LỜI MỞ ĐẦU Nền kinh tế nước ta đã và đang hội nhập với nền kinh tế thế giới, đặc biệt khi nước ta đã gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO). Nền kinh tế đang đứng trước những thách thức, cơ hội và vấn đề đặt ra với các doanh nghiệp là làm thế nào để đứng vững trong hoàn cảnh hiện nay. Trong doanh nghiệp, lao động là yếu tố cơ bản quyết định quá trình sản xuất kinh doanh. Muốn làm cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được diễn ra liên tục, thường xuyên chúng ta phải tái tạo sức lao động hay phải trả thù lao cho người lao động trong thời gian họ tham gia sản xuất kinh doanh.
Tiền lương là biểu hiện bằng tiền mà doanh nghiệp trả cho người lao động tương ứng với thời gian, chất lượng và kết quả lao động mà họ đã cống hiến. Tiền lương là thu nhập chủ yếu của người lao động, ngoài ra người lao động còn được hưởng một số nguồn thu nhập khác như các khoản trợ cấp, tiền thưởng…Tiền lương đảm bảo cho cuộc sống của người lao động được ổn định và có xu hướng được nâng cao. Mặt khác, tiền lương đối với doanh nghiệp lại là một yếu tố chi phí. Như vậy ta xét tính hai mặt của tiền lương: Người lao động thì muốn thu nhập cao hơn nhằm phục vụ cho cuộc sống của bản thân và gia đình được tốt hơn, còn doanh nghiệp lại muốn tiết kiệm chi phí nhằm hạ giá thành sản phẩm và tăng chỉ tiêu lợi nhuận.
Biện pháp quản lý tiền lương phù hợp sẽ góp phần nâng cao công tác quản lý và sử dụng lao động hiệu quả, thu hút được nguồn lao động có tay nghề cao, đời sống người lao động luôn được cải thiện nhằm theo kịp với xu hướng phát triển của xã hội, bên cạnh đó phía doanh nghiệp vẫn đảm bảo tiết kiệm được chi phí tiền lương hợp lý và hiệu quả. Ngoài ra, việc tính toán và hạch toán các khoản trích nộp theo lương như: Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng đối với doanh nghiệp và người lao động ở hiện tại và sau này, tạo nguồn tài trợ và đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Từ nhận thức vai trò quan trọng của kế toán tiền lương và các khoản trích Sinh viên: Đặng Mạnh Cường – Lớp: QTL301K 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học dân lập Hải Phòng GVHD:Th.s Nguyễn Thị Thúy Hồng theo lương trong doanh nghiệp, trong thời gian thực tập tại Công ty cổ phần TM và DV Kỹ Nghệ Hàng Hải nhờ sự hướng dẫn của cán bộ kế toán và sự hướng dẫn của giáo viên, em đã đi sâu tìm hiểu và lựa chọn đề tài “Hoàn thiện công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công ty cổ phần TM và DV Kỹ Nghệ Hàng Hải” làm khoá luận tốt nghiệp. Nội dung của khoá luận gồm: Chƣơng 1: Lý luận chung về công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong các doanh nghiệp.
Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công ty cổ phần tƣ vấn TM và DV Kỹ Nghệ Hàng Hải. Chƣơng 3: Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại công ty cổ phần TM và DV Kỹ Nghệ Hàng Hải. Mặc dù đã cố gắng nắm bắt vấn đề lý thuyết, áp dụng lý thuyết vào tình hình thực tế của đơn vị nhưng do thời gian và trình độ hiểu biết chưa nhiều nên bài khoá luận của em không thể tránh khỏi những sai sót. Em rất mong nhận được sự đóng góp của thầy cô giáo.
Em xin chân thành cảm ơn. Sinh viên: Đặng Mạnh Cường – Lớp: QTL301K 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học dân lập Hải Phòng GVHD:Th.s Nguyễn Thị Thúy Hồng CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số vấn đề chung về tiền lƣơng và các khoản trich theo lƣơng. Quá trình sản xuất là sự kết hợp đồng thời quá trình tiêu hao các yếu tố cơ bản(lao động,đối tượng lao động và tư liệu lao động), trong đó lao động với tư cách là hoạt động chân tay và trí óc của con người, sử dụng các tư liệu lao động nhằm tác động, biến đổi các đối tượng lao động thành các vật phẩm có ích cho nhu cầu sinh hoạt của mình.
Để đảm bảo tiến hành liên tục quá trình tai sản xuất,trước hết cần phải đảm bảo tái sản xuất sức lao động, nghĩa là là sức lao động mà con người bỏ ra phải được bồi hoàn dưới dạng thù lao lao động. Tiền lương(tiền công) chính là phần thù lao lao động được biểu hiện bằng tiền mà doanh nghiệp trả cho người lao động căn cứ vào thời gian, khối lượng và chất lượng công việc của họ. Ở Việt Nam trước đây trong nền kinh tế bao cấp, tiền lương được hiểu là một phần thu nhập quốc dân, được nhà nước phân phối một cách co kế hoạch cho người lao động theo số lượng và chât lượng lao động. Khi chuyển sang nên kinh tế thị trường, với nhiều thành phần kinh tế tham gia hoạt động kinh doanh,có sự quản lý vĩ mô của nhà nước,tiền lương được hiểu đúng nghĩa của nó.
Nhà nước định hướng cơ bản cho chính sách lương mới bằng hệ thống áp dụng cho mỗi người lao động làm việc trong các thành phần kinh tế quốc dân và nhà nước công nhận sự hoạt động của thị trường sức lao động. Quan niệm của nhà nước về tiền lương như sau: “tiền lương là giá cả sức lao động được hình thành trên cơ sở giá trị sức lao động thông qua sự thỏa thuận giữa người có sức lao động và người sử dụng sức lao động, đồng thời chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế trong đó có quy luật cung cầu, giá cả thị trường và pháp luật hiên hành của nhà nước.” Sinh viên: Đặng Mạnh Cường – Lớp: QTL301K 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học dân lập Hải Phòng GVHD:Th.s Nguyễn Thị Thúy Hồng - Tiền lương danh nghĩa: là thu nhập bằng tiền mà người lao động nhận được sau khi làm việc. - Tiền lương thực tế:là khối lượng tư liệu sinh hoạt và dịch vụ mà người lao động có thể mua sắm được bằng tiền lương danh nghĩa. - Tiền lương tối thiểu: được xem là cái ngưỡng cuối cùng để từ đó xây dựng các mức lương khác nhau tạo thành hệ thống tiền lương thống nhất chung cho cả nước.
Bản chất của tiền lƣơng: Về mặt kinh tế: Tiền lương chính là biểu hiện bằng tiền của giá cả sức lao động, do đó tiền lương là một phạm trù kinh tế gắn liền với lao động,tiền tệ và nền sản xuát hàng hóa. Mặt khác trong điều kiện tồn tại nền sản xuất hàng hóa, tiền lương là một yếu tố chi phí sản xuất, kinh doanh cấu thành nên sản phẩm, lao vụ dich vụ. Ngoài ra tiền lương còn là đòn bẩy kinh tế quan trọng nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng năng suất lao động, có tác dụng động viên khuyến khích tinh thần hăng hái lao động, kích thích tạo mối quan tâm của người lao động đến kết quả lao động của họ. Về mặt xã hội: tiền lương là khoản thu nhập của người lao động để bù đắp các nhu cầu tối thiểu của người lao động ở một thời điểm kinh tế xã hội nhất định.
Chức năng của tiền lƣơng: Tiền lương là một phạm trù kinh tế tổng hợp và bao gồm các chức năng sau: - Tiền lương là công cụ để thực hiện các chức năng phân phối thu nhập quốc dân,các chưc năng thanh toán giữa người sử dụng lao động và người lao động. - Tiền lương nhằm tái sản xuất sức lao động thông qua việc trao đổi tiền tệ do thu nhập mang lại với các vân dụng sinh hoạt cần thiết cho người lao động và gia đình họ. - Kích thích con người tham gia lao động bởi lẽ tiền lương là một bộ phận quan trọng của thu nhập, chi phối và quyết định mức sống của người lao động. Sinh viên: Đặng Mạnh Cường – Lớp: QTL301K 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học dân lập Hải Phòng GVHD:Th.s Nguyễn Thị Thúy Hồng Đặc điểm của tiền lƣơng; - Tiền lương là yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh, là vốn ứng trước và đây là một khoản chi phí trong giá thành sản phẩm.
- Trong quá trình lao động sức lao động của con người bị hao mòn dần cùng với quá trình tạo ra sản phẩm. Muốn duy trì và nâng cao hiệu quả làm việc của con người thì cần tái sản xuất sức lao động. Do đó tiền lương là một trong những tiền đề vật chất có khả năng tái tạo sức lao động trên cơ sở bù lại sức lao động đã hao phí, bù lại thông qua sự thỏa mãn các nhu cầu tiêu dùng của ngươi lao động. - Đối với các nhà quản lý thì tiền lương là một trong những công cụ để quản lý doanh nghiệp.Thông qua việc trả lương cho người lao động, người sử dụng lao động có thể tiến hành kiểm tra, theo dõi giám sát người lao động làm việc theo kế hoạch tổ chức của mình để đảm bảo tiền lương bỏ ra phải đem lại hiệu quả và kết quả cao nhất.Các hình thức tiền lƣơng, quỹ tiền lƣơng.
Các hình thức tiền lƣơng: Hiện nay nước ta tính việc trả lương cho người lao động trong các doanh nghiệp được tiến hành theo hai hình thức chủ yếu: hình thức tiền lương theo thời gian và hình thức tiền lương theo sản phẩm. Hình thức tiền lƣơng theo thời gian: Là tiền lương trả cố định căn cứ vào hợp đồng lao động và thời gian làm việc: Hình thức tiền lương theo thời gian được chia thành: Tiền lương tháng, ngày, giờ. theo hình thức này,tiền lương trả cho người lao động được tính theo thời gian làm việc cấp bậc và thang lương theo quy định chuẩn của nhà nước. Tiền lƣơng theo thời gian = thời gian làm việc x Đơn giá tiền lƣơng theo thời gian Tùy theo yêu cầu và khả năng quản lý thời gian lao động của doanh nghiệp ,việc tính trả lương theo thời gian có thể tiến hành trả lương theo thời gian giản đơn và theo thời gian có thưởng.
Sinh viên: Đặng Mạnh Cường – Lớp: QTL301K 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học dân lập Hải Phòng GVHD:Th.