Luận văn ftu chính sách tiếp cận vốn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa ở hàn quốc và bài học kinh nghiệm cho việt nam

Chính sách tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Hàn Quốc đã được xây dựng và phát triển qua… 86 trang · Trường Đại Học Ngoại Thương · 2015.

• Tác giả: Phan Thị Linh Hương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Thị Hồng Yến
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Chính Sách Tiếp Cận Vốn Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Ở Hàn Quốc Và Bài Học Kinh Nghiệm Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ CHÍNH SÁCH TIẾP CẬN VỐN
• 1.1. Tổng quan chung về doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs)
• 1.2. Vai trò và đặc điểm về vốn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3. Chính sách tiếp cận vốn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH TIẾP CẬN VỐN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở HÀN QUỐC
• 2.1. Tổng quan về nền kinh tế Hàn Quốc và tình hình phát triển SMEs ở Hàn Quốc
• 2.2. Các giai đoạn phát triển của nền kinh tế Hàn Quốc
• 2.3. Kinh tế Hàn Quốc hôm nay và triển vọng phát triển trong tương lai
• 2.4. Quá trình phát triển của SMEs
• 2.5. Ngành nghề kinh doanh của SMEs
• 2.6. Tình hình kinh doanh của SMEs
• 2.7. Tình hình tài chính của các SMEs
• 2.8. Thực trạng chính sách tiếp cận vốn đối với SMEs Hàn Quốc
• 2.8.1. Chính sách tín dụng vốn
• 2.8.2. Chính sách bảo lãnh vốn
• 2.8.3. Chính sách Ưu đãi thuế
• 2.9. Đánh giá về tác động của chính sách tiếp cận vốn đối với các SMEs ở Hàn Quốc
• 2.9.1. Những thành quả đạt được
• 2.9.2. Một số hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: CHÍNH SÁCH TIẾP CẬN VỐN CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA ĐỐI VỚI VIỆT NAM TỪ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA HÀN QUỐC
• 3.1. Những nét tương đồng và khác biệt giữa Việt Nam và Hàn Quốc
• 3.1.1. Về điều kiện tự nhiên, dân số
• 3.1.2. Về chính trị, văn hóa, xã hội
• 3.1.3. Về kinh tế
• 3.2. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam
• 3.3. Sự hình thành và phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
• 3.4. Thực trạng năng lực của các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
• 3.5. Khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam hiện nay
• 3.6. Một số đề xuất về chính sách tiếp cận vốn cho DNNVV ở Việt Nam từ bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 3.6.1. Các giải pháp từ phía doanh nghiệp
• 3.6.2. Các giải pháp về phía ngân hàng
• 3.6.3. Giải pháp từ phía nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hàn Quốc

Chính sách tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Hàn Quốc đã được xây dựng và phát triển qua nhiều năm. Hàn Quốc, với nền kinh tế công nghiệp mới, đã nhận thức rõ vai trò của SMEs trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chính sách này không chỉ giúp các SMEs tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của họ. Các chương trình hỗ trợ tài chính, bảo lãnh tín dụng và ưu đãi thuế đã được triển khai nhằm khuyến khích các doanh nghiệp này phát triển. Những chính sách này đã góp phần quan trọng vào sự thành công của SMEs tại Hàn Quốc.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hàn Quốc

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Hàn Quốc được định nghĩa là những doanh nghiệp có quy mô lao động và vốn nhất định. Vai trò của SMEs trong nền kinh tế Hàn Quốc rất quan trọng, đóng góp vào việc tạo ra việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo thống kê, SMEs chiếm khoảng 99% tổng số doanh nghiệp và tạo ra hơn 80% việc làm trong nền kinh tế.

1.2. Tình hình phát triển của SMEs tại Hàn Quốc

Trong những năm qua, SMEs tại Hàn Quốc đã có sự phát triển mạnh mẽ. Nhiều chính sách hỗ trợ đã được áp dụng để giúp các doanh nghiệp này vượt qua khó khăn, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu. Các ngành nghề như công nghệ thông tin, sản xuất và dịch vụ đã chứng kiến sự bùng nổ của SMEs, nhờ vào sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính.

II. Những thách thức trong chính sách tiếp cận vốn cho SMEs tại Hàn Quốc

Mặc dù chính sách tiếp cận vốn cho SMEs tại Hàn Quốc đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Các doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do yêu cầu về tài sản thế chấp cao và quy trình phê duyệt phức tạp. Hơn nữa, sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp lớn cũng khiến cho SMEs gặp khó khăn trong việc duy trì và phát triển. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho SMEs.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn

Nhiều SMEs gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do yêu cầu về tài sản thế chấp cao từ các ngân hàng. Điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp không thể vay vốn để mở rộng sản xuất hoặc đầu tư vào công nghệ mới.

2.2. Sự cạnh tranh từ doanh nghiệp lớn

Sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp lớn là một thách thức lớn đối với SMEs. Các doanh nghiệp lớn thường có khả năng tài chính mạnh mẽ hơn, điều này khiến cho SMEs khó khăn trong việc duy trì thị phần và phát triển bền vững.

III. Các giải pháp chính trong chính sách tiếp cận vốn cho SMEs tại Hàn Quốc

Để giải quyết những thách thức trong chính sách tiếp cận vốn cho SMEs, Hàn Quốc đã triển khai nhiều giải pháp hiệu quả. Các chương trình bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ tài chính từ chính phủ và các tổ chức tài chính đã được áp dụng để giúp SMEs dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Ngoài ra, việc cải cách quy trình phê duyệt vay vốn cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho SMEs.

3.1. Chương trình bảo lãnh tín dụng cho SMEs

Chương trình bảo lãnh tín dụng đã giúp nhiều SMEs tiếp cận nguồn vốn mà không cần phải có tài sản thế chấp lớn. Chính phủ Hàn Quốc đã hỗ trợ các ngân hàng trong việc bảo lãnh cho các khoản vay của SMEs, từ đó giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tài chính.

3.2. Hỗ trợ tài chính từ chính phủ

Chính phủ Hàn Quốc đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tài chính cho SMEs, bao gồm các khoản vay ưu đãi và các quỹ đầu tư mạo hiểm. Những hỗ trợ này giúp SMEs có thêm nguồn lực để phát triển và mở rộng hoạt động kinh doanh.

IV. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam từ chính sách của Hàn Quốc

Việt Nam có thể học hỏi nhiều từ chính sách tiếp cận vốn cho SMEs của Hàn Quốc. Việc xây dựng các chương trình bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ tài chính từ chính phủ là rất cần thiết để giúp SMEs tại Việt Nam phát triển. Hơn nữa, cải cách quy trình vay vốn và giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tài chính cũng là những bài học quý giá.

4.1. Xây dựng chương trình bảo lãnh tín dụng

Việt Nam cần xây dựng các chương trình bảo lãnh tín dụng tương tự như Hàn Quốc để giúp SMEs dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Điều này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro cho các ngân hàng và khuyến khích họ cho vay nhiều hơn.

4.2. Cải cách quy trình vay vốn

Cải cách quy trình vay vốn là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho SMEs. Việc đơn giản hóa thủ tục và giảm yêu cầu về tài sản thế chấp sẽ giúp nhiều doanh nghiệp nhỏ có cơ hội tiếp cận vốn hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho SMEs tại Việt Nam

Chính sách tiếp cận vốn cho SMEs tại Hàn Quốc đã mang lại nhiều bài học quý giá cho Việt Nam. Để phát triển bền vững, Việt Nam cần áp dụng những chính sách hỗ trợ tương tự, đồng thời cải cách quy trình vay vốn và xây dựng các chương trình bảo lãnh tín dụng. Triển vọng tương lai cho SMEs tại Việt Nam sẽ sáng sủa hơn nếu các chính sách này được thực hiện hiệu quả.

5.1. Tương lai của SMEs tại Việt Nam

Với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính, SMEs tại Việt Nam có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai. Việc áp dụng các bài học từ Hàn Quốc sẽ giúp SMEs vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho SMEs

Việt Nam cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các chính sách hỗ trợ cho SMEs, bao gồm các chương trình bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ tài chính. Những chính sách này sẽ giúp SMEs phát triển và đóng góp tích cực vào nền kinh tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kinh tế đối ngoại của tác giả Phan Thị Linh Hương (Trường Đại học Ngoại thương, năm 2015) được thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng GDP năm 2014 đạt 5,98%, lần đầu tiên vượt chỉ tiêu kế hoạch 5 năm (2011–2015) do Quốc hội đề ra (5,8%). Khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs/DNNVV) tại Việt Nam vào thời điểm này đóng vai trò nòng cốt khi chiếm tới 97,5% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động thực tế (hơn 500.000 doanh nghiệp), nắm giữ khoảng 121 tỷ USD vốn đăng ký (chiếm 30% tổng vốn đăng ký toàn xã hội). Hàng năm, khối DNNVV đóng góp khoảng 40% GDP, 30% ngân sách nhà nước, 33% giá trị sản lượng công nghiệp, 30% giá trị hàng hóa xuất khẩu và thu hút 51% lực lượng lao động.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với sự tồn tại và mở rộng quy mô của các DNNVV Việt Nam là vấn đề tiếp cận tài chính: chỉ có 30% doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng thương mại, trong khi 70% còn lại buộc phải hoạt động dựa vào vốn tự có hoặc tiếp cận các nguồn vốn phi chính thức với chi phí rất cao. Tỷ lệ giải thể và ngừng hoạt động ở mức báo động khi mỗi năm cả nước có hơn 670.000 doanh nghiệp thành lập mới nhưng có tới gần 202.000 doanh nghiệp phải rời bỏ thị trường. Trong khi đó, Hàn Quốc là quốc gia công nghiệp hóa thành công với nền kinh tế đứng thứ 4 châu Á và thứ 13 trên thế giới, sở hữu hệ thống cơ chế hỗ trợ tiếp cận vốn toàn diện cho khối SMEs thông qua sự kết hợp giữa hạn ngạch tín dụng, bảo lãnh vốn và ưu đãi thuế. Việc nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn từ Hàn Quốc mang tính cấp thiết cao nhằm tìm kiếm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn vốn cho DNNVV Việt Nam.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 3 nhóm nội dung:

1. Nghiên cứu hệ thống lý luận cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa, vai trò của khối doanh nghiệp này đối với nền kinh tế, cũng như các rào cản và khó khăn đặc thù về vốn mà họ phải đối mặt.
2. Tìm hiểu và phân tích thực trạng các chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn dành cho khối SMEs tại Hàn Quốc, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn.
3. Đánh giá thực trạng năng lực và kết quả tiếp cận vốn của khối DNNVV tại Việt Nam giai đoạn 2006–2014, phân tích nguyên nhân của các hạn chế tồn tại, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn cho DNNVV Việt Nam dựa trên kinh nghiệm từ Hàn Quốc.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Khối doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hệ thống chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn dành cho khối doanh nghiệp này.
• Phạm vi nghiên cứu: Tập trung vào thực trạng hoạt động của DNNVV và các chính sách tiếp cận vốn tại hai quốc gia là Việt Nam và Hàn Quốc trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập khung lý thuyết dựa trên các chuẩn mực phân loại doanh nghiệp và công cụ can thiệp tài chính công:

• Khung khái niệm và tiêu chuẩn định lượng: Khái niệm DNNVV được xác định dựa trên tư cách pháp nhân hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận với quy mô nằm trong giới hạn luật định về vốn, lao động, doanh thu hoặc giá trị gia tăng. Tác giả đối chiếu tiêu chí phân loại của Ngân hàng Thế giới (doanh nghiệp siêu nhỏ dưới 10 lao động; doanh nghiệp nhỏ từ 10 đến dưới 200 lao động và vốn từ 20 tỷ đồng trở xuống; doanh nghiệp vừa từ 200–300 lao động và vốn 20–100 tỷ đồng), Liên minh châu Âu (dưới 250 lao động, doanh số không quá 40.000 ECU hoặc tổng vốn không quá 27 triệu ECU), Bộ luật cơ bản về SMEs của Hàn Quốc năm 1966 (dưới 300 nhân công hoặc tổng vốn góp không quá 8 tỷ won), và quy định của Việt Nam theo Nghị định số 6/2009/NĐ-CP cùng Thông tư số 16/2013/TT-BTC.
• Khung lý thuyết về chính sách tiếp cận vốn: Phân tích 3 trụ cột can thiệp chính của chính phủ gồm: chính sách tín dụng vốn (tỷ lệ cấp tín dụng bắt buộc, hạ lãi suất ưu đãi, kênh ngân hàng chính sách), chính sách bảo lãnh tín dụng (cơ chế bên thứ ba bảo lãnh cho các khoản vay thiếu tài sản thế chấp) và chính sách ưu đãi thuế (thuế suất thấp, miễn giảm thuế ban đầu, giảm gánh nặng chuyển lỗ, cơ chế khấu hao nhanh tài sản cố định).

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu định tính và thống kê mô tả:

• Phương pháp tổng hợp lý thuyết: Hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Phương pháp thống kê mô tả và đối chiếu so sánh: Xử lý dữ liệu định lượng thứ cấp nhằm so sánh các chỉ số vĩ mô, chỉ số tài chính doanh nghiệp, thị phần tín dụng và tốc độ tăng trưởng giữa Việt Nam và Hàn Quốc qua các giai đoạn lịch sử.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo chính thức của Cơ quan Thống kê Quốc gia Hàn Quốc, Ngân hàng Hàn Quốc (Bank of Korea), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), Bộ Thương mại - Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc, Tổng cục Thống kê Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa và chính sách tiếp cận vốn

Chương này tập trung làm rõ bản chất kinh tế của khối SMEs, chỉ rõ các tiêu chuẩn phân định giữa các quốc gia và khẳng định vai trò sống còn của vốn đối với chu kỳ sản xuất - kinh doanh.

Tác giả tổng hợp tiêu chuẩn phân loại DNNVV tại Việt Nam theo Nghị định 6/2009/NĐ-CP:

Khu vực ngành nghề	Quy mô siêu nhỏ	Quy mô nhỏ (Lao động / Tổng vốn)	Quy mô vừa (Lao động / Tổng vốn)
Nông, lâm nghiệp, thủy sản	$\le$ 10 lao động	Từ trên 10 đến 200 lao động / $\le$ 20 tỷ đồng	Từ trên 200 đến 300 lao động / Trên 20 đến 100 tỷ đồng
Công nghiệp và xây dựng	$\le$ 10 lao động	Từ trên 10 đến 200 lao động / $\le$ 20 tỷ đồng	Từ trên 200 đến 300 lao động / Trên 20 đến 100 tỷ đồng
Thương mại và dịch vụ	$\le$ 10 lao động	Từ trên 10 đến 50 lao động / $\le$ 10 tỷ đồng	Từ trên 50 đến 100 lao động / Trên 10 đến 50 tỷ đồng

Khóa luận phân tích hai mặt đặc trưng của SMEs:

• Ưu thế: Thủ tục thành lập đơn giản, chi phí cố định ban đầu thấp, tính linh hoạt cao trong việc thích ứng biến động thị trường và nắm bắt thị trường ngách, khả năng khai thác tối ưu nguồn tài nguyên và lao động phân tán tại chỗ.
• Hạn chế: Năng lực tài chính thấp, tích lũy nội bộ yếu, thiếu hụt tài sản thế chấp đạt chuẩn; trình độ quản trị và tay nghề lao động hạn chế; rủi ro giải thể cao (dẫn chứng tại Mỹ có hơn 40% doanh nghiệp phá sản sau năm đầu và trên 80% giải thể trong 5 năm; Trung Quốc có tỷ lệ phá sản của SME năm 2014 là 15,8% và tỷ lệ thua lỗ 22,3%).
• Đóng góp kinh tế: SMEs chiếm 90–99% tổng số doanh nghiệp toàn cầu (tại Đức đóng góp 53% GDP, Mỹ 51% GDP, Trung Quốc đóng góp 58,5% GDP và 99% doanh thu toàn ngành). Về khía cạnh xã hội, SMEs giải quyết từ 60–80% việc làm (tại Nhật Bản tạo việc làm cho 71% lực lượng lao động, Malaysia 65,1%, Trung Quốc 75%).
• Cơ chế tiếp cận vốn: Tác giả chỉ rõ bản chất vốn là khoản ứng trước phải bảo toàn và sinh lời. Do rủi ro thông tin bất đối xứng, chính phủ cần can thiệp thông qua ba công cụ chính sách: quy định tỷ lệ tín dụng bắt buộc/ngân hàng chính sách, lập quỹ bảo lãnh tín dụng chia sẻ rủi ro thế chấp, và áp dụng ưu đãi thuế (thuế suất thấp, miễn giảm thuế ban đầu, chuyển lỗ, khấu hao nhanh).

Chương II. Chính sách tiếp cận vốn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hàn Quốc

Chương II đi sâu phân tích tiến trình phục hồi và bứt phá của kinh tế Hàn Quốc (từ GDP 2,3 tỷ USD năm 1962 lên 928,7 tỷ USD năm 2014, GNI bình quân đầu người tăng từ 87 USD lên 19.231 USD) cùng vai trò then chốt của khu vực SMEs.

Đặc điểm hoạt động của SMEs Hàn Quốc được phản ánh qua các dữ liệu thực tế:

• Tỷ trọng quy mô và việc làm: Năm 2012, Hàn Quốc có 3.351.404 SMEs trên tổng số 3.354.320 doanh nghiệp (chiếm 99,7%), thu hút 13.059.372 lao động (chiếm 87,7% tổng số việc làm toàn quốc). Trong đó, ngành bán buôn - bán lẻ có số lượng doanh nghiệp tham gia đông nhất (935.199 doanh nghiệp năm 2012), còn ngành sản xuất tạo ra quy mô việc làm lớn nhất (2.843.000 lao động, chiếm 80,4%).
• Đóng góp vào chuỗi giá trị và xuất khẩu: Tỷ trọng giá trị gia tăng của SMEs trong ngành sản xuất tăng trưởng từ mức 25,7% năm 1970 lên 47,7% năm 1990 và duy trì ổn định ở mức 49,6% năm 2010. Xuất khẩu của Hàn Quốc ghi nhận sự bứt phá của nhóm ngành thiết bị điện tử (đạt 80.015 triệu USD năm 2010), dệt may (50.246 triệu USD) và máy móc (51.896 triệu USD).
• Hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI): Giá trị dự án FDI của SMEs Hàn Quốc tăng hơn 5 lần, từ 286 triệu USD (455 dự án) năm 2008 lên 1.517 triệu USD (2.715 dự án) năm 2012, chiếm tỷ trọng 65,7% tổng số dự án đầu tư ra nước ngoài của quốc gia này.

Tác giả tổng hợp các chỉ số tài chính cơ bản của SMEs Hàn Quốc giai đoạn 2010–2014:

Chỉ số tài chính (%)	Nhóm doanh nghiệp	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Tỷ số nợ / vốn chủ sở hữu (D/E)	Doanh nghiệp lớn	208,9	224,6	201,6	128,9	113,5
	SMEs	232,4	179,7	144,7	152,1	147,6
Tỷ suất thanh toán hiện hành	Doanh nghiệp lớn	84,95	70,96	84,90	98,47	105,50
	SMEs	107,63	114,57	123,96	119,29	116,57
Tỷ suất lợi nhuận trên vốn (ROE)	Doanh nghiệp lớn	-3,18	-11,64	-1,99	21,08	10,80
	SMEs	10,15	9,41	3,99	8,32	6,54

Hệ thống chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn được phân tích chi tiết qua các cơ chế:

1. Chính sách ưu đãi tín dụng: Tín dụng ngân hàng dành cho SMEs tăng từ 13% GDP năm 1997 lên 42% GDP năm 2009 (đạt mức 36% GDP năm 2012). Chính phủ Hàn Quốc áp đặt hạn ngạch tín dụng bắt buộc: các ngân hàng thương mại quốc gia phải dành tối thiểu 45% tổng dư nợ cho SMEs, ngân hàng thương mại địa phương dành tối thiểu 60%, và chi nhánh ngân hàng nước ngoài dành tối thiểu 35%. Lãi suất cho vay đối với SMEs giảm mạnh từ 10,89% năm 1999 xuống 5,78% năm 2007.
2. Các kênh cấp vốn công và quỹ đầu tư mạo hiểm: Tổ chức KFC (Tổng công ty Tài chính Hàn Quốc) áp dụng phương thức "cho vay lại" chia sẻ rủi ro với ngân hàng thương mại (cung cấp 40% giá trị khoản vay). Tổ chức SMBC (Công ty Cổ phần Kinh doanh vừa và nhỏ) phối hợp cùng KFC cung cấp gói tín dụng trực tiếp 11.800 tỷ KRW (tương đương 11,014 tỷ USD) trong năm 2011. Quỹ KVIC (thành lập năm 2004) đạt quy mô 1,5 nghìn tỷ KRW (1,4 tỷ USD) vào năm 2012, chuyên tài trợ vốn cổ phần và đầu tư mạo hiểm cho doanh nghiệp khởi nghiệp và dự án R&D.
3. Hệ thống bảo lãnh tín dụng chuyên biệt: Quỹ Bảo lãnh Tín dụng Hàn Quốc (KCGF, thành lập 1976) với số vốn ban đầu 3 tỷ USD, 84 chi nhánh, vận hành theo cơ chế bảo lãnh tối đa gấp 20 lần vốn chủ sở hữu, mức trần bảo lãnh 3 tỷ won/doanh nghiệp (mở rộng lên 10 tỷ won cho doanh nghiệp trọng điểm), mức phí từ 0,5%–2,0%, đã cấp tổng cộng 50 tỷ USD giá trị bảo lãnh tính đến năm 2014. Quỹ Bảo lãnh Tín dụng Công nghệ Hàn Quốc (KOTEC) chuyên cấp bảo lãnh đổi mới công nghệ và hiện đại hóa dây chuyền, đạt quy mô bảo lãnh lũy kế hơn 110 tỷ USD tính đến năm 2012.
4. Ưu đãi thuế: Miễn giảm 50%–100% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu và giảm 20%–30% trong 2 năm tiếp theo cho SMEs mới thành lập; miễn 100% trong 3 năm đầu và giảm 50% trong 2 năm tiếp theo đối với SMEs đầu tư tại khu vực nông thôn; cho phép trích hao tổn 15% tài sản thay thế công nghệ cũ; cơ quan hải quan cho phép hoãn thuế 6 tháng và nộp làm 3 đợt đối với các khoản nợ thuế dưới 100 triệu won khi doanh nghiệp nộp trước 5%.

Chương III. Chính sách tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với Việt Nam từ bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc

Trên cơ sở phân tích sự tương đồng giữa điều kiện kinh tế Việt Nam giai đoạn nghiên cứu với Hàn Quốc thập niên 1980, tác giả chỉ ra các điểm nghẽn của Việt Nam:

• Năng lực nội tại của SMEs Việt Nam còn yếu kém: Vốn mỏng, thiết bị lạc hậu, thiếu khả năng xây dựng phương án kinh doanh khả thi; 60% doanh nghiệp thiếu báo cáo tài chính chuẩn mực hoặc số liệu không đảm bảo độ tin cậy để ngân hàng thẩm định.
• Cơ chế bảo lãnh tín dụng qua Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) còn bất cập: Điều kiện bảo lãnh quy định quy mô dự án tối thiểu 100 triệu đồng, vốn chủ sở hữu tối thiểu 10%, nhưng yêu cầu doanh nghiệp phải thế chấp 100% tài sản hình thành từ vốn vay và vốn chủ sở hữu tại VDB, khiến bản chất bảo lãnh chưa thực sự giải quyết được bài toán thiếu tài sản thế chấp độc lập của doanh nghiệp.

Khóa luận đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Giải pháp từ phía doanh nghiệp: Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và chất lượng nhân lực; hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán, minh bạch hóa báo cáo tài chính; chủ động nâng tỷ lệ vốn chủ sở hữu tham gia dự án sản xuất - kinh doanh.
2. Giải pháp từ phía hệ thống ngân hàng: Thiết lập quy trình thẩm định và xếp hạng tín nhiệm chuyên biệt dành cho SMEs thay vì áp dụng tiêu chuẩn cứng của doanh nghiệp lớn; phát triển các gói sản phẩm cho vay theo dòng tiền và cho vay tín chấp; giảm bớt thủ tục hành chính và giãn lộ trình trả nợ phù hợp chu kỳ kinh doanh.
3. Giải pháp từ phía Nhà nước:
   • Nghiên cứu quy định tỷ lệ cấp tín dụng bắt buộc tối thiểu của các ngân hàng thương mại dành cho khối DNNVV theo mô hình Hàn Quốc.
   • Kiện toàn khung pháp lý và mở rộng mạng lưới các Quỹ bảo lãnh tín dụng; tách bạch quỹ bảo lãnh thông thường và quỹ bảo lãnh công nghệ tương tự mô hình KCGF và KOTEC nhằm giảm áp lực tài sản thế chấp.
   • Áp dụng các gói ưu đãi thuế thực chất: Miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp ban đầu có thời hạn, áp dụng cơ chế khấu hao nhanh tài sản cố định đối với các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế và cho phép gia hạn nộp thuế đối với doanh nghiệp gặp khó khăn tín dụng tạm thời.

---

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

• Hệ thống hóa các chỉ số thực chứng: Khóa luận phản ánh chính xác bức tranh tài chính của SMEs Hàn Quốc giai đoạn 2010–2014 thông qua hệ số D/E duy trì ở mức cao (144,7%–232,4%), khả năng thanh toán hiện hành đạt 107,63%–123,96%, và tỷ suất ROE biến động từ 3,99% đến 10,15%.
• Làm rõ cơ chế vận hành chính sách tài chính công của Hàn Quốc: Cung cấp số liệu cụ thể về mô hình hạn ngạch tín dụng bắt buộc (45% đối với ngân hàng thương mại quốc gia, 60% đối với ngân hàng địa phương), mô hình quỹ cho vay chia sẻ rủi ro (KFC cấp 40% vốn cho vay lại, SMBC phối hợp cung cấp 11.800 tỷ KRW), cùng năng lực bảo lãnh thực tế của quỹ KCGF (50 tỷ USD) và KOTEC (110 tỷ USD).
• So sánh đối chiếu thực trạng Việt Nam: Chỉ rõ rào cản khiến 70% DNNVV Việt Nam chưa tiếp cận được vốn ngân hàng, xuất phát từ tiêu chuẩn thế chấp của ngân hàng thương mại và rào cản thủ tục bảo lãnh tại VDB.
• Đóng góp về mặt giải pháp: Khóa luận không dừng lại ở kiến nghị chung chung mà chỉ ra mô hình định chế cụ thể cần học tập từ Hàn Quốc, đặc biệt là cơ chế phân tách giữa bảo lãnh tín dụng đại trà và bảo lãnh tín dụng công nghệ cao, kết hợp công cụ ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và khấu hao nhanh để kích thích đầu tư đổi mới thiết bị.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Dữ liệu nghiên cứu thực chứng dừng lại ở mốc thời gian năm 2014, chưa phản ánh được các biến động chính sách và khung pháp lý giai đoạn sau (chẳng hạn như Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam ban hành năm 2017).
  • Phương pháp phân tích chủ yếu dựa trên số liệu thống kê vĩ mô thứ cấp, chưa tiến hành điều tra khảo sát xã hội học hoặc phân tích định lượng vi mô (kinh tế lượng) trên mẫu khảo sát trực tiếp các chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu cập nhật dữ liệu tài chính của SMEs trong các giai đoạn kinh tế mới.
  • Ứng dụng các mô hình kinh tế lượng (hồi quy logit/probit hoặc mô hình dữ liệu bảng) để lượng hóa xác suất tiếp cận vốn của DNNVV theo các tiêu chí cụ thể như quy mô vốn, độ tuổi doanh nghiệp, trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp và ngành nghề kinh doanh.
  • Nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế vận hành của Quỹ Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEDF) tại Việt Nam trên cơ sở đối chiếu với Quỹ KVIC của Hàn Quốc.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên cao học ngành Kinh tế đối ngoại, Tài chính - Ngân hàng, Quản lý kinh tế và Kinh tế quốc tế có thể sử dụng công trình làm tài liệu tham khảo về phương pháp phân tích chính sách kinh tế so sánh.
  • Giảng viên và các nhà nghiên cứu chính sách tài chính doanh nghiệp, thị trường tín dụng vi mô.
  • Cán bộ làm việc tại các cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) trong việc xây dựng cơ chế bảo lãnh và hạn ngạch tín dụng cho DNNVV.
  • Các nhà quản trị, chủ sở hữu DNNVV trong việc nhận diện các tiêu chuẩn tài chính để nâng cao năng lực tiếp cận tín dụng chính thức.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao nhất:
  • Chương II: Cung cấp hệ thống tư liệu chi tiết về tổ chức và cách thức vận hành các định chế tài chính chuyên trách của Hàn Quốc (KFC, SMBC, KVIC, KCGF, KOTEC).
  • Mục 1.2 Chương I: Bảng tổng hợp các tiêu chí định lượng phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các nền kinh tế phát triển (Mỹ, Nhật Bản, Đài Loan, EU) qua các thời kỳ phát triển.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chính phủ Hàn Quốc áp dụng tỷ lệ cho vay bắt buộc đối với DNNVV tại hệ thống ngân hàng như thế nào?

Theo quy định của Chính phủ Hàn Quốc được trình bày trong khóa luận, các ngân hàng thương mại quốc gia bắt buộc phải dành tối thiểu 45% tổng dư nợ tín dụng để cho các SMEs vay; tỷ lệ này đối với các ngân hàng thương mại địa phương tối thiểu là 60%; và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Hàn Quốc được yêu cầu phải dành tỷ lệ tối thiểu là 35%.

2. Hai quỹ bảo lãnh tín dụng lớn nhất của Hàn Quốc là KCGF và KOTEC có quy mô và chức năng khác nhau ra sao?

• Quỹ KCGF (Korea Credit Guarantee Fund): Thành lập năm 1976 với số vốn ban đầu 3 tỷ USD, có 84 chi nhánh, thực hiện mức bảo lãnh tối đa không quá 20 lần vốn chủ sở hữu, mức trần bảo lãnh thông thường là 3 tỷ won (nâng lên 10 tỷ won đối với doanh nghiệp trọng điểm), mức phí bảo lãnh dao động 0,5%–2,0%. Tính đến hết năm 2014, KCGF đã phát hành bảo lãnh lũy kế 50 tỷ USD cho các SMEs.
• Quỹ KOTEC (Korea Technology Credit Guarantee Fund): Chuyên trách cấp dịch vụ bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn để cải tổ bộ máy quản lý, đổi mới công nghệ và hiện đại hóa dây chuyền sản xuất. Tính đến năm 2012, KOTEC đã cấp hơn 110 tỷ USD bảo lãnh tín dụng.

3. Thực trạng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam được phản ánh qua các con số nào trong khóa luận?

Tính đến năm 2014, Việt Nam có hơn 500.000 DNNVV (chiếm 97,5% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động thực tế), nhưng chỉ có khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được với nguồn vốn tín dụng ngân hàng, 70% còn lại phải dựa vào vốn tự có hoặc vay mượn từ các kênh không chính thức với chi phí rất cao. Đồng thời, mỗi năm cả nước có hơn 670.000 doanh nghiệp thành lập mới thì có tới gần 202.000 doanh nghiệp phải giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động.

4. Chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp của Hàn Quốc dành cho SMEs mới thành lập quy định cụ thể mức miễn giảm ra sao?

Chính phủ Hàn Quốc quy định các SMEs mới thành lập được miễn giảm từ 50% đến 100% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu hoạt động, và tiếp tục được giảm từ 20% đến 30% trong 2 năm tiếp theo. Đối với các doanh nghiệp hoạt động tại khu vực nông thôn, chính sách hỗ trợ cho phép miễn toàn bộ 100% thuế thu nhập doanh nghiệp trong vòng 3 năm đầu và giảm 50% trong 2 năm tiếp theo.

5. Chỉ số tài chính nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E) của SMEs Hàn Quốc trong giai đoạn 2010–2014 diễn biến như thế nào?

Theo báo cáo của Hiệp hội Hợp tác SME Hàn Quốc được trích dẫn trong văn bản, tỷ số D/E của các SMEs Hàn Quốc luôn duy trì ở mức cao trên 100%: năm 2010 đạt mức đỉnh 232,4%, sau đó giảm xuống 179,7% (năm 2011), 144,7% (năm 2012), tăng nhẹ lên 152,1% (năm 2013) và duy trì ở mức 147,6% vào năm 2014. Điều này phản ánh cơ cấu tài sản của khối SMEs Hàn Quốc phụ thuộc chủ yếu vào các khoản nợ vay.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Linh Hương đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các rào cản tiếp cận tài chính mà khối doanh nghiệp này thường xuyên gặp phải. Thông qua nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2006–2014, công trình phân tích toàn diện mô hình can thiệp tài chính công của Hàn Quốc dựa trên ba trụ cột: hạn ngạch tín dụng bắt buộc, hệ thống quỹ bảo lãnh tín dụng chuyên môn hóa (KCGF, KOTEC) và các gói ưu đãi thuế thực chất. Những phân tích đối chiếu thực trạng tại Việt Nam mang lại cơ sở thực tiễn cho việc đề xuất tái cấu trúc quỹ bảo lãnh tín dụng, đa dạng hóa công cụ cho vay và hoàn thiện cơ chế ưu đãi tài chính nhằm tạo điều kiện cho khối DNNVV Việt Nam phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa và chính sách tiếp cận vốn Chương 2. Chính sách tiếp cận vốn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa Hàn Quốc Chương 3. Chính sách tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với Việt Nam từ bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TrongHieuKCT 5 CHƢƠNG I.

TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ CHÍNH SÁCH TIẾP CẬN VỐN 1.1 Tổng quan chung về doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) 1.1 Khái niệm SMEs Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) là một bộ phận cấu thành không thể thiếu đƣợc của nền kinh tế. Việc tìm hiểu khái niệm về loại hình doanh nghiệp này vốn tự thân nó đã rất cần thiết, và càng trở nên quan trọng hơn do có những điểm không giống nhau về SMEs giữa các nƣớc. Khác nhau chính là mỗi nƣớc lại có những tiêu chuẩn, quy định riêng để xếp loại, đánh giá loại hình doanh nghiệp này. Tuy nhiên, hiện nay trên thế giới có thống nhất một số điểm chung nhƣ sau: “SME là những cơ sở sản xuất kinh doanh có tư cách pháp nhân kinh doanh vì mục đích lợi nhuận, có quy mô doanh nghiệp trong những giới hạn nhất định tính theo các tiêu thức vốn , lao động, doanh thu, giá trị giá tăng thu được trong từng thời kì theo quy định của từng quốc gia” Tại Việt Nam, hiện nay chƣa thấy có điều luật nào quy định thế nào là doanh nghiệp vừa và nhỏ rõ ràng và cụ thể, chỉ thấy trong thông tƣ số 16/2013/TT-BTC, ban hành ngày 08 tháng 02 năm 2013 thì doanh nghiệp vừa và nhỏ đƣợc nhận dạng nhƣ sau: “Doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, bao gồm cả chi nhánh đơn vị trực thuộc nhưng hạch toán độc lập, hợp tác xã (sử dụng dưới 200 lao động làm việc dưới toàn bộ thời gian năm và có doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng)” 1.2 Tiêu chuẩn về SMEs Khi nghiên cứu về SMEs, vấn đề quan trọng đặt ra là có những tiêu chuẩn nào để xác định một doanh nghiệp là SME, bởi vì chỉ khi nắm rõ đƣợc các tiêu chuẩn của từng nƣớc thì mới có thể hiểu và phân tích kết quả hoạt động của các SMEs từ đó đánh giá tình hình, chất lƣợng hoạch định và các chính sách thực hiện đối với SMEs.

Các tiêu chuẩn xác định SMEs Nhìn chung trên thế giới căn cứ để phân loại một doanh nghiệp là SME dựa trên những tiêu chí sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TrongHieuKCT 6 - Tổng vốn ( hoặc tổng giá trị tài sản) - Tổng số lƣợng lao động - Doanh thu - Lợi nhuân - Giá trị gia tăng Tiêu thức về tổng vốn và lao động phản ánh quy mô sử dụng các yếu tố đầu vào, còn tiêu thức về doanh thu, lợi nhuận, giá trị gia tăng lại đánh giá quy mô theo kết quả đầu ra. Tùy thuộc vào điều kiện, trình độ và định hƣớng phát triển cụ thể mà mỗi quốc gia sẽ lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều tiêu chí với nhau để phân loại doanh nghiêp. Việc sử dụng các tiêu thức này trên thế giới có một số đặc điểm sau: - Những nƣớc khác nhau thì dùng những tiêu thức khác nhau. Trong đó khá nhiều nƣớc sử dụng 2 tiêu thức quy mô về vốn và lao động.

Tiêu thức đầu ra đƣợc sửa dụng ít hơn. - Số lƣợng tiêu thức đƣợc dùng để phân loại cũng không giống nhau, có nƣớc dùng một tiêu thức nhƣng cũng có nƣớc dùng hai hay nhiều tiêu thức phân loại. - Lƣợng hóa các tiêu thức này thành các giới hạn cụ thể ở các nƣớc khác nhau là khác nhau. Độ lớn cụ thể của mỗi tiêu thức phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, trình độ phát triển, quy mô vốn và lao động của từng quốc gia.

Theo tiêu chí của Ngân hàng Thế giới, doanh nghiệp siêu nhỏ là doanh nghiệp có số lƣợng lao động dƣới 10 ngƣời, doanh nghiệp nhỏ có số lƣợng lao động từ 10 đến dƣới 200 ngƣời và nguồn vốn 20 tỷ trở xuống, còn doanh nghiệp vừa có từ 200 đến 300 lao động và nguồn vốn 20 đến 100 tỷ. Bộ luật cơ bản về SMEs của Hàn Quốc (1966) quy định về SMEs nhƣ sau “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là một doanh nghiệp sử dụng dưới 300 nhân công hoặc có tổng số vốn góp không quá 8 tỷ won”. Cụ thể đối với từng ngành nghề: - Ngành sản xuất công nghiệp, SMEs là những doanh nghiệp có số lao động dƣới 300 ngƣời hoặc tổng số vốn không quá 8 tỷ won. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TrongHieuKCT 7 - Ngành khai thác, xây dựng và vận tải là dƣới 300 lao động và tổng vốn không quá 3 tỷ won.

- Ngành ngƣ nghiệp, y tế và sản xuất phim là ít hơn 200 ngƣời và doanh thu hằng năm không quá 20 tỷ won. - Ngành nông, lâm nghiệp thì SMEs là doanh nghiệp có số nhân công dƣới 50 ngƣời và số doanh thu đạt đƣơc dƣới 5 tỷ won. - Ngành dịch vụ cụ thể nhƣ sau:  dƣới 300 công nhân hoặc có doanh thu dƣới 25 tỷ won đối với ngành viễn thông, xử lý thông tin và truyền hình.  dƣới 200 nhân công hoặc dƣới 20 tỷ won doanh thu đối với những dịch vụ liên quan đến khoa học- công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp, bán hàng door-to door…  dƣới 300 công nhân hoặc dƣới 3 tỷ won doanh thu đối với dịch vụ bán lẻ và kinh doanh khách sạn.

 dƣới 100 công nhân và doanh thu không quá 10 tỷ won đối với dịch vụ bán buôn Tuy nhiên cũng có một số trƣờng hợp ngoại lệ, một số ngành thì các SMEs có thể có số lao động lên tới 1000 ngƣời. - Ngành sản xuất linh kiện điện tử, ô tô : số nhân công có thể lên tới 1000 ngƣời - Ngành khai khoáng, may, sản xuất săm lốp, đúc, sản xuất xe đạp, kính đeo, đồ chơi : tới 700 ngƣời - Ngành đồ hộp, dệt nhựa, in, cao su, thủy tinh, bóng đèn, đồng hồ đeo tay, nhạc cụ : số lao động có thể lên tới 500 ngƣời. Theo Liên minh châu Âu thì SME là doanh nghiệp có dƣới 250 lao động, doanh số không quá 40.000 ECU hoặc tổng số vốn hằng năm không quá 27triệu ECU, có cổ phần không quá 25% ở một xí nghiệp lớn. Còn ở Việt Nam, theo Nghị đinh 6/2009/NĐ-CP của Chính phủ : Về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, quy định về doanh nghiệp nhỏ và vừa nhƣ sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TrongHieuKCT 8 “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)”.

Cụ thể: Quy mô Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Khu vực nhỏ Tổng Tổng nguồn Số lao Số lao động Số lao động nguồn vốn vốn động Từ trên 10 Từ trên 20 từ trên 200 Nông, lâm 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng ngƣời đến tỷ đồng đến ngƣời đến nghiệp, thủy sản xuống trở xuống 200 ngƣời 100 tỷ đồng 300 ngƣời Từ trên 10 Từ trên 20 từ trên 200 Công nghiệp và 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng ngƣời đến tỷ đồng đến ngƣời đến xây dựng xuống trở xuống 200 ngƣời 100 tỷ đồng 300 ngƣời Từ trên 10 Từ trên 10 từ trên 50 Thƣơng mại và 10 ngƣời trở 10 tỷ đồng ngƣời đến tỷ đồng đến ngƣời đến dịch vụ xuống trở xuống 50 ngƣời 50 tỷ đồng 100 ngƣời Ngoài những tiêu chí mang tính định lƣợng kể trên, một số quốc gia còn sử dụng nhóm yếu tố định tính nhƣ trình độ chuyên môn hóa thấp, số đầu mối quản lý ít, mức độ phức tạp của quản lý chƣa cao… Lấy ví dụ nhƣ ở Mỹ, bên cạnh tiêu chí về số lao động thƣờng xuyên, mức độ độc lập trong kinh doanh của doanh nghiệp đối với các tập đoàn lớn cũng đƣợc quan tâm.Chỉ những doanh nghiệp độc lập nhỏ và vừa mới đƣợc coi là SMEs, còn những doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa nhƣng là thành viên của tập đoàn lớn thì không đƣợc xếp vào loại này và sẽ không đƣợc hƣởng những ƣu đãi của nhà nƣớc dành cho loại này. Các yếu tố tác động đến việc xác định tiêu chuẩn phân loại SMEs - Trình độ phát triển kinh tế xã hội của từng nƣớc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TrongHieuKCT 9 Thƣờng những nƣớc có trình độ phát triển kinh tế cao thì sẽ có giới hạn về quy mô của các tiêu chuẩn lớn hơn so với các nƣớc có trình độ phát triển thấp hơn. Điều này có nghĩa là mặc dù cùng sử dụng tiêu thức phân loại là số lao động hay tổng nguồn vốn nhƣng ở nƣớc có trình độ phát triển cao, giới hạn cụ thể của các tiêu thức này thƣờng lại cao hơn so với ở các nƣớc phát triển thấp hơn. Ví dụ nhƣ ở Mỹ, Australia và Canada, SMEs là các doanh nghiệp có số lao động dƣới 500 ngƣời.

Trong khi đó ở Philipines và Indonesia, các SMEs chỉ có không quá 200 ngƣời, nếu số lao động lớn hơn mức này doanh nghiệp sẽ đƣợc coi là doanh nghiệp lớn. Hay ở Nhật Bản doanh nghiệp sản xuất có vốn dƣới 1 triệu USD và số lao động dƣới 300 ngƣời đƣợc coi là SME, còn ở các nƣớc chậm phát triển nhƣ Việt Nam hay Lào thì đó lại là doanh nghiệp lớn. - Giai đoạn phát triển của nền kinh tế Các tiêu chí phân loại này còn đƣợc thay đổi theo thời gian sao cho phù hợp với sự phát triển của từng thời kỳ ở mỗi nƣớc. Khi nền kinh tế tăng trƣởng phát triển, quy mô của doanh nghiệp đƣợc mở rộng thì giới hạn tiêu chuẩn sẽ đƣợc điều chỉnh lại.

Hoặc khi nền kinh tế suy thoái, doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả thì các tiêu chuẩn để phân loại cũng sẽ thay đổi tỷ lệ với tốc độ tăng trƣởng quy mô của doanh nghiệp. Điều này có thể thấy ở Đài Loan, trong vòng chƣa đầy 40 năm đã có nhiều lần thay đổi quy mô giới hạn và các tiêu thức xác định SMEs. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TrongHieuKCT 10 Bảng 1.