chương 1 Chƣơng 2. Xây dựngchuyên đề dạy học môn Công nghệ lớp 12 THPT 2. Đặc điểm nội dung môn Công nghệ lớp 12 2. Xây dựng chuyên đề dạy học 2.
Một số chuyên đề dạy học môn Công nghệ lớp 12 Kết luận chương 2 Chƣơng 3. Thực nghiệm sƣ phạm 3. Mục đích thực nghiệm 3. Nhiệm vụ thực nghiệm 3.
Đối tượng thực nghiệm 3. Điều kiện thực nghiệm 3. Tổ chức thực nghiệm 3. Kết quả thực nghiệm Kết luận chương 3 6 GV: Phùng Thị Thu HiềnTHPT Nguyễn Du - Nam Trực - Nam Định skkn Sáng kiến kinh nghiệm dự thi cấp Tỉnh - năm 2015 PHẦN II.
NỘI DUNG Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. XU HƯỚNG ĐỔI MỚI DẠY HỌC HIỆN NAY. Hiện nay, phát triển năng lực sáng tạo ở thế hệ trẻ đang trở thành một vấn đề được quan tâm.
Một trong những nguyên nhân của sự quan tâm đó là quy mô của của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đòi hỏi mỗi người phải có kỹ năng biết nhìn thấy, biết đặt ra và biết giải quyết những vấn đề đặt ra trong sản xuất, nghiên cứu khoa học và trong đời sống xã hội v.v…Đó là một trong những điều kiện căn bản để tăng năng suất lao động, hợp lý hóa và cải tiến trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống sản xuất và xã hội ở nước ta. Sự gia tăng như thác lũ của lượng thông tin, phải hiểu thông tin và xử lý thông tin một cách sáng tạo. Qua nghiên cứu thực tiễn dạy học ở trường THPT thấy rằng: Phương pháp thuyết trình, thông báo tri thức của giáo viên vẫn là phương pháp dạy học được sử dụng quá nhiều, dẫn đến tình trạng hạn chế hoạt động tích cực của học sinh; Việc sử dụng phối hợp các PPDH cũng như sử dụng các PPDH phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo còn ở mức độ hạn chế; Việc gắn nội dung dạy học với các tình huống thực tiễn chưa được chú trọng; Dạy học thí nghiệm, thực hành, dạy học thông qua các hoạt động thực tiễn ít được thực hiện; Việc sử dụng phương tiện dạy học mới, công nghệ thông tin chỉ bước đầu thực hiện ở một số trường; Việc rèn luyện khả năng vận dụng tri thức liên môn để giải quyết các chủ đề phức hợp gắn với thực tiễn chưa được chú ý đúng mức. Thực trạng trên đây dẫn đến hệ quả là thế hệ trẻ được đào tạo trong trường phổ thông mang tính thụ động cao, hạn chế khả năng sáng tạo và năng lực vận dụng tri thức đã học để giải quyết các tình huống thực tiễn cuộc sống.
Điều đó đặt nhiệm vụ cho ngành giáo dục và đào tạo phải giáo dục thế hệ trẻ trở thành những người lao động tích cực chủ động và sáng tạo, luôn có những sáng kiến mới và có tinh thần tự giác cao. Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học. Định hướng quan trọng trong đổi mới PPDH là phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của người học. Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách PPDH ở nhà trường phổ thông.
7 GV: Phùng Thị Thu HiềnTHPT Nguyễn Du - Nam Trực - Nam Định skkn Sáng kiến kinh nghiệm dự thi cấp Tỉnh - năm 2015 Khoa học và công nghệ ngày càng phát triển nên các thiết bị kỹ thuật ngày càng hiện đại, vòng đời công nghệ ngày càng rút ngắn, các phương pháp công nghệ luôn được đổi mới,… điều đó làm cho nội dung dạy học môn Công nghệ sẽ nhanh chóng lạc hậu, nếu như không biết lựa chọn, bổ sung cập nhật và xây dựng hợp lý. Mục tiêu dạy học môn Công nghệ thay đổi, làm cho các phương pháp dạy học Công nghệ phổ thông truyền thống tỏ ra bất cập. Nếu như trước đây, khi dạy về một loại máy móc hay thiết bị kỹ thuật, giáo viên có thể chỉ sử dụng phương pháp thuyết trình, trực quan để truyền đạt kiến thức lý thuyết, sử dụng các phương pháp dạy học thực hành để rèn luyện kỹ năng thực hành; học sinh chỉ có thể ghi nhớ rồi tái hiện,… thì ngày nay điều đó là không thể được. Bởi lẽ không thể ghi nhớ và tái hiện lượng thông tin khổng lồ và luôn biến động.
Mặt khác, nếu chỉ ghi nhớ rồi tái hiện thì sản phẩm của giáo dục sẽ là những con người chỉ biết vâng lệnh, thừa hành,… không có tư duy sáng tạo. Chính vì vậy, phải đổi mới phương pháp dạy học nói chung và dạy học Công nghệ phổ thông nói riêng, nhằm khắc phục những bất cập nêu trên. Trong việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, điều quan trọng nhất là làm thế nào để học sinh động não, để nâng cao chất lượng hoạt động trí tuệ, làm phát triển trí thông minh, trí sáng tạo của học sinh. Việc đổi mới dạy học theo xu hướng nhằm đào tạo con người phát triển toàn diện mà cụ thể là hình thành và phát triển tính tích cực chủ động, độc lập, sáng tạo, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn.Vì nhờ đó mà họ có thể tiếp tục tự học, tự nâng cao trình độ và hoàn thiện tri thức của mình, nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của cuộc sống.
Để đạt được những mục tiêu trên, theo xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS vận dụng được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.
Phải phát huy tính tích cực, tự 8 GV: Phùng Thị Thu HiềnTHPT Nguyễn Du - Nam Trực - Nam Định skkn Sáng kiến kinh nghiệm dự thi cấp Tỉnh - năm 2015 giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin…), trên cơ sở đó trau dồi các sản phẩm linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy. Có thể lựa chọn một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện. Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”. Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chức tổ chức dạy học.
Tùy theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ở ngoài lớp,… Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành để đảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, nâng cao hứng thú cho người học.Cần sử dụng đủ và hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã quy định. Có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm nếu xét thấy cần thiết với nội dung học và phù hợp với đối tượng học sinh. Tích cực vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC.
Các phương pháp dạy học truyền thống luôn là những phương pháp quan trọng trong dạy học. Đổi mới không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp truyền thống mà cần bắt đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng. *Cải tiến các phƣơng pháp dạy học truyền thống. Trước hết người giáo viên cần nắm vững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật của chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, chẳng hạn như kỹ thuật mở bài, kỹ thuật trình bày, giải thích trong khi thuyết trình, kỹ thuật đặt các câu hỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyện tập.
Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là những phương pháp và kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh. *Kết hợp đa dạng các phƣơng pháp dạy học. Việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học trong toàn bộ quá trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và 9 GV: Phùng Thị Thu HiềnTHPT Nguyễn Du - Nam Trực - Nam Định skkn Sáng kiến kinh nghiệm dự thi cấp Tỉnh - năm 2015 nâng cao chất lượng dạy học. Dạy học toàn lớp, dạy học nhóm, nhóm đôi và dạy học cá thể là những hình thức xã hội của dạy học cần kết hợp với nhau, mỗi một hình thức có những chức năng riêng.
Tình trạng độc tôn của dạy học toàn lớp và sự lạm dụng phương pháp thuyết trình cần được khắc phục, đặc biệt thông qua làm việc nhóm. Tuy nhiên hình thức làm việc nhóm rất đa dạng, không chỉ giới hạn ở việc giải quyết các nhiệm vụ học tập nhỏ xen kẽ trong bài thuyết trình, mà còn có những hình thức làm việc nhóm giải quyết những nhiệm vụ phức hợp, có thể chiếm một hoặc nhiều tiết học, sử dụng những phương pháp chuyên biệt như phương pháp đóng vai, nghiên cứu trường hợp, dự án. Mặt khác, việc bổ sung dạy học toàn lớp bằng làm việc nhóm xen kẽ trong một tiết học mới chỉ cho thấy rõ việc tích cực hóa “bên ngoài” của học sinh. Muốn đảm bảo việc tích cực hóa “bên trong” cần chú ý đến mặt bên trong của phương pháp dạy học, vận dụng dạy học giải quyết vấn đề và các phương pháp dạy học tích cực khác.
*Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề.