CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẢI TIẾN THAO TÁC MAY TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài a. Cải tiến Cải tiến: là các vấn đề tồn tại hiện nay (tình hình chưa thỏa mãn hiện nay) được giải quyết để cải thiện tình hình hoặc các hoạt động kinh doanh mới được phát triển dựa trên chính sách quản lý.[1] Theo một quan điểm khác: cải tiến là giải pháp mới, có tính khả thi và mang lại hiệu quả khi áp dụng. Thao tác Thao tác là hành động của con người nói chung nhưng trong hoạt động sản xuất thì thao tác là tác động của người công nhân vào đối tượng để tạo thành một sản phẩm có thể sử dụng được.[3] Trong quá trình thực hiện một công việc người thực hiện phải sử dụng một số chuyển động cơ bản để hoàn thành.
Mỗi chuyển động cơ bản đó được gọi là một thao tác thực hiện công việc.[3] Thao tác là trình tự thực hiện công việc bao gồm tổng hợp các động tác được tạo nên bởi các cử động và các bước thực hiện công việc. Thao tác lao động là những nội dung công việc thực hiện trong mỗi bước công việc của công nhân đảm bảo không có thao tác thừa, trùng lặp gây tổn thất tăng thêm thời gian hoàn thành công việc. Thao tác thừa Là thao tác được công nhân sử dụng trong quá trình sản xuất nhưng bản thân nó không mang lại giá trị cho sản phẩm, khi bỏ thao tác ấy đi vẫn không ảnh hưởng đến chất lượng, giá trị sản phẩm. Thao tác thừa là những hoạt động không tạo ra giá trị: do thói quen, cách sắp xếp không hợp lý làm chậm năng suất, do môi trường làm việc không đảm bảo nên người công nhân không tập trung làm việc, do khả năng và trình độ tiếp thu, do nhận thức, tay nghề của công nhân, do hướng dẫn không đúng.
SINHVIÊN: NGUYỄN THỊ THANH THÚY LỚP ĐHM3-K1 14 TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP DỆT MAY HÀ NỘI KHOA CÔNG NGHỆ MAY Nghiên cứu thao tác là thông qua việc phân tích chuyển động của cơ thể, tay hoặc mắt trong công việc, từ đó tiến hành loại bỏ các chuyển động thừa, xây dựng thao tác tối ưu, ít tốn sức. Thao tác chuẩn Là thao tác trực tiếp hay gián tiếp tác động lên đối tượng, tạo ra giá trị cho đối tượng trong một khoảng thời gian ngắn nhất nhưng mang lại giá trị cao nhất. Thao tác trực tiếp là thao tác trong thời gian người công nhân làm việc trực tiếp với các máy móc, thiết bị chuyên dùng. Thao tác gián tiếp là thao tác ngoài thời gian công nhân làm việc với máy móc thiết bị như lấy BTP, cắt chỉ, để BTP sau khi may.
Đối với thao tác chuẩn, nghiên cứu sao cho thời gian thực hiện là nhỏ, việc nỗ lực thực hiện của công nhân là nhỏ, giảm thiểu những ảnh hưởng lâu dài đến công nhân. Cải tiến thao tác Là các tác động cải tiến những thao tác bản năng của người công nhân lên đối tượng sản xuất để cải thiện tình trạng hiện tại và đạt đến mục tiêu kỳ vọng của tổ chức. [6] Cải tiến thao tác cần bám sát theo nội dung của Therblig, đặc biệt là những điểm cần lưu ý sau: Duỗi tay (di chuyển tay không): những chi tiết như thân trước, tay áo tùy vào vị trí đặt BTP mà sự lãng phí về độ dài ngắn của cự ly di chuyển. Trường hợp mắt phải dịch chuyển sẽ làm tốn sức lao động; Cầm, nắm: tùy vào vị trí đặt BTP (trái phải trên dưới), hướng cầm, cách đặt chi tiết sát nhau, chồng lên nha mà cách cầm nắm khác nhau cũng làm lãng phí công sức và thời gian lao động; Vận chuyển: tùy thuộc vào vị trí, địa điểm vận chuyển, cự ly di chuyển có thể làm lãng phí công sức, thời gian lao động; Quyết định vị trí: là động tác cần độ chính xác cho các việc như cố định vị trí, khớp SINHVIÊN: NGUYỄN THỊ THANH THÚY LỚP ĐHM3-K1 15 TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP DỆT MAY HÀ NỘI KHOA CÔNG NGHỆ MAY các dấu bấm.
Sử dụng mẫu đo hoặc hướng dẫn nhằm giảm bớt sự lãng phí thời gian, công sức; + Ghép khớp: là động tác không thể thiếu trong các thao tác may khi bắt đầu và cuối đường may khớp hai đầu mép vải. + Sử dụng: là động tác sử dụng dụng cụ như nâng chân vịt, sử dụng nâng chân vịt, sử dụng cần gạt lại mũi, đạp bàn ga,. nên cố gắng làm giảm tần số sử dụng nâng hạ chân vịt. Khi chân vịt ít bị dừng liên tục thì có thể giảm bớt được sự lãng phí.
+ Thả: đặt ở vị trí cố định khi may, thao tác xong. Lật mặt trước, sau, cách chồng lên, góc độ đặt có ảnh hưởng đến góc lấy ở công đoạn sau. + Tìm kiếm: tìm và lấy ra vật chất từ đống hàng đang trong giai đoạn gia công. Khi tìm nguyên liệu, dụng cụ, nên đảm bảo “nguyên tắc 3 định: vật cố định, vị trí cố định, lượng cố định” sẽ giúp giảm thiểu sự lãng phí.
+ Chọn: để lẫn tên cỡ S, M, L sau đó phải tìm và lấy ra sẽ làm lãng phí thời gian, lãng phí động tác của mắt và ngón tay. Phân loại vào các hộp, giá. Tuy nhiên không được để nhiều loại hộp ở ngay gần. + Kiểm tra: là động tác không thể thiếu trong việc thực hiện giữa các công đoạn.
Tầm quan trọng của cải tiến thao tác cho mã hàng Ngày nay cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường ngành công nghiệp Dệt May Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế của đất nước, đóng góp 10% giá trị sản xuất công nghiệp toàn quốc, tạo công ăn việc làm cho 2,7 triệu lao động, chiếm 25% tổng số lao động trong ngành Công nghiệp, chiếm 5% tổng số lao động. Chính vì vậy, cải tiến thao tác là một trong những công việc giữ vai trò hết sức quan trọng đối với ngành Dệt May Việt Nam. Ở bất cứ công ty cũng phải quan tâm đến cải tiến thao tác nhằm nâng cao năng suất, chất lượng giúp công ty nâng cao lợi nhuận kinh doanh. Cải tiến thao mang nhiều mục đích như chuẩn hóa thao tác, giảm thiểu thời gian lãng phí, tăng tốc độ làm việc, nhất quán về chất lượng sản phẩm.
Thông qua quá trình cải tiến thao tác cho các công đoạn trong dây chuyền sản SINHVIÊN: NGUYỄN THỊ THANH THÚY LỚP ĐHM3-K1 16 TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP DỆT MAY HÀ NỘI KHOA CÔNG NGHỆ MAY suất, dữ liệu này sẽ giúp cho quá trình cân bằng chuyền được dễ dàng, nhanh chóng, hướng dẫn và giám sát công nhân thực hiện đúng theo các thao tác đã được nghiên cứu trước khi vào thực hiện sẽ đảm bảo được thời gian, chất lượng đồng bộ của sản phẩm ra chuyền. Cải tiến thao tác giảm được thời gian gia công nhằm tăng thêm thu nhập cho người công nhân, giảm chi phí sản xuất gia công do đó doanh nghiệp sẽ tăng lợi nhuận kinh doanh. Chính vì vậy nghiên cứu và cải tiến thao tác là vấn đề rất quan trọng và là yếu tố then chốt để các doanh nghiệp chiến thắng và tồn tại trong nền kinh tế thị trường trong thời kì hội nhập hiện nay. Điều kiện cải tiến thao tác * Con người: Con người là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc cải tiến thao tác của một mã hàng.
Yếu tố con người được thể hiện ở hai đối tượng, cán bộ kĩ thuật và công nhân trực tiếp tham gia xây dựng và thực hiện quá trình cải tiến thao tác may. Cán bộ kĩ thuật: + Có trình độ học vấn, chuyên môn cao, đã được đào tạo qua trường lớp về cải tiến thao tác may; + Kinh nghiệm làm việc lâu năm. Nghiên cứu, phân tích công đoạn may chi tiết và đầy đủ; + Thái độ làm việc nghiêm túc. Khi làm việc phải thực hiện đầy đủ các bước quy trình cải tiến đã được đưa ra.
Công nhân: + Có ý thức, trách nghiệm làm việc nghiêm túc + Trình độ tay nghề tương đối, sử dụng thành thạo các loại máy móc thiết bị. * Máy móc, thiết bị, cữ dưỡng: là phương tiện để thực hiện tạo ra sản phẩm. Nghiên cứu, xem xét máy móc phù hợp với công đoạn may cần cải tiến. * Tài liệu, sản phẩm mẫu, BTP của mã hàng: nghiên cứu tài liệu kĩ thuật, phân tích SINHVIÊN: NGUYỄN THỊ THANH THÚY LỚP ĐHM3-K1 17 TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP DỆT MAY HÀ NỘI KHOA CÔNG NGHỆ MAY quy trình và phương pháp may giúp quá trình phân tích thao tác được chính xác vầ đầy đủ.
* Đồ dùng, dụng cụ hỗ trợ (máy quay, bút, giấy,.): sử dụng thiết bị quay phim quay lại thao tác may của công nhân, từ video phân tích thao tác may sau đó đưa ra quy trình thao tác may đã được loại bỏ các thao tác thừa. Yêu cầu, nguyên tắc cải tiến a. Yêu cầu cải tiến Quá trình cải tiến cần phải tuân thủ các yêu cầu sau: Loại bỏ thao tác thừa: đây là mục đích lớn nhất khi cải tiến thao tác. Trong quá trình may công nhân chỉ quan tâm đến việc may hoàn thiện bộ phận của mình mà ít chú trọng đến thao tác may nên trong quá trình may còn có một số thao tác thừa.
Các thao tác này không đem lại giá trị sản xuất nên cần được loại bỏ. Thực hiện thao tác chuẩn: khi đã loại bỏ được các thao tác thừa thì việc thực hiện các thao tác chuẩn cần được chú trọng. BTP được sắp xếp hợp lý, các thao tác được thực hiện cần theo trình tự phù hợp thuận tiện cho các động tác lấy BTP và may bộ phận chi tiết. Giảm thời gian thực hiện công đoạn may đó so với trước cải tiến, tăng năng suất: Nhu cầu tất yếu của việc cải tiến là thời gian thực hiện thao tác sau cải tiến phải ít hơn khi chưa cải tiến.
Do trong quá trình cải tiến các thao tác thừa đã được loại bỏ, các thao tác được thực hiện đều chuẩn hóa, có giá trị tạo nên sản phẩm. Vậy nên quá trình sản xuất được đẩy nhanh, tăng năng suất. Phù hợp với điều kiện, năng lực sản xuất của của doanh nghiệp nhằm phát huy tối đa năng lực sẵn có, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp. Đưa ra được quy trình thao tác chuẩn cho người công nhân Dựa trên trình độ tay nghề của công nhân, thiết bị máy móc để tiến hành cải tiến sao cho phù hợp nhất.