tỷ lệ thất thoát do sâu bệnh hại từ mức 15 - 30% hiện nay xuống dưới 8% vào năm 2020.

Thứ ba, phát triển các hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới và chuỗi liên kết bao tiêu. Ủy ban nhân dân các xã Thu Cúc, Thu Ngạc, Đồng Sơn đứng ra thành lập ít nhất 3 hợp tác xã chuyên ngành sản xuất chè an toàn, đóng vai trò cầu nối ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm dài hạn với 3 xí nghiệp chè quốc doanh và các công ty chế biến tư nhân, xóa bỏ tình trạng thương lái ép giá thu mua búp tươi.

Thứ tư, quy hoạch vùng chè an toàn gắn với công nghiệp chế biến sâu và quảng bá du lịch. Ủy ban nhân dân huyện Tân Sơn phối hợp cùng Sở Công Thương tỉnh Phú Thọ xây dựng đề án bảo hộ nhãn hiệu chè đặc sản Tân Sơn, hỗ trợ lãi suất tín dụng ưu đãi theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP cho các cơ sở đầu tư máy sấy bơm nhiệt hiện đại; đồng thời quy hoạch các vùng chè đẹp tại xã Minh Đài, Long Cốc kết hợp tour du lịch sinh thái Vườn Quốc gia Xuân Sơn nhằm gia tăng thu nhập dịch vụ cho nông hộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh. Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn sắc bén để các nhà quản lý xây dựng kế hoạch phân bổ ngân sách giảm nghèo đa chiều, tối ưu hóa các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn tiếp theo cho các địa bàn miền núi khó khăn.

Nhóm 2: Ban quản trị các hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, kinh doanh chè. Tài liệu mang lại góc nhìn chi tiết về cấu trúc vùng nguyên liệu nông hộ, từ đó giúp doanh nghiệp thiết kế hợp đồng liên kết sản xuất bao tiêu bền vững và chuyển đổi dây chuyền công nghệ sang phân khúc chè xanh, chè Ô long cao cấp.

Nhóm 3: Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn. Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp chọn mẫu điều tra phân lớp, ứng dụng hàm sản xuất trong kinh tế nông hộ và kỹ thuật phân tích hiệu quả kinh tế cây công nghiệp dài ngày.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ và ban quản lý dự án sinh kế quốc tế. Công trình cung cấp bức tranh thực tế về đặc điểm sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số vùng trung du phía Bắc, làm cơ sở thiết kế các dự án tài chính vi mô và hỗ trợ thích ứng biến đổi khí hậu trên đất dốc.

Câu hỏi thường gặp

Cây chè có ưu thế kinh tế nổi bật nào so với các cây trồng khác tại huyện Tân Sơn? Cây chè thích nghi tối ưu với thổ nhưỡng đất dốc, chống xói mòn và cho thu hoạch từ 8 đến 9 lứa mỗi năm. Về mặt hiệu quả kinh tế, một ngày công lao động trồng chè mang lại thu nhập tương đương 2,6 ngày công làm lúa, 4,6 ngày công trồng sắn và 4,0 ngày công trồng lạc, tạo nguồn thu tiền mặt đều đặn cho nông hộ.

Quy mô khảo sát 150 hộ tại 3 xã có bảo đảm tính đại diện khoa học cho toàn huyện? Quy mô mẫu 150 hộ được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên phân lớp tại 3 xã Thu Cúc (60 hộ), Thu Ngạc (50 hộ) và Đồng Sơn (40 hộ). Đây là 3 xã trọng điểm có diện tích chè lớn nhất và tập trung đông hộ nghèo, đại diện đầy đủ cho các tiểu vùng địa hình và tập quán của đồng bào dân tộc toàn huyện Tân Sơn.

Yếu tố đầu vào nào giữ vai trò then chốt nhất trong nâng cao năng suất chè búp? Giống cây trồng giữ vai trò tiên quyết số một trong quá trình canh tác. Việc đưa các giống chè cành mới có năng suất cao như LDP1, LDP2, Kim Tuyên chiếm tỷ lệ trên 71% diện tích đã tạo bước ngoặt tăng sản lượng, giúp cây sinh trưởng mạnh, búp mập và chống chịu sâu bệnh tốt hơn hẳn giống chè cũ.

Vì sao giá trị kinh tế thu được từ cây chè tại Tân Sơn vẫn chưa tương xứng với tiềm năng? Nguyên nhân chủ yếu do khâu chế biến sâu còn hạn chế, chủ yếu sản xuất chè đen thô giá trị thấp. Các giống đặc sản chưa được chế biến thành chè Ô long hay chè xanh cao cấp, trong khi đó sâu bệnh hại vẫn làm thất thoát 15% đến 30% sản lượng và liên kết hợp tác xã còn rời rạc.

Kinh nghiệm phát triển chè từ Thái Nguyên và Mộc Châu có thể áp dụng ra sao tại Tân Sơn? Tân Sơn có thể học tập mô hình hỗ trợ ứng dụng máy móc hiện đại như máy sấy bơm nhiệt, đẩy mạnh cấp chứng nhận an toàn VietGAP cho trên 80% diện tích, đồng thời kết hợp quảng bá thương hiệu chè gắn liền với phát triển du lịch trải nghiệm đồi chè sinh thái để gia tăng thu nhập cho người dân.

Kết luận

• Cây chè khẳng định vai trò là cây kinh tế mũi nhọn xóa đói giảm nghèo bền vững tại huyện Tân Sơn với quy mô canh tác xấp xỉ 3.000 ha và năng suất bình quân tiệm cận 10 tấn/ha.
• Hiệu quả kinh tế của sản xuất chè vượt trội so với cây lương thực và hoa màu truyền thống, đóng góp quyết định vào việc kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện từ 12,7% đến 15,6% mỗi năm giai đoạn 2015 - 2017.
• Luận văn nhận diện toàn diện các rào cản cốt lõi về chất lượng vật tư đầu vào, phương pháp tập huấn khuyến nông, liên kết hợp tác xã và năng lực chế biến sâu các sản phẩm chè chất lượng cao.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về giao đất sản xuất, chuẩn hóa giống mới, quản lý dịch hại IPM và quy hoạch chuỗi giá trị gắn với du lịch sinh thái mở ra lộ trình phát triển rõ ràng đến năm 2020.
• Các cấp chính quyền địa phương, doanh nghiệp chế biến và cộng đồng nông hộ cần nhanh chóng phối hợp hành động để đưa ngành chè Tân Sơn trở thành biểu tượng kinh tế nông nghiệp hàng hóa phát triển bền vững vùng Tây Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN DŨNG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO HUYỆN TÂN SƠN TỈNH PHÚ THỌ Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 8620115 Người hướng dẫn khoa học: GS. Đỗ Kim Chung NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm… Tác giả luận văn Trần Dũng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS-TS Đỗ Kim Chung đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn kinh tế nông nghiệp và chính sách, Khoa kinh tế và phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, UBND huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, Phòng Nông nghiệp, Phòng lao động, Chi cục thống kê, Phòng kinh tế hạ tầng huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ và UBND các xã trên địa bàn huyện đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành Luận văn.

Hà Nội, ngày… tháng… năm… Tác giả luận văn Trần Dũng ii MỤC LỤC HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM. 1 LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

vi Chữ viết tắt. vi Nghĩa tiếng Việt. vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC ĐỒ THỊ.

ix DANH MỤC HỘP. x TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO.

Một số khái niệm. Vai trò của giải pháp hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất chè. Đặc điểm phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo. Nội dung hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất chè.

Các yếu tố ảnh hưởng tới hỗ trợ phát triển sản xuất chè cho người nghèo. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÈ. Tình hình hỗ trợ phát triển sản xuất và tiêu thụ chè tại Thái Nguyên. Hỗ trợ phát triển sản xuất chè tại Mộc Châu, Sơn La.

Bài học về hỗ trợ phát triển sản xuất chè tại huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ 31 PHẦN 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU. Đặc điểm điều kiện tự nhiên.

Đặc điểm kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của huyện. CHỌN ĐIỂM NGHIÊN CỨU. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Hệ thống chỉ tiêu phân tích. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

THỰC TRẠNG HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO HUYỆN TÂN SƠN 47 4. Hỗ trợ các yếu tố đầu vào phục vụ phát triển sản xuất chè. Đào tạo, tập huấn chuyển giao khoa học cho hộ nghèo trồng chè. Hình thành các tổ hợp tác, giao thương cho hộ nghèo trồng chè.

Hỗ trợ tiêu thụ chè. Kết quả hỗ trợ phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ CHO HỘ NGHÈO HUYỆN TÂN SƠN, TỈNH PHÚ THỌ 74 4. Chính sách hỗ trợ hộ nghèo.

Nguồn lực địa phương. Đặc điểm của hộ nghèo. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHÈ CHO HỘ NGHÈO HUYỆN TÂN SƠN TỈNH PHÚ THỌ 82 iv 4. Định hướng phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ 82 4.

Đổi mới hỗ trợ các yếu tố đầu vào phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo tại huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ 85 4. Đổi mới tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật. Đổi mới hỗ trợ hình thành nhóm sản xuất. Đổi mới hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm.

Đổi mới công tác quy hoạch vùng phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 98 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu tiếng Việt:.

100 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt DTTS Dân tộc thiểu số TBKT Tiến bộ kỹ thuật KH và CN khoa học và công nghệ CNNT Công nghệ thông tin HTX Hợp tác xã VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm BVTV Bảo vệ thực vật KHKT Khoa học kỹ thuật TNHH Trách nhiệm hữu hạn DN Doanh nghiệp UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Các loại đất huyện Tân Sơn. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp giai đoạn 2010 - 2015.3 Giá trị tăng thêm trên địa bàn huyện Tân Sơn. Số hộ nghèo của huyện Tân Sơn – của 3 xã đưa ra nghiên cứu.

Mô tả nội dung điều tra. Số mẫu tương ứng với các nội dung điều tra. Số hộ trồng chè được điều tra. Hỗ trợ đất sản xuất cho hộ nghèo phát triển sản xuất chè trên địa bàn huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017 48 Bảng 4.

Đánh giá của các hộ nghèo trồng chè về việc hỗ trợ đất sản xuất để phát triển sản xuất chè 49 Bảng 4. Đánh giá của Phòng Tài Nguyên Môi trường Huyện, Ủy ban nhân dân Huyện, UBND 3 xã về việc hỗ trợ đất sản xuất cho hộ nghèo để phát triển sản xuất chè 50 Bảng 4. Số lượng cây chè đã hỗ trợ cho hộ nghèo trồng chè huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017 52 Bảng 4. Thống kê giống chè đã hỗ trợ cho hộ nghèo trồng chè huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017 54 Bảng 4.

Số lượng phân bón đã hỗ trợ cho hộ nghèo trồng chè huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017 55 Bảng 4. Số lượng thuốc BVTV đã hỗ trợ cho hộ nghèo trồng chè huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017 56 Bảng 4. Đánh giá của các hộ nghèo về việc hỗ trợ giống, phân bón, thuốc BVTV để phát triển sản xuất chè 58 Bảng 4. Đánh giá của Trạm Khuyến nông Huyện, Trạm bảo vệ thực vật Huyện, Ủy ban nhân dân Huyện, UBND 3 xã về việc hỗ trợ giống, phân bón, thuốc BVTV cho hộ nghèo để phát triển sản xuất chè 59 Bảng 4.

Kết quả tập huấn kỹ thuật sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017 62 vii Bảng 4. Kết quả tập huấn kỹ thuật sản xuất chè cho các hộ nghèo tại điểm điều tra 62 Bảng 4. Đánh giá hiệu quả công tác tập huấn, chuyển gia KHKT cho hộ nghèo để phát triển sản xuất chè 63 Bảng 4. Mức hỗ trợ bình quân 1 ha cho phát triển sản xuất cây chè của hộ nghèo giai đoạn 2015-2017 68 Bảng 4.

Số hộ nghèo của huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017. Diện tích trồng chè của hộ nghèo đã được hỗ trợ. Sản lượng chè của các hộ nghèo huyện Tân Sơn giai đoạn 2015-2017. Đánh giá của các hộ điều tra về hiệu quả kinh tế của sản xuất chè so với cây trồng khác 73 Bảng 4.

Nguồn vốn đầu tư vào kết cấu hạ tầng trồng chè huyện Tân Sơn. Thông tin chung về các hộ gia đình đã điều tra. Chỉ tiêu phát triển diện tích chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn giai đoạn 2018 - 2020 84 Bảng 4. Chỉ tiêu phát trển chè của huyện Tân Sơn đến năm 2020.

85 viii DANH MỤC ĐỒ THỊ Biểu đồ 3. Bản đồ huyện Tân Sơn. 33 ix DANH MỤC HỘP Hộp 4. Ý kiến đánh giá về tập huấn kỹ thuật sản xuất chè của cán bộ khuyến nông huyện Tân Sơn 63 Hộp 4.

Ý kiến đánh giá của chủ nhiệm HTX chè Tân Sơn về vai trò HTX. Ý kiến đánh giá của hộ trồng chè về hiệu quả trồng chè so với các cây hoa màu khác 67 Hộp 4. Ý kiến đánh giá của hộ trồng chè về hiệu quả cây chè so với các cây trồng khác 70 Hộp 4. Ý kiến đánh giá của hộ trồng chè về hiệu quả trồng chè so với cấy lúa.74 x TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Dũng Tên luận văn: Giải pháp phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 8620115 Cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo của huyện Tân Sơn tỉnh Phú Thọ, đánh giá các mặt đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của các biện pháp hỗ trợ để từ đó đề xuất giải pháp có tính ứng dụng cao cho việc phát triển sản xuất chè cho hộ nghèo huyện Tân Sơn tỉnh Phú Thọ. Phương pháp nghiên cứu Trên cơ sở lựa chọn địa bàn nghiên cứu là các xã trồng chè của Huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu: phương pháp thu thập số liệu, phương pháp xử lý và phân tích số liệu. Số liệu sơ cấp được tác giả thu thập bằng cách Chọn mẫu điều tra ngẫu nhiên có phân lớp theo từng đối tượng điều tra. 3 xã chọn làm điểm nghiên cứu là từ các vùng trong huyện, đó là xã Thu Cúc, Thu Ngạc và Đồng Sơn thuộc xã có nhiều hộ nghèo trồng chè có quy mô diện tích chè lớn.

Tổng số hộ được chọn là 15 hộ, trong đó tương ứng với số lượng hộ nghèo từng xã, chọn điều tra xã Thu Cúc 60 hộ, xã Thu Ngạc 50 hộ, xã Đồng Sơn 40 hộ. Số mẫu được đảm bảo tính đại diện cho toàn vùng, được suy rộng được cho cả huyện.