Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, chăn nuôi lợn giữ một vị trí quan trọng trong ngành nông nghiệp của Việt Nam. Lợn được xếp hàng đầu trong số những vật nuôi cung cấp một lượng lớn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, mang lại thu nhập tốt cho người chăn nuôi, góp phần vào ổn định đời sống kinh tế cho người dân. Cũng sau đợt dịch tả châu Phi khiến cho sản lượng thịt lợn của nước ta giảm xuống, trong khi nhu cầu thực phẩm thì ngày một tăng lên, nắm được nhu cầu đó, xu hướng chăn nuôi lợn của nước ta cũng đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Cùng với xu hướng hiện đại hóa, việc chăn nuôi lợn đang chuyển dần từ loại hình chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung trong các trang trại có áp dụng khoa học kỹ thuật, góp phần làm cho ngành chăn nuôi lợn phát triển không ngừng cả về số lượng và chất lượng.
Trước xu thế đó, phát triển chăn nuôi lợn nái là một trong những khâu quan trọng góp phần quyết định đến sự thành công của chăn nuôi lợn. Đặc biệt là trong việc chăn nuôi lợn nái sao cho năng suất cao, đàn con nuôi thịt sinh trưởng và phát triển tốt, đảm bảo an toàn dịch bệnh. Bên cạnh đó, vai trò của người công nhân, kỹ sư trực tiếp tham gia chăn nuôi cũng rất quan trọng. Cùng với nhu cầu của thị trường ngày càng khắt khe hơn, càng đòi hỏi người chăn nuôi phải có thêm nhiều kiến thức và tay nghề tốt phục vụ cho công tác sản xuất ngày một mở rộng hơn về quy mô.
Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi thú y - Trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên, cùng với sự giúp đỡ của giảng viên hướng dẫn và của cơ sở thực tập, em đã thực hiện chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng trị bệnh cho Luan van 2 lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Công ty cổ phần chăn nuôi Ánh Dương, xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích Hiểu biết về quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. Nhận biết các bệnh thường xuyên xảy ra trên lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ nuôi tại trang trại, từ đó đưa ra được phương án phòng trị bệnh hiệu quả.
Nắm được các loại thức ăn, khẩu phần ăn và cách cho ăn của lợn nái qua từng giai đoạn mang thai và nuôi con. Yêu cầu Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại trang trại Công ty cổ phần chăn nuôi Ánh Dương. Nắm được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ, từ đó áp dụng vào thực tế. Xác định được tình hình nhiễm bệnh của đàn lợn nái và lợn con tại trang trại, từ đó biết cách chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp trên đàn lợn.
Luan van 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Cơ cấu tổ chức của trang trại Trang trại chăn nuôi Ánh Dương được khởi công xây dựng năm 2017. Trang trại có tổng diện tích 7 ha, nằm trên địa bàn thôn Khuổi Quân, xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng.
Phía đông giáp xã Nguyễn Huệ, phía tây giáp xã Đại Tiến, phía nam giáp thành phố Cao Bằng và xã Quang Trung, phía bắc giáp huyện Quảng Hòa và Trùng Khánh. Trang trại Ánh Dương cách thành phố Cao Bằng 16km, cách cửa khẩu Trà Lĩnh 60km, cách quốc lộ 3 khoảng 6km, địa hình bao quanh là núi, rừng và suối. Cơ cấu tổ chức trang trại gồm 3 nhóm: + Nhóm quản lý bao gồm ông Mạc Văn Dũng, trưởng trại phụ trách công việc chung. + Nhóm kỹ thuật bao gồm 3 kỹ sư chăn nuôi, 2 kỹ thuật điện, 1 kế toán.
+ Nhóm công nhân bao gồm 10 công nhân sản xuất, 1 bảo vệ, 1 đầu bếp, 3 sinh viên thực tập cùng thực hiện các công việc chuyên môn. Với đội ngũ nhân công như trên, trang trại phân ra làm các tổ khác nhau như tổ chuồng đẻ, tổ chuồng bầu, tổ cai sữa, tổ chuồng thịt bên trong khu sản xuất và tổ phụ trách các công việc khác ở bên ngoài. Cơ sở vật chất của trang trại Để đảm bảo công tác phát triển sản xuất chăn nuôi và sinh hoạt đời sống của công nhân, trang trại được chia làm 3 khu riêng biệt, mỗi khu đều trang bị đầy đủ cơ sở vật chất kỹ thuật bao gồm: Khu nhà bảo vệ, phòng tắm sát trùng, nhà phun sát trùng xe. Khu này được trang bị máy phun áp lực để phun khử trùng xe trước khi ra vào trại, có Luan van 4 phòng tắm sát trùng và tủ UV khử khuẩn, sau khi sát trùng ở khu này xong mới được phép di chuyển vào bên trong trang trại.
Tiếp theo là khu sinh hoạt chung bao gồm văn phòng, phòng họp, các nhà ở cho quản lý, kỹ sư, công nhân, bếp ăn tập thể, nhà ăn ca, nhà vệ sinh chung, các công trình phục vụ sinh hoạt cho công nhân và những hoạt động khác của trang trại. Trong cùng là khu chăn nuôi có vị trí tách biệt hoàn toàn với bên ngoài, chỉ công nhân tham gia sản xuất mới được phép vào khu vực này. Ngay tại cổng vào khu chăn nuôi, trang trại có xây dựng 2 phòng tắm sát trùng cho kỹ thuật và công nhân trước khi ra, vào chuồng chăm sóc lợn, 1 nhà ăn và nghỉ trưa, 1 kho thuốc, 1 kho chứa dụng cụ, 1 kho chứa thức ăn có chiếu đèn UV, 1 phòng vệ sinh. Trước khi đi vào chuồng nuôi hàng ngày đều phải thực hiện phun sát trùng và tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo bảo hộ và đi ủng dành riêng cho khu chăn nuôi.
Tất cả mọi khu vực trong trang trại đều có hệ thống camera giám sát. Chuồng trại được quy hoạch bố trí xây dựng phù hợp với phương hướng chăn nuôi công nghiệp hiện đại, hệ thống chuồng nuôi chia thành từng ô riêng, có nền sàn bê tông cho lợn nái, lợn đực, sàn nhựa cho lợn con cùng với hệ thống vòi nước uống tự động và máng ăn. Chuồng nuôi được thiết kế xây dựng để đảm bảo an toàn sinh học ở mức cao nhất, bao gồm: - Ba chuồng bầu: + Chuồng bầu 1 và 2: Mỗi chuồng gồm 164 ô chuồng chia làm 02 dãy, mỗi dãy có 82 ô để nuôi và chăm sóc lợn nái trong thời gian mang thai được sắp xếp theo tuần phối giống và các kỳ mang thai khác nhau thuận tiện cho việc quản lý và theo dõi. + Chuồng bầu 3: Bao gồm 138 ô chia làm 02 dãy chuồng, trong đó có 05 ô đực và 1 ô khai thác tinh ở đầu chuồng, 05 ô thử lên giống, và 128 ô dành cho lợn nái chờ phối giống.
Cuối dãy chuồng, gần quạt hút gió có khu vực tách riêng những lợn nái bị bệnh để điều trị. Luan van 5 - Ba chuồng nái đẻ: Mỗi chuồng có 48 ô chia làm 2 dãy, mỗi dãy có 46 ô chuồng được thiết kế sàn nhựa cho lợn con và sàn bê tông cho lợn mẹ, cuối mỗi dãy có 1 ô sàn nhựa dành cho lợn con cai sữa sớm. - Một chuồng cai sữa: chuồng chia làm 3 dãy, mỗi dãy 10 ô, 9 ô lớn và 1 ô nhỏ để cách ly những lợn con bị bệnh. - Tám chuồng thịt: 2 chuồng kép, mỗi chuồng 2 dãy, mỗi dãy 8 ô chuồng, 7 ô lớn và 1 ô nhỏ; 6 chuồng đơn, mỗi chuồng 1 dãy, mỗi dãy 7 ô lớn 1 ô nhỏ.
Các ô nhỏ ở cuối dãy chuồng dùng để cách ly lợn bị bệnh. - Một chuồng cách ly: có 1 dãy 3 ô chuồng, dùng để nuôi lợn hậu bị được nhập từ trại giống trong thời gian cách ly trước khi đưa vào chuồng. Chuồng cách ly tách biệt ở một khu vực riêng và cũng có công nhân riêng biệt chăm sóc vận hành chuồng. - Khu nhà chứa phân và vận hành máy ép phân, bể biogas và các ao xử lý nước thải.
Hệ thống chuồng nuôi được xây dựng khép kín hoàn toàn: phía đầu chuồng là giàn mát và cuối chuồng có hệ thống các quạt hút gió. Giữa chuồng có lắp đặt thiết bị cảm biến nhiệt độ, độ ẩm và khí CO 2 để theo dõi từng chuồng, từ đó thông qua hệ thống biến tần tự động điều chỉnh tốc độ quạt gió sao cho phù hợp với sự chênh lệch nhiệt độ trong và ngoài chuồng nuôi. Mỗi chuồng đều có đèn và còi báo động khi quạt gió ngừng hoặc khi mất điện. Có hệ thống điện chiếu sáng và bóng đèn hồng ngoại để sưởi ấm, lồng úm và thảm lót, ván lót cho lợn con, riêng chuồng đẻ và chuồng bầu có thêm các lò sưởi chạy bằng khí biogas đảm bảo cho chuồng nuôi thoáng mát về mùa Hè và ấm áp về mùa Đông.
Thông qua hệ thống cảm biến, điều chỉnh biến tần, kỹ sư và công nhân phụ trách chuồng có thể duy trì tốt tiểu khí hậu trong chuồng sao cho phù hợp với sự phát triển của từng lứa tuổi lợn. Mỗi chuồng được lắp đặt các vòi nước, van nước phục vụ vệ sinh và chăn nuôi, có hệ thống van xả gầm, rãnh thoát phân và nước thải. Nước dùng Luan van 6 cho chăn nuôi được lấy từ suối đầu nguồn, đưa vào các bể chứa nước ở vị trí cao hơn khu vực chuồng nuôi, qua hệ thống lọc, xử lý clorin và có áp lực đủ mạnh để dẫn nước trực tiếp tới các vòi uống tự động và van xả nước ở từng ô chuồng rất thuận tiện trong việc chăm sóc và nuôi dưỡng đàn lợn. Tiếp giáp chuồng bầu có xây dựng phòng pha chế tinh lợn với đầy đủ tiện nghi như: Kính hiển vi, nhiệt kế, đèn cồn, máy ép ống tinh, máy rã đông, tủ lạnh bảo quản tinh, nồi hấp, nồi cất nước, tủ để đồ, panh, kéo… Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các chuồng đều được đổ bê tông và cứ cách 1 ngày lại tưới nước vôi 1 lần.
Từ kho thức ăn vào chuồng nuôi có hố vôi rộng để sát trùng xe kéo thức ăn mỗi khi đi qua. Tại mỗi cửa chuồng nuôi đều có đặt chậu nước vôi để sát trùng ủng, đồng thời có giá phơi ủng, mỗi chuồng đều có ủng và dép riêng biệt để đi trong chuồng. Nhìn chung khu vực chuồng nuôi được xây dựng hợp lý, thuận lợi cho việc chăm sóc, đi lại, di chuyển lợn giữa các dãy chuồng.