mở đầu bằng cuộc đánh chiếm Sài Gòn ngày 23/09/1945. Ngày 28/02/1946, Pháp bắt tay với Chính phủ Trung Hoa dân quốc ký hiệp ước Pháp – Hoa tại Trùng Khánh. Theo hiệp ước này, Pháp trả lại cho Chính phủ Trung Hoa dân quốc các tô giới và đất nhượng ở Trung Quốc; bán lại đoạn đường sắt Côn Minh – Hồ Kiều; cho quân đội Quốc dân Đảng Trung Hoa chở hàng về nước qua cảng Hải Phòng được miễn thuế (đó là những thứ quân cướp bóc đổi chác được qua 6 tháng “Hoa quân nhập Việt”). Trung Hoa dân quốc đồng ý rút quân, giao lại cho Pháp tiếp quản Việt Nam và Lào.Như vậy, cách mạng Việt Nam đứng trước một tình thế mới hết sức phức tạp.Đất nước bớt đi được một số kẻ thù là quân Anh và quân đội Quốc dân Đảng Trung Hoa nhưng thực dân Pháp lại được tạo điều kiện ráo riết thực hiện âm mưu xâm lược nước ta.
Sau khi Hiệp ước Pháp – Hoa được ký kết, ngày 03/03/1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị Tình hình và Chủ trương.Chỉ thị nhận định, Hiệp ước Pháp – Hoa là biểu hiện của sự thỏa hiệp giữa bọn đế quốc với nhau; Chỉ thị phân tích vấn đề lúc này không phải là muốn đánh hay không muốn đánh.Vấn đề là biết mình, biết người, nhận định một cách khách quan những điều kiện lợi hại trong và ngoài nước mà chủ trương cho đúng. Trung ương Đảng quyết định chọn giải pháp hòa hoãn, đàm phán với Pháp để buộc 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quân đội Trung Hoa dân quốc phải rút về nước, tránh được tình thế một lúc ta phải đối mặt với nhiều kẻ thù, bảo toàn lực lượng tranh thủ thời gian hòa hoãn để xây dựng lực lượng chuẩn bị cho một cuộc chiến đấu mới, tiến tới giành thắng lợi hoàn toàn. Lập trường của ta trong cuộc đàm phán với Pháp được Trung ương Đảng vạch ra là: Pháp phải thừa nhận quyền độc lập tự quyết của của dân ta, công nhận chính phủ, quân đội, nghị viện, tài chính, ngoại giao… và sự thống nhất của đất nước ta. Thế nhưng, thực dân Pháp đã bội ước.
Với khí thế sục sôi của cả nước sau Cách mạng tháng Tám, với lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang đã phát triển sau gần một năm tranh thủ xây dựng, toàn thể nhân dân Việt Nam đoàn kết một lòng cùng với Đảng và Chính phủ quyết tâm chiến đấu đến cùng vì nền độc lập và thống nhất của tổ quốc. Ngày 12/12/1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị Toàndân kháng chiến. Bản Chỉ thị đã vạch rõ mục đích, tính chất và đường lối chung chỉ đạo toàn bộ cuộc kháng chiến chống Pháp là toàn dân, toàn diện, trường kỳ và tự lực cánh sinh. Ngày 17 và 18 tháng 12 năm 1946, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng mở rộng họp tại Vạn Phúc (Hà Đông – Hà Nội) dưới sự chủ tọa của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Hội nghị đã phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên quy mô cả nước và đề ra những vấn đề cơ bản về đường lối kháng chiến với Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 19/12/1946. Tháng 02/1947, đồng chí Trường Chinh – Tổng Bí thư Đảng đã viết một loạt bài giải thích về đường lối kháng chiến của Đảng đăng trên báo Sự thật như: “Chúng ta đánh ai?”, “Đánh để làm gì?”, “Tính chất cuộc kháng chiến của ta”… Trong dịp kỷ niệm lần thứ hai ngày Nam Bộ kháng chiến 23/09/1947, những bài báo này đã được bổ sung và in thành sách “Kháng 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chiến nhất định thắng lợi”. Và như vậy, một lần nữa, đường lối kháng chiến của Đảng được xác định và được giải thích cụ thể trong tác phẩm “Kháng chiến nhất định thắng lợi” của đồng chí Trường Chinh. Đường lối kháng chiến ấy bên ngoài thì “Đoàn kết với hai dân tộc Miên, Lào và các dân tộc bị áp bức trong khối Liên hiệp Pháp.
Thân thiện với các dân tộc Trung Hoa, Xiêm, Ấn Độ, Miến Điện, Nam Dương và các dân tộc yêu chuộng hòa bình dân chủ trên thế giới” [70, tr. Bên trong thì đoàn kết chặt chẽ toàn dân thành một mặt trận rộng rãi có liên minh công – nông làm nền tảng, thực hiện toàn dân kháng chiến. Có thể nói, đây là lần đầu tiên Đảng ta đã lãnh đạo quân dân ta tiến hành một cuộc chiến tranh vừa mang tính chất bảo vệ Tổ quốc, vừa mang tính chất giải phóng dân tộc trên quy mô cả nước, phải đương đầu với thực dân Pháp hùng mạnh, lại có sự giúp đỡ của đế quốc Mỹ. Đảng ta đã không phát động một cuộc chiến tranh quy ước mà phát động chiến tranh nhân dân, huy động lực lượng toàn dân tham gia đánh giặc, bảo vệ nền độc lập cho dân tộc.
Chỉ thị Toàn dân kháng chiến của Trung ương Đảng, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, và tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của đồng chí Trường Chinh là những văn kiện lịch sử, định hình đường lối kháng chiến của Đảng một cách cơ bản. Đó là đường lối tiến hành chiến tranh cách mạng trên cơ sở động viên và tổ chức quần chúng sâu rộng để tiếp tục sự nghiệp của cách mạng tháng Tám, xây dựng một nước Việt Nam mới, độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh để sánh vai với các cường quốc năm châu giống như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó cũng là đường lối kết hợp cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc giành độc lập cho nhân dân ta với cuộc đấu tranh chung của của giai cấp vô sản và nhân dân các dân tộc thuộc địa chống chủ nghĩa đế quốc trong phong trào cách mạng thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, ngay khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm đề ra những vấn đề cơ bản về đường lối kháng chiến, đoàn kết toàn dân đánh giặc cứu nước.
Toàn dân kháng chiến là nội dung của chiến tranh nhân dân Việt Nam, là tinh thần xuyên suốt mọi chủ trương, là tư tưởng, chỉ đạo mọi kế hoạch tác chiến và xây dựng lực lượng. Toàn diện kháng chiến là kháng chiến cả về chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, ngoại giao, nhằm huy động mọi khả năng, phát huy mọi sức mạnh, sử dụng và kết hợp mọi hình thức đấu tranh, liên hiệp với mọi lực lượng cách mạng và tiến bộ trên thế giới để đánh bại kẻ thù. Trường kỳ kháng chiến là chiến lược của chiến tranh nhân dân Việt Nam đánh kẻ thù có ưu thế về lực lượng quân sự, vừa đánh vừa vũ trang thêm, vừa đánh vừa bồi dưỡng sức dân, vừa đánh vừa học hỏi kinh nghiệm, dần chuyển hóa so sánh lực lượng, đồng thời lợi dụng những chuyển biến của tình hình quốc tế có lợi cho cuộc kháng chiến của ta, từng bước đánh bại từng kế hoạch của kẻ thù để giành thắng lợi cuối cùng. Kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỷ là bước phát triển mới của bạo lực cách mạng và là những quy luật tiến hành chiến tranh nhân dân Việt Nam.
Đầu năm 1947, nhiệm vụ phát động toàn dân đánh giặc lấy lực lượng vũ trang làm nòng cốt được đặt ra cấp bách. Nghị quyết Hội nghị chính trị ủy viên khu và trung đoàn vào tháng 02/1947 đã xác định: “Dù trong trường hợp nào cũng phải nắm vững bộ đội; rèn luyện bộ đội, củng cố du kích, chỉnh đốn dân quân; kiên quyết thay đổi cách đánh, tẩy trừ hình thức dồn đống và lối bố trí chính quy hóa” [37, tr. Tháng 03/1947, các Ban chỉ huy tỉnh đội, huyện đội, xã đội thuộc ủy ban kháng chiến các cấp được thành lập khắp các tỉnh đồng bằng Khu 3. 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tháng 04/1947, Hội nghị cán bộ Trung ương chủ trương: “phát triển du kích chiến ngay trong vùng địch kiểm soát và ngay trong các thành phố địch tạm thời làm chủ” [37, tr.
Hội nghị dân quân toàn quốc lần thứ nhất họp ngày 24/05/1947 tại Việt Bắc, bàn về công tác tổ chức dân quân, đã xác định: “dân quân du kích là đội quân cách mạng, và đã là đội quân cách mạng thì phải có công tác chính trị để giữ vững đường lối chính trị, để nâng cao trình độ giác ngộ và tinh thần chiến đấu cho đội viên. Đội dân quân du kích thường hay phân tán, sống tản mạn trong làng và khi chiến đấu cũng thường cá nhân tác chiến hoặc từng tốp nhỏ tác chiến. Cho nên, muốn đội du kích có tinh thần tích cực, tự mình tìm địch để đánh thì vấn đề công tác chính trị phải được chú trọng hơn cả về quân sự.Hội nghị cũng xác định “sự phối hợp tác chiến giữa bộ đội chính quy và dân quân du kích là một trong những điều kiện thắng lợi cuối cùng của chúng ta” [44, tr. Trong đó quan trọng nhất là: “nhiệm vụ xây dựng hậu phương kháng chiến, đánh bại các cuộc phản công, tiến công của địch, phát triển chiến tranh du kích trong vùng địch kiểm soát” [37, tr.
Hưng Yên nằm sát thủ đô Hà Nội và trên tuyến đường giao thông chiến lược nên những ngày sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, tình hình cũng rất sôi động. Cùng với khí thế cách mạng sôi sục và niềm phấn khởi, tin tưởng của người dân vừa được giải phóng thoát khỏi ách áp bức, bóc lột của thực dân phong kiến, Đảng bộ và nhân dân Hưng Yên cũng đứng trước muôn vàn những khó khăn. Lúc này, nhân dân trong tỉnh đang gặp nhiều khó khăn sau nạn đói khủng khiếp và nạn lụt năm 1945.Nông thôn, nông nghiệp tiêu điều; công nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đình đốn. Bộ máy chính quyền vừa mới thành lập, cán bộ tuy hăng say nhiệt tình với cách mạng nhưng còn nhiều bỡ ngỡ trước những công tác mới mẻ.000 quân Nhật 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com từ các nơi dồn về, cùng với số quân đã đồn trú trước tháng 08/1945 chờ ngày quân Đồng Minh đến tước vũ khí về nước cũng gây cho địa phương nhiều khó khăn.
Cùng ngày đó, hơn 800 quân đội Trung Hoa dân quốc kéo vào thị xã để giải giáp quân đội Nhật. Quân đội Trung Hoa dân quốc cũng không giấu mưu đồ tập hợp, xây dựng lực lượng phản động tại chỗ để lật đổ chính quyền cách mạng và vơ vét của cải.