Chương 1: Lý luận về tín dụng tài trợ xuất khẩu Chương 2: Thực trạng hoạt động tín dụng tài trợ ngành hạt điều xuất khẩu tại VietinBank Chương 3: Một số giải pháp kiến nghị xây dựng chính sách tín dụng tài trợ ngành hạt điều xuất khẩu tại VietinBank. Hầu hết các ngân hàng thương mại Việt Nam trong đó có VietinBank đã có các ưu đãi cho ngành hàng xuất khẩu trong hoạt động tín dụng, nhưng chưa xây dựng một chính sách riêng cho ngành hạt điều xuất khẩu. Nguyên nhân vì đây là một hoạt động còn khá mới mẻ và đang trong giai đọan từng bước xây dựng chính sách cho nên vẫn còn gặp nhiều hạn chế về mặt tài liệu và kinh nghiệm thực tiễn. Chính vì thế qua luận văn này, người viết nêu lên một số giải pháp mang tính định hướng nhằm kiến nghị xây dựng một chính sách riêng phù hợp, an toàn, hiệu quả cho tín dụng tài trợ ngành hạt điều xuất khẩu tại VietinBank.
Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý Thầy, Cô để luận văn được hoàn thiện hơn và trân trọng gởi đến quý Thầy, Cô lời cảm ơn chân thành. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG TÀI TRỢ XUẤT KHẨU 1. Tín dụng tài trợ xuất khẩu. Với nhiều hình thức tài trợ xuất khẩu đa dạng, các ngân hàng thương mại sẽ vận dụng hình thức thích hợp nhất cho từng doanh nghiệp cụ thể khác nhau.
Mỗi ngân hàng thương mại sẽ có những chính sách ưu đãi và quản lý tín dụng khác nhau để tài trợ tốt nhất cho doanh nghiệp xuất khẩu. Tín dụng tài trợ xuất khẩu là một hình thức ngân hàng tài trợ trực tiếp về mặt tài chính hoặc thông qua các hình thức bảo lãnh nhằm mục đích giúp nhà xuất khẩu nước sở tại đẩy mạnh sản xuất, khuyến khích xuất khẩu 1. Vai trò của tín dụng tài trợ xuất khẩu: Là một phần của hoạt động tín dụng ngân hàng, tín dụng tài trợ xuất khẩu giúp các nhà xuất khẩu đẩy mạnh sản xuất, tăng kim ngạch xuất khẩu, góp phẩn đem nguồn ngoại tệ dồi dào về cho nền kinh tế đất nước. Tín dụng tài trợ xuất khẩu thể hiện vai trò rất quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, ngân hàng thương mại và nền kinh tế.
Vai trò của tín dụng tài trợ xuất khẩu thể hiện một số mặt sau: Đối với doanh nghiệp Tài trợ về vốn cho các doanh nghiệp mua hàng đúng thời vụ, gia công chế biến và giao hàng đúng thời điểm giúp gia tăng uy tín, hiệu quả cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện hợp đồng ngoại thương. Giúp cho doanh nghiệp nâng cao khả năng sản xuất, mở rộng qui mô, tăng năng suất, giảm giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm nhờ vào những đổi mới trang thiết bị công nghệ từ vốn tài trợ của ngân hàng. Đối với nền kinh tế đất nước TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 Tín dụng tài trợ xuất khẩu của ngân hàng tạo điều kiện cho hàng hóa xuất khẩu lưu thông trôi chảy, liên tục đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế. Đẩy mạnh xuất khẩu, tạo ra nhiều việc làm thu hút nhiều lực lượng lao động của xã hội, tạo ra lực lượng sản xuất mới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định đời sống, ổn định trật tự xã hội; tăng thu ngoại tệ để cải thiện cán cân thương mại, từ đó thúc đẩy sự phát triển toàn diện của nền kinh tế.
Đối với ngân hàng thương mại Tín dụng tài trợ xuất khẩu thường mang lại hiệu quả cao, an toàn, đảm bảo vốn của ngân hàng sử dụng đúng mục đích và thời gian thu hồi vốn nhanh, do các phương thức cho vay của tín dụng tài trợ xuất khẩu có thời gian tài trợ thường ngắn, phù hợp với kỳ hạn huy động vốn dưới một năm của ngân hàng thương mại. Nâng cao tính an toàn cho ngân hàng bằng việc quản lý được các dòng tiền thanh toán, thông qua các tài khỏan của doanh nghiệp xuất khẩu mở tại ngân hàng. Ngoài ra việc quy định dòng tiền về tài khoản của doanh nghiệp tại ngân hàng còn giúp ngân hàng có nguồn vốn ngoại tệ ổn định. Thông qua các hình thức tài trợ xuất khẩu, ngân hàng còn mở rộng được quan hệ với các doanh nghiệp và ngân hàng ở nước ngoài, nâng cao uy tín của ngân hàng trên thị trường quốc tế.
Các hình thức tín dụng tài trợ xuất khẩu: 1. Tài trợ trên cơ sở hối phiếu Hối phiếu là một lệnh đòi tiền vô điều kiện của nhà xuất khẩu ký phát cho nhà nhập khẩu, yêu cầu nhà nhập khẩu khi nhìn thấy hối phiếu đến một ngày nhất định hoặc một ngày đã xác định trong tương lai phải trả số tiền đã qui định cho người hưởng hoặc theo lệnh của người hưởng cho một người nào đó hoặc trả cho người cầm phiếu. Trên cơ sở hối phiếu, ngân hàng có các hình thức cho vay sau: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 Chiếu khấu hối phiếu Chiết khấu hối phiếu là một loại hình tín dụng ngân hàng cấp cho khách hàng dưới hình thức mua lại hối phiếu trước khi đến hạn thanh toán, tức là ngân hàng mua lại món nợ phải đòi của khách hàng. Chiết khấu hối phiếu tạo điều kiện thuận lợi cho nhà xuất khẩu có vốn sớm hơn trong việc tái đầu tư, với khoản tín dụng ngân hàng cung ứng đã cấp cho nhà nhập khẩu hay là bán chịu cho nhà nhập khẩu.
Ngân hàng chiết khấu hối phiếu và trả tiền cho nhà xuất khẩu trên giá trị của hối phiếu, sau khi đã trừ đi tỷ lệ chiết khấu hối phiếu và lệ phí nhờ thu mà ngân hàng chiết khấu được hưởng. Có 2 hình thức chiết khấu : + Chiết khấu miễn truy đòi : là hình thức chiết khấu trong đó nhà xuất khẩu bán hẳn hối phiếu cho ngân hàng, nhận tiền và không còn trách nhiệm hoàn trả, trách nhiệm thu tiền và quyền sử dụng số tiền thu được hoàn toàn thuộc về ngân hàng. + Chiết khấu có truy đòi: là hình thức chiết khấu trong đó ngân hàng có quyền đòi tiền nhà xuất khẩu, nếu đến ngày thanh toán hối phiếu ngân hàng không đòi được tiền từ người trả hối phiếu. Ngân hàng chỉ chiết khấu hối phiếu khi không còn một sự nghi ngờ rằng, hối phiếu do nhà xuất khẩu lập ra là nhằm mục đích kinh doanh chứ không phải là để cấp tài chính cho nhà nhập khẩu.
Người phát hành hối phiếu cũng như người chấp nhận trả tiền hối phiếu phải chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hối phiếu. Hoặc trường hợp khác, ngân hàng chỉ chiết khấu các hối phiếu khi có khả năng tái chiết khấu tại ngân hàng Trung ương. Chấp nhận hối phiếu Chấp nhận hối phiếu là một nghiệp vụ thông thường trong quá trình lưu thông hối phiếu. Chấp nhận hối phiếu được thực hiện khi nhà xuất khẩu không tin tưởng chữ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 ký chấp nhận hối phiếu của nhà nhập khẩu, nên phải tìm một chủ thể khác có độ tin cậy cao hơn thường là các ngân hàng để ký chấp nhận, thực chất là ngân hàng bằng uy tín của mình đảm bảo cho quan hệ thanh toán giữa nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu.
Đối với ngân hàng, kể từ khi ký chấp nhận là đã đồng ý cấp một khỏan tín dụng cho bên mua để họ thanh toán cho bên bán khi hối phiếu đến hạn và được hưởng thu nhập bao gồm, lãi vay thanh toán và phí chấp nhận hối phiếu. Cho vay thanh toán hối phiếu Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu có nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài, ngân hàng cũng cho vay thanh toán các hối phiếu đòi tiền của nhà xuất khẩu nước ngoài. Ngoài ra cho vay thanh toán hối phiếu cũng bao gồm cả trường hợp cho vay bắt buộc trong trường hợp hối phiếu ngân hàng đã được ngân hàng chấp nhận thanh toán và doanh nghiệp chậm thanh toán khi hối phiếu đến hạn. Tài trợ trên cơ sở L/C xuất Đi liền với phương thức thanh toán L/C có rất nhiều hình thức tài trợ của ngân hàng cho nhà xuất khẩu, bao gồm: Cho vay làm hàng xuất theo L/C đã mở : Đây là một hình thức tài trợ rất phổ biến, trên cơ sở L/C đã mở, nhà xuất khẩu có thể đảm bảo khả năng được thanh toán sau khi giao hàng nếu xuất trình bộ chứng từ phù hợp với các điều kiện đã qui định trong L/C.
Nhà xuất khẩu hoàn toàn có thể dựa vào đó để nhờ ngân hàng phục vụ mình cấp một khoản tín dụng nhằm thu mua nguyên vật liệu, trang trải các chi phí cần thiết thực hiện xuất hàng theo L/C qui định. Cho vay chiết khấu ứng trước bộ chứng từ hàng xuất khẩu Để đáp ứng nhu cầu vốn, nhà xuất khẩu sau khi giao hàng xong có thể thương lượng với ngân hàng thực hiện chiết khấu bộ chứng từ hay ứng trước tiền khi bộ chứng từ được thanh toán. Chiết khấu bộ chứng từ là hình thức ngân hàng tài trợ cho nhà xuất TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 khẩu thông qua việc mua lại hoặc cho vay trên cơ sở giá trị bộ chứng từ hàng xuất khẩu đầy đủ được xuất trình. Có 2 hình thức chiết khấu : Chiết khấu miễn truy đòi: Có nghĩa là nhà xuất khẩu bán đứt bộ chứng từ cho ngân hàng, nhận tiền và không còn trách nhiệm hoàn trả.
Trách nhiệm thu tiền và quyền sử dụng số tiền thu được hoàn toàn thuộc về ngân hàng. Hình thức này có nhiều rủi ro cho ngân hàng, vì vậy giá mua sẽ thấp hơn. Chiết khấu có truy đòi: Sau khi nhà xuất khẩu chiết khấu bộ chứng từ cho ngân hàng thì họ vẫn còn ràng buộc trách nhiệm hoàn trả trong trường hợp ngân hàng không thu được tiền từ nước ngoài. Vì rủi ro đối với ngân hàng thấp nên giá chiết khấu cao hơn trường hợp trên.
Hiện nay đa số các ngân hàng thực hiện chiết khấu có truy đòi. Bao thanh toán (Factoring) Bao thanh toán là một hình thức cấp tín dụng của tổ chức tín dụng cho bên bán hàng, thông qua việc mua lại các khỏan phải thu phát sinh từ việc mua, bán hàng đã được bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng mua, bán hàng. Bao thanh toán có 3 chức năng riêng biệt: Chức năng thanh toán, chức năng tài chính và chức năng chống rủi ro. Chức năng thanh toán: Với chức năng này tổ chức bao thanh toán xuất khẩu sẽ thực hiện tất cả các nghiệp vụ ngân hàng phục vụ cho nhà xuất khẩu.