Luận văn thạc sĩ về Cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ - Trung tại Myanmar giai đoạn 2001-2011

Luận văn thạc sĩ phân tích cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ - Trung tại Myanmar giai đoạn 2001 - 2011, khám phá tác động chính trị và kinh tế.

• Trường học: Học viện Ngoại giao
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Cạnh tranh Mỹ - Trung tại Myanmar thập niên đầu thế kỷ XXI (2001 - 2011)
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài và ý nghĩa
• Mục đích nghiên cứu
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MYANMAR TRONG CHÍNH SÁCH CỦA MỸ - TRUNG
• 1.1. Vị trí địa chính trị của Myanmar trong khu vực Đông Nam Á
• 1.2. Quá trình tiếp cận Myanmar của Mỹ và Trung Quốc trước thế kỷ XXI
• 1.3. Myanmar trong chính sách của Mỹ từ đầu thế kỷ XXI
• 1.4. Myanmar trong chính sách của Trung Quốc từ đầu thế kỷ XXI
• 2. CHƯƠNG 2: CẠNH TRANH ẢNH HƯỞNG CỦA MỸ - TRUNG TẠI MYANMAR THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI TRÊN NHỮNG LĨNH VỰC CỤ THỂ
• 2.1. Những cơ sở dẫn đến quá trình cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ - Trung tại Myanmar thập niên đầu thế kỷ XXI
• 2.2. Quá trình cạnh tranh ảnh hưởng của Mỹ - Trung ở Myanmar
• 2.2.1. Trên lĩnh vực Chính trị
• 2.2.2. Trên lĩnh vực Kinh tế
• 2.2.3. Trên lĩnh vực Quân sự
• 2.3. Phản ứng chính sách của Myanmar đối với Mỹ và Trung Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CỦA SỰ CẠNH TRANH MỸ- TRUNG TẠI MYANMAR TỚI QUAN HỆ QUỐC TẾ KHU VỰC VÀ TRIỂN VỌNG
• 3.1. Tác động tới khu vực Đông Nam Á
• 3.2. Tác động đến các cường quốc khác (tác động riêng tới Ấn Độ)
• 3.3. Tác động đến Việt Nam và phản ứng chính sách của Việt Nam
• 3.4. Triển vọng cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ - Trung tại Myanmar thập niên thứ hai của thế kỷ XXI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Cạnh tranh Mỹ Trung tại Myanmar 2001 2011

Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc tại Myanmar trong giai đoạn 2001-2011 đã trở thành một chủ đề nóng bỏng trong quan hệ quốc tế. Myanmar, với vị trí địa lý chiến lược, đã thu hút sự chú ý của cả hai cường quốc này. Sự cạnh tranh này không chỉ ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của Myanmar mà còn tác động đến toàn bộ khu vực Đông Nam Á. Bài viết này sẽ phân tích các yếu tố chính dẫn đến sự cạnh tranh này, cũng như những tác động của nó đến Myanmar và khu vực.

1.1. Vị trí địa chính trị của Myanmar trong bối cảnh toàn cầu

Myanmar nằm ở vị trí chiến lược giữa Ấn Độ và Trung Quốc, là cầu nối giữa các khu vực khác nhau. Điều này khiến Myanmar trở thành một điểm nóng trong cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc tại Đông Nam Á.

1.2. Lịch sử quan hệ Mỹ Trung tại Myanmar trước năm 2001

Trước năm 2001, quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc tại Myanmar chủ yếu tập trung vào các vấn đề nhân quyền và phát triển kinh tế. Mỹ đã áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Myanmar, trong khi Trung Quốc lại tìm cách tăng cường hợp tác kinh tế và quân sự với chính quyền Myanmar.

II. Thách thức trong Cạnh tranh Mỹ Trung tại Myanmar

Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc tại Myanmar không chỉ đơn thuần là cuộc đua về ảnh hưởng chính trị mà còn bao gồm các thách thức lớn về kinh tế và quân sự. Myanmar phải đối mặt với áp lực từ cả hai bên, điều này tạo ra những khó khăn trong việc duy trì chính sách đối ngoại độc lập.

2.1. Áp lực chính trị từ Mỹ và Trung Quốc

Myanmar phải cân nhắc giữa việc duy trì quan hệ với Mỹ, nơi có các yêu cầu về nhân quyền, và Trung Quốc, quốc gia có ảnh hưởng lớn về kinh tế và quân sự. Điều này tạo ra một tình huống khó khăn cho chính quyền Myanmar trong việc định hình chính sách đối ngoại.

2.2. Tác động kinh tế từ sự cạnh tranh

Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc đã dẫn đến những thay đổi lớn trong nền kinh tế Myanmar. Mỹ đã tìm cách đầu tư vào Myanmar sau khi nới lỏng các biện pháp trừng phạt, trong khi Trung Quốc tiếp tục gia tăng đầu tư vào cơ sở hạ tầng và khai thác tài nguyên.

III. Phương pháp giải quyết Cạnh tranh Mỹ Trung tại Myanmar

Để giải quyết sự cạnh tranh này, Myanmar đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau nhằm duy trì sự độc lập trong chính sách đối ngoại. Các chiến lược này bao gồm việc đa dạng hóa các mối quan hệ quốc tế và tăng cường hợp tác với các quốc gia khác.

3.1. Đa dạng hóa quan hệ quốc tế

Myanmar đã tìm cách mở rộng quan hệ với các quốc gia khác như Ấn Độ, Nhật Bản và các nước ASEAN để giảm thiểu sự phụ thuộc vào Mỹ và Trung Quốc. Điều này giúp Myanmar có thêm nhiều lựa chọn trong chính sách đối ngoại.

3.2. Tăng cường hợp tác khu vực

Myanmar đã tham gia tích cực vào các tổ chức khu vực như ASEAN để tăng cường hợp tác và bảo vệ lợi ích quốc gia. Sự tham gia này không chỉ giúp Myanmar có tiếng nói trong khu vực mà còn tạo ra cơ hội hợp tác với các quốc gia khác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Cạnh tranh Mỹ Trung

Nghiên cứu về cạnh tranh Mỹ - Trung tại Myanmar đã chỉ ra rằng sự cạnh tranh này không chỉ ảnh hưởng đến chính trị mà còn tác động đến kinh tế và xã hội của Myanmar. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng Myanmar đã có những bước tiến trong việc cải thiện quan hệ với cả hai cường quốc.

4.1. Tác động đến chính sách đối ngoại của Myanmar

Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc đã thúc đẩy Myanmar điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình, từ đó tạo ra những cơ hội mới cho phát triển kinh tế và chính trị.

4.2. Kết quả kinh tế từ sự cạnh tranh

Sự gia tăng đầu tư từ cả Mỹ và Trung Quốc đã giúp Myanmar phát triển kinh tế, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và cải thiện đời sống cho người dân. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến những rủi ro đi kèm với sự phụ thuộc vào các cường quốc này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Cạnh tranh Mỹ Trung tại Myanmar

Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc tại Myanmar trong giai đoạn 2001-2011 đã để lại nhiều bài học quý giá cho các quốc gia khác trong khu vực. Tương lai của Myanmar trong bối cảnh này sẽ phụ thuộc vào khả năng của chính quyền trong việc duy trì sự độc lập và phát triển bền vững.

5.1. Triển vọng chính trị của Myanmar

Myanmar có thể tiếp tục phát triển mối quan hệ với cả Mỹ và Trung Quốc, nhưng cần phải có những chiến lược rõ ràng để bảo vệ lợi ích quốc gia.

5.2. Tương lai kinh tế của Myanmar

Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc có thể tạo ra nhiều cơ hội cho Myanmar, nhưng cũng cần phải cẩn trọng để không rơi vào tình trạng phụ thuộc vào một trong hai cường quốc này.

Nội dung chính

Cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ - Trung tại Myanmar thập niên đầu thế kỷ XXI (2001-2011): Phân tích toàn diện về cuộc đối đầu chiến lược

Tổng quan nghiên cứu

Bước vào thế kỷ XXI, Myanmar đã trở thành một trong những điểm nóng địa chính trị quan trọng nhất trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc. Với vị trí chiến lược nằm ở ngã tư giao thông giữa Đông Nam Á và Nam Á, Myanmar sở hữu đường biên giới dài 2.185 km với Trung Quốc và bờ biển trải dài 2.965 km ven Ấn Độ Dương, tạo nên giá trị địa chiến lược không thể thay thế.

Giai đoạn 2001-2011 đánh dấu sự chuyển mình quan trọng trong chính sách đối ngoại của cả hai cường quốc. Sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ điều chỉnh chiến lược toàn cầu, chuyển trọng tâm từ châu Âu sang khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Trong khi đó, Trung Quốc với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm, đang tích cực mở rộng ảnh hưởng ra bên ngoài, đặc biệt là các nước láng giềng.

Myanmar, với dân số gần 60 triệu người và trữ lượng dầu khí tiềm năng khoảng 3,2 tỷ thùng dầu và 2.500 tỷ m³ khí đốt tự nhiên, đã trở thành mục tiêu chiến lược của cả hai bên. Cuộc cạnh tranh này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn quyết định cán cân quyền lực trong khu vực Đông Nam Á và ảnh hưởng đến an ninh toàn cầu trong thế kỷ XXI.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu này được xây dựng trên nền tảng của thuyết cân bằng quyền lực trong quan hệ quốc tế, cho rằng các cường quốc luôn tìm cách duy trì hoặc thay đổi cán cân quyền lực để phục vụ lợi ích quốc gia. Thuyết địa chính trị của Mackinder về "Heartland" và "Rimland" của Spykman cũng được áp dụng để giải thích tầm quan trọng chiến lược của Myanmar trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung.

Lý thuyết về "bẫy Thucydides" của Graham Allison được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa cường quốc đang thống trị (Mỹ) và cường quốc đang trỗi dậy (Trung Quốc). Khái niệm "quyền lực mềm" của Joseph Nye giúp hiểu rõ các chiến lược không quân sự mà cả hai bên áp dụng tại Myanmar.

Mô hình "Great Game" được vận dụng để mô tả cuộc cạnh tranh địa chiến lược, trong đó Myanmar đóng vai trò như một "chessboard" quan trọng. Khái niệm "String of Pearls" của Trung Quốc và chiến lược "Pivot to Asia" của Mỹ tạo nên khung phân tích cho sự cạnh tranh này.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hệ thống để xem xét mối quan hệ đa chiều giữa các tác nhân. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ các chính sách, hiệp định và hoạt động ngoại giao của Mỹ và Trung Quốc tại Myanmar trong giai đoạn 2001-2011. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để tập trung vào các sự kiện và chính sách có tác động quan trọng.

Phương pháp so sánh được sử dụng để đối chiếu chiến lược và hiệu quả của hai cường quốc. Phân tích nội dung được áp dụng cho các tài liệu chính thức, tuyên bố chính sách và báo cáo. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định tính là do tính chất phức tạp và đa chiều của vấn đề nghiên cứu, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về bối cảnh lịch sử và chính trị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Trung Quốc đã thiết lập được ưu thế vượt trội trong lĩnh vực kinh tế tại Myanmar. Từ năm 2001 đến 2011, tổng vốn đầu tư của Trung Quốc tại Myanmar tăng từ khoảng 500 triệu USD lên gần 15 tỷ USD, chiếm khoảng 40% tổng vốn đầu tư nước ngoài. Trong khi đó, do chính sách cấm vận, Mỹ hầu như không có đầu tư đáng kể, chỉ duy trì viện trợ nhân đạo khoảng 50-100 triệu USD mỗi năm.

Thứ hai, trong lĩnh vực quân sự, Trung Quốc cung cấp khoảng 80% vũ khí và trang thiết bị quân sự cho Myanmar, bao gồm máy bay chiến đấu, tàu chiến và hệ thống radar. Mỹ hoàn toàn bị loại khỏi hợp tác quân sự do chính sách trừng phạt, tạo ra khoảng trống lớn mà Trung Quốc tận dụng hiệu quả.

Thứ ba, về mặt chính trị, Myanmar thể hiện sự cân bằng khéo léo giữa hai cường quốc. Mặc dù phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc, Myanmar vẫn duy trì quan hệ ngoại giao với Mỹ và tích cực tham gia các tổ chức quốc tế. Tỷ lệ ủng hộ các nghị quyết của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc của Myanmar đạt khoảng 70%, trong khi với Mỹ chỉ khoảng 30%.

Thứ tư, cuối giai đoạn nghiên cứu (2009-2011), có sự thay đổi đáng kể khi Myanmar bắt đầu quá trình dân chủ hóa và Mỹ điều chỉnh chính sách "tiếp xúc". Điều này tạo ra cơ hội cho Mỹ thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Trung Quốc đã thành công trong việc tận dụng chính sách cứng rắn của Mỹ để thiết lập ảnh hưởng thống trị tại Myanmar. Nguyên nhân chính là do Trung Quốc áp dụng nguyên tắc "không can thiệp nội chính" và tập trung vào lợi ích kinh tế, trong khi Mỹ ưu tiên các giá trị dân chủ và nhân quyền.

So sánh với các nghiên cứu trước đây của Trần Khánh và Nguyễn Thái Yên Hương, kết quả này khẳng định tính đúng đắn của lý thuyết cân bằng quyền lực. Myanmar đã trở thành "con bài chiến lược" quan trọng trong cuộc cạnh tranh lớn hơn giữa hai siêu cường.

Ý nghĩa của phát hiện này là cho thấy tầm quan trọng của việc kết hợp "quyền lực cứng" và "quyền lực mềm" trong chính sách đối ngoại. Trung Quốc thành công vì biết cách cân bằng giữa lợi ích kinh tế và tôn trọng chủ quyền, trong khi Mỹ gặp khó khăn do quá chú trọng vào các điều kiện chính trị.

Đề xuất và khuyến nghị

Đối với các nhà hoạch định chính sách: Cần xây dựng chiến lược cân bằng giữa các giá trị và lợi ích thực tiễn. Mục tiêu là đạt được tỷ lệ 60% hợp tác kinh tế và 40% hợp tác chính trị trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là các bộ ngoại giao và thương mại của các nước quan tâm.

Đối với Myanmar: Nên tiếp tục chính sách đa dạng hóa quan hệ đối ngoại để tránh phụ thuộc quá nhiều vào một cường quốc. Thiết lập mục tiêu cân bằng 40% hợp tác với Trung Quốc, 30% với Mỹ và 30% với các nước khác trong vòng 10 năm. Chính phủ Myanmar cần đóng vai trò chủ đạo trong việc thực hiện chính sách này.

Đối với khu vực ASEAN: Tăng cường hợp tác để tạo ra "tiếng nói chung" trong việc ứng phó với cạnh tranh cường quốc. Mục tiêu là xây dựng cơ chế tham vấn chung với hiệu quả 80% trong vòng 3 năm. Các nước thành viên ASEAN cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện mục tiêu này.

Đối với cộng đồng quốc tế: Khuyến khích đối thoại và hợp tác thay vì đối đầu giữa các cường quốc. Thiết lập các diễn đàn đa phương với tần suất họp 2 lần/năm để thảo luận các vấn đề khu vực. Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế khác cần đóng vai trò điều phối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Các nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế sẽ tìm thấy trong luận văn này một case study điển hình về cạnh tranh cường quốc trong thời đại toàn cầu hóa. Nghiên cứu cung cấp khung phân tích có thể áp dụng cho các khu vực khác như Trung Á, châu Phi, nơi cũng đang diễn ra những cuộc cạnh tranh tương tự.

Các nhà hoạch định chính sách tại các nước Đông Nam Á có thể học hỏi kinh nghiệm của Myanmar trong việc cân bằng quan hệ với các cường quốc. Luận văn đưa ra những bài học quý giá về cách thức duy trì độc lập chính trị trong bối cảnh phụ thuộc kinh tế, giúp các nước nhỏ tối ưu hóa lợi ích quốc gia.

Các doanh nghiệp và nhà đầu tư quan tâm đến thị trường Myanmar và khu vực sẽ hiểu rõ hơn về môi trường chính trị - kinh tế phức tạp. Nghiên cứu cung cấp thông tin về các rủi ro địa chính trị và cơ hội đầu tư, giúp đưa ra quyết định kinh doanh sáng suốt hơn.

Sinh viên và học giả chuyên ngành Đông Nam Á học, quan hệ quốc tế, và địa chính trị sẽ có được cái nhìn toàn diện về một trong những cuộc cạnh tranh quan trọng nhất thế kỷ XXI. Luận văn cung cấp phương pháp nghiên cứu và khung lý thuyết có thể áp dụng cho các đề tài tương tự.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Myanmar lại quan trọng đến vậy đối với cả Mỹ và Trung Quốc? Myanmar sở hữu vị trí địa lý đặc biệt, là cầu nối giữa Đông Nam Á và Nam Á, đồng thời có bờ biển dài ven Ấn Độ Dương. Đối với Trung Quốc, Myanmar là con đường ngắn nhất ra Ấn Độ Dương, giúp giảm phụ thuộc vào eo biển Malacca. Đối với Mỹ, kiểm soát Myanmar có nghĩa là có thể kìm chế sự mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc ra biển.

Tại sao Trung Quốc lại thành công hơn Mỹ trong giai đoạn này? Trung Quốc thành công nhờ áp dụng chính sách "không can thiệp nội chính" và tập trung vào hợp tác kinh tế thực chất. Trong khi Mỹ áp dụng chính sách cấm vận và đặt điều kiện chính trị, Trung Quốc cung cấp đầu tư, viện trợ và hợp tác quân sự không điều kiện. Điều này phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế của Myanmar thời điểm đó.

Chính sách cấm vận của Mỹ có hiệu quả không? Chính sách cấm vận của Mỹ đã đạt được một số mục tiêu về mặt nguyên tắc như gây áp lực lên chính quyền quân sự Myanmar, nhưng về mặt thực tiễn lại tạo ra khoảng trống cho Trung Quốc lấp đầy. Cấm vận đã làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ tại Myanmar và khu vực, đồng thời không mang lại thay đổi chính trị đáng kể như mong đợi.

Myanmar đã phản ứng như thế nào trước sự cạnh tranh này? Myanmar áp dụng chính sách "cân bằng tre" khéo léo, tận dụng sự cạnh tranh để thu được lợi ích tối đa từ cả hai bên. Mặc dù nghiêng về Trung Quốc về mặt kinh tế và quân sự, Myanmar vẫn duy trì quan hệ ngoại giao với Mỹ và tích cực tham gia các tổ chức quốc tế để đa dạng hóa quan hệ đối ngoại.

Cuộc cạnh tranh này có tác động gì đến khu vực? Cạnh tranh Mỹ - Trung tại Myanmar đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa trong toàn khu vực Đông Nam Á. Các nước ASEAN phải cân nhắc kỹ lưỡng trong việc lựa chọn đối tác, đồng thời tìm cách tăng cường hợp tác nội khối để tránh bị chia rẽ. Cuộc cạnh tranh cũng thúc đẩy các cường quốc khác như Ấn Độ, Nhật Bản tăng cường hiện diện tại khu vực.

Kết luận

Nghiên cứu về cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ - Trung tại Myanmar giai đoạn 2001-2011 đã đưa ra những phát hiện quan trọng:

• Trung Quốc đã thiết lập được ưu thế toàn diện trong hầu hết các lĩnh vực tại Myanmar, từ kinh tế, quân sự đến chính trị, nhờ chính sách thực dụng và không can thiệp nội chính

• Chính sách cấm vận của Mỹ đã phản tác dụng, tạo ra khoảng trống cho Trung Quốc lấp đầy và làm suy yếu ảnh hưởng của Washington tại khu vực chiến lược này

• Myanmar đã thể hiện sự khéo léo trong việc cân bằng giữa hai cường quốc, tận dụng sự cạnh tranh để tối đa hóa lợi ích quốc gia mà vẫn duy trì được độc lập tương đối

• Cuộc cạnh tranh đã tác động sâu rộng đến cục diện địa chính trị khu vực, thúc đẩy xu hướng đa cực hóa và gia tăng vai trò của các cường quốc khác

• Giai đoạn 2009-2011 đánh dấu bước ngoặt với sự điều chỉnh chính sách của Mỹ và quá trình dân chủ hóa của Myanmar, mở ra triển vọng mới cho cuộc cạnh tranh trong thập niên tiếp theo

Đóng góp chính của nghiên cứu là cung cấp cái nhìn toàn diện về một case study điển hình của cạnh tranh cường quốc trong thế kỷ XXI. Trong 5 năm tới, cần tiếp tục theo dõi sự phát triển của mối quan hệ này, đặc biệt trong bối cảnh Myanmar tiếp tục quá trình chuyển đổi chính trị và Mỹ thực hiện chiến lược "Pivot to Asia". Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách nên tham khảo những bài học từ giai đoạn này để đưa ra những quyết định phù hợp trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MYANMAR TRONG CHÍNH SÁCH CỦA MỸ - TRUNG 1.1 Vị trí địa chính trị của Myanmar trong khu vực Đông Nam Á Đông Nam Á là khu vực cực Đông - Nam của châu Á với 11 quốc gia lớn nhỏ gồm: Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Đông Timor và Việt Nam. Trong số 11 quốc gia này có 5 nước lục địa; 6 nước quần đảo với 2 vạn đảo lớn, nhỏ; diện tích 5,52 triệu km2 đất liền và 4 triệu km2 biển. Nằm trên ngã tư đường nối các khu vục khác nhau trên thế giới, từ Châu Á sang châu Đại Dương, từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương và rất giàu tài nguyên thiên nhiên, Đông Nam Á là một trong những khu vực có vị trí chiến lược quan trọng đối với thương mại và chính trị quốc tế. Nhiều con đường vận tải biển quan trọng đi qua khu vực này.

Đông Nam Á là khu vực gồm những nước có nền kinh tế đang phát triển, có nguồn nhân lực dồi dào, giá nhân công rẻ, là thị trường tiêu thụ lớn, có tài nguyên thiên nhiên phong phú đa dạng với trữ lượng lớn, hàm lượng cao, dễ khai thác. Đông Nam Á là vùng nằm giữa vành đai Bắc và Nam của trái đất. Nằm giữa vùng nhiệt đới, các nước Đông Nam Á có đường biển dài, nhiều vùng có diện tích trồng trọt lớn bao gồm phần lớn là các vùng đất thấp nằm trong phạm vi từ 100 - 150 nghìn dặm giáp biển; do đó nông nghiệp phát triển rất tốt. Tài nguyên thiên nhiên phong phú tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế của các nước trong khu vực và trên thế giới.

Ngoài ra, biển Đông (còn gọi là biển Nam Trung Hoa theo tên tiếng Anh là The South China Sea và tiếng pháp Mer De Chine Méridionale, là một biển rìa Tây Thái Bình Dương) là vùng biển có nguồn tài nguyên phong phú [35, tr. Biển Đông là một biển nửa kín, có diện tích khoảng 3,5 triệu km2, trải rộng từ vĩ độ 3 lên đến vĩ độ 26 bắc và từ kinh độ 100 đến 121 đông. Ngoài Việt Nam, 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] biển Đông được bao bọc bởi tám nước khác là Trung Quốc, Brunei, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan cùng lãnh thổ Đài Loan. Theo ước tính sơ bộ, biển Đông có ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của khoảng 300 triệu người dân của các nước nêu trên.

Biển Đông không chỉ là địa bàn chiến lược quan trọng đối với các nước trong khu vực mà còn cả của Châu Á – Thái Bình Dương và Mỹ. Biển Đông có nhiều loại khoáng sản quý hiếm. Dưới đáy biển Đông có nguồn trữ lượng lớn về dầu hỏa và khí Hiđrô Cacbon. Là biển nhiệt đới nên biển Đông có trữ lượng cá và hải sản lớn đem lại nguồn lợi hàng tỷ đô la.

Đây còn là nơi chứa đựng nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng cho đời sống và sự phát triển kinh tế của các nước chung quanh; đặc biệt là nguồn tài nguyên sinh vật (thủy sản), khoáng sản (dầu khí) và du lịch. Các quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Indonesia và Philippines luôn có sản lượng đánh bắt và nuôi trồng thủy hải sản hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, khu vực này cũng đang chịu sức ép lớn về bảo vệ môi trường sinh thái biển. Biển Đông được coi là một trong năm bồn trũng chứa dầu khí lớn nhất thế giới.

Các khu vực thềm lục địa có tiềm năng dầu khí cao là các bồn trũng Brunei – Saba, Sarawak, Malay, Pattani Thái, Nam Côn Sơn, Mê Công, Sông Hồng, Cửa Sông Châu Giang. Hiện nay, hầu hết các nước trong khu vực đều là những nước khai thác và sản xuất dầu khí từ biển như Trung Quốc, Việt Nam, Malaysia, Brunei, Indonesia, Thái Lan. trong đó Indonesia là thành viên của OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries: Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ). Các khu vực có tiềm năng dầu khí còn lại chưa khai thác là khu vực thềm lục địa ngoài cửa vịnh bắc bộ và bờ biển miền trung, khu vực thềm lục địa tư chính.

Trữ lượng và sản lượng dầu khí của Việt Nam đứng vào hạng trung bình trong khu vực, tương đương Thái Lan và Malaysia. Ngoài ra, theo các chuyên gia Nga thì khu vực vùng biển Hoàng Sa và Trường Sa còn chứa đựng tài nguyên khí đốt đóng băng, trữ lượng loại tài nguyên này trên thế giới ngang bằng với trữ lượng dầu khí và đang được coi là nguồn năng 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lượng thay thế dầu khí trong tương lai gần. Chính tiềm năng dầu khí chưa được khai thác được coi là một nhân tố quan trọng làm tăng thêm các yêu sách chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và các vùng biển quanh hai quần đảo này. Biển Đông nằm trên tuyến đường giao thông biển huyết mạch nối liền Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương, Châu Âu – Châu Á, Trung Đông – Châu Á.

Nằm trong mười tuyến đường biển thông thương lớn nhất thế giới liên quan đến biển Đông gồm tuyến Tây Âu, Bắc Mĩ qua Địa Trung Hải, kênh đào Xuy-Ê, Trung Đông đến Ấn Độ, Đông Á, Úc Niu Di Lân; tuyến Đông Á đi quan kênh Đào Panama đến bờ Đông Bắc Mĩ và Caribê; tuyến Đông Á Đi Úc Và Niu Di Lân, Nam Thái Bình Dương; Tuyến Tây Bắc Mỹ đến Đông Á Và Đông Nam Á. Khu vực biển Đông có những eo biển quan trọng đối với nhiều nước, với 4 trong 16 con đường chiến lược của thế giới nằm trong khu vực Đông Nam Á (Malacca, Lombok, Sunda, Ombai – Wetar). Đặc biệt, eo biển Malacca là eo biển nhộn nhịp thứ hai trên thế giới (sau eo biển Hormuz). Do đó, vùng biển này hết sức quan trọng đối với tất cả các nước trong khu vực về địa - chiến lược, an ninh, giao thông hàng hải và kinh tế, nhất là đối với Mỹ.

Biển Đông còn có liên hệ và ảnh hưởng đến khu vực khác, nhất là Trung Đông. Vì vậy, việc biển Đông bị một nước hoặc một nhóm nước liên minh nào khống chế sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích an ninh, chính trị, kinh tế của các nước khu vực. Với vị trí chiến lược như trên cho thấy cường quốc nào kiểm soát được khu vực này sẽ dễ dàng mở rộng ảnh hưởng xuống phía nam và khống chế khu vực rộng lớn từ Ấn Độ Dương sang Thái Bình Dương. Đó chính là lý do mà Đông Nam Á thường xuyên là nơi tranh chấp ảnh hưởng của các cường quốc trong khu vực và trên thế giới.

ASEAN còn được biết đến là một khu vực phát triển năng động nhất là về kinh tế. Từ năm 1992, cùng với quá trình toàn cầu hóa về kinh tế diễn ra mạnh mẽ, ASEAN đã tích cực đẩy mạnh hợp tác kinh tế khu vực mà tiêu biểu nhất là việc 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thành lập khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA), khu vực đầu tư ASEAN (AIA) v. với những kế hoạch xây dựng một số công trình giao thông xuyên khu vực, tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho các doanh nhân nước ngoài, sự hợp tác giữa các nước ASEAN ngày càng tăng, đồng thời cũng làm tăng tính phụ thuộc về kinh tế giữa các nước thành viên và sự thịnh vượng về kinh tế cho từng nước. Trong thời gian qua, nền kinh tế của các nước thành viên có sự chuyển đổi.

Môt số nước đang thực hiện công nhiệp hóa với tốc độ cao trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á là khu vực có tốc độ phát triển kinh tế cao nhất thế giới. Myanmar đã thừa hưởng vị trí chiến lược của mình cùng với các nước Đông Nam Á. Nằm ở phía tây Đông Nam Á lục địa trong tọa độ 90 32‟ - 28031‟ vĩ bắc và 920 15‟ - 1010 11‟ kinh Đông. Trên bản đồ thế giới, đất nước Myanmar trông giống hình con sam biển đuôi dài.

Phía bắc tiếp giáp với khu tự trị Tây Tạng và tỉnh Vân Nam - Trung Quốc với tổng chiều dài đường biên giới 2. Phía đông tiếp giáp Lào, Thái Lan, đường biên giới với Lào dài 238 km, với Thái Lan dài 1. Phía nam giáp biển Andaman và vịnh Bengal. Phía tây giáp với Ấn Độ và 193 km với Bănglađét, trong đó đường biên giới với Ấn Độ dài 1.

Với vị trí địa lý như vậy Myanamar đã trở thành cầu nối chiến lược giữa Nam và Đông Nam Á, nơi mà bất cứ nước lớn nào cũng muốn gia tăng vị thế ở khu vực cũng phải tính đến nhân tố chiến lược Myanmar. Hơn nữa Myanmar có giữ vị trí then chốt ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, không một quốc gia nào ở châu Á ngoài Myanmar có hội đủ lợi thế về địa lý để kết nối giữa Trung Quốc và Ấn Độ, vì thế hầu hết các cường quốc lớn, đặc biệt là quốc gia láng giềng Trung Quốc đều mong muốn có vị thế chủ yếu ở đây. Là một quốc gia ven biển Ấn Độ Dương, tạo cho giá trị chiến lược Myanmar ngày càng tăng. Với Tổng chiều dài bờ biển của Myanmar là 2.965 km; chiều dài từ Bắc xuống Nam khoảng 2.090 km; khoảng cách chỗ rộng nhất ở phía đông và phía tây khoảng 925 km.

Với bờ biển dài như vậy, tạo nên thuận lợi chi phối vòng cung phía Đông vịnh Bengal và dựa vào eo biển Malacca. Tổng diện tích Myanmar 678.500 km2 và gần 60 triệu dân thực sự Myanmar 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đang trở thành một mảnh đất thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư lớn trên thế giới, địa hình trải dài, thấp dần từ bắc xuống nam. Phía bắc, phía tây, phía đông của Myanmar đều có núi bao quanh, tạo thành thế khép kín với các nước láng giềng. Dãy núi Hengduan giáp với Trung Quốc là dãy núi cao nhất Myanmar [30, tr.

Sự đa dạng của địa hình và khí hậu góp phần tạo cho Myanmar một hệ động thực vật đa dạng phong phú, với gần 300 loài thú, 300 loài bò sát, 100 loài chim và 7000 loài thực vật [8, tr. Gỗ tếch (teak) là loại cây quý nhất ở Myanmar, chiếm tới ¾ trữ lượng thế giới, thứ gỗ quý nhất trong các loại gỗ, tập trung nhiều ở vùng cao nguyên Shan nơi có lượng mưa lớn. Khu vực miền Nam có nhiều loại cây ăn quả nhiệt đới như ổi, xoài, dừa… Những cánh rừng được phủ xanh vùng duyên hải và ở những khu vực ven biển và khu đảo Amanda.