Luận văn thạc sĩ về chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, từ thực tiễn và kết quả đạt được.

• Tác giả: Hoàng Văn Vĩ
• Người hướng dẫn: TS. Lê Anh Vũ
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới từ thực tiễn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Nông thôn và chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.2. Phát triển nông thôn mới
• 1.3. Chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.4. Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5. Khái niệm và sự cần thiết thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.6. Mục tiêu thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.7. Ý nghĩa của việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.8. Nội dung thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.9. Chủ thể và các bên liên quan thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.10. Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.11. Tính chất của vấn đề chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.12. Môi trường thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.13. Mối quan hệ giữa các chủ thể và các bên liên quan thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.14. Nguồn lực tài chính
• 1.15. Những yêu cầu cơ bản đối với thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.16. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới của một số địa phương
• 1.17. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.2. Những ảnh hưởng tích cực
• 2.3. Những ảnh hưởng tiêu cực
• 2.4. Khái quát thực trạng xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.5. Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.6. Khung chính sách
• 2.7. Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.8. Các chủ thể và các bên liên quan tham gia thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.9. Các chủ thể thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.10. Các bên liên quan thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.11. Đánh giá tình hình thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 2.12. Những ưu điểm trong thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 2.13. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 2.14. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN YÊN DŨNG ĐẾN 2020
• 3.1. Bối cảnh mới thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 3.2. Phương hướng và mục tiêu chủ yếu phát triển kinh tế - xã hội huyện Yên Dũng đến năm 2020
• 3.3. Định hướng xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng đến năm 2020
• 3.4. Quan điểm thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 3.5. Giải pháp tiếp tục thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Dũng
• 3.6. Giải pháp về quản lý, chỉ đạo Chương trình
• 3.7. Giải pháp tuyên truyền, vận động và thi đua xây dựng nông thôn mới; công tác đào tạo, tập huấn
• 3.8. Giải pháp huy động và bố trí nguồn lực
• 3.9. Quy hoạch phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân
• 3.10. Xây dựng hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn trên địa bàn huyện, đáp ứng nhu cầu sản xuất và đời sống
• 3.11. Một số giải pháp khác
• 3.12. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng

Chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng, Bắc Giang là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Chương trình này nhằm cải thiện đời sống của người dân, nâng cao chất lượng hạ tầng và phát triển bền vững. Theo Nghị quyết số 26-NQ/TƯ, việc xây dựng nông thôn mới không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Huyện Yên Dũng đã triển khai nhiều biện pháp nhằm thực hiện các tiêu chí của chương trình, từ đó tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống người dân.

1.1. Định nghĩa và mục tiêu của chính sách xây dựng nông thôn mới

Chính sách xây dựng nông thôn mới được định nghĩa là một chương trình tổng thể nhằm cải thiện điều kiện sống và phát triển kinh tế nông thôn. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

1.2. Lịch sử và bối cảnh thực hiện chính sách tại Yên Dũng

Chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng bắt đầu từ năm 2010, trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực hiện đại hóa nông thôn. Huyện đã nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức xã hội để triển khai các dự án phát triển.

II. Những thách thức trong thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, huyện Yên Dũng vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới. Các vấn đề như thiếu nguồn lực tài chính, sự tham gia của cộng đồng còn hạn chế và cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ là những rào cản lớn. Theo báo cáo, nhiều xã vẫn chưa đạt tiêu chí về môi trường và phát triển kinh tế.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực

Nguồn lực tài chính hạn chế là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện các dự án xây dựng nông thôn mới. Huyện cần tìm kiếm các nguồn đầu tư từ bên ngoài để hỗ trợ cho các chương trình này.

2.2. Sự tham gia của cộng đồng còn hạn chế

Sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới chưa thực sự mạnh mẽ. Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức rõ về vai trò của mình trong việc phát triển cộng đồng.

III. Phương pháp và giải pháp chính trong xây dựng nông thôn mới

Để khắc phục những thách thức, huyện Yên Dũng đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Việc huy động nguồn lực từ cộng đồng, cải thiện cơ sở hạ tầng và phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững là những giải pháp quan trọng. Huyện cũng đã tổ chức nhiều chương trình đào tạo nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ và người dân.

3.1. Huy động nguồn lực từ cộng đồng

Huyện đã triển khai nhiều hoạt động nhằm khuyến khích người dân tham gia vào các dự án xây dựng nông thôn mới. Việc tổ chức các buổi họp cộng đồng giúp nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận.

3.2. Cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn

Cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng trong việc phát triển nông thôn. Huyện đã đầu tư xây dựng đường giao thông, hệ thống cấp nước sạch và các công trình công cộng khác để phục vụ nhu cầu của người dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Yên Dũng

Kết quả từ việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng đã cho thấy nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều xã đã đạt được các tiêu chí về phát triển kinh tế, văn hóa và môi trường. Theo số liệu thống kê, thu nhập bình quân đầu người đã tăng lên đáng kể, và đời sống người dân được cải thiện rõ rệt.

4.1. Kết quả đạt được trong phát triển kinh tế

Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp đã được triển khai thành công, giúp nâng cao thu nhập cho người dân. Các sản phẩm nông sản của huyện đã được tiêu thụ rộng rãi hơn.

4.2. Cải thiện đời sống văn hóa và môi trường

Chương trình xây dựng nông thôn mới không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống văn hóa của người dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách xây dựng nông thôn mới

Chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng đã và đang mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân. Triển vọng trong tương lai là tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được và khắc phục những hạn chế còn tồn tại.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Huyện cần xây dựng các kế hoạch dài hạn nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho nông thôn. Việc áp dụng các công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp sẽ là một trong những giải pháp quan trọng.

5.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Để đạt được hiệu quả cao trong xây dựng nông thôn mới, cần khuyến khích người dân tham gia tích cực hơn vào các hoạt động phát triển cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) được triển khai nhằm hiện đại hóa kết cấu hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn. Tại Việt Nam, khoảng 70% dân cư sinh sống ở nông thôn, trong đó gần 50% lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, đóng góp khoảng 20% GDP và trên 25% giá trị kim ngạch xuất khẩu. Huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, với vị trí thuận lợi và điều kiện tự nhiên đa dạng, đã triển khai chương trình xây dựng NTM từ năm 2011 đến 2015, đạt nhiều kết quả tích cực như 9 xã đạt chuẩn NTM, bình quân tiêu chí đạt 15,1 tiêu chí/xã, thu nhập bình quân đầu người đạt 36,02 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 6,31%. Tuy nhiên, huyện vẫn đối mặt với nhiều thách thức như nguồn vốn hạn chế, trình độ cán bộ và nhận thức người dân còn hạn chế, cơ cấu kinh tế chuyển dịch chưa đồng đều. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách xây dựng NTM tại huyện Yên Dũng đến năm 2020, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phát triển bền vững nông thôn, nhấn mạnh sự phát triển đồng bộ về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường sinh thái. Theo lý thuyết này, phát triển nông thôn cần đảm bảo tăng trưởng chất lượng, mở rộng sự tham gia của người dân, phát triển thể chế an sinh địa phương và bảo vệ tài sản cộng đồng. Ngoài ra, lý thuyết chính sách công được áp dụng để phân tích chu trình chính sách từ hoạch định, xây dựng, thực hiện đến đánh giá, với sự tham gia của các chủ thể như Nhà nước, cộng đồng và doanh nghiệp. Các khái niệm chính bao gồm: nông thôn mới, chính sách xây dựng nông thôn mới, vai trò chủ thể trong xây dựng NTM, và các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ khảo sát thực tế tại huyện Yên Dũng, các báo cáo thống kê của địa phương, văn bản pháp luật liên quan và các tài liệu nghiên cứu học thuật. Cỡ mẫu khảo sát gồm cán bộ quản lý, người dân và các bên liên quan tại 19 xã trong huyện. Phương pháp chọn mẫu kết hợp phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên và phương pháp chọn mẫu theo nhóm đối tượng nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp định lượng và định tính, bao gồm phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ hoàn thành tiêu chí, và phân tích nội dung các văn bản chính sách. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến 2017, tập trung đánh giá giai đoạn 2011-2015 và đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tích cực: Tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng tăng 12,8%, trong khi tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm 15,17% giai đoạn 2011-2015, phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
2. Tiêu chí xây dựng NTM đạt được: Bình quân tiêu chí toàn huyện đạt 15,1 tiêu chí/xã; 9 xã đạt chuẩn NTM; xã Tân An và Thắng Cương hoàn thành 15/19 tiêu chí; 8 xã còn lại đạt từ 10-14 tiêu chí.
3. Thu nhập và giảm nghèo: Thu nhập bình quân đầu người đạt 36,02 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 6,31%. Tuy nhiên, 3 xã như Cảnh Thụy, Đồng Phúc, Đồng Việt chưa đạt tiêu chí thu nhập.
4. Nguồn lực và huy động vốn: Tổng vốn đầu tư phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2015 đạt 7.511 tỷ đồng, trong đó vốn huy động từ nhân dân chiếm khoảng 10%, doanh nghiệp và các thành phần kinh tế khác khoảng 20%, vốn tín dụng 30%, ngân sách nhà nước 40%.
5. Cán bộ và nhân lực: Trình độ cán bộ cấp xã còn hạn chế, nhiều cán bộ kiêm nhiệm không có phụ cấp, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và triển khai chương trình. Lao động qua đào tạo chiếm 58,2%, tuy nhiên lao động trẻ có xu hướng rời nông thôn tìm việc làm ở đô thị.

Thảo luận kết quả

Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ cho thấy huyện Yên Dũng đã phù hợp với định hướng phát triển chung của tỉnh và quốc gia. Tuy nhiên, sự phân bố nguồn lực chưa đồng đều giữa các xã, đặc biệt các xã vùng sâu vùng xa còn khó khăn trong huy động vốn và phát triển sản xuất. Việc đạt được 15,1 tiêu chí trung bình trên 19 tiêu chí quốc gia phản ánh sự tiến bộ rõ rệt, nhưng vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu 19 tiêu chí xã đạt chuẩn. Thu nhập bình quân tăng và tỷ lệ hộ nghèo giảm là minh chứng cho hiệu quả của chính sách, song sự chênh lệch giữa các xã cho thấy cần có chính sách hỗ trợ đặc thù. Cán bộ quản lý còn hạn chế về chuyên môn và nguồn lực là nguyên nhân chính gây chậm tiến độ và hiệu quả thực hiện chưa cao. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tại Yên Dũng tương đồng với các địa phương có điều kiện tự nhiên và kinh tế tương tự, đồng thời nhấn mạnh vai trò của sự phối hợp giữa Nhà nước, cộng đồng và doanh nghiệp trong xây dựng NTM. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tiến độ hoàn thành tiêu chí, bảng phân bổ nguồn vốn và biểu đồ tăng trưởng thu nhập để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở: Tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về quản lý, kỹ thuật xây dựng NTM cho cán bộ xã, thôn nhằm nâng cao năng lực thực thi, dự kiến hoàn thành trong năm 2020, do UBND huyện phối hợp Văn phòng Nông thôn mới tỉnh thực hiện.
2. Đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội hóa: Khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng dân cư tham gia đầu tư xây dựng hạ tầng và phát triển sản xuất, đặt mục tiêu tăng vốn huy động ngoài ngân sách lên 30% tổng vốn đầu tư trong giai đoạn 2018-2020, do Ban chỉ đạo huyện chủ trì.
3. Hoàn thiện quy hoạch phát triển sản xuất: Xây dựng quy hoạch chi tiết vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa phù hợp điều kiện tự nhiên và tập quán địa phương, đảm bảo tính khả thi và bền vững, hoàn thành trước năm 2020, do Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện thực hiện.
4. Nâng cao nhận thức và vai trò chủ thể của người dân: Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân chủ động tham gia xây dựng NTM, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, với mục tiêu 100% xã có chương trình tuyên truyền định kỳ hàng năm, do Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể huyện triển khai.
5. Phát triển đa dạng hóa sinh kế và đào tạo nghề: Tổ chức các lớp đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, hỗ trợ chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ, nhằm tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 70% vào năm 2020, do Trung tâm Dạy nghề huyện phối hợp các đơn vị liên quan thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn và giải pháp trong xây dựng NTM, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và chỉ đạo thực hiện chương trình.
2. Nhà hoạch định chính sách và chuyên gia nghiên cứu: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển nông thôn phù hợp với đặc thù từng địa phương.
3. Các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về vai trò chủ thể trong xây dựng NTM, từ đó tăng cường sự tham gia và đồng thuận xã hội.
4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ tiềm năng, cơ hội và thách thức trong phát triển kinh tế nông thôn, từ đó có chiến lược đầu tư hiệu quả, góp phần phát triển bền vững khu vực nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách xây dựng nông thôn mới có những nội dung chính nào?
   Chính sách bao gồm 19 tiêu chí thuộc 5 nhóm nội dung: quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, kinh tế và tổ chức sản xuất, văn hóa - xã hội - môi trường, hệ thống chính trị. Ví dụ, tiêu chí về giao thông, thủy lợi, điện, trường học, thu nhập và an ninh trật tự.

2. Vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới như thế nào?
   Người dân là chủ thể trực tiếp tham gia, đóng góp công sức, tiền của, hiến đất và giám sát đầu tư. Sự tích cực của người dân quyết định thành công của chương trình, đồng thời họ là người hưởng lợi trực tiếp từ các kết quả xây dựng NTM.

3. Những khó khăn lớn nhất trong thực hiện chính sách xây dựng NTM tại huyện Yên Dũng là gì?
   Bao gồm hạn chế về nguồn lực tài chính, trình độ cán bộ quản lý còn yếu, nhận thức người dân chưa đồng đều, cơ cấu kinh tế chuyển dịch chưa đồng bộ và khó khăn trong quy hoạch phát triển sản xuất.

4. Làm thế nào để huy động nguồn lực xã hội hóa hiệu quả?
   Cần xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp và cộng đồng tham gia đầu tư, tăng cường tuyên truyền vận động, minh bạch trong quản lý và sử dụng vốn, đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong vận động nhân dân.

5. Chính sách đào tạo nghề có vai trò như thế nào trong xây dựng NTM?
   Đào tạo nghề giúp nâng cao trình độ lao động, tạo việc làm mới, chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ, góp phần tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân nông thôn. Ví dụ, tỷ lệ lao động qua đào tạo tại Yên Dũng đã tăng lên 58,2% trong những năm gần đây.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Yên Dũng giai đoạn 2011-2015, với nhiều kết quả tích cực nhưng còn tồn tại hạn chế về nguồn lực và nhân lực.
• Đã phân tích chi tiết các yếu tố ảnh hưởng như điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, vai trò chủ thể và nguồn lực tài chính trong thực hiện chính sách.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm đào tạo cán bộ, huy động nguồn lực xã hội hóa, hoàn thiện quy hoạch sản xuất, nâng cao nhận thức người dân và phát triển đào tạo nghề.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở khoa học cho lãnh đạo huyện và các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh, hoàn thiện chính sách xây dựng NTM đến năm 2020.
• Khuyến nghị tiếp tục theo dõi, đánh giá tiến độ thực hiện và mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác để hoàn thiện mô hình xây dựng nông thôn mới phù hợp đặc thù vùng miền.

Các cấp chính quyền huyện Yên Dũng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, tăng cường phối hợp các bên liên quan và đẩy mạnh công tác tuyên truyền để đạt mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NÔNG THÔN MỚI 1. Nông thôn và chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Nông thôn Trước hết, cần phải hiểu khái niệm nông thôn là gì? Theo Từ điển bách khoa toàn thư thế giới thì “Nông thôn là khu vực mà ở đó tập trung dân cư sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp”. Từ các quan điểm về phân công lao động xã hội của C.Ăngghen, về nông thôn của tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO).

cho thấy, nông thôn là nơi sinh sống của tập hợp dân cư, trong đó có nhiều nông dân, tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường trong một thể chế chính trị nhất định, chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác, phân biệt với đô thị. thù của nông thôn nước ta hiện nay là phân công lao động xã hội chưa cao, trình độ chuyên môn thấp, nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao; đa dạng về điều kiện tự nhiên, môi trường sinh thái; có quan hệ họ tộc, gia đình khá chặt chẽ với những quy định cụ thể của từng họ tộc, gia đình, còn những người ngoài họ tộc cùng chung sống luôn có tinh thần điều kiện giúp đỡ nhau tạo nên tình làng, nghĩa xóm lâu bền. Trong mối quan hệ ứng xử giữa con người với con người ở nông thôn Việt Nam, các hành vi của mỗi cá nhân thường được đặt trong các thiết chế xã hội (gia đình, dòng họ, làng, xóm.) làm cho vai trò của cộng đồng trở nên mạnh mẽ và cá nhân trở nên nhỏ bé. Sức mạnh của cộng đồng làng xã thể hiện cả trong quan hệ giữa các thành viên và những thành viên ngoài cộng đồng.

Nông thôn là nơi lưu giữ và bảo tồn những di sản văn hóa quốc gia như phong tục tập quán cổ truyền về đời sống, lễ hội, sản xuất nông nghiệp, ngành nghề truyền thống, các di tích lịch sử, văn hóa, các danh lam thắng cảnh. Nông thôn là nơi sinh sống và làm việc của một cộng đồng bao gồm chủ yếu là nông dân, là vùng sản xuất nông nghiệp là chính. Nông thôn có cơ cấu hạ tầng, trình độ tiếp cận thị trường, trình độ sản xuất hàng hóa thấp hơn so với thành thị. Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn.

Nông thôn có thể được xem xét trên nhiều góc độ: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội… Kinh tế nông thôn là một khu vực của nền kinh tế gắn liền 16 với địa bàn nông thôn. Kinh tế nông thôn vừa mang những đặc trưng chung của nền kinh tế về lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, về cơ chế kinh tế… vừa có những đặc điểm riêng gắn liền với nông nghiệp, nông thôn. Xét về mặt kinh tế – kỹ thuật, kinh tế nông thôn có thể bao gồm nhiều ngành kinh tế như: nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, tiểu, thủ công nghiệp, dịch vụ… trong đó nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp là ngành kinh tế chủ yếu. Xét về mặt kinh tế – xã hội, kinh tế nông thôn cũng bao gồm nhiều thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế cá thể… Xét về không gian và lãnh thổ, kinh tế nông thôn bao gồm các vùng như: vùng chuyên canh lúa, vùng chuyên canh cây màu, vùng trồng cây ăn quả… Đến nay, khái niêm nông thôn được thống nhất với quy định tại Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã".

Phát triển nông thôn Ở nước ta, nông nghiệp vẫn đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế. Địa bàn nông thôn càng trở nên đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển của đất nước theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa. Vai trò, vị trí của nông thôn trong sự phát triển thể hiện ở các điểm sau: - Nông thôn là nơi sản xuất ra những sản phẩm cần thiết cho đời sống con người mà không một ngành nghề nào khác có thể sản xuất ra được. Bên cạnh đó, nông thôn còn sản xuất ra những nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến, phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

- Ở nông thôn chiếm trên 70% lao động xã hội, đó là nơi cung cấp nguồn lao động dồi dào cho các ngành công nghiệp, thương mại và dịch vụ khác. - Nông thôn là nơi chiểm khoảng 80% dân số nước ta, đó là thị trường tiêu thụ cực lớn, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế phát triển. - Nông thôn chiếm đại đa số tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản, động thực vật…, có ảnh hưởng to lớn đến bảo vệ môi trường sinh thái, đến khai thác, sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, đảm bảo sự phát triển bền vững đất nước. Vì lẽ đó, phát triển nông thôn là thực sự cần thiết, phát triển nông thôn là một 17 khái niệm rất rộng và đa dạng, thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế và phụ thuộc vào đặc điểm kinh tế - xã hội của từng quốc gia.

Nhìn chung phát triển nông thôn bao hàm chuyển biến và tiến bộ của các vùng nông thôn trên tất cả các phương diện kinh tế, xã hội, văn hóa, nội lực… Có thể hiểu phát triển nông thôn gồm những đặc điểm sau: - Phát triển nông thôn là cải thiện đời sống cho đại đa số người dân nông thôn. - Phát triển nông thôn gây tổn hại ít hơn so với lợi ích mà nó mang lại và tốt hơn cả là tổn hại ở mức thấp nhất. - Phát triển nông thôn ít nhất đảm bảo cho người dân có mức sống tối thiểu hoặc những yếu tố cần thiết cho cuộc sống của họ. - Phát triển nông thôn phù hợp với nhu cầu của con người, đảm bảo sự tồn tại bền vững và tiến bộ lâu dài.

- Phát triển nông thôn gắn liền với việc gìn giữ và bảo bệ môi trường sinh thái. Nông thôn mới Là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị.

Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. Về nông thôn mới có nhiều cách tiếp cận khác nhau, nhưng đa số đều khá thống nhất khi khẳng định nông thôn mới phải có kinh tế phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng cao, dân trí cao, bản sắc văn hóa dân tộc được gìn giữ, tái tạo. Nghị quyết 26-NQ/T.Ư của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã xác định: Nông thôn mới là khu vực nông thôn có 18 kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Như vậy, mô hình nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng tính tiên tiến ở 5 nội dung: Thứ nhất, làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; Thứ hai, sản xuất phát triển bền vững theo hướng hàng hóa; Thứ ba, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; Thứ tư, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn, phát triển; Thứ năm, được quản lý tốt, dân chủ ngày càng được nâng cao. Để xây dựng nông thôn với 05 nội dung trên, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 491/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới bao gồm 19 tiêu chí, được khái quát thành 5 nhóm nội dung: (1)quy hoạch; (2) hạ tầng kinh tế - xã hội; (3) kinh tế và tổ chức sản xuất; (4) văn hoá - xã hội - môi trường; (5) hệ thống chính trị. Mô hình nông thôn mới phải đáp ứng yêu cầu phát triển; có sự đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường; đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội; tiến bộ hơn so với mô hình cũ; chứa đựng các đặc điểm chung, có thể phổ biến, vận dụng trên cả nước. Chính sách xây dựng nông thôn mới Chính sách xây dựng nông thôn mới là tập hợp các chủ trương và hành động của chính phủ nhằm tạo cho nông thôn phát triển bằng cách tác động vào việc cung cấp các yếu tố đầu vào (đất đai, lao động, vốn, cơ sở hạ tầng), tác động tới giá đầu vào hay giá đầu ra trong nông thôn, tác động về việc thay đổi tổ chức, trong đó thị trường đầu vào và cả đầu ra được thực hiện, tác động vào chuyển giao công nghệ.

Chính sách xây dựng NTM là cuộc cách mạng và vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống 19 văn hóa, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng NTM giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.