Chương 1: Những vấn đề cơ bản về Xếp hạng tín dụng Doanh nghiệp tại các Ngân hàng thương mại. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chương 2: Thực trạng Hệ thống Xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh 8. Chương 3: Các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện Hệ thống Xếp hạng tín dụng Doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh 8. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Tổng quan về xếp hạng tín dụng. Khái niệm xếp hạng tín dụng. XHTD và sự phân biệt XHTD với xếp hạng tín nhiệm: Hai khái niệm xếp hạng tín dụng và xếp hạng tín nhiệm, tuy cùng được dịch từ tiếng Anh “credit rating”, nhưng chúng không đồng nhất. Xếp hạng tín nhiệm là một phạm trù lớn hơn xếp hạng tín dụng, mặc dù ý nghĩa đều có thể tương tự là cách đánh giá khả năng trả nợ trong tương lai, nhưng chúng có đối tượng, chức năng, mục đích riêng.
Đồng thời, thông tin XHTD không được công bố rộng rãi mà chỉ những đối tượng theo quy định và có đăng kí mua mới được biết kết quả xếp hạng đó. Trong xếp hạng tín nhiệm, người trả phí dịch vụ không phải là tổ chức được xếp hạng, mà là những người hỏi tin. Do đó, một DN có thể dùng kết quả xếp hạng tín nhiệm để làm cơ sở cho việc vay ngân hàng, nhưng tất nhiên không thể sử dụng kết quả xếp hạng tín dụng để làm cơ sở cho việc phát hành chứng khoán. Tuy vậy bản chất xếp hạng tín nhiệm hay xếp hạng tín dụng thì đều gồm 2 công đoạn chính: phân tích, đánh giá chấm điểm và xếp hạng khách hàng tín dụng.
Về định nghĩa, mỗi tổ chức tài chính định nghĩa “credit rating” khác nhau, nhưng nội dung cốt lõi đều bao hàm ý kiến đánh giá chất lượng tín dụng hay khả năng trả nợ của chủ thể phát hành. Theo Standard & Poor’s, xếp hạng tín dụng là những ý kiến đánh giá về rủi ro tín dụng, khả năng và sự sẵn sàng thanh toán các nghĩa vụ tài chính một cách đầy đủ và đúng hạn của một chủ thể phát hành, như một doanh nghiệp, một chính phủ hoặc một Ủy ban nhân dân. Xếp hạng tín dụng cũng đề cập đến chất lượng tín dụng của một khoản nợ riêng lẻ, như một trái phiếu doanh nghiệp hoặc một trái phiếu của chính quyền địa phương, và xác suất tương đối mà khoản phát hành đó có thể vỡ nợ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Theo công ty Moody’s thì “xếp hạng tín nhiệm là ý kiến về khả năng và sự sẵn sàng của một nhà phát hành trong việc thanh toán đúng hạn cho một khoản nợ nhất định trong suốt thời hạn tồn tại của khoản nợ”. Theo công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm Việt Nam thì: “XHTN là việc phân loại, sắp xếp một đối tượng trên cơ sở đo lường rủi ro tín dụng”.
Theo Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam: “ Xếp hạng tín dụng doanh nghiệp là đánh giá khả năng của doanh nghiệp thực hiện thanh toán đúng hạn một nghĩa vụ tài chính” Trước nhiều tên gọi và định nghĩa khác nhau khi nói đến thuật ngữ “ credit ratings”, trong phạm vi luận văn với đề tài xếp hạng tín dụng nội bộ của doanh nghiệp vay vốn, luận văn thống nhất thuật ngữ xếp hạng tín dụng để gọi thay cho quá trình đánh giá phân tích và định dạng rủi ro của khách hàng trong quan hệ tín dụng với NHTM. Do vậy từ các định nghĩa trên có thể định nghĩa như sau: “xếp hạng tín dụng doanh nghiệp là việc đưa ra nhận định về mức độ tín nhiệm đối với trách nhiệm tài chính, hoặc đánh giá mức độ rủi ro tín dụng phụ thuộc vào các yếu tố bao gồm năng lực tài chính, tình hình hoạt động kin h doanh hiện tại và triển vọng phát triển trong tương lai của doanh nghiệp được xếp hạng, khả năng dễ vỡ nợ khi các điều kiện kinh doanh thay đồi, ý thức và thiện chí trả nợ của người vay từ đó xác định được mức độ rủi ro không trả được nợ và khả năng trả nợ trong tương lai”.Đặc điểm của xếp hạng tín dụng. Xếp hạng tín dụng có một vài đặc điểm căn bản nhưng dễ nhầm lẫn như sau: Xếp hạng tín dụng phản ánh cái nhìn từ tương lai. Trong phân tích tín dụng, tổ chức xếp hạng đánh giá các thông tin lịch sử, các thông tin hiện tại và ước lượng tác động tiềm năng của những sự kiện tương lai có thể dự báo được.
Vì vậy, ý kiến phân loại không chỉ phản ánh rủi ro tín dụng hiện tại mà còn hướng đến tương lai, nên nó hữu ích cả cho nhà đầu tư ngắn hạn và dài hạn. Xếp hạng tín dụng không đảm bảo tuyệt đối chất lượng tín dụng và rủi ro tín dụng trong tương lai. Vì các sự kiện trong tương lai không thể nhìn thấy trước, nên xếp hạng tín dụng là LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 ngành khoa học không chính xác. Nó chỉ đưa ra ý kiến tương đối về rủi ro tín dụng từ thấp đến cao của chủ thể đi vay hoặc một khoản vay cụ thể.
Xếp hạng tín dụng không phải là chỉ báo về mức độ thanh khoản hay đo lường giá trị của các chứng khoán trên thị trường. Xếp hạng tín dụng không phải là lời khuyên tài trợ, mua, bán hoặc nắm giữ các công cụ nợ. Xếp hạng tín dụng chỉ là một trong những nhân tố mà các nhà đầu tư có thể sử dụng để tham khảo bên cạnh các nhân tố khác như danh mục đầu tư, chiến lược đầu tư, thời hạn đầu tư, giá trị chứng khoán nợ đã điều chỉnh rủi ro trước khi ra quyết định đầu tư và tài trợ.Sự cần thiết của Hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp.1 Đối với hệ thống Ngân hàng thƣơng mại. Do yêu cầu hạn chế rủi ro tín dụng.
Năm 2012, một năm đầy những khó khăn thử thách đối với nền kinh tế nói chung và đối với hệ thống Ngân hàng nói riêng với 3 nhiệm vụ hết sức nặng nề đó là cơ cấu lại các doanh nghiệp, hoạt động đầu tư và cơ cấu lại hệ thống ngân hàng. Cơ cấu lại hệ thống ngân hàng là một công việc hết sức khó khăn, phức tạp – đây không chỉ là nhiệm vụ của toàn ngành ngân hàng mà trong đó còn là nhiệm vụ của các doanh nghiệp và toàn xã hội. Để cơ cấu lại hệ thống ngân hàng đạt kết quả, công việc đầu tiên phải giải quyết tốt và phải giải quyết trước là vấn đề nợ xấu ở các TCTD và NHTM. Theo báo cáo của NHNN, cho đến thời điểm tháng 07/2013, nợ xấu của toàn ngành lên tới trên 148 ngàn tỷ đồng chiếm trên 4.56% tổng dư nợ của các NHTM và TCTD.
Tỷ lệ nợ xấu cao như hiện nay là hệ quả tất yếu của nhiều năm chất lượng tín dụng yếu kém ở các NHTM mà một trong những nguyên nhân chính là quản trị rủi ro tín dụng của NHTM yếu kém. Do vậy, nếu chúng ta chỉ quan tâm đến xử lý nợ xấu mà không thực hiện ngay và đồng thời các giải pháp để nâng cao chất lượng tín dụng thì sau vài năm tiếp theo nợ xấu còn nhiều hơn với những tác hại lớn hơn bây giờ và không bao giờ giải quyết được triệt để. Mặt khác, để phát triển và tăng trưởng kinh tế, lẽ đương nhiên phải thúc đẩy và kích thích đầu tư và như vậy phải tăng trưởng tín dụng. Tuy nhiên nếu chỉ tăng trưởng tín dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 thì chưa đủ, điều quan trọng là chất lượng và hiệu quả của tín dụng.
Nếu chỉ quan tâm đến tăng trưởng tín dụng để tăng trưởng kinh tế mà không quan tâm tới chất lượng và hiệu quả tín dụng thì đương nhiên sau một thời gian sẽ phải giải quyết những khoản nợ xấu khổng lồ như hiện nay. Do vậy để giải quyết triệt để nợ xấu, vấn đề quan trọng phải nâng cao chất lượng tín dụng, trong đó xếp hạng tín dụng khách hàng là một trong những biện pháp hết sức quan trọng để nâng cao chất lượng tín dụng ở các TCTD. Do yêu cầu lựa chọn khách hàng cho vay. Lựa chọn khách hàng cho vay luôn là một quyết định quan trọng trong hoạt động tín dụng của ngân hàng.
Khi đưa ra quyết định lựa chọn không phù hợp có thể dẫn đến rủi ro rất lớn do khách hàng không trả được nợ. Dựa vào cơ sở nào để ngân hàng quyết định cho vay hay từ chối cho vay? Khi xem xét quyết định cho vay ngân hàng thường căn cứ vào tài sản đảm bảo, phương án sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính, khả năng trả nợ… Tuy nhiên khi đã có hệ thống XHTD, ngân hàng có thể căn cứ vào kết quả XHTD để lựa chọn khách hàng đặt quan hệ. Chỉ những khách hàng có kết quả xếp hạng từ một mức rủi ro nào đó ngân hàng mới xem xét cho vay. Để hỗ trợ phân loại nợ và trích dự phòng rủi ro.
Theo quy định của ngân hàng nhà nước Việt Nam tại Quyết định số 493/2005/QĐ- NHNN ngày 22/04/2005, thì các tổ chức tín dụng phải xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ để hỗ trợ cho việc phân loại nợ, quản lý chất lượng tín dụng phù hợp với phạm vi hoạt động, tình hình thực tế của tổ chức tín dụng. Việc hỗ trợ của hệ thống tín dụng nội bộ được được thể hiện ở chỗ kết quả xếp hạng tín dụng khách hàng của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ sẽ làm căn cứ để tính toán và trích lập dự phòng rủi ro. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tối thiểu phải bao gồm : (1) Các cơ sở pháp lý liên quan đến thành lập và ngành nghề kinh doanh của khách hàng; (2) Các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp liên quan đến tình hình kinh doanh tài chính, tài sản, khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính theo cam kết; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 (3) Uy tín đối với tổ chức tín dụng đã giao dịch trước đây; (4) Các tiêu chí đánh giá khách hàng chi tiết, cụ thể, có hệ thống (đánh giá yếu tố ngành nghề địa phương) trên cơ sở đó xếp hạng cụ thể đối với khách hàng. Mỗi năm tổ chức tín dụng phải đánh giá lại hệ thống XHTD nội bộ và chính sách dự phòng rủi ro cho phù hợp với tình hình thực tế và các quy định của pháp luật.