CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM 1.1 Khái niệm về chiến lược sản phẩm Theo Johnson và Scholes định nghĩa chiến lược trong điều kiện môi trường có rất nhiều những thay đổi nhanh chóng: “Chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức về dài hạn nhằm giành lợi thế cạnh tranh cho tổ chức thông qua việc định dạng các nguồn lực của nó trong môi trường thay đổi, để đáp ứng nhu cầu thị trường và thỏa mãn mong đợi của các bên hữu quan”. [1] Như vậy ta có thể hiểu chiến lược sản phẩm là lộ trình được sử dụng để phát triển sản phẩm hoặc tính năng, bao gồm tất cả nhiệm vụ cần phải hoàn thành do các cấp quản lý đưa ra để đạt được mục tiêu mong muốn. Chiến lược sản phẩm vạch ra cách sản phẩm mang lại lợi ích cho doanh nghiệp.
Nó mô tả vấn đề mà sản phẩm sẽ giải quyết, cũng như tác động của nó đối với khách hàng và công ty. Chiến lược sản phẩm đóng vai trò là nền tảng cơ sở giúp bạn đo lường mức độ thành công của sản phẩm trước, trong và sau khi sản xuất.2 Khái niệm về sản phẩm và phát triển sản phẩm mới 1.1 Khái niệm sản phẩm Theo Philip Kotler, "cha đẻ" của marketing hiện đại: Sản phẩm là bất cứ cái gì có thể được cung ứng, chào hàng cho một thị trường để tạo sự chú ý, mua hay tiêu dùng nó nhằm thỏa mãn một nhu cầu hoặc mong muốn nào đó. Với quan điểm của Marketing hiện đại, sản phẩm của một doanh nghiệp được tung ra thị trường khi họ đã tiến hành lựa chọn một phối thức sản phẩm là tổ hợp hữu cơ của ba thuộc tính hỗn hợp: sản phẩm cốt lõi, sản phẩm hiện hữu và sản phẩm gia tăng. [2] Giá trị cốt lõi của sản phẩm được thể hiện qua việc khách hàng mua sản phẩm vì những lợi ích mà họ có thể cảm nhận được từ sản phẩm đó.
Chức năng mà khách hàng trông đợi khi họ mua sản phẩm là để giải quyết một nhu cầu của mình. Các bộ phận cấu thành sản phẩm, chất lượng, đặc tính, mẫu mã, nhãn hiệu, bao bì và các thuộc tính khác phối hợp lại nó hiện hữu trên mỗi sản phẩm nhằm chuyển tải lợi ích của sản phẩm cốt lõi cho khách hãng. Ngoài các cấp độ nói trên, còn có cấp độ thứ 3 gọi là sản phẩm gia tăng. Sản phẩm gia tăng bao gồm tất cả các lợi ích và dịch vụ được cung cấp thêm, cho phép phân biệt sản phẩm của công ty với các sản phẩm của công ty khác.
Theo TCVN 9000:2007 thì sản phẩm được định nghĩa là “kết quả của các hoạt động hay các quá trình”. Các quá trình có thể là các hoạt động sản xuất làm biến đổi tính chất lý hóa của vật chất làm tăng giá trị của nó hoặc cung cấp những dịch vụ nhằm đáp ứng một lợi ích cụ thể nào đó của con người. Tất cả các tổ chức, doanh nghiệp, các ngành, các lĩnh vực trong nên kinh tế quốc dân đều tạo ra hoặc cung cấp sản phẩm của mình cho xã hội. Theo nghĩa này, sản phẩm được hiểu theo nghĩa 1 rộng, không chỉ là những vật phẩm vật chất cụ thể mà còn bao gồm cả các dịch vụ.
[3] Mỗi sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra bao gồm tập hợp các thuộc tính hữu ích thể hiện công cụ cụ thể để đáp ứng nhu cầu của con người. Sự phát triển của kinh tế xã hội thúc đẩy nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú và đòi hỏi ngày càng nhiều hơn những giá trị hữu ích hàm chứa trong mỗi sản phẩm. Nếu như trước kia người tiêu dùng quan tâm chủ yếu đến thuộc tính vật chất đáp ứng những yêu cầu về tính năng tác dụng của sản phẩm thì ngày nay họ đòi hỏi ngày càng nhiều đến những yếu tố vô hình thỏa mãn về giá trị tinh thần, cảm xúc, tâm lý, văn hóa. Sản phẩm được cấu thành từ hai bộ phận là phần cứng và phần mềm.
Phần cứng của sản phẩm bao gồm các thuộc tính vật chất hữu hình thể hiện dưới một hình thức cụ thể rõ rằng phản ánh giá trị sử dụng khác nhau như chức năng, công dụng kỹ thuật, kinh tế của sản phẩm. Tính hữu ích của các thuộc tính sản phẩm này phụ thuộc rất nhiều vào mức độ đầu tư của lao động và trình độ kỹ thuật sử dụng trong quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Phần mềm của sản phẩm bao gồm các loại dịch vụ cung cấp cho khách hàng và các yếu tố như thông tin, khái niệm, dịch vụ đi kèm, sự cảm nhận những tiện lợi, đáp ứng những nhu cầu tinh thần, tâm lý xã hội của khách hàng. Những yếu tố phần mềm ngày càng thu hút sự chú ý của khách hàng nhiều hơn và tạo ra lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm.1 Các cấp độ của sản phẩm [4] 1.2 Khái niệm phát triển sản phẩm mới Phát triển sản phẩm mới (New Product Development – NPD) là việc tạo ra hoặc cải tiến ra các sản phẩm với những đặc điểm khác nhau mang lại giá trị gia tăng cho người dùng cuối.
Phát triển sản phẩm liên quan đến việc sửa đổi một hoặc 2 một số chi tiết trong sản phẩm hoặc tạo ra một sản phẩm hoàn toàn mới nhằm đáp ứng nhu cầu của đối tượng mục tiêu. [5] Để tăng doanh số bán các sản phấm hiện hữu trên thị trường hiện tại, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh cần hoàn thiện cho sản phẩm của mình và kích thích gia tăng quyết định mua bằng cách chào hàng thêm những dịch vụ và lợi ích bố trợ như: Điêu kiện giao hàng và thanh toán, bảo hành và lắp đặt sử dung, dịch vụ trong và sau bán để hình thành mức sản phẩm gia tăng cho các loại sản phẩm của công ty trước các đối thủ cạnh tranh, xây dựng uy tín và thu hút sự chú ý của khách hàng, Doanh nghiệp muốn tăng thị phần thì phải tung ra thị trường các sản phẩm mới. Loai hình này bao gồm việc thay thế, tái sắp đặt, cải tiến các sản phẩm hiện tại hoặc mở rộng tuyến sản phấm. Một doanh nghiệp muốn phát triến một dòng sản phẩm riêng biệt, luôn có sức cạnh tranh cao trên thị trường cần phải thực hiện được các nhiệm vu sau: - Cải tiến tính năng sản phẩm: là việc tạo ra các sản phẩm mới bằng cách hoán cải hoặc bố trí lại các tính năng, nội dung sản phẩm hiện có làm tăng độ an toàn và tiên lợi cho sản phẩm.
Việc cải tiến các sản phẩm cho phép các sản phẩm mới có khả năng dược chấp nhận nhanh hơn mà ít tốn kém về chi phí và thời gian. - Cải tiến phát triển sản phẩm: là làm tăng độ tin cậy, tốc độ, độ bền khẩu vị và các tính năng khác của sản phẩm. Doanh nghiệp bắng cách sản xuất sản phẩm với mức chất lượng khác nhau. - Cải tiến kiểu dáng: là thay đổi màu sắc sản phẩm, thiết kế bao bì, kết cấu sản phẩm.
- Phát triển thêm mẫu mã sản phẩm: là phát triến thêm các mẫu mã và kích thích sản phẩm khác nhau để tạo ra độ đa dạng, tạo diêu kiện thuận lợi cho người tiêu dùng lựa chọn. Phát triển sản phẩm thiết bị mạng: Phát triển sản phẩm thiết bị mạng được xác định dựa trên sự hiểu biết về thị trường viễn thông, xu hướng công nghệ và kế hoạch triển khai phủ sóng. Vì vậy, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm và tiếp thị là một sự kết nối liên tục trong quá trình phát triển sản phẩm thiết bị mạng. Sự liên kết giữa thị trường và sản phẩm phải tuân theo các quy luật cơ bản của thị trường, đó là các quy luật cung – cầu, quy luật cạch tranh và quy luật giá trị.
Phát triển sản phẩm thiết bị mạng có thể tiếp cận theo nhiều hướng khác nhau như: - Các yếu tố cơ sở hạ tầng mạng như phần cứng mạng (Bộ định tuyến, cáp, thẻ LAN, …), phần mềm mạng (quản lý vận hành mạng, các hệ điều hành, firewall, bảo mật mạng, …), dịch vụ mạng (DSL, vệ tinh, giao thức không dây, …). - Theo một hướng tiếp cận khác, và cũng là hướng tiếp cận tác giả muốn nhắm tới, đó là phát triển thiết kế sản phẩm mạng.3 Quy trình phát triển sản phẩm. 3 Lập quy trình phát triển sản phẩm là hoạt động xác định mục tiêu, chính sách và các phương tiện nguồn lực và biện pháp nhằm thực hiện mục tiêu phát triển sản phẩm. Việc lập quy trình phát triển sản phẩm là hoạt động nền tảng giúp định hướng tổ chức tới khách hàng: Xác định rõ mục tiêu, chính sách chất lượng đồng thời thiết kế các quá trình cần thiết, định rõ nội dung hoạt động và xác định rõ trách nhiệm quản lý, điều hành.
Bên cạnh đó hạn chế rủi ro trong kinh doanh. [5] Có nhiều quy trình phát triển sản phẩm phân loại theo số bước, trong phạm vi luận văn này tác giả tập trung phân tích và phát triển theo quy trình 8 bước như sau: Hình 1.2 Quy trình 8 bước phát triển sản phẩm [6] 1.1 Hình thành và xây dựng ý tưởng Đây là giai đoạn cần tìm kiếm những ý tưởng mới một cách có thệ thống. Thực tế, một công ty có thể lên hàng trăm ý tưởng chỉ để tìm ra một vài ý tưởng hiệu quả. Ban lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp phải xác định được đường lối chính sách rõ ràng.
Họ cần phải xác định mục tiêu của sản phẩm mới, đồng thời cũng cần dành thời nguồn lực cho việc phát triển những sản phẩm đột phá, cải tiến những sản phẩm hiện có và tham khảo sản phẩm của đối thủ cạnh tranh. Nguồn gốc ý tưởng: Ý tưởng mới có thể được phát triển từ nhiều nguồn như: - Tham khảo các sản phẩm hiện có: Nhiều ý tưởng mới bắt nguồn từ các sản phẩm đang được triển khai của doanh nghiệp. Đôi khi những thay đổi nhỏ phù hợp với xu hướng mới của thị trường có thể dẫn đến sự phát triển của một sản phẩm mới và nhãn hiệu mới. - Bộ phận R&D: Đây là bộ phận gần như không thể thiếu của một doanh nghiệp phát triển.
Các ý tưởng sản phẩm mới được nghiên cứu đánh giá có hệ thống, theo sát mọi biến động thị trường và mọi xu hướng công nghệ. - Các bằng sáng chế: Đối với một doanh nghiệp thiên về nghiên cứu phát triển, việc khai thác các bằng sáng chế là một phương pháp phổ biến. Nhiều bằng sáng chế ra đời với mục đích phát triển sản phẩm mới. Nhiều doanh nghiệp thường rà soát các dữ liệu về bằng sáng chế để tìm ra những sáng chế tiềm năng.