CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI. Khái quát về hoạt động bán hàng, vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh đối với doanh nghiệp thương mại. Một số khái niệm cơ bản 1. Bán hàng Đối với mọi doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng, bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa cho người mua và người bán sẽ thu được tiền hoặc nhận được quyền thu tiền.
Nói cách khác, đây là cầu nối giữa quá trình sản xuất và quá trình tiêu thụ. Đặc điểm của bán hàng: - Có sự trao đổi, thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. - Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa: người bán chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho người mua và nhận lại từ khách hàng một khoản doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh.
Xác định kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định. Biểu hiện của kết quả kinh doanh là số lãi (số lỗ) và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp được xác định theo công thức sau: Kết quả kinh doanh = Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh + Kết quả hoạt động tài chính + Kết quả hoạt động khác Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh = Doanh thu thuần về bán hàng – Giá vốn hàng bán – Chi phí quản lý kinh doanh SVTH: Nguyễn Thị Hồng Anh 4 Lớp: K22KTB-BN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Đặng Minh Hiền Doanh thu thuần về bán hàng = Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ – Các khoản giảm trừ doanh thu Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu hoạt động tài chính – Chi phí hoạt động tài chính Kế toán hoạt động khác = Thu nhập khác – Chi phí khác 1. Mối quan hệ giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích.
Từ việc xác định kết quả kinh doanh sẽ giúp cho đơn vị quyết định được có nên tiếp tục cung ứng sản phẩm, hàng hóa nữa hay không. Do đó có thể nói, giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết với nhau. Phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1. Phương thức bán hàng Có rất nhiều các phương pháp bán hàng khác nhau mà doanh nghiệp có thể sử dụng để tiêu thụ hàng hóa.
Trong số đó có thể kể đến các phương pháp điển hình như: phương pháp bán buôn, phương pháp bán lẻ, hàng đổi hàng, và một số phương pháp khác. - Phương pháp bán buôn: buôn bán hàng hóa là hình thức bán hàng với số lượng lớn cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất,. để họ phân phối, chuyển bán cho các đại lý, cửa hàng bán lẻ. Giá bán của hàng hóa bán buôn thường biến động tùy thuộc và khối lượng giao dịch và các thức thanh toán.
Sau buôn bán, hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông và chưa đi vào tiêu dùng. Do vậy, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Trong bán buôn thường gồm hai phương thức: buôn bán hàng hóa qua kho và buôn bán hàng hóa vận chuyển thẳng. + Buôn bán hàng hóa qua kho: với phương thức bán buôn này hàng hóa sẽ được xuất tại kho người bán.
Bên mua có thể của người đại diện đến lấy hoặc có thể nhờ bên bán vận chuyển hàng cho bên mình, chi phí vận chuyển sẽ do hai bên thỏa thuận. + Buôn bán hàng hóa vận chuyển thẳng: theo phương thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng sẽ không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng cho bên mua. SVTH: Nguyễn Thị Hồng Anh 5 Lớp: K22KTB-BN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Đặng Minh Hiền - Phương thức bán lẻ: khác với phương thức bán buôn, bán lẻ thường áp dụng đối với các khách hàng là người tiêu dùng, nhu cầu mua hàng với số lượng nhỏ biến động phụ thuộc và yêu cầu và mục đích của khách hàng do vậy giá bán thường ổn định và có xu hướng cao hơn so với giá của hàng hóa bán buôn, Tuy nhiên, bán hàng theo phương thức này có đặc điểm là hàng hóa đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
- Phương thức hàng đổi hàng: đây là phương thức tiêu thụ mà trong đó người bán đem vật tư hàng hóa của mình để đổi lấy vật tư, hàng hóa của người mua. Trong trường hợp có sự chênh lệch về giá trị trao đổi thì được coi là giao dịch tạo doanh thu, được phép ghi nhận lãi, lỗ. - Các phương thức khác: bánh hàng qua đại lý, ký gửi, bán hàng trả chậm trả góp,. Phương thức thanh toán - Phương thức thanh toán trực tiếp: sau khi nhận được hàng mua, khách hàng có thể thanh toán ngay bằng tiền mặt, hoặc chuyển khoản qua ngân hàng hoặc có thế dùng hàng đổi hàng tùy thuộc vào thỏa thuận mà hai bên đã giao ước trước đó.
- Phương thức thanh toán trả chậm: khách hàng đã nhận hàng nhưng chưa thanh toán ngay cho người bán. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Đối với một doanh nghiệp thương mại thì tổ chức bán hàng và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò hết sức quan trọng bởi nó tạo ra nguồn thu chủ yếu cho doanh nghiệp, là mắt xích quan trọng quyết định vị trí của doanh nghiệp trên thị trường kinh tế. Việc tổ chức kế toán bán hàng hợp lí sẽ giúp doanh nghiệp quản lí được đầu ra đầu vào, quá trình luân chuyển hàng hóa, từ đó giảm thiểu sự thất thoát hàng hóa, phát hiện sớm những hàng hóa chậm lưu chuyển để đưa các biện pháp xử lý kịp thời. Từ các số liệu trên báo cáo tài chính mà kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh, từ đó tìm được những thiếu sót mất cân đối giữa khâu mua, khâu dự trữ, và khâu bán để có biện pháp khắc phục kịp thời.
Trên cơ sở đó đưa ra những biện pháp định hướng cho hoạt động kinh doanh trong kỳ tiếp theo. SVTH: Nguyễn Thị Hồng Anh 6 Lớp: K22KTB-BN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Đặng Minh Hiền Thông tin kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp giúp các cơ quan nhà nước kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, từ đó đưa ra những chính sách phù hợp nhằm phát triển toàn diện nền kinh tế quốc dân. Đồng thời nó cũng là mối quan tâm của những người có lợi ích trực tiếp liên quan đến tính hình kinh doanh của doanh nghiệp như các nhà đầu tư, nhà cung cấp, các chủ nợ,.
Đó là cơ sở để các đối tượng này nắm bắt được tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, kịp thời đưa ra các quyết định kinh tế phù hợp. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường, kế toán được xem là một trong những công cụ đắc lực không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp trong việc quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như đối với sự quản lý vĩ mô của nhà nước, chính vì vậy kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau: - Phản ánh kịp thời, chính xác, đầy đủ toàn bộ tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ, cả về số lượng và giá trị của hàng hóa. Trong trường hợp doanh nghiệp kinh doanh nhiều mặt hàng khác nhau thì việc phản ánh chi tiết từng mặt hàng cả về số lượng và giá cả đều rất quan trọng bởi nó giúp cho các nhà quản lý đưa ra quyết định liệu có nên tiếp tục sản xuất kinh doanh mặt hàng này không, nhu cầu của khách hàng là gì,. từ đó định hướng mục tiêu phát triển của doanh nghiệp trong tương lai.
- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Cung cấp các thông tin chính xác, trung thực, kịp thời về doanh thu bán hàng, xác định kết quả kinh doanh phục vụ cho các báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. - Xác định kết quả kinh doanh một cách chính xác theo đúng chính sách, chế độ của nhà nước ban hành.
- Cung cấp những thông tin kinh tế cần thiết cho bộ phận có liên quan trên cơ sở đó có biện pháp kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động kinh doanh. SVTH: Nguyễn Thị Hồng Anh 7 Lớp: K22KTB-BN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Đặng Minh Hiền - Cung cấp thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ và phân phối kết quả. Việc thực hiện tốt các nhiệm vụ nêu trên sẽ giúp các nhà quản trị nắm rõ tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp từ đó xây dựng phương án kinh doanh hiệu quả, nâng cao kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1. Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu Doanh thu bán hàng là tổng lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được hoặc sẽ thu được tính theo giá bán sỗ sản phẩm, hàng hóa được xác định là đã bán hay đã tiêu thụ bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có) mà doanh nghiệp được hưởng. Điều kiện ghi nhận doanh thu: doanh thu bán hàng chỉ được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện sau đây: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa.
- Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.