Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách khả thi thúc đẩy các doanh nghiệp viễn thông sử dụng chung cơ sở hạ tầng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách thúc đẩy doanh nghiệp viễn thông sử dụng chung cơ sở hạ tầng, nâng cao hiệu quả và giảm chi phí.

• Tác giả: Nguyễn Minh Quang
• Người hướng dẫn: TS. Jay Rosengard
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Chính Sách Khả Thi Thúc Đẩy Các Doanh Nghiệp Viễn Thông Sử Dụng Chung Cơ Sở Hạ Tầng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Đặc điểm của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Các đề tài nghiên cứu trước đây
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Khung phân tích chính sách
• 1.5. Ứng dụng lý thuyết trò chơi
• 1.6. Hàng hóa công cộng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật
• 1.7. Viễn thông và hệ thống hạ tầng viễn thông
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HUỐNG NGẦM HÓA MẠNG VIỄN THÔNG TP.
• 2.1. Giới thiệu chung về Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Hiện trạng mạng lưới viễn thông hữu tuyến của Thành phố
• 2.3. Hiện trạng và chủ trương ngầm hóa
• 2.4. Vấn đề đào đường ở Tp.
• 2.5. Vấn đề thuê cột điện giữa các doanh nghiệp viễn thông với EVN
• 2.6. Phân tích sự lựa chọn giữa treo hay ngầm
• 2.7. Dùng chung hay riêng hạ tầng mạng viễn thông
• 2.8. Những bất cập trong quá trình ngầm hóa và các khuyến nghị
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ
• 3.1. Dự án xây dựng đường Tân sơn nhất–Bình lợi–vành đai ngoài
• 3.2. Phân tích chính sách quản lý dự án đầu tư hiện hữu
• 4. CHƯƠNG 4: NHỮNG ĐIỀU CHỈNH TRONG LUẬT VIỄN THÔNG 2010 VÀ LUẬT QUY HOẠCH ĐÔ THỊ 2010
• 4.1. Luật viễn thông 2010
• 4.2. Luật quy hoạch đô thị 2010
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: WEBSITE DOWN LOAD THÔNG TIN
• PHỤ LỤC 2: THỊ PHẦN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỄN THÔNG
• PHỤ LỤC 3: DỰ TOÁN KINH PHÍ
• PHỤ LỤC 4: NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG HÀO KỸ THUẬT, HẦM TUY-NEN
• PHỤ LỤC 5: ĐỊNH NGHĨA VỀ HẠ TẦNG ĐÔ THỊ
• PHỤ LỤC 6: THỦ TỤC THẦM ĐỊNH CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ Ở TP.
• PHỤ LỤC 7: MỘT SỐ BẢN VẼ MẶT CẮT CÔNG TRÌNH ĐƢỜNG TÂN SƠN NHẤT- BÌNH LỢI – VÀNH ĐAI NGOÀI

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách thúc đẩy doanh nghiệp viễn thông sử dụng chung hạ tầng

Chính sách thúc đẩy doanh nghiệp viễn thông sử dụng chung hạ tầng là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý và phát triển ngành viễn thông tại Việt Nam. Ngành viễn thông đã có những bước phát triển mạnh mẽ, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập trong việc sử dụng hạ tầng. Việc khuyến khích các doanh nghiệp hợp tác và chia sẻ hạ tầng không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo vệ mỹ quan đô thị.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hạ tầng viễn thông

Hạ tầng viễn thông bao gồm các thiết bị, đường truyền dẫn và mạng viễn thông. Vai trò của hạ tầng này là cung cấp dịch vụ thông tin, hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội. Việc sử dụng chung hạ tầng giúp giảm thiểu chi phí đầu tư và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp.

1.2. Lợi ích của việc sử dụng chung hạ tầng viễn thông

Sử dụng chung hạ tầng viễn thông mang lại nhiều lợi ích như giảm chi phí đầu tư, tăng cường khả năng cạnh tranh và cải thiện chất lượng dịch vụ. Điều này cũng giúp giảm thiểu tình trạng chồng chéo trong đầu tư hạ tầng, từ đó bảo vệ mỹ quan đô thị.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng chung hạ tầng viễn thông

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc sử dụng chung hạ tầng viễn thông vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường có xu hướng cạnh tranh hơn là hợp tác, dẫn đến việc đầu tư hạ tầng không hiệu quả. Ngoài ra, sự can thiệp của Nhà nước trong việc quản lý và điều phối cũng chưa thực sự hiệu quả.

2.1. Tình trạng độc quyền và cạnh tranh không lành mạnh

Trong ngành viễn thông, tình trạng độc quyền tự nhiên và cạnh tranh không lành mạnh đang diễn ra. Các doanh nghiệp thường không muốn chia sẻ hạ tầng vì lo ngại mất lợi thế cạnh tranh, dẫn đến việc đầu tư chồng chéo và kém hiệu quả.

2.2. Thiếu động lực từ chính sách của Nhà nước

Chính sách hiện tại chưa tạo ra động lực đủ mạnh để khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng chung hạ tầng. Việc quản lý quy hoạch đô thị còn yếu kém, dẫn đến tình trạng quá tải hạ tầng và mất mỹ quan đô thị.

III. Phương pháp và giải pháp thúc đẩy sử dụng chung hạ tầng viễn thông

Để thúc đẩy việc sử dụng chung hạ tầng viễn thông, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Các chính sách cần được điều chỉnh để tạo ra môi trường thuận lợi cho sự hợp tác giữa các doanh nghiệp.

3.1. Quy hoạch và quản lý hạ tầng hiệu quả

Cần có quy hoạch rõ ràng và quản lý chặt chẽ để đảm bảo các doanh nghiệp phải sử dụng chung hạ tầng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn bảo vệ mỹ quan đô thị.

3.2. Tạo cơ chế khuyến khích hợp tác giữa các doanh nghiệp

Nhà nước cần xây dựng các cơ chế khuyến khích hợp tác, như đấu thầu đầu tư và quản lý hạ tầng. Điều này sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao hiệu quả đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hạ tầng viễn thông

Nghiên cứu về việc sử dụng chung hạ tầng viễn thông tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy nhiều bất cập trong quản lý và khai thác. Việc áp dụng các chính sách hợp lý có thể giúp cải thiện tình hình hiện tại.

4.1. Kết quả khảo sát tình hình sử dụng hạ tầng

Khảo sát cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự hợp tác trong việc sử dụng chung hạ tầng. Điều này dẫn đến tình trạng đầu tư chồng chéo và kém hiệu quả.

4.2. Các khuyến nghị từ nghiên cứu

Nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị như cần có chính sách rõ ràng về quy hoạch hạ tầng, tạo động lực cho doanh nghiệp hợp tác và nâng cao hiệu quả quản lý.

V. Kết luận và tương lai của chính sách sử dụng chung hạ tầng viễn thông

Chính sách thúc đẩy doanh nghiệp viễn thông sử dụng chung hạ tầng cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Tương lai của ngành viễn thông phụ thuộc vào khả năng hợp tác giữa các doanh nghiệp và sự can thiệp hiệu quả của Nhà nước.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách trong tương lai

Chính sách cần được điều chỉnh để tạo ra động lực cho doanh nghiệp hợp tác. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo vệ mỹ quan đô thị.

5.2. Triển vọng phát triển ngành viễn thông

Ngành viễn thông có tiềm năng phát triển lớn nếu các doanh nghiệp biết hợp tác và chia sẻ hạ tầng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành viễn thông tại Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc trong những năm gần đây, đóng góp khoảng 6% GDP quốc gia với tổng doanh thu năm 2008 đạt 5,144 tỷ USD. Tại Thành phố Hồ Chí Minh (Tp.HCM), mật độ thuê bao điện thoại đạt 242 máy/100 dân năm 2009, với hơn 17 triệu thuê bao điện thoại và gần 610.000 thuê bao internet băng rộng. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này cũng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt trong việc xây dựng và quản lý hạ tầng viễn thông. Các doanh nghiệp viễn thông chủ yếu xây dựng hạ tầng mạng riêng lẻ, dẫn đến đầu tư chồng chéo, kém hiệu quả và ảnh hưởng tiêu cực đến mỹ quan đô thị. Vấn đề sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông chưa được khai thác hiệu quả do thiếu chính sách điều phối và cơ chế pháp lý phù hợp.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích chính sách khả thi nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp viễn thông sử dụng chung cơ sở hạ tầng tại Tp.HCM, một đô thị đại diện với dân số trên 7 triệu người và tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 11,05%/năm giai đoạn 2005-2009. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tình huống ngầm hóa mạng viễn thông tại Tp.HCM để làm rõ các bất cập trong quản lý và đề xuất giải pháp chính sách phù hợp nhằm nâng cao hiệu suất đầu tư, bảo vệ cảnh quan đô thị và thúc đẩy phát triển bền vững ngành viễn thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế học và chính sách công, trong đó có lý thuyết trò chơi để phân tích hành vi ra quyết định của các doanh nghiệp viễn thông trong việc lựa chọn giữa treo cáp hay ngầm cáp. Mô hình trò chơi tĩnh với thông tin đầy đủ được áp dụng để tìm điểm cân bằng Nash, qua đó giải thích nguyên nhân các doanh nghiệp ưu tiên phương án treo cáp do chi phí thấp hơn đáng kể so với ngầm cáp.

Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng khái niệm hàng hóa công cộng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật để đánh giá đặc tính của hạ tầng viễn thông, vốn mang tính độc quyền tự nhiên và có ảnh hưởng lớn đến an ninh thông tin quốc gia. Các khái niệm chính bao gồm: hạ tầng viễn thông (thiết bị, đường truyền, mạng và công trình viễn thông), ngoại tác tích cực và tiêu cực của hạ tầng kỹ thuật đối với môi trường đô thị, cũng như vai trò của Nhà nước trong điều phối và quản lý quy hoạch đô thị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp gồm các văn bản pháp luật, báo cáo ngành, số liệu thống kê và các dự án thực tế tại Tp.HCM. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp viễn thông hoạt động trên địa bàn Tp.HCM, với hơn 16 doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông, bao gồm điện thoại cố định, di động, internet và truyền hình cáp.

Phân tích tình huống ngầm hóa mạng viễn thông Tp.HCM được lựa chọn làm case study điển hình, với dữ liệu về chiều dài cáp, tỷ lệ ngầm, chi phí đầu tư và các vấn đề quản lý thực tiễn. Phương pháp phân tích bao gồm đối chiếu số liệu thực tế với các lý thuyết kinh tế và chính sách công, đồng thời sử dụng mô hình trò chơi để giải thích hành vi doanh nghiệp. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2010, phù hợp với các số liệu và chính sách mới nhất được áp dụng tại thời điểm nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình trạng độc quyền và cạnh tranh không lành mạnh trong ngành viễn thông:
   Tp.HCM có 16 doanh nghiệp viễn thông, trong đó VNPT và EVN chiếm vị trí độc quyền tự nhiên về hạ tầng mạng và cột điện. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc đàm phán sử dụng chung hạ tầng, gây ra tình trạng các doanh nghiệp tự xây dựng hạ tầng riêng lẻ. Theo số liệu, tỷ lệ ngầm hóa cáp viễn thông chỉ đạt khoảng 30%, phần lớn cáp vẫn treo trên hơn 21.000 cột thông tin, gây mất mỹ quan và an toàn đô thị.

2. Chi phí đầu tư ngầm cáp cao gấp 4-5 lần so với treo cáp:
   Dự án xây dựng đường Tân Sơn Nhất – Bình Lợi – Vành đai ngoài cho thấy chi phí đầu tư hạ tầng ngầm trung bình 12,7 tỷ đồng/km, trong khi chi phí treo cáp chỉ khoảng 0,32 tỷ đồng/km. Chi phí tài chính và xã hội của việc đào đường, gián đoạn giao thông và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh là rất lớn, làm doanh nghiệp ưu tiên phương án treo cáp.

3. Chính sách Nhà nước chưa tạo động lực cho dùng chung hạ tầng:
   Luật Viễn thông 2010 và Luật Quy hoạch đô thị 2010 đã có những quy định về quy hoạch và dùng chung hạ tầng, nhưng việc thực thi còn chậm và thiếu cơ chế điều phối hiệu quả. Việc quản lý quy hoạch đô thị còn chồng chéo, thủ tục hành chính phức tạp, trách nhiệm giải trình kém khiến các doanh nghiệp khó phối hợp đồng bộ.

4. Mô hình trò chơi cho thấy doanh nghiệp ưu tiên treo cáp do chi phí thấp:
   Phân tích mô hình trò chơi Nash cho thấy khi chi phí ngoại tác chưa được nội hóa (x=y=0), điểm cân bằng là doanh nghiệp chọn treo cáp. Khi Nhà nước áp dụng cơ chế thu phí và cấp bù (x=3, y=2), điểm cân bằng dịch chuyển sang ưu tiên ngầm cáp, thể hiện vai trò quan trọng của chính sách trong điều chỉnh hành vi doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc các doanh nghiệp viễn thông không sử dụng chung hạ tầng là do thiếu cơ chế pháp lý bắt buộc và lợi thế cạnh tranh dựa trên quy mô mạng lưới riêng. Việc độc quyền tự nhiên của VNPT và EVN tạo ra rào cản lớn trong đàm phán chia sẻ hạ tầng. Chi phí đầu tư ban đầu cao cho hệ thống ngầm và thủ tục phức tạp khiến doanh nghiệp ưu tiên phương án treo cáp, dù phương án này gây ra ngoại tác tiêu cực như mất mỹ quan và an toàn đô thị.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc quản lý hạ tầng viễn thông cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và sự can thiệp hiệu quả của Nhà nước để đảm bảo cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững. Việc áp dụng mô hình trò chơi giúp minh họa rõ ràng tác động của chính sách thu phí và hỗ trợ tài chính trong việc thay đổi hành vi doanh nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng thuê bao điện thoại, bảng so sánh chi phí đầu tư ngầm và treo cáp, cũng như sơ đồ mô hình trò chơi để minh họa điểm cân bằng Nash. Bảng phân tích thị phần doanh nghiệp và số liệu tỷ lệ ngầm cáp cũng giúp làm rõ bức tranh thực trạng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành quy định bắt buộc sử dụng chung cơ sở hạ tầng kỹ thuật:
   Nhà nước cần quy định rõ trong quy hoạch đô thị và quy hoạch ngành về việc các doanh nghiệp viễn thông phải sử dụng chung hạ tầng kỹ thuật, tránh xây dựng riêng lẻ gây phá vỡ quy hoạch và mất mỹ quan đô thị. Thời gian thực hiện đề xuất trong vòng 2-3 năm, do Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với UBND Tp.HCM chủ trì.

2. Triển khai cơ chế đấu thầu đầu tư và quản lý hạ tầng kỹ thuật:
   Áp dụng cơ chế đấu thầu để huy động vốn từ các thành phần kinh tế đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật, đồng thời đấu thầu quản lý vận hành nhằm nâng cao hiệu suất và minh bạch. Thời gian triển khai trong 3 năm, với sự tham gia của các doanh nghiệp viễn thông và các đơn vị chuyên môn.

3. Thiết lập cơ chế thu phí sử dụng không gian đô thị và cấp bù tài chính:
   Thu phí đối với các công trình hạ tầng nổi (treo cáp) để phản ánh chi phí ngoại tác tiêu cực, đồng thời cấp bù hoặc hỗ trợ tín dụng cho các dự án ngầm hạ tầng kỹ thuật nhằm giảm chi phí đầu tư ban đầu cho doanh nghiệp. Cơ chế này giúp nâng cao ý thức bảo vệ cảnh quan và khuyến khích đầu tư bền vững. Thời gian áp dụng trong 1-2 năm, do UBND Tp.HCM và Bộ Tài chính phối hợp thực hiện.

4. Kiểm soát giá trần cho thuê hạ tầng kỹ thuật và giám sát cạnh tranh:
   Thiết lập khung giá trần cho thuê cột điện và hạ tầng kỹ thuật nhằm hạn chế hành vi lợi dụng vị thế độc quyền để nâng giá bất hợp lý. Đồng thời tăng cường giám sát cạnh tranh, xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong ngành viễn thông. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước:
   Giúp hiểu rõ các vấn đề thực tiễn trong quản lý hạ tầng viễn thông, từ đó xây dựng chính sách điều phối hiệu quả, nâng cao hiệu suất đầu tư và bảo vệ cảnh quan đô thị.

2. Doanh nghiệp viễn thông và nhà đầu tư hạ tầng:
   Cung cấp góc nhìn về lợi ích và thách thức khi sử dụng chung hạ tầng, hỗ trợ xây dựng chiến lược đầu tư và hợp tác kinh doanh bền vững.

3. Chuyên gia nghiên cứu và học viên ngành chính sách công, kinh tế đô thị:
   Là tài liệu tham khảo về ứng dụng lý thuyết trò chơi, phân tích chính sách công trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật và viễn thông.

4. Cơ quan quản lý quy hoạch đô thị và phát triển hạ tầng:
   Hỗ trợ trong việc thiết kế quy hoạch đô thị đồng bộ, quản lý không gian sử dụng hiệu quả, giảm thiểu các bất cập trong phát triển hạ tầng kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các doanh nghiệp viễn thông không tự nguyện sử dụng chung hạ tầng?
   Do chi phí đầu tư ban đầu cao, lợi thế cạnh tranh dựa trên quy mô mạng riêng và thiếu cơ chế pháp lý bắt buộc, các doanh nghiệp ưu tiên xây dựng hạ tầng riêng để kiểm soát và phát triển dịch vụ.

2. Chi phí đầu tư ngầm cáp viễn thông có cao hơn nhiều so với treo cáp không?
   Có, chi phí đầu tư ngầm cáp cao gấp 4-5 lần so với treo cáp, ví dụ dự án Tân Sơn Nhất – Bình Lợi có chi phí ngầm khoảng 12,7 tỷ đồng/km so với 0,32 tỷ đồng/km cho treo cáp.

3. Vai trò của Nhà nước trong việc thúc đẩy dùng chung hạ tầng là gì?
   Nhà nước cần ban hành chính sách bắt buộc, điều phối quy hoạch, thiết lập cơ chế thu phí và cấp bù, kiểm soát giá và giám sát cạnh tranh để tạo môi trường thuận lợi cho dùng chung hạ tầng.

4. Mô hình trò chơi giúp gì trong việc phân tích chính sách?
   Mô hình trò chơi minh họa cách các doanh nghiệp lựa chọn phương án treo hay ngầm cáp dựa trên chi phí và chính sách thu phí, giúp dự báo tác động của chính sách đến hành vi doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để giảm thiểu tác động tiêu cực của việc đào đường ngầm hóa hạ tầng?
   Cần có quy hoạch chi tiết không gian ngầm, kế hoạch tài chính hợp lý, quy chế phối hợp liên ngành và cơ chế điều phối đồng bộ để giảm thiểu gián đoạn giao thông và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

Kết luận

• Việc sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông tại Tp.HCM còn nhiều bất cập do chi phí đầu tư cao, độc quyền tự nhiên và thiếu cơ chế pháp lý bắt buộc.
• Nhà nước cần can thiệp bằng chính sách quy hoạch, đấu thầu đầu tư và quản lý, cơ chế thu phí và cấp bù, kiểm soát giá và giám sát cạnh tranh để thúc đẩy dùng chung hạ tầng.
• Mô hình trò chơi cho thấy chính sách thu phí và hỗ trợ tài chính có thể thay đổi hành vi doanh nghiệp từ ưu tiên treo cáp sang ngầm cáp, góp phần bảo vệ mỹ quan đô thị.
• Quy hoạch đô thị và quản lý đầu tư hiện còn chồng chéo, cần tập trung điều phối và nâng cao năng lực quản lý để thực hiện đồng bộ các dự án hạ tầng kỹ thuật.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng kế hoạch tài chính khả thi và triển khai cơ chế phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững ngành viễn thông.

Hành động ngay: Các nhà quản lý và doanh nghiệp viễn thông cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng và thực thi chính sách dùng chung hạ tầng, góp phần xây dựng Tp.HCM trở thành đô thị văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Ngành viễn thông Việt Nam trong những năm qua đã đạt được sự bứt phá mạnh mẽ trong việc đáp ứng nhu cầu dịch vụ thông tin của nhân dân. Năm 2008, mật độ điện thoại bình quân đầu người của cả nước đã đạt 104 máy/100 dân, tỷ lệ người dân sử dụng internet đạt 24,87%, số hộ gia đình có truyền hình cáp đạt 6,8%, doanh thu toàn ngành đạt 5,144 tỷ USD (năm 2008), các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ không ngừng phát triển và thị trường cạnh tranh sôi động, đem lại nhiều sự lựa chọn cho người dân1 (Bộ TTTT, 2009). Có 11 doanh nghiệp được cấp phép thiết lập hạ tầng mạng, 14 doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh dịch vụ viễn thông, 81 doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh dịch vụ internet, 47 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ truyền hình cáp. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của các doanh nghiệp viễn thông (bao gồm các loại hình dịch vụ như điện thoại cố định, di động, internet, truyền số liệu, truyền hình cáp) là việc xây dựng hạ tầng mạng viễn thông2: Nhà trạm, cột antten, cáp truyền dẫn tín hiệu (cáp quang,cáp đồng).

Mỗi doanh nghiệp tự xây dựng hạ tầng mạng riêng của mình, chưa có (hoặc rất ít) các doanh nghiệp sử dụng chung hạ tầng của nhau để cung ứng dịch vụ. Điều này dẫn đến việc đầu tư cơ sở hạ tầng của toàn ngành chồng chéo, kém hiệu quả, thời gian triển khai dự án kéo dài, mỹ quan đô thị nhếch nhác. mà xã hội chỉ trích như “mạng nhện”, “điệp khúc đào –lấp”, trụ anten phát sóng gây đau đầu. Vấn đề đặt ra là: Tại sao các doanh nghiệp không xây dựng chung cở sở hạ tầng để kinh doanh, đem lại hiệu quả đầu tư cao hơn, đảm bảo mỹ quan đô thị? Vai trò điều phối của Nhà nước trong vấn đề này là gì ? Đây là vấn đề thực tiễn đặt ra cho các nhà quản lý trong ngành thông tin và truyền thông.

Thông qua đề tài nghiên cứu, giúp các nhà hoạch định chính sách hình dung một bức tranh tổng quát về sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông hiện tại, những bất cập trong quản lý, vai trò 1 Bộ TTTT,2009, Sách trắng CNTT-TT 2009 2 Theo luật viễn thông(2010), cơ sở hạ tầng viễn thông bao gồm : tập hợp các thiết bị viễn thông, hệ thống thiết bị viễn thông, đường truyền dẫn, mạng viễn thông và các công trình viễn thông. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -8- của Nhà nước và qua đó đề xuất một số giải pháp khả thi có thể triển khai trên thực tế. Bài nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích tình huống, nguồn số liệu chủ yếu dựa vào các văn bản, chính sách hiện hữu của Nhà nước. Các dự án, số liệu thực tế được lựa chọn ở Tp.HCM, lý do là Tp.

HCM mang tính đại diện cao cho các đô thị ở Việt Nam vì đây là một trung tâm kinh tế lớn của cả nước, có mật độ dân số cao, cơ sở hạ tầng đã tồn tại khá lâu và bộc lộ nhiều bất cập trong quản lý và khai thác. Thông qua tình huống ngầm hóa mạng viễn thông Tp.HCM, là một trường hợp nghiên cứu cụ thể, để từ đó thấy được những vấn đề thực tế đang tồn tại ở Thành phố mà thực chất là những vấn đề của nhiều tỉnh thành khác trong cả nước. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -9- Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Đặc điểm của vấn đề nghiên cứu Cơ sở hạ tầng mạng viễn thông là một hệ thống đồng bộ, có kiến trúc chặt chẽ từ khâu thiết kế đến đấu nối, triển khai dịch vụ. Tất cả các khâu đều phải tuân thủ một qui trình kỹ thuật nghiêm ngặt.

Bất kỳ một sự bất đồng bộ nào cũng ảnh hưởng đến chất lượng, độ tin cậy của toàn hệ thống. Hệ thống hạ tầng mạng được xem như là một lợi thế cạnh tranh quan trọng nhờ vào lợi thế theo qui mô. Doanh nghiệp nào có mạng viễn thông rộng lớn và hoạt động ổn định sẽ cung cấp dịch vụ có chất lượng cao hơn, giá thành hạ hơn. Ngoài ra, hạ tầng mạng viễn thông còn là lĩnh vực an ninh thông tin của quốc gia (Luật Viễn thông 2010), cần được kiểm soát chặt chẽ.

Vì vậy, việc chia sẻ hạ tầng viễn thông thường là vấn đề khó thương lượng giữa các doanh nghiệp do có chi phí giao dịch quá cao, do phải đàm phán quá nhiều qui trình tác nghiệp và đặc biệt tăng cao hơn khi có nhiều bên tham gia đàm phán.2 Các đề tài nghiên cứu trước đây Dùng chung hạ tầng viễn thông là vấn đề mới phát sinh trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý nền kinh tế theo định hướng thị trường của Việt Nam. Gần đây, ngoài những thông tin thời sự phản ảnh trên các phương tiện thông tin đại chúng, còn có một số ý kiến của các nhà quản lý, các cơ quan xây dựng pháp luật. Việc Quốc hội thông qua hai luật mới cho thấy tầm quan trọng của phát triển cơ sở hạ tầng, trong đó có hạ tầng viễn thông. Hai luật mới đó là: Luật viễn thông, có hiệu lực từ ngày 1/7/2010 thay thế cho Pháp lệnh Bưu chính viễn thông trước đây; Luật quy hoạch đô thị có hiệu lực từ ngày 1/1/2010, được tách ra và phát triển từ luật Xây dựng.

Mặc dù đã cố gắng tìm kiếm, nhưng với sự hiểu biết của mình, tôi chưa tìm thấy một nghiên cứu chính sách nào tương tự về vấn đề dùng chung hạ tầng viễn thông, đó cũng là một khó khăn, giới hạn trong quá trình thực hiện nghiên cứu của mình. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung phân tích tình huống ngầm hóa hệ thống mạng viễn thông ở Tp.HCM, là trường hợp bao quát nhất các vấn đề dùng chung hạ tầng viễn thông khác, từ đó xem xét đề xuất chính sách chung cho vấn đề quản lý dùng chung hạ tầng viễn thông. Vì những giới hạn của vấn đề và của bản thân người nghiên cứu nên đề tài chỉ thực hiện nghiên cứu định tính để tìm ra các yếu tố tác động lên việc quản lý dùng chung cơ sở hạ tầng, chưa tiến hành đo lường cụ thể.4 Khung phân tích chính sách Do đặc điểm của đề tài nghiên cứu, vì vậy tác giả lựa chọn phương pháp nghiên cứu định tính, dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp và thực hiện miêu tả, đối chiếu với các lý thuyết của kinh tế học, tổ chức thông tin theo tình huống để phân tích và chỉ ra các bất cập của vấn đề chính sách. Từ đó, kết hợp với kinh nghiệm công tác, tác giả đưa ra một số khuyến nghị chính sách phù hợp với các lý thuyết kinh tế học và chính sách công mà theo tác giả là có thể giải quyết được những bất cập đã chỉ ra.

Tuy nhiên, đó mới là những khuyến nghị chủ quan, kinh viện cần được kiểm nghiệm trên thực tế.5 Ứng dụng lý thuyết trò chơi Ứng dụng lý thuyết trò chơi trong kinh tế học nhằm giải thích các hành vi ra quyết định trong môi trường tương tác với nhau hay nói cách khác là các lựa chọn tối ưu khi lợi ích và chi phí của mỗi lựa chọn là không cố định mà phụ thuộc vào lựa chọn của các cá nhân khác. Trong nghiên cứu này, ứng dụng mô hình trò chơi tĩnh với thông tin đầy đủ để giải thích nguyên nhân của việc ra quyết định treo hay ngầm cáp viễn thông của các doanh nghiệp dựa vào chính sách tương ứng của Nhà nước (xem thêm mục 2.4: Phân tích sự lựa chọn giữa treo hay ngầm). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.6 Hàng hóa công cộng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật Hàng hóa, dịch vụ công cộng có hai đặc tính là không tranh giành và không thể loại trừ. Không tranh giành được hiểu là nếu có thêm một người sử dụng thì vẫn không ảnh hưởng đến những người sử dụng khác.

Không thể loại trừ được xem là khó có thể ngăn chặn những người không trả phí sử dụng. Trong thực tế có nhiều loại mang cả hai đặc tính trên một cách rõ rệt như quốc phòng, hải đăng, phát thanh.Tuy nhiên, cũng có một số loại chỉ mang một trong hai đặc tính trên như đường cao tốc có thu phí, truyền hình cáp. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật 3 là hàng hóa công cộng không thuần túy. Tuy hệ thống hạ tầng kỹ thuật không thể hiện rõ hai đặc tính của hàng hóa công, nhưng ở một khía cạnh thì nên xem nó như một hàng hóa công vì: Về mặt chính trị và đạo đức, rất khó biện minh cho việc loại trừ một hộ gia đình nào đó sử dụng điện, nước, viễn thông, thải nước .chỉ do họ không đóng đủ tiền, vì đó là những quyền cơ bản của công dân.

Các dịch vụ hạ tầng kỹ thuật luôn có xu hướng cung cấp ít hơn nhu cầu do chi phí đầu tư ban đầu lớn, thời gian thu hồi vốn dài, bởi vì không thể tính giá quá cao, vượt quá khả năng chi trả của người dân. Do tính chất độc quyền tự nhiên của hạ tầng đô thị, vì không gian có giới hạn, không thể cấp phép cho nhiều đơn vị cùng xây dựng hạ tầng kỹ thuật trên một tuyến đường. Ngoại tác của hệ thống hạ tầng kỹ thuật lên cảnh quan đô thị là hai chiều, nếu được đầu tư và quản lý tốt thì nó gây nên ngoại tác tích cực và ngược lại. Nhà nước không nhất thiết phải đứng ra cung cấp hạ tầng kỹ thuật, có thể để cho các thành phần kinh tế thực hiện cung ứng với điều kiện Nhà nước quản lý, giám sát thông qua cơ chế điều phối phù hợp.

3 Hệ thống hạ tầng kỹ thuật: là hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật chính cấp đô thị, bao gồm các trục giao thông, tuyến truyền tải năng lượng, tuyến truyền dẫn cấp nước, tuyến cống thoát nước, tuyến thông tin viễn thông và các công trình đầu mối kỹ thuật(Luật quy hoạch đô thị, 2010). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.7 Viễn thông và hệ thống hạ tầng viễn thông  Viễn thông là một ngành hạ tầng dịch vụ cho việc phát triển kinh tế xã hội của quốc gia, viễn thông có vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Năm 2008, tổng doanh thu của ngành viễn thông Việt Nam đạt 5,144 tỷ USD tương đương 6% GDP cả nước. Toàn quốc có 14,76 triệu thuê bao điện thoại cố định, 74,87 triệu thuê bao điện thoại di động, 2,88 triệu line internet băng rộng với khoảng 4,48 triệu máy vi tính các loại (Bộ TTTT,2009).

 Theo định nghĩa của Bộ TTTT thì hạ tầng viễn thông bao gồm các thiết bị viễn thông, đường truyền dẫn, mạng viễn thông và các công trình viễn thông.