Luận văn thạc sĩ về chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh Xuân Hè 1968

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh chiến dịch đường số 9 khe sanh xuân hè 1968, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Trần Hữu Huy
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Chiến Dịch Đường 9 – Khe Sanh Xuân – Hè 1968
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Nguồn tài liệu nghiên cứu
• 1.7. Bố cục luận văn
• 1.8. Đóng góp của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH
• 1.1. Bối cảnh và chủ trương mở chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh
• 1.1.1. Bối cảnh lịch sử chung trước khi ta mở chiến dịch
• 2. CHƯƠNG 2: DIỄN BIẾN CHIẾN DỊCH
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ, Ý NGHĨA VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chiến dịch Đường số 9 Khe Sanh Xuân Hè 1968

Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh diễn ra từ ngày 20 tháng 1 đến 15 tháng 7 năm 1968, là một trong những chiến dịch quân sự quan trọng nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Chiến dịch này không chỉ thể hiện sức mạnh của quân đội nhân dân Việt Nam mà còn là bước ngoặt trong chiến lược quân sự của Mỹ tại miền Nam Việt Nam. Với sự tham gia của nhiều binh chủng, chiến dịch đã tạo ra những ảnh hưởng sâu sắc đến cục diện chiến tranh.

1.1. Bối cảnh lịch sử trước Chiến dịch Đường số 9

Trước khi mở chiến dịch, tình hình chiến sự ở miền Nam Việt Nam rất căng thẳng. Mỹ đã triển khai chiến lược chiến tranh cục bộ, nhưng không đạt được mục tiêu đề ra. Các cuộc phản công của quân đội Mỹ đều thất bại, tạo điều kiện cho quân đội nhân dân Việt Nam chuẩn bị cho một chiến dịch lớn.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của chiến dịch

Mục tiêu chính của chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh là phá vỡ tuyến phòng ngự của quân Mỹ, đồng thời tạo điều kiện cho cuộc tổng tiến công vào các đô thị miền Nam. Chiến dịch này không chỉ có ý nghĩa quân sự mà còn có tác động lớn đến tâm lý của quân đội và nhân dân Mỹ.

II. Thách thức trong Chiến dịch Đường số 9 Khe Sanh

Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh đối mặt với nhiều thách thức lớn. Quân đội Mỹ đã xây dựng một hệ thống phòng ngự vững chắc tại Khe Sanh, với sự hỗ trợ của không quân và hải quân. Điều này đã tạo ra nhiều khó khăn cho quân đội nhân dân Việt Nam trong việc thực hiện các kế hoạch tác chiến.

2.1. Hệ thống phòng ngự của quân Mỹ

Quân Mỹ đã thiết lập một hệ thống phòng ngự kiên cố tại Khe Sanh, với nhiều căn cứ và trang thiết bị hiện đại. Điều này khiến cho việc tấn công trở nên khó khăn hơn cho quân đội nhân dân Việt Nam.

2.2. Tình hình quân sự và chính trị tại miền Nam

Tình hình chính trị tại miền Nam cũng ảnh hưởng đến chiến dịch. Sự phân chia trong chính quyền Sài Gòn và sự phản đối của người dân Mỹ đối với chiến tranh đã tạo ra những yếu tố phức tạp cho chiến dịch.

III. Phương pháp tác chiến trong Chiến dịch Đường số 9 Khe Sanh

Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh được thực hiện với nhiều phương pháp tác chiến đa dạng. Sự kết hợp giữa các binh chủng như bộ binh, pháo binh, và không quân đã tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp quân đội nhân dân Việt Nam đạt được những thành công nhất định.

3.1. Sự kết hợp giữa các binh chủng

Chiến dịch đã sử dụng hiệu quả sự kết hợp giữa bộ binh, pháo binh và không quân. Điều này giúp tăng cường sức mạnh tấn công và tạo ra sự bất ngờ cho quân Mỹ.

3.2. Chiến thuật nghi binh và phân tán lực lượng

Chiến thuật nghi binh được áp dụng để đánh lạc hướng quân Mỹ, trong khi lực lượng chính được tập trung vào các mục tiêu quan trọng. Điều này đã giúp quân đội nhân dân Việt Nam thực hiện các cuộc tấn công hiệu quả.

IV. Kết quả và ý nghĩa của Chiến dịch Đường số 9 Khe Sanh

Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh đã kết thúc với nhiều kết quả quan trọng. Không chỉ làm suy yếu lực lượng quân Mỹ, chiến dịch còn tạo ra một cú sốc lớn về tâm lý cho chính quyền Mỹ và quân đội của họ.

4.1. Kết quả chiến dịch và tổn thất

Chiến dịch đã gây ra nhiều tổn thất cho quân Mỹ, đồng thời làm suy yếu tinh thần chiến đấu của họ. Tuy nhiên, quân đội nhân dân Việt Nam cũng phải chịu không ít thiệt hại.

4.2. Ý nghĩa lịch sử của chiến dịch

Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh không chỉ là một thắng lợi quân sự mà còn có ý nghĩa lịch sử lớn lao, góp phần làm thay đổi cục diện chiến tranh Việt Nam.

V. Bài học kinh nghiệm từ Chiến dịch Đường số 9 Khe Sanh

Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá cho các thế hệ sau. Những kinh nghiệm này không chỉ có giá trị trong bối cảnh chiến tranh mà còn trong việc xây dựng quốc phòng hiện đại.

5.1. Nghệ thuật quân sự và chiến lược

Chiến dịch đã thể hiện nghệ thuật quân sự tinh tế, từ việc lựa chọn thời điểm tấn công đến việc sử dụng lực lượng một cách hiệu quả.

5.2. Tinh thần đoàn kết và quyết tâm

Tinh thần đoàn kết và quyết tâm của quân đội và nhân dân Việt Nam là yếu tố quyết định cho thành công của chiến dịch. Đây là bài học quan trọng cho các cuộc chiến tranh sau này.

VI. Tương lai của nghiên cứu về Chiến dịch Đường số 9 Khe Sanh

Nghiên cứu về Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh vẫn còn nhiều tiềm năng. Các nhà nghiên cứu có thể khai thác thêm nhiều khía cạnh khác nhau để làm rõ hơn về chiến dịch này.

6.1. Các công trình nghiên cứu hiện tại

Hiện nay, có nhiều công trình nghiên cứu về chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh, nhưng vẫn còn thiếu những phân tích sâu sắc và toàn diện.

6.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khai thác các tài liệu mới, phỏng vấn nhân chứng và phân tích các khía cạnh chưa được đề cập đến để làm phong phú thêm hiểu biết về chiến dịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chiến dịch Đường số 9 – Khe Sanh Xuân – Hè 1968 kéo dài gần 6 tháng (từ ngày 20/01/1968 đến ngày 15/07/1968) là một trong những chiến dịch quy mô lớn nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu tập trung vào việc phục dựng toàn diện tiến trình tác chiến, phân tích vai trò của chiến dịch như một đòn nghi binh chiến lược đỉnh cao nhằm thu hút, giam chân lực lượng cơ động tinh nhuệ của đối phương, tạo thế bàn đạp vững chắc cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 trên toàn miền Nam.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm rõ chủ trương lãnh đạo của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, phân tích chi tiết diễn biến tác chiến trên hai hướng Đông và Tây, đồng thời đúc kết những bài học lịch sử về nghệ thuật tổ chức chiến dịch. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ chiến trường Đường 9 – Bắc Quảng Trị thuộc địa bàn ba huyện Hướng Hóa, Cam Lộ và Gio Linh, trải dài từ Cửa Việt – Đông Hà đến sát biên giới Việt – Lào.

Ý nghĩa học thuật và thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc hệ thống hóa các chỉ số tương quan lực lượng: chiến dịch đã huy động 66.000 cán bộ, chiến sĩ và thu hút, kiềm chế hơn 45.000 quân đối phương trên toàn tuyến phòng ngự (trong đó có 28.000 lính Mỹ). Nghiên cứu không chỉ làm sáng tỏ một bước ngoặt lịch sử làm phá sản chiến lược "chiến tranh cục bộ" mà còn cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc làm giàu thêm kho tàng nghệ thuật quân sự Việt Nam hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết khoa học quân sự cốt lõi: Lý thuyết nghệ thuật chiến dịch trong chiến tranh nhân dân Việt Nam và Lý thuyết tác chiến hiệp đồng binh chủng hiện đại. Đồng thời, công trình vận dụng mô hình phân tích tương quan lực lượng và không gian chiến trường để đánh giá hiệu quả tác chiến hai bên.

Hệ thống khái niệm trung tâm được chuẩn hóa bao gồm:

1. Tác chiến hiệp đồng binh chủng: Phương thức tác chiến kết hợp đồng bộ giữa bộ binh, pháo binh, cao xạ, xe tăng, đặc công và công binh dưới sự chỉ huy thống nhất.
2. Nghi binh chiến lược: Nghệ thuật điều động lực lượng nhằm đánh lạc hướng phán đoán của bộ chỉ huy đối phương, tạo bất ngờ tại chiến trường quyết định.
3. Vây lấn tiêu diệt: Phương châm chiến dịch tiến hành xây dựng trận địa công sự ngầm áp sát cứ điểm địch, triệt hạ nguồn tiếp tế và tiêu hao sinh lực địch từng bước.
4. Tuyến phòng thủ chiều sâu: Hệ thống cứ điểm kiên cố liên hoàn của địch gắn liền với căn cứ hỏa lực mạnh và hàng rào điện tử cảnh giới McNamara.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được khai thác đa tầng từ hệ thống văn kiện chỉ đạo của Đảng, Nghị quyết của Quân ủy Trung ương, hồ sơ lưu trữ tác chiến của Mặt trận B5, các tài liệu tổng kết chiến dịch đã công bố cùng hồi ký chiến trường của các tướng lĩnh hai phía như Thiếu tướng Trần Quý Hai, Đại tướng William Westmoreland và Tướng tình báo Phillip Davidson.

Tác giả vận dụng phối hợp phương pháp lịch sử và phương pháp logic nhằm tái hiện tiến trình sự kiện theo đúng trật tự thời gian và bản chất khoa học. Phương pháp thống kê định lượng được sử dụng để phân tích dữ liệu quân số, hỏa lực và phương tiện chiến tranh. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2008.

Về cỡ mẫu nghiên cứu, tác giả khảo sát và đối chiếu 75 tài liệu chuyên khảo, báo cáo tác chiến chiến trường và hồi ký lịch sử xuất bản trong nước và quốc tế. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp kiểm chứng chéo đa nguồn được áp dụng nhằm triệt tiêu độ nhiễu thông tin giữa các tài liệu tuyên truyền và báo cáo thực địa. Lý do lựa chọn kết hợp phân tích định tính lịch sử với số liệu định lượng là nhằm bảo đảm tính khách quan, đa chiều và chính xác tuyệt đối cho các luận điểm khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn khẳng định bước phát triển vượt bậc về quy mô sử dụng lực lượng và nghệ thuật hiệp đồng binh chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Chiến dịch huy động 66.000 quân nhân, đạt tỷ lệ hỏa lực pháo mặt đất là 264 khẩu (bằng 621% so với Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954) và pháo cao xạ là 251 khẩu (bằng 600% so với Điện Biên Phủ). Đây cũng là lần đầu tiên 16 xe tăng lội nước PT-76 thuộc Tiểu đoàn 198 xuất kích trên chiến trường miền Nam, tạo nên bất ngờ lớn tại trận tiến công Làng Vây.

Thứ hai, vai trò nghi binh chiến lược được chứng minh qua số liệu thu hút lực lượng. Chiến dịch đã giam chân 45.000 quân địch tại khu vực rừng núi hiểm trở, buộc Bộ chỉ huy quân sự Mỹ phải điều động hai đơn vị thiện chiến nhất là Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 3 và Sư đoàn Kỵ binh không vận số 1 ra đối phó, làm giảm mật độ phòng thủ tại các đô thị trọng yếu ở miền Nam khoảng 35%.

Thứ ba, hiệu quả tác chiến thắt chặt vòng vây và bẻ gãy hệ thống hỏa lực phòng ngự của Mỹ. Trong Đợt 1 và Đợt 2, quân ta đã tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Làng Vây vào ngày 07/02/1968 (loại khỏi vòng chiến đấu 400 tên địch), cô lập hoàn toàn căn cứ Tà Cơn. Trước sức ép của ta, không quân Mỹ phải trút xuống Khe Sanh hơn 100.000 tấn bom và pháo binh địch bắn trên 150.000 quả đạn trong vòng 70 ngày nhưng vẫn không giải tỏa được thế bao vây.

Thứ tư, nghệ thuật chuyển hóa phương châm tác chiến linh hoạt từ vây hãm sang vây lấn. Quân ta đã thiết lập 13 trận địa vây lấn kiên cố, đào hào áp sát hàng rào cứ điểm chỉ cách 40 đến 50 mét, bẻ gãy nhiều cuộc phản kích của đối phương, điển hình như trận đánh chặn ngày 25/02 loại 200 địch và trận ngày 30/03/1968 loại hơn 300 tên địch tại chốt Châu Lang Chánh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thắng lợi bắt nguồn từ sự chỉ đạo chiến lược tài tình của Bộ Chính trị, sự chủ động bảo đảm hậu cần với 7.624 tấn vật chất chuyển giao trước giờ nổ súng (chiếm 44% tổng lượng vận chuyển toàn chiến trường miền Nam mùa khô 1967-1968), cùng sự chi viện kiên cường của 3.000 đồng bào huyện Hướng Hóa với 200 tấn gạo và 2 triệu gốc sắn.

Khi so sánh với các quan điểm từ phía Mỹ, luận văn đã bác bỏ nhận định thiếu căn cứ của Tướng Westmoreland khi ông tuyên bố giữ vững Khe Sanh là một thắng lợi. Thực tế lịch sử và các đánh giá của Cố vấn An ninh Henry Kissinger cùng nhà báo Neil Sheehan đã khẳng định Khe Sanh là chiếc bẫy nghi binh hoàn hảo, lôi kéo lực lượng cơ động Mỹ ra vòng ngoài để quân ta tập kích vào các đô thị.

Các phát hiện nghiên cứu trên có thể được trực quan hóa thông qua Bảng so sánh hỏa lực kỹ thuật giữa Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954 và Đường 9 – Khe Sanh 1968, kết hợp cùng Biểu đồ phân bổ mật độ bom đạn và tương quan tổn thất sinh lực địch qua từng đợt tác chiến để làm nổi bật tính khốc liệt và bước ngoặt chiến lược của sự kiện.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao:

1. Số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu học thuật: Bộ Quốc phòng cùng Viện Lịch sử Quân sự chủ trì số hóa 100% hồ sơ tài liệu, bản đồ tác chiến và nhật ký chiến trường của Mặt trận B5 với quy mô hơn 5.000 trang tư liệu quý, hoàn thành toàn bộ trong giai đoạn 2026-2028.
2. Tích hợp bài học hiệp đồng binh chủng vào huấn luyện: Các học viện, nhà trường quân đội cập nhật mô hình hiệp đồng hỏa lực pháo binh - thiết giáp từ chiến dịch Khe Sanh vào giáo trình đào tạo sĩ quan chỉ huy, đặt mục tiêu nâng cao 30% thời lượng thực hành diễn tập tác chiến trước năm 2028.
3. Ứng dụng nghệ thuật nghi binh vào tác chiến hiện đại: Bộ Tổng Tham mưu chỉ đạo nghiên cứu, mô phỏng các phương án tác chiến nghi binh công nghệ cao, nâng cao 35% năng lực chế áp điện tử và đánh lạc hướng trinh sát hiện đại của đối phương trong giai đoạn 2026-2030.
4. Quy hoạch và phát huy giá trị di tích lịch sử: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đầu tư tôn tạo cụm di tích Tà Cơn, Làng Vây, sân bay Khe Sanh, đặt mục tiêu tăng trưởng 50% lượng du khách và các nhà nghiên cứu trong nước, quốc tế đến tham quan học tập giai đoạn 2026-2029.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và nghiên cứu viên lịch sử quân sự: Cung cấp nguồn tư liệu đối chiếu khách quan giữa hai phía, phục vụ trực tiếp công tác biên soạn lịch sử chiến tranh cách mạng và giảng dạy chuyên ngành Lịch sử Việt Nam.
2. Học viên sĩ quan và cán bộ chỉ huy tác chiến quân đội: Tài liệu chuyên khảo mẫu mực về bài học tổ chức hỏa lực pháo binh, vận dụng thiết giáp bí mật và kỹ thuật đào công sự vây lấn trong điều kiện địch có ưu thế hỏa lực không quân vượt trội.
3. Chuyên gia hoạch định chiến lược quốc phòng: Nguồn tham khảo giá trị về nghệ thuật kết hợp chiến tranh nhân dân địa phương với bộ đội chủ lực, huy động sức mạnh toàn dân trong bảo đảm hậu cần khu vực phòng thủ.
4. Sinh viên, học viên cao học và bạn đọc yêu lịch sử: Cung cấp góc nhìn toàn diện, phương pháp luận nghiên cứu lịch sử dựa trên bằng chứng định lượng và cái nhìn khách quan về các tranh luận quân sự quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu chiến lược cao nhất của Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh 1968 là gì? Mục tiêu hàng đầu không chỉ là tiêu diệt cứ điểm mà là thực hiện đòn nghi binh chiến lược, thu hút từ 2 đến 3 sư đoàn quân cơ động Mỹ lên vùng rừng núi, giam chân đối phương để tạo thời cơ thuận lợi cho cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968 tại các đô thị.

Tương quan hỏa lực của quân ta trong chiến dịch có điểm gì vượt trội? Lần đầu tiên ta tập trung mật độ hỏa lực kỷ lục với 264 khẩu pháo mặt đất và 251 khẩu cao xạ, cao gấp 6 lần so với Điện Biên Phủ 1954, tạo ưu thế chế áp trực tiếp sân bay Tà Cơn và vô hiệu hóa các trận địa pháo binh đối phương.

Xe tăng PT-76 xuất kích tại trận Làng Vây mang lại hiệu quả thế nào? Việc bí mật đưa 16 xe tăng PT-76 vượt chặng đường hơn 900 km vào vị trí xuất phát xung kích đã tạo bất ngờ chiến thuật hoàn toàn, xuyên thủng tuyến công sự kiên cố của Mỹ - ngụy chỉ sau gần 9 giờ chiến đấu trong đêm 06 rạng sáng ngày 07/02/1968.

Vì sao hơn 100.000 tấn bom của Mỹ không thể phá vỡ thế bao vây Khe Sanh? Hệ thống hầm hào vây lấn ngầm kiên cố, áp sát tiền duyên địch từ 40 đến 50 mét đã hạn chế triệt để sức công phá của bom không quân, kết hợp tinh thần bám trụ kiên cường giúp bộ đội ta giữ vững trận địa và liên tục bắn tỉa, khống chế sân bay Tà Cơn.

Chiến dịch đóng góp gì vào việc làm phá sản chiến lược Chiến tranh cục bộ của Mỹ? Chiến dịch đã bẻ gãy hàng rào McNamara, loại hàng nghìn lính Mỹ ra khỏi vòng chiến đấu, làm dâng cao phong trào phản chiến tại Hoa Kỳ và buộc Tổng thống Johnson phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc, chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán Paris.

Kết luận

• Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh Xuân – Hè 1968 là đỉnh cao nghệ thuật nghi binh chiến lược và tác chiến hiệp đồng đa binh chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
• Nghiên cứu đã hệ thống hóa toàn diện 177 ngày đêm tác chiến, làm rõ vai trò phân tán hơn 45.000 quân địch phục vụ cho Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968.
• Khẳng định bước nhảy vọt về sử dụng hỏa lực với tỷ lệ pháo binh và cao xạ tăng hơn 600% so với Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954.
• Đúc kết 4 bài học lịch sử cốt lõi về chuyển hóa phương châm tác chiến, tổ chức hậu cần nhân dân và hiệp đồng binh chủng cơ giới.
• Đề xuất lộ trình số hóa dữ liệu và bảo tồn di tích giai đoạn 2026-2030 nhằm phát huy tối đa giá trị khoa học và lịch sử của chiến dịch.

Công trình luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Hữu Huy là một tài liệu học thuật có giá trị tham khảo cao, đóng góp thiết thực cho công tác nghiên cứu khoa học quân sự và giáo dục truyền thống yêu nước. Độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp cận toàn văn công trình tại thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội để tìm hiểu sâu hơn các tư liệu lịch sử quý báu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho một thời kỳ lạm phát nghiêm trọng, đã nhấn chìm nền kinh tế Mỹ" [59, tr. Do phải tập trung tiền của, lực lượng đổ vào cuộc chiến tranh Việt Nam nên "chương trình xã hội vĩ đại" mà Tổng thống Giôn-xơn đề ra khi tranh cử tống thống Mỹ đã không thể thực hiện được. Những cam kết đầu tư, chăm lo về giáo dục, y tế, việc làm. chỉ là "những câu nói trống rỗng".

Người dân Mỹ đã tự hỏi rằng tại sao nước Mỹ lại đổ người và của đi bảo vệ tự do cho một nước xa xôi bên kia bán cầu, nhằm làm cho đất nước đó "được hưởng những điều hạnh phúc của thế giới tự do", trong khi ngay tại nước Mỹ, nạn phân biệt chủng tộc, nghèo đói, bệnh tật, thất học. ngày càng trầm trọng. Tất cả những điều đó đã làm dấy lên phong trào phản đối chiến tranh trong các tầng lớp nhân dân Mỹ. Bước sang năm 1967, phong trào phản đối cuộc chiến tranh Việt Nam đã bùng lên mạnh mẽ, biến thành những cuộc bạo động quyết liệt tại nhiều thành phố lớn của Mỹ như Giếc-xây, Đi-troa, Mi-si-gân.

Chính phủ liên bang phải sử dụng đến quân đội, cảnh sát, xe tăng để lập lại trật tự. Nước Mỹ đang bị chia rẽ sâu sắc không chỉ trong các tầng lớp nhân dân mà còn ngay cả trong nội bộ chính quyền của Tổng thống Giôn-xơn. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong chính phủ xuất hiện 3 phái khác nhau: một là phe "Bồ câu", đứng đầu là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc Na-ma-ra (Mc Namara), muốn tìm cách giới hạn và giảm bớt quy mô của cuộc chiến tranh, tiến tới một giải pháp thương lượng hoà bình để chấm dứt chiến tranh, rút quân về nước; hai là phe "Diều hâu", đứng đầu là Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân - tướng Uy-lơ (Wheerler) và tướng Oét-mo-len (Westmoreland) - Tổng chỉ huy quân viễn chinh Mỹ ở miền Nam Việt Nam, chủ trương thúc giục Tổng thống Giôn-xơn tăng cường quân Mỹ sang Việt Nam, tăng cường đánh phá miền Bắc, mở rộng quy mô cuộc chiến tranh hòng tìm thắng lợi bằng sức mạnh quân sự; thứ ba là phe "Trung dung" (còn gọi là ôn hoà), đứng đầu là Tổng thống Giôn-xơn, chủ trương dung hoà giữa 2 phe trên. Tổng thống Giôn-xơn yêu cầu "những người có trách nhiệm" trong chính phủ phải đảm bảo tránh được sự đảo lộn bất ngờ trong cuộc chiến tranh Việt Nam nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho ông ta tham gia tranh cử tổng thống Mỹ nhiệm kỳ mới sẽ diễn ra vào năm 1968.

Tất cả những tình hình trên đây đã làm cho Đảng ta đi đến một nhận định rất quan trọng: "những cố gắng chiến tranh của Mỹ (cùng với những thiệt hại nặng nề của chúng) ở Việt Nam đã tới đỉnh cao" [27, tr. Về phía ta, sau hơn 2 năm chiến đấu chống chiến lược "chiến tranh cục bộ", lực lượng vũ trang ba thứ quân của ta đã phát triển không ngừng, đến cuối năm 1967, trên toàn miền Nam ta có khoảng gần 300.000 bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương. Ngoài ra, lực lượng du kích được phát triển rộng lớn đến hầu khắp các địa phương, khu vực thực hiện bám đánh địch, vận dụng nhiều phương thức tác chiến linh hoạt tiêu diệt nhiều sinh lực của chúng. Địch không những vấp phải những khó khăn trong các cuộc hành quân càn quét mà còn luôn bị uy hiếp ngay cả khi chúng ở căn cứ.

Các cuộc đấu tranh chính trị tại những khu vực do Mỹ - chính quyền Sài Gòn kiểm soát ngày một lớn mạnh cả về hình thức và nội dung, lôi cuốn đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Vùng giải phóng được giữ vững; đặc biệt, lực lượng vũ trang ta vẫn 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đứng chân tại những địa bàn chiến lược trải rộng trên toàn miền Nam từ Quảng Trị, miền Trung Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, trực tiếp đe doạ không chỉ vùng nông thôn, vùng ngoại tuyến mà ngay tại các thành phố lớn ở miền Nam. Trên thực tế, Mỹ - chính quyền Sài Gòn ngày càng lâm vào thế bị động về chiến lược. Mặc dù nắm trong tay hàng triệu quân nhưng địch vẫn phải đưa quân về đóng tại những vùng mà chúng cho là quan trọng, trong đó, địch tập trung lực lượng mạnh ở Vùng 1 chiến thuật và Vùng 3 chiến thuật, những nơi được xem là chịu "sức ép lớn của đối phương"1.

Trước sức tiến công của quân và dân ta trên toàn miền Nam, mặc dù có số quân đông2, hoả lực rất mạnh3. nhưng địch không còn khả năng mở cuộc phản công chiến lược lần thứ ba nữa. Trong báo cáo gửi Tổng thống Mỹ Giôn-xơn, Oét-mo-len xác nhận rằng: "Đến tháng 12-1967, tin tức về những cuộc chuyển quân lớn của phía địch đã bắt buộc tôi phải huỷ bỏ những kế hoạch đó (cuộc phản công chiến lược lần thứ 3 - TG)" [22, tr. Những thất bại nặng nề trên chiến trường và những khó khăn trong nước gặp phải đã đặt chính quyền của Tổng thống Giôn-xơn lâm vào tình 1 Bố trí lực lượng của địch cuối năm 1967 trên chiến trường miền Nam: - Vùng 1 chiến thuật: quân Mỹ: 2 sư đoàn thuỷ quân lục chiến (số 1 và số 3), Sư đoàn Americơn, Lữ đoàn 3, Lữ đoàn 1/Sư đoàn không vận Quân đội Sài Gòn: Sư đoàn 1, 2, Sư đoàn dù.

- Vùng 2 chiến thuật: quân Mỹ: Sư đoàn kỵ binh không vận (-), Lữ đoàn 173, Sư đoàn 4. Quân đội Sài Gòn: 2 sư đoàn bộ binh, 1 lữ đoàn thuỷ quân lục chiến và 2 sư đoàn quân Nam Triều Tiên. - Vùng 3 chiến thuật: quân Mỹ: Sư đoàn 1, Sư đoàn 25, Sư đoàn 101 (-), 1 lữ đoàn/Sư đoàn 9, Lữ đoàn 199, Trung đoàn 11 kỵ binh bay, thiết giáp. Quân đội Sài Gòn: Sư đoàn 5, 25, 18, sư đoàn biệt động quân, 1 lữ đoàn dù, 1 lữ đoàn thuỷ quân lục chiến, Liên đoàn 3 biệt động quân và 1 trung đoàn quân Ốtxtrâylia ở Phước Tuy, 1 sư đoàn Thái Lan.

- Vùng 4 chiến thuật: Mỹ: 2 lữ đoàn/Sư đoàn 9. Quân đội Sài Gòn: Sư đoàn 7, 9, 21, Lữ đoàn 4 biệt động quân [8, tr. 2 Đến tháng 12-1967, lính Mỹ có mặt trên chiến trường miền Nam là 497.000 quân, gồm 9 sư đoàn + 3 lữ đoàn; khoảng 60.000 quân một số nước đồng minh của Mỹ; 640.000 quân đội Sài Gòn. 3 Chỉ tính riêng lực lượng pháo binh, đến cuối năm 1967, trên chiến trường Việt Nam, địch có 111 tiểu đoàn (trong đó 73 tiểu đoàn Mỹ, 28 tiểu đoàn pháo quân đội Sài Gòn, 10 tiểu đoàn pháo của quân đồng minh), với tổng số 1.936 khẩu pháo các loại.

Đó là chưa kể lực lượng không quân, tàu chiến Mỹ. Phó Đại sứ Mỹ ở Sài Gòn Cô-mơ tuyên bố: "Với niềm lạc quan hơn bao giờ hết, chúng ta sẽ nghiền nát kẻ thù dưới sức nặng tuyệt đối của các lực lượng vũ trang Mỹ và đồng minh" [38, tr. 4 Sự bị động của Mỹ còn thể hiện ở việc liên tục thay đổi kế hoạch điều động Sư đoàn Kỵ binh bay số 1 (con át chủ bài) từ nơi này đến nơi khác trong năm 1967. Lúc đầu, Sư đoàn này đang đứng chân ở Tây Nguyên - Vùng 2 chiến thuật được dự định chuyển vào đồng bằng sông Cửu Long giáp biên giới Campuchia định mở các cuộc hành quân càn quét, hỗ trợ cho gọng kìm "bình định", sau Oét-mo-len lại bỏ kế hoạch này và muốn đưa Sư đoàn Kỵ binh bay số 1 vào Vùng 3 chiến thuật nhưng chưa kịp thực hiện thì phát hiện sự chuyển quân của ta ở Khe Sanh nên Oét-mo-len lại điều Sư đoàn này ra Vùng 1 chiến thuật.

17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cảnh "lưỡng nan về chiến lược" trong cuộc chiến Việt Nam: hoặc là đẩy mạnh cuộc chiến tranh với quy mô, cường độ lớn, điều đó đòi hỏi phải đưa thêm nhiều lính Mỹ sang Việt Nam; hoặc là duy trì hiện trạng cuộc chiến, tránh những đảo lộn bất ngờ trên chiến trường. Nhằm hỗ trợ cho đấu tranh chính trị, đấu tranh quân sự, tháng 1-1967, ta mở thêm mặt trận ngoại giao mới đánh địch. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 13 đã chỉ rõ: "Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta hiện nay, đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị ở miền Nam là nhân tố chủ yếu quyết định thắng lợi trên chiến trường, làm cơ sở cho thắng lợi trên mặt trận ngoại giao. Chúng ta chỉ có thể giành được trên bàn hội nghị những cái mà chúng ta đã giành được trên chiến trường.

Tuy nhiên, đấu tranh ngoại giao không chỉ đơn thuần phản ánh cuộc đấu tranh trên chiến trường mà trong tình hình quốc tế hiện nay, với tính chất cuộc đấu tranh giữa ta và địch, đấu tranh ngoại giao giữ một vai trò quan trọng, tích cực và chủ động" [26, tr. Trước năm 1967, lập trường trước sau như một của ta là yêu cầu Mỹ chấm dứt mọi hành động chiến tranh chống phá nước Việt Nam dân chủ cộng hoà và phải rút hết quân ra khỏi miền Nam trước khi có bất cứ cuộc "nói chuyện nào" giữa hai bên. Ngày 28-1-1967, Bộ trưởng Ngoại giao nước ta Nguyễn Duy Trinh tuyên bố: "Chỉ sau khi Hoa Kỳ chấm dứt không điều kiện việc ném bom và mọi hành động chiến tranh chống nước Việt Nam dân chủ cộng hoà thì Việt Nam dân chủ cộng hoà với Mỹ có thể nói chuyện được" [47, tr. Ta không gắn với việc yêu cầu Mỹ rút quân khỏi miền Nam Việt Nam nữa.

Chủ trương này của ta được bè bạn và chính phủ nhiều nước trên thế giới ủng hộ. Dư luận thế giới cho rằng phía Việt Nam đã tỏ rõ "thiện chí hoà bình" và đòi Mỹ ngừng ném bom miền Bắc để tạo điều kiện đi vào đàm phán. Lập trường này của ta đã làm cho chính quyền Giôn-xơn rất lúng túng. Lập trường của Mỹ đưa ra vẫn là "có đi có lại", yêu cầu Việt Nam dân chủ 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cộng hoà cũng "phải xuống thang quân sự ở miền Nam" và phải giảm thâm nhập vào miền Nam.

Cuộc đấu tranh không biết mệt mỏi với những thắng lợi giành được trong cuộc đụng đầu với đế quốc Mỹ đã làm nức lòng bè bạn của ta khắp năm châu. Sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta ngày càng nhận được sự đồng tình, ủng hộ của chính phủ và nhân dân nhiều nước trên thế giới.