CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN HÀNG HÓA TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 :Những vấn đề chung về tổ chức kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp thương mại.1 :Khái niệm ,đặc điểm của hàng hóa trong doanh nghiệp thương mại +):Khái niệm của hàng hóa: Hàng hóa là những vật phẩm các doanh nghiệp mua về phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội. Hàng hóa trong DNTM luôn đa dạng về chủng loại và biến động liên tục nên cần phải theo dõi thường xuyên lượng nhập-xuất-tồn về mặt số lượng,giá trị và chủng loại. +):Đặc điểm của hàng hóa: Hàng hóa được thể hiện trên hai mặt giá trị và số lượng. Số lượng của hàng hóa được xác định bằng đơn vị đo lường phù hợp với tính chất hóa học ,lý học của nó như kg,lít ,mét…Nó phản ánh quy mô,đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp .Chất lượng của hàng hóa được xác định bằng tỷ lệ % tốt,xấu và giá trị phẩm cấp của hàng hóa.
Hàng hóa trong DNTM thường được phân loại các ngành như sau: +Hàng vật tư thiết bị +Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng +Hàng lương thực,thực phẩm Tổng hợp tất cả các quá trình thuộc hoạt động mua bán,trao đổi và dự trữ hàng hóa trong doanh nghiệp kinh doanh thương mại được gọi là lưu chuyển hàng hóa. Trong lưu thông,hàng hóa thay đổi quyền sở hữu nhưng chưa đưa vào sử dụng. Khi kết thúc quá trình lưu thông,hàng hóa mới được đưa vào sử dụng để đáp ứng nhu cầu cho tiêu dùng hay sản xuất. Quá trình bán hàng trong doanh nghiệp được thực hiện theo 2 phương thức: +Bán buôn:bán với số lượng lớn.Hầu như khi kết thúc quá trình bán thì hàng hóa vẫn chưa đến tay người tiêu dùng mà phần lớn vẫn còn trong lĩnh vực lưu thông.
Sinh viên:Lương Thị Hồng Vân-QTL902K Page 2 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG DHDL HẢI PHÒNG +Bán lẻ:bán trực tiếp cho người tiêu dùng,và kết thúc quá trình bán hàng thì hàng hóa đã vào lĩnh vực tiêu dùng. Trong các DNTM thì vốn hàng hóa là vốn chủ yếu nhất và nghiệp vụ kinh doanh hàng hóa là nghiệp vụ phát sinh thường xuyên với khối lượng công việc lớn. Vì vậy,việc tổ chức lưu chuyển hàng hóa có ý nghĩa hết sức quan trọng với toàn bộ kế toán trong DNTM.2 :Phân loại và đánh giá hàng hóa.1 :Phân loại hàng hóa: Theo tính chất thương phẩm kết hợp với đặc trưng kỹ thuật thì hàng hóa được chia theo từng ngành hàng,trong từng ngành hàng bao gồm nhiều nhóm hàng,mỗi nhóm hàng gồm nhiều mặt hàng,mỗi mặt hàng lại có nhiều giá cả khác nhau.Hàng hóa gồm có các ngành hàng: -Hàng kim khí điện máy -Hàng hóa chất dầu mỏ -Hàng xăng dầu -Hàng dệt may,bông vải sợi -Hàng da cao su -Hàng gốm sứ,thủy tinh -Hàng mây,tre đan -Hàng rượu bia,thuốc lá Theo nguồn gốc sản xuất gồm: -Ngành hàng nông sản -Ngành hàng lâm sản -Ngành hàng thủy sản Theo khâu lưu thông thì hàng hóa được chia thành: -Hàng hóa ở khâu buôn bán -Hàng hóa ở khâu bán lẻ Theo phương thức vận động của hàng hóa: -Hàng hóa chuyển qua kho -Hàng hóa chuyển giao bán thẳng Sinh viên:Lương Thị Hồng Vân-QTL902K Page 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG DHDL HẢI PHÒNG Việc phân loại và xác định những hàng nào thuộc hàng tồn kho của doanh nghiệp ảnh hưởng tới việc tính chính xác của hàng tồn kho phản ánh trên bảng cân đối kế toán và ảnh hưởng tới các chỉ tiêu trên báo cáo kết quả kinh doanh. Vì vậy việc phân loại hàng tồn kho là cần thiết và vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp.2 :Đánh giá hàng hóa: a) Nguyên tắc đánh giá: (1) Trị giá của hàng hóa phải được đánh giá theo nguyên tắc “giá gốc”.Kế toán phải xác định được giá gốc của hàng hóa ở từng thời điểm khác nhau.
Giá gốc bao gồm:Chi phí thu mua (gồm cả giá mua),chi phí vận chuyển,chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng hóa ở thời điểm hiện tại. (2) Kế toán hàng hóa phải thực hiện đồng thời kế toán chi tiết cả về giá trị lẫn hiện vật.Kế toán phải theo dõi từng thứ,từng loại…theo từng địa điểm sử dụng,luôn phải đảm bảo sự khớp đúng cả về giá trị lẫn hiện vật,giữa thực tế với số liệu trên sổ kế toán,giữa kế toán tổng hợp và kế toán chi tiết. (3) Trong một doanh nghiệp chỉ được áp dụng một trong hai phương pháp kế toán hàng hóa:Phương pháp kiểm kê định kỳ hoặc phương pháp kê khai thường xuyên.Việc lựa chọn phương pháp nào là tùy thuộc vào tình hình cụ thể của doanh nghiệp như: đặc điểm,tính chất,số lượng chủng loại và yêu cầu công tác quản lý của doanh nghiệp.Khi thực hiện phải đảm bảo tính nhất quán trong niên độ kế toán. (4) Cuối kỳ kế toán năm,khi giá trị thuần có thể thực hiện của hàng hóa nhỏ hơn giá trị gốc thì phải lập dự phòng giảm giá hàng hóa.Số dự phòng giảm giá được lập vào quy định theo hiện hành.
Giá trị thuần có thể thực hiện được:là giá bán ước tính của hàng tồn kho trong kỳ sản xuất,kinh doanh bình thường trừ chi phí ước tính cần thiết cho việc hoàn thành hoặc tiêu thụ chúng. b)Phương pháp tính giá hàng hóa: *)Tính giá hàng hóa nhập kho: Sinh viên:Lương Thị Hồng Vân-QTL902K Page 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG DHDL HẢI PHÒNG -Đối với hàng hóa mua ngoài: Chi phí Các khoản GGHB Giá thực tế Giá = + khác liên + thuế không - và nhập kho mua quan được hoàn lại CKTM Giá mua ghi trên hóa đơn:Là số tiền mà doanh nghiệp phải trả cho người bán ghi trên hợp đồng hay hóa đơn tùy thuộc vào phương pháp tính thuế GTGT mà doanh nghiệp áp dụng cụ thể là: +Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì giá mua hàng hóa là giá chưa có thuế GTGT đầu vào. +Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp và hàng không chịu thuế GTGT thì giá mua hàng hóa là tổng thanh toán. Các khoản thuế không hoàn lại:Thuế nhập khẩu,thuế tiêu thụ đặc biệt,thuế GTGT(không khấu trừ).
Chi phí thu mua hàng hóa:Chi phí vận chuyển,bốc dỡ,bảo quản,lưu kho,lưu bãi,bảo hiểm hàng hóa,hao hụt trong định mức cho phép,công tác chi phí của bộ phận thu mua,… Chiết khấu thương mại(CKTM):Là số tiền mà doanh nghiệp được giảm trừ do đã mua hàng hóa,dịch vụ với số lượng lớn theo thỏa thuận. Giảm giá hàng mua:Là số tiềnmà người bán giảm trừ cho người mua do hàng kém phẩm chất,sai quy cách,…khoản này ghi giảm giá mua hàng hóa. -Đối với hàng hóa do doanh nghiệp tự gia công chế biến: Giá thực tế Giá xuất kho để Chi phí gia công, = + nhập kho gia công,chế biến chế biến *Đối với hàng hóa thuê ngoài gia công,chế biến: Giá xuất kho đem Chi phí vận chuyển Chi phí Giá thực tế = thuê ngoài gia + bốc xếp đem đi gia + thuê ngoài nhập kho công,chế biến công,chế biến chế biến -Đối với hàng hóa được biếu tặng:Giá nhập kho là giá thực tế được xác định theo giá trên thị trường. Phân bổ chi phí mua hàng hóa trong doanh nghiệp thương mại: Sinh viên:Lương Thị Hồng Vân-QTL902K Page 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG DHDL HẢI PHÒNG *Chi phí thu mua hàng hóa bao gồm - Chi phí vận chuyển,bốc dỡ hàng hóa,bảo quản hàng hóa từ nơi mua đến kho doanh nghiệp.
- Chi phí bảo hiểm hàng hóa. - Các khoản hao hụt tự nhiên trong định mức ở quá trình thu mua. - Các chi phí khác phát sinh trong quá trình thu mua hàng hóa,công tác chi phí nhân viên thu mua,phí ủy thác nhập khẩu… Do chi phí thu mua liên quan đến toàn bộ khối lượng hàng hóa trong kỳ và lượng hàng hóa đầu kỳ,nên cần phân bổ chi phí thu mua cho lượng hàng hóa đã bán ra trong kỳ và lượng hàng hóa còn lại cuối kỳ,nhằm xác định đúng đắn giá trị hàng xuất bán,trên cơ sở đó tính toán chính xác kết quả bán hàng.Đồng thời phản ánh được giá trị vốn hàng tồn kho trên báo cáo tài chính được chính xác. *Tiêu thức phân bổ chi phí thu mua thường được lựa chọn là: - Trị giá mua của hàng hóa - Số lượng - Trọng lượng - Doanh số của hàng hóa Việc lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí thu mua hàng hóa tùy thuộc vào tình hình cụ thể của mỗi doanh nghiệp nhưng phải được thực hiện nhất quán trong niên độ kế toán.Sau đây là một trong những cách tính toán có thể áp dụng: +)Phân bổ theo trị giá thu mua: CP thu mua hàng CP mua hàng Chi phí thu mua + Trị giá mua hóa tồn đầu kỳ nhập trong kỳ phân bổ cho hàng = x hàng xuất bán xuất bán trong kỳ Trị giá mua hàng Trị giá mua hàng trong kỳ + tồn đầu kỳ nhập trong kỳ Phương pháp này có tính chính xác cao,thích hợp trong trường hợp nhập hàng có chênh lệch giá trị lớn hơn,nhưng tính toán phức tạp trong trường hợp số lượng nhập xuất lớn Sinh viên:Lương Thị Hồng Vân-QTL902K Page 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG DHDL HẢI PHÒNG +)Phân bổ theo số lượng: CP thu mua hàng CP mua hàng + Chi phí thu mua hóa tồn đầu kỳ nhập trong kỳ Số lượng phân bổ cho hàng = x hàng xuất bán xuất bán trong kỳ Số lượng hàng tồn Số lượng hàng trong kỳ + đầu kỳ nhập trong kỳ *)Tính giá hàng hóa xuất kho: Theo chuẩn mực kế toán hàng hóa,hàng hóa xuất kho được áp dụng một trong các phương pháp sau: +Phương pháp tính theo giá đích danh +Phương pháp tính bình quân gia quyền(BQGQ) +Phương pháp tính nhập trước xuất trước(FIFO) a) Phương pháp tính theo giá đích danh: + Nội dung : Theo phương pháp này,hàng hóa xuất kho thuộc lô hàng nhập nào thì lấy đơn giá nhập của lô hàng đó để tính.
+Ưu điểm - Đơn giản và dễ tính toán - Chi phí xuất bán phù hợp - Phản ánh đúng giá trị của hàng tồn kho. +Nhược điểm:Đòi hỏi nhiều công sức nên không phù hợp với doanh nghiệp kinh doanh nhiều mặt hàng. + Phạm vi áp dụng:Doanh nghiệp kinh doanh có ít loại mặt hàng,hàng hóa có giá trị lớn,mặt hàng ổn định và loại hàng hóa nhận diện được. b)Phương pháp tính giá bình quân gia quyền: + Nội dung:Theo phương pháp này,giá trị của hàng hóa xuất kho được tính theo giá trung bình của từng loại hàng hóa tồn đầu kỳ và giá trị từng loại mua.Giá trị trung bình có thể tính theo thời kỳ hoặc mỗi khi nhập hàng hóa về,phụ thuộc vào tình hình của doanh nghiệp.