Luận văn thạc sĩ kế toán kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty tnhh thực phẩm thiên hương phía bắc

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty tnhh thực phẩm thiên hương, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Anh Đào
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Chi Phí Sản Xuất Và Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty TNHH Thực Phẩm Thiên Hương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, PHỤ LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1.1. Những vấn đề chung về chi phí sản xuất
• 1.1.2. Những vấn đề chung về giá thành sản phẩm
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.2.1. Đối tượng, phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 1.2.2. Đối tượng, phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 1.3. KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM DƯỚI GÓC ĐỘ KẾ TOÁN TÀI CHÍNH
• 1.3.1. Kế toán chi phí sản xuất
• 1.3.2. Kế toán đánh giá sản phẩm dở dang và tính giá thành sản phẩm
• 1.4. KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM DƯỚI GÓC ĐỘ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
• 1.4.1. Lập dự toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.4.2. Báo cáo kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN THỰC PHẨM THIÊN HƯƠNG PHÍA BẮC
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TY TNHH THỰC PHẨM THIÊN HƯƠNG PHÍA BẮC
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương Phía Bắc
• 2.1.2. Đặc điểm về hoạt động sản xuất của công ty
• 2.1.3. Tổ chức bộ máy quản lý tại công ty
• 2.1.4. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán tại công ty
• 2.1.5. Chính sách kế toán áp dụng tại công ty
• 2.2. THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH THỰC PHẨM THIÊN HƯƠNG PHÍA BẮC DƯỚI GÓC ĐỘ KẾ TOÁN TÀI CHÍNH
• 2.2.1. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2. Kế toán tính giá thành sản phẩm
• 2.3. THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH THỰC PHẨM THIÊN HƯƠNG PHÍA BẮC DƯỚI GÓC ĐỘ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
• 2.3.1. Phân loại chi phí sản xuất
• 2.3.2. Định mức chi phí sản xuất, giá thành định mức
• 2.3.3. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 2.3.4. Báo cáo kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.4. ĐÁNH GIÁ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH THỰC PHẨM THIÊN HƯƠNG PHÍA BẮC
• 2.4.1. Những ưu điểm đã đạt được
• 2.4.2. Những vấn đề còn tồn tại
• 2.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG III: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH THỰC PHẨM THIÊN HƯƠNG PHÍA BẮC
• 3.1. YÊU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN
• 3.1.1. Yêu cầu hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.1.2. Nguyên tắc hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUÁ TRÌNH TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 3.2.1. Các giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ tài chính
• 3.2.2. Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị
• 3.2.3. Về phía Nhà nước
• 3.2.4. Về phía Công ty
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG III
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất thực phẩm. Chi phí sản xuất bao gồm tất cả các khoản chi phí liên quan đến việc sản xuất hàng hóa, từ nguyên liệu, nhân công đến chi phí sản xuất chung. Theo định nghĩa, chi phí sản xuất là tổng giá trị các khoản hao phí mà doanh nghiệp phải chi ra trong một kỳ để thực hiện quá trình sản xuất. Việc quản lý và kiểm soát chi phí sản xuất không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm. Do đó, việc phân tích và đánh giá chi phí sản xuất là cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Chi phí nguyên liệu

Chi phí nguyên liệu là một trong những thành phần chính cấu thành nên chi phí sản xuất. Nguyên liệu là yếu tố đầu vào không thể thiếu trong quá trình sản xuất thực phẩm. Việc quản lý chi phí nguyên liệu hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí và nâng cao lợi nhuận. Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương cần phải có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ từ khâu nhập khẩu nguyên liệu đến khâu sử dụng trong sản xuất. Việc tối ưu hóa quy trình nhập nguyên liệu, lựa chọn nhà cung cấp uy tín và áp dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất sẽ giúp giảm thiểu chi phí nguyên liệu và từ đó giảm giá thành sản phẩm.

1.2. Chi phí lao động

Chi phí lao động là một yếu tố quan trọng khác trong chi phí sản xuất. Chi phí này bao gồm tiền lương, các khoản phụ cấp và bảo hiểm cho nhân viên. Để tối ưu hóa chi phí lao động, công ty cần xây dựng một hệ thống quản lý nhân sự hiệu quả, đảm bảo rằng nhân viên được đào tạo bài bản và có năng suất làm việc cao. Việc áp dụng công nghệ trong quản lý nhân sự cũng có thể giúp giảm thiểu chi phí lao động. Hơn nữa, việc tạo ra môi trường làm việc tốt sẽ giúp tăng cường động lực làm việc của nhân viên, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm giá thành sản phẩm.

II. Giá thành sản phẩm

Giá thành sản phẩm là tổng hợp các chi phí mà doanh nghiệp phải chịu để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Giá thành sản phẩm không chỉ phản ánh chi phí mà còn ảnh hưởng đến quyết định mua hàng của khách hàng. Để xác định giá thành sản phẩm một cách chính xác, công ty cần phải có hệ thống kế toán chi phí hiệu quả, giúp theo dõi và phân tích các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Việc phân tích giá thành sản phẩm sẽ giúp công ty đưa ra các quyết định chiến lược về giá bán, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Phân tích giá thành

Phân tích giá thành sản phẩm là quá trình đánh giá các yếu tố cấu thành nên giá thành, từ đó tìm ra các biện pháp giảm thiểu chi phí. Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương cần thực hiện phân tích định kỳ để xác định các khoản chi phí nào có thể cắt giảm mà không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Việc này không chỉ giúp giảm giá thành sản phẩm mà còn nâng cao lợi nhuận. Hơn nữa, việc phân tích giá thành cũng giúp công ty có cái nhìn tổng quan về hiệu quả hoạt động sản xuất, từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp.

2.2. Định giá sản phẩm

Định giá sản phẩm là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp. Giá thành sản phẩm cần phải được xác định dựa trên các yếu tố như chi phí sản xuất, giá thị trường và nhu cầu của khách hàng. Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương cần phải thường xuyên theo dõi và điều chỉnh giá thành sản phẩm để phù hợp với biến động của thị trường. Việc định giá hợp lý không chỉ giúp công ty tối ưu hóa lợi nhuận mà còn tạo ra sự cạnh tranh trên thị trường.

III. Quy trình sản xuất

Quy trình sản xuất là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Một quy trình sản xuất hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên. Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương cần phải thường xuyên xem xét và cải tiến quy trình sản xuất để nâng cao hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp công ty tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.1. Tối ưu hóa quy trình

Tối ưu hóa quy trình sản xuất là một trong những cách hiệu quả nhất để giảm chi phí sản xuất. Công ty cần phải phân tích từng bước trong quy trình sản xuất để tìm ra các điểm yếu và cải tiến. Việc áp dụng công nghệ tự động hóa và cải tiến quy trình làm việc sẽ giúp giảm thiểu thời gian sản xuất và tăng năng suất. Hơn nữa, việc tối ưu hóa quy trình cũng giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó giảm giá thành sản phẩm.

3.2. Quản lý chất lượng

Quản lý chất lượng là một yếu tố không thể thiếu trong quy trình sản xuất. Đảm bảo chất lượng sản phẩm không chỉ giúp công ty duy trì uy tín mà còn ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm. Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương cần phải thiết lập hệ thống quản lý chất lượng chặt chẽ, từ khâu nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm hoàn thiện. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí phát sinh do lỗi sản phẩm mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của ngành sản xuất hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), việc tối ưu hóa chi phí sản xuất và tính đúng, tính đủ giá thành sản phẩm trở thành yếu tố sống còn quyết định tỷ suất sinh lời của doanh nghiệp. Ngành công nghiệp chế biến thực phẩm Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 8% đến 10% mỗi năm, đặt ra yêu cầu bức thiết về quản trị tài chính doanh nghiệp. Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng công tác hạch toán tại Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương Phía Bắc – đơn vị sản xuất uy tín với quy mô 250 lao động, hoạt động từ năm 2004 tại tỉnh Hưng Yên và sở hữu mạng lưới phân phối trải rộng khắp 63 tỉnh thành cả nước.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi xuất phát từ thực tiễn sản xuất 5 nhóm mặt hàng chủ lực bao gồm phở ăn liền, cháo ăn liền, snack, ngũ cốc và bột canh. Doanh nghiệp đối mặt với sự biến động liên tục của giá nguyên vật liệu đầu vào và áp lực cạnh tranh từ các thương hiệu lớn trên thị trường. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất, đánh giá toàn diện quy trình tập hợp chi phí và tính giá thành tại doanh nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hạ giá thành sản phẩm từ 3% đến 5% và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại dữ liệu kế toán Quý II năm 2019 của Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương Phía Bắc. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn để ban lãnh đạo kiểm soát chặt chẽ giá vốn hàng bán, nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo mục tiêu tăng trưởng doanh thu bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 01 - Chuẩn mực chung, IAS 01), Luật Kế toán năm 2015 và Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Ba khái niệm trung tâm tạo nên nền tảng của đề tài bao gồm:

• Chi phí sản xuất: Biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình chế tạo sản phẩm trong một kỳ kế toán nhất định. Chi phí được phân loại theo 3 khoản mục cơ bản: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621), chi phí nhân công trực tiếp (Tài khoản 622) và chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627).
• Giá thành sản phẩm: Toàn bộ hao phí kinh tế gắn liền với khối lượng sản phẩm hoàn thành, được phân loại thành giá thành sản xuất (giá thành công xưởng), giá thành toàn bộ, giá thành kế hoạch và giá thành định mức.
• Kế toán quản trị chi phí: Hệ thống cung cấp thông tin tài chính và phi tài chính nội bộ phục vụ việc lập dự toán, kiểm soát chi phí và ra quyết định kinh doanh thông qua mô hình phân tích mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi nhuận (mô hình CVP).

Mô hình nghiên cứu kết hợp giữa góc độ kế toán tài chính (đảm bảo tuân thủ pháp lý, tính đúng kỳ và lập báo cáo tài chính chuẩn xác) với góc độ kế toán quản trị (phân loại biến phí - định phí, xây dựng dự toán linh hoạt để kiểm soát định mức).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu học thuật:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp 12 nhân sự chuyên trách, bao gồm Kế toán trưởng, nhân viên kế toán tổng hợp, kế toán chi phí và các quản đốc phân xưởng sản xuất. Dữ liệu thứ cấp bao gồm hơn 30 tài liệu kế toán nghiệp vụ (phiếu xuất kho, sổ chi tiết tài khoản 621, 622, 627, bảng phân bổ chi phí, sổ cái tài khoản 154 và thẻ tính giá thành) trong giai đoạn Quý II năm 2019.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các nhóm sản phẩm có sản lượng lớn nhất là phở ăn liền Vị Hương và cháo ăn liền Vị Hương. Cỡ mẫu này đảm bảo phản ánh đầy đủ chu trình luân chuyển chứng từ và cách thức hạch toán đặc thù.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (giữa thực tế và định mức), phương pháp phân tích tỷ lệ và tổng hợp đối chiếu số liệu. Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm làm rõ cấu trúc giá thành, kiểm tra tính hợp lý của tiêu thức phân bổ chi phí gián tiếp và đánh giá mức độ chính xác của việc xác định giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế tại Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương Phía Bắc trong Quý II năm 2019 đã chỉ ra những đặc điểm nổi bật trong công tác kế toán chi phí và tính giá thành:

• Cơ cấu chi phí sản xuất tập trung cao vào nguyên vật liệu: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621) chiếm tỷ trọng áp đảo, dao động từ 68,5% đến 72,1% tổng chi phí sản xuất của các dòng sản phẩm chính như phở ăn liền và cháo ăn liền. Chi phí nhân công trực tiếp (Tài khoản 622) chiếm khoảng 12,5% đến 14,2%, trong khi chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627) chiếm tỷ lệ từ 15,4% đến 18,3%.
• Phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí gián tiếp: Công ty áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên, hạch toán hàng tồn kho theo giá đích danh và bình quân gia quyền. Chi phí sản xuất chung được phân bổ cho từng dòng sản phẩm dựa trên tiêu thức chi phí nhân công trực tiếp. Cách phân bổ này tạo ra mức chênh lệch sai số ước tính khoảng 2,3% đến 3,8% giữa các dây chuyền sản xuất tự động hóa cao và dây chuyền bán tự động.
• Đánh giá sản phẩm dở dang: Do đặc thù công nghệ sản xuất thực phẩm khép kín với chu kỳ ngắn (hoàn thành trong ngày), giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ chiếm tỷ trọng rất nhỏ, thường dưới 1,2% tổng chi phí phát sinh, và được đánh giá theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
• Hạn chế trong kế toán quản trị: Doanh nghiệp chưa tiến hành phân loại chi phí thành biến phí và định phí để phục vụ phân tích điểm hòa vốn; hệ thống định mức nguyên vật liệu có độ trễ cập nhật từ 1 đến 2 tháng so với biến động giá thị trường.

Thảo luận kết quả

Cơ cấu chi phí với tỷ trọng nguyên liệu chiếm trên 68% hoàn toàn phù hợp với đặc thù của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm ăn liền, tương đồng với các nghiên cứu trước đây tại các doanh nghiệp cùng ngành chế biến như nghiên cứu tại Công ty Cổ phần Bia Sài Gòn – Hà Nam (năm 2011) hay Công ty TNHH Long Hải (năm 2019). Tuy nhiên, nguyên nhân dẫn đến việc tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung chưa phản ánh đúng bản chất là do công ty vẫn giữ thói quen phân bổ theo chi phí nhân công truyền thống, trong khi tỷ trọng khấu hao máy móc hiện đại ngày càng tăng.

Để trực quan hóa kết quả quản trị, dữ liệu chi phí của công ty có thể được trình bày thông qua biểu đồ tròn (Pie Chart) thể hiện cơ cấu 3 khoản mục chi phí chính và bảng đối chiếu chênh lệch giữa giá thành định mức với giá thành thực tế theo từng tháng. Việc hiển thị dữ liệu qua biểu đồ cột (Column Chart) theo dõi biến động giá vốn hàng bán qua các quý sẽ giúp nhà quản lý nhanh chóng nhận diện các khoản mục chi phí vượt định mức từ 5% trở lên để can thiệp kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và hạ giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương Phía Bắc, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung: Thay thế tiêu thức phân bổ theo chi phí nhân công trực tiếp bằng tiêu thức số giờ máy hoạt động thực tế hoặc định mức giờ công chuẩn cho từng phân xưởng. Mục tiêu là giảm sai số tính giá thành từng mã hàng xuống dưới 1%, thực hiện trong vòng 3 tháng do Phòng Kế toán chủ trì phối hợp với Ban Quản đốc phân xưởng.
2. Xây dựng hệ thống dự toán chi phí định mức linh hoạt: Thiết lập chu kỳ soát xét và điều chỉnh định mức tiêu hao nguyên vật liệu chính (bột mì, gạo, gia vị, bao bì) định kỳ 1 tháng một lần thay vì theo quý. Target metric là cắt giảm tỷ lệ hao hụt lãng phí nguyên liệu từ 2,5% xuống dưới 1%, triển khai trong 6 tháng dưới sự phê duyệt của Ban Giám đốc.
3. Tách biệt biến phí và định phí trong kế toán quản trị: Tổ chức mã hóa tài khoản chi tiết để phân loại rõ ràng chi phí cố định (khấu hao nhà xưởng, lương quản lý) và chi phí biến đổi (nguyên liệu, năng lượng tiêu hao theo mẻ). Kế toán trưởng chịu trách nhiệm lập báo cáo phân tích điểm hòa vốn cho từng nhóm sản phẩm trong Quý IV năm 2020.
4. Nâng cấp hệ thống phần mềm và số hóa chứng từ kế toán: Tích hợp module kế toán sản xuất tự động với hệ thống quản lý kho (WMS), rút ngắn thời gian tổng hợp chi phí và lập thẻ tính giá thành cuối tháng từ 7 ngày xuống còn 2 ngày làm việc, hoàn thiện trong vòng 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Kế toán trưởng và chuyên viên kế toán tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm: Vận dụng chi tiết quy trình tổ chức tài khoản 621, 622, 627, 154 và biểu mẫu phân bổ chi phí vào thực tiễn doanh nghiệp mình nhằm loại bỏ sai lệch trong tính giá thành đơn vị.
• Ban Giám đốc và các nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất: Sử dụng các mô hình dự toán chi phí và phương pháp phân loại biến phí - định phí làm công cụ khoa học để định giá bán cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận.
• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Sử dụng làm tài liệu tham khảo mẫu mực về cấu trúc một luận văn thạc sĩ chuyên sâu, phương pháp khảo sát chứng từ thực tế tại doanh nghiệp sản xuất quy mô trên 200 nhân sự.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu học thuật: Khai thác case study điển hình về sự kết hợp giữa kế toán tài chính theo Thông tư 200 và kế toán quản trị phục vụ công tác giảng dạy các học phần Kế toán chi phí nâng cao.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp sản xuất thực phẩm ăn liền nên lựa chọn phương pháp tính giá thành nào phù hợp nhất? Doanh nghiệp nên kết hợp phương pháp giản đơn và phương pháp định mức. Do quy trình sản xuất liên tục, khép kín và khối lượng lớn với hơn 5 nhóm sản phẩm chính, phương pháp giản đơn giúp tập hợp chi phí nhanh, trong khi phương pháp định mức hỗ trợ kiểm soát chênh lệch hao hụt nguyên liệu tức thời.

Vì sao chi phí nguyên vật liệu trực tiếp thường chiếm trên 65% tổng giá thành sản phẩm? Trong ngành chế biến thực phẩm, nguyên liệu nông sản như gạo, bột mì, dầu cọ và bao bì phức hợp là thành phần cấu tạo trực tiếp nên sản phẩm. Với quy mô 250 công nhân tại nhà máy, chi phí vật liệu chiếm tỷ trọng từ 68,5% đến 72,1% tổng chi phí là hoàn toàn tự nhiên và mang tính quyết định đến giá vốn.

Tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung nào phản ánh chính xác nhất giá thành thực tế? Đối với các phân xưởng có mức độ cơ giới hóa cao, phân bổ theo số giờ máy hoạt động thực tế là tối ưu nhất. Cách tiếp cận này giúp hạn chế mức sai số từ 2% đến 4% so với việc phân bổ truyền thống theo chi phí tiền lương công nhân trực tiếp.

Làm thế nào để rút ngắn thời gian tính giá thành cuối kỳ từ 7 ngày xuống 2 ngày? Doanh nghiệp cần số hóa luân chuyển chứng từ thông qua việc kết nối trực tiếp dữ liệu xuất kho nguyên liệu và chấm công phân xưởng vào phần mềm ERP. Khi hơn 30 loại chứng từ phát sinh được cập nhật theo thời gian thực, hệ thống sẽ tự động kết chuyển số liệu sang tài khoản 154 nhanh chóng.

Kế toán quản trị hỗ trợ ban lãnh đạo ra quyết định hạ giá thành sản phẩm như thế nào? Kế toán quản trị phân tách chi phí thành biến phí và định phí, từ đó xác định chính xác điểm hòa vốn và phân tích độ nhạy của lợi nhuận khi giá nguyên liệu biến động. Thông qua các báo cáo dự toán linh hoạt, ban giám đốc có cơ sở cắt giảm 3% đến 5% chi phí lãng phí không tạo ra giá trị gia tăng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC kết hợp các nguyên lý kế toán quản trị hiện đại.
• Khảo sát thực tế tại Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hương Phía Bắc đã làm rõ cơ cấu chi phí với tỷ trọng nguyên vật liệu chiếm 68,5%, đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn trong phân bổ chi phí sản xuất chung và đánh giá định mức.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, tập trung vào hoàn thiện tiêu thức phân bổ theo giờ máy, xây dựng hệ thống dự toán linh hoạt và số hóa quy trình kế toán.
• Đóng góp thực tiễn của công trình giúp doanh nghiệp thiết lập lộ trình 6 tháng để hạ giá thành sản phẩm từ 3% đến 5%, củng cố vị thế cạnh tranh trên thị trường thực phẩm ăn liền.
• Để triển khai hiệu quả, các doanh nghiệp sản xuất cần nhanh chóng rà soát lại quy trình hạch toán chi phí nội bộ và ứng dụng ngay các công cụ kế toán quản trị tiên tiến nhằm tối đa hóa lợi nhuận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, các bảng biểu phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý thuyết về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất. Chƣơng 2: Thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Thực phẩm Thiên Hƣơng Phía Bắc. Chƣơng 3: Hoàn thiện kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. 8 CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1. Những vấn đề chung về chi phí sản xuất 1. Khái niệm chi phí sản xuất Trƣớc hết, ta biết rằng, sản xuất là quá trình gắn liền với sự tồn tại và phát triển của xã hội chúng ta, là quá trình kết hợp của ba yếu tố: tƣ liệu lao động, đối tƣợng lao động và sức lao động. Quá trình sản xuất với việc tiêu hao các yếu tố đầu vào đã sinh ra khái niệm chi phí sản xuất.

Theo VAS 01 và IAS 01 (Chuẩn mực chung), thì: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dƣới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Theo định nghĩa này, chi phí phải đƣợc tập hợp theo từng kỳ kế toán thể hiện tại các khoản mục trong báo cáo tài chính; và đƣợc biểu hiện thông qua ba hình thái: các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu. Theo Giáo trình Kế toán tài chính trong các doanh nghiệp của Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân (2016): “Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí mà doanh nghiệp phải tiêu dùng trong một kỳ để thực hiện quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm”. Theo Giáo trình Kế toán tài chính của Học viện Tài chính (2013): “Chi phí đƣợc xác định là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dƣới hình thức các khoản chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vổn chủ sở hữu”.

9 Nhận thấy, chi phí trong doanh nghiệp bao gồm chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất. Chi phí sản xuất bao gồm hao phí lao động sống và lao động vật hóa của quá trình sản xuất để hình thành giá trị sản phẩm sản xuất. Các chi phí luôn đƣợc đo lƣờng bằng thƣớc đo tiền tệ, trong đó chi phí về tiền công là biểu hiện bằng tiền của hao phí về lao động sống, còn chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nguyên vật liệu, nhiên liệu là biểu hiện bằng tiền của lao động vật hóa. Và sự hình thành nên chi phí sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm, dịch vụ là tất yếu khách quan.

Nhƣ vậy, chi phí sản xuất là biểu hiện giá trị của các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các hao phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã sử dụng trong quá trình sản xuất nhằm tạo ra các sản phẩm, dịch vụ. Chi phí sản xuất luôn gắn với không gian, địa điểm nhất định cùng với các mối quan hệ giao dịch cụ thể trong quá trình sản xuất. Đồng thời, chi phí sản xuất thƣờng gắn với thời kỳ lập báo cáo về tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp khác nhau về ngành nghề kinh doanh, quy mô hoạt động, trình độ quản lý,… thì chi phí sản xuất sẽ rất khác nhau.

Phân loại chi phí sản xuất Trong các doanh nghiệp sản xuất, chi phí sản xuất có rất nhiều loại, nhiều khoản có tính chất kinh tế khác nhau, mục đích trong quá trình sản xuất cũng khác nhau. Để đáp ứng yêu cầu công tác quản lý và hạch toán kế toán, căn cứ vào mục đích sử dụng, với các tiêu thức khác nhau thì chúng ta sẽ sắp xếp, phân loại các chi phí sản xuất theo từng nhóm. Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí: Phân loại theo tiêu thức này sẽ có tác dụng phục vụ cho việc quản lý sản xuất theo định mức, cung cấp số liệu cho việc tính giá thành sản phẩm; phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành, làm cơ sở để xây dựng định mức chi phí sản xuất và lập kế hoạch giá thành sản phẩm cho kỳ sau. 10 Theo tiêu thức này thì chi phí sản xuất đƣợc chia thành ba loại chi phí chính nhƣ sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu, bán thành phẩm sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất sản phẩm, dịch vụ.

- Chi phí nhân công trực tiếp: Là toàn bộ chi phí tiền lƣơng, phụ cấp và các khoản trích theo lƣơng của ngƣời lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ theo tỷ lệ tính vào chi phí). - Chi phí sản xuất chung: Là những chi phí phát sinh trong phạm vi phân xƣởng, bộ phận sản xuất (ngoài chi phí NVLTT và chi phí nhân công trực tiếp). Chi phí sản xuất chung đƣợc theo dõi chi tiết cho từng loại: + Lƣơng và các khoản trích theo lƣơng của nhân viên quản lý phân xƣởng sản xuất, nhƣ: nhân viên kế toán, thủ kho, công nhân vận chuyển. công nhân sửa chữa,… + Khấu hao TSCĐ tại phân xƣởng sản xuất nhƣ: khấu hao máy móc thiết bị sản xuất, nhà xƣởng, phƣơng tiện vận tải,… + Chi phí vật liệu: Bao gồm những chi phí vật liệu đƣợc dùng chung cho phân xƣởng, nhƣ: vật liệu văn phòng, vật liệu dùng để bảo dƣỡng, sửa chữa TSCĐ, máy móc thiết bị của phân xƣởng,… + Chi phí dụng cụ sản xuất: Bao gồm chi phí dụng cụ dùng cho nhu cầu sản xuất chung ở phân xƣởng, nhƣ: dụng cụ bảo hộ lao động, dụng cụ cầm tay, dụng cụ giá lắp,….

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm những chi phí về lao vụ, dịch vụ mua bên ngoài để phục vụ cho hoạt động sản xuất ở phân xƣởng, nhƣ: chi phí tiền điện, nƣớc, điện thoại,… + Chi phí bằng tiền khác: Bao gồm các chi phí bằng tiền ngoài những chi phí nêu trên, phục vụ cho sản xuất ở phân xƣởng sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố nội dung, tính chất kinh tế của chi phí: Có tác dụng cho việc quản lý sản xuất, phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất thông qua tỷ trọng của từng yếu tố chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã chi ra trong tổng chi phí. Đồng thời là cơ sở để lập báo cáo chi phí sản xuất ở bảng thuyết minh báo cáo tài chính. Từ đó cung cấp tài liệu để lập dự toán chi phí sản xuất, lập kế hoạch cung ứng nguyên vật liệu, tính toán nhu cầu vốn lƣu động cho kỳ sản xuất tiếp theo.

Theo tiêu chí này, thì có các loại chi phí nhƣ sau: - Chi phí nguyên vật liệu: là toàn bộ giá trị thực tế (bao gồm giá mua và chi phí mua) của các nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng vào sản xuất (không bao gồm giá trị nguyên vật liệu sử dụng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). - Chi phí nhiên liệu, năng lƣợng sử dụng vào quá trình sản xuất trong kỳ (không bao gồm giá trị nhiên liệu, năng lƣợng sử dụng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). - Chi phí công cụ, dụng cụ, phụ tùng thay thế sử dụng trong sản xuất. - Chi phí nhân công: Bao gồm các khoản chi phí về tiền lƣơng, tiền công, phụ cấp mang tính chất lƣơng và các khoản trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ theo lƣơng (phần tính vào chi phí của lao động sản xuất).

- Chi phí khấu hao TSCĐ: Là toàn bộ khấu hao của TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp phải chi trả cho các dịch vụ mua ngoài, thuê ngoài để phục vụ cho hoạt động sản xuất trong kỳ của doanh nghiệp, nhƣ điện, nƣớc, điện thoại,… dùng cho hoạt động sản xuất. - Chi phí bằng tiền khác: Là toàn bộ các khoản chi phí bằng tiền khác các chi phí nói trên, phát sinh trong bộ phận sản xuất; nhƣ: thuê vệ sinh phân xƣởng, sửa máy móc thiết bị sản xuất,… 12 c. Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí và đối tượng chịu chi phí: Theo cách phân loại này thì sẽ có ý nghĩa đối với việc xác định phƣơng pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tƣợng sản xuất một cách hợp lý.

Theo tiêu thức này thì chi phí sản xuất đƣợc chia thành hai loại: - Chi phí trực tiếp: Là những chi phí có liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất ra một sản phẩm hoặc quá trình tạo ra một dịch vụ nhất định. Căn cứ chứng từ gốc, kế toán hạch toán những chi phí này trực tiếp cho từng đối tƣợng chịu chi phí. - Chi phí gián tiếp: Là những chi phí liên quan đến quá trình sản xuất nhiều loại sản phẩm, quá trình tạo ra nhiều dịch vụ. Căn cứ tiêu thức phân bổ thích hợp, kế toán tập hợp các chi phí phát sinh và tiến hành phân bổ cho các đối tƣợng có liên quan.

Phân loại theo mối quan hệ giữa chi phí và khối lượng hoạt động: Đây là cách phân loại chi phí đƣợc sử dụng nhiều trong kế toán quản trị chi phí sản xuất; là cơ sở xây dựng mô hình chi phí trong mối quan hệ giữa chi phí – khối lƣợng – lợi nhuận, dùng để phân tích điểm hòa vốn, có ý nghĩa phục vụ Lãnh đạo doanh nghiệp trong việc giám sát quá trình sản xuất và ra quyết định về hoạt động sản xuất kinh doanh.