Hoàn Thiện Cơ Chế Cho Vay Hộ Cận Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam

Khám phá cơ cấu vay hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam qua khảo sát thực tiễn tại Nghệ An. Tìm hiểu giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Lê Quang Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Thị Phương Liên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Cải Tiến Cơ Chế Cho Vay Hộ Cận Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CHẾ CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ CẬN NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Một số vấn đề cơ bản về hộ cận nghèo và cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.2. Cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo và nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế cho vay hộ cận nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.2.1. Quan niệm về cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.2.2. Các bộ phận cấu thành cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.2.2.1. Tổ chức bộ máy
• 1.2.2.2. Chính sách và quy định cho vay
• 1.2.2.3. Thủ tục hồ sơ và quy trình cho vay
• 1.2.3. Kiểm tra giám sát cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.2.4. Nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.3. Sự cần thiết của việc hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.4. Những bất cập trong thực hiện chính sách tín dụng cho hộ cận nghèo hiện nay
• 1.5. Hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại NHCSXH góp phần làm giảm những khuyết tật của kinh tế thị trường và góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế ở nước ta
• 1.6. Hạn chế được tác động tiêu cực khi quy mô phát triển ngày càng lớn của chương trình cho vay hộ cận nghèo
• 1.7. Kinh nghiệm quốc tế về xây dựng và hoàn thiện cơ chế cho vay của các ngân hàng chính sách đối với hộ cận nghèo và bài học cho Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
• 1.7.1. Kinh nghiệm quốc tế tại Thái Lan
• 1.7.2. Bài học kinh nghiệm có khả năng vận dụng vào Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CƠ CHẾ CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ CẬN NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Khái quát chung về tình hình kinh tế xã hội tỉnh Nghệ An và Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An
• 2.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An
• 2.2.1. Điều kiện tự nhiên của Tỉnh Nghệ An
• 2.2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.3. Khái quát Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An
• 2.4. Thực trạng thực hiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An
• 2.4.1. Về tổ chức bộ máy
• 2.4.2. Về thực hiện chính sách và quy định Nhà nước
• 2.4.3. Về thực hiện quy trình, thủ tục cho vay hộ cận nghèo
• 2.4.4. Về kiểm tra, giám sát việc cho vay
• 2.5. Đánh giá chung về thực trạng cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Nghệ An
• 2.5.1. Kết quả đạt được
• 2.5.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 2.5.2.1. Tồn tại, hạn chế
• 2.5.2.2. Nguyên nhân tồn tại, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ CẬN NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 3.1. Những căn cứ đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo của Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 3.1.1. Chương trình mục tiêu quốc gia về chiến lược giảm nghèo giai đoạn 2016-2020
• 3.1.2. Bối cảnh kinh tế Việt Nam có ảnh hưởng đến mục tiêu xoá đói giảm nghèo giai đoạn 2016-2020
• 3.1.3. Định hướng phát triển Ngân hàng Chính sách xã hội đến năm 2020
• 3.2. Phương hướng hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo của NHCSXH Việt Nam
• 3.3. Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo của NHCSXH Việt Nam
• 3.3.1. Nâng cao chất lượng hoạt động nhận ủy thác của tổ tiết kiệm vay vốn, hội, đoàn thể các cấp trong việc triển khai chương trình cho vay
• 3.3.2. Giải pháp liên quan đến thực hiện chính sách cho vay
• 3.3.2.1. Các quy định về cho vay
• 3.3.2.2. Về công tác nguồn vốn
• 3.3.3. Hoàn thiện quy trình nghiệp vụ cho vay đối với hộ cận nghèo
• 3.3.4. Tăng cường kiểm tra, giám sát đối với cho vay hộ cận nghèo
• 3.3.5. Tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về mục đích, ý nghĩa cũng như kết quả đạt được của chương trình tín dụng hộ cận nghèo
• 3.3.6. Nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác đào tạo, tập huấn cho cán bộ ngân hàng về tín dụng cho hộ cận nghèo
• 3.3.7. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin
• 3.4. Những kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng chính sách xã hội
• 3.4.1. Kiến nghị với Chính phủ, Nhà nước và các Bộ, ngành có liên quan
• 3.4.2. Kiến nghị với chính quyền địa phương
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cho Vay Hộ Cận Nghèo Tại NHCSXH Hiện Nay

Chính sách cho vay hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) là một trụ cột quan trọng trong chiến lược giảm nghèo của Việt Nam. Mục tiêu là cung cấp vốn vay ưu đãi cho các hộ gia đình có thu nhập trên chuẩn nghèo một chút, giúp họ phát triển sinh kế, tăng thu nhập và thoát nghèo bền vững. NHCSXH đóng vai trò then chốt trong việc thực thi các chương trình tín dụng ưu đãi, tạo điều kiện cho hộ cận nghèo tiếp cận nguồn lực tài chính để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, và cải thiện đời sống. Chính sách này không chỉ hỗ trợ trực tiếp các hộ gia đình mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của khu vực nông thôn và vùng sâu vùng xa, nơi tập trung đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số. Theo Quyết định số 131/QĐ-TTg, NHCSXH được thành lập để tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, tách tín dụng chính sách khỏi tín dụng thương mại, tập trung nguồn lực cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách.

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm của Hộ Cận Nghèo

Hộ cận nghèo được định nghĩa là hộ gia đình có thu nhập bình quân hàng năm cao hơn mức chuẩn nghèo do Nhà nước quy định. Tuy nhiên, họ vẫn dễ bị tổn thương trước các biến động kinh tế và xã hội. Đặc điểm của hộ cận nghèo là khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục còn hạn chế, và mức thu nhập chỉ tương đương mức bình quân của xã hội. Do đó, chính sách hỗ trợ từ NHCSXH đóng vai trò quan trọng trong việc giúp họ ổn định cuộc sống và vươn lên.

1.2. Vai Trò của NHCSXH trong Cho Vay Hộ Cận Nghèo

NHCSXH đóng vai trò là kênh cho vay chính thức của Nhà nước đối với hộ cận nghèo. Ngân hàng này cung cấp các khoản vay ưu đãi với lãi suất ưu đãi, thời hạn linh hoạt, và thủ tục đơn giản hơn so với các ngân hàng thương mại. NHCSXH cũng phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên để triển khai chương trình cho vay, đảm bảo nguồn vốn đến đúng đối tượng và được sử dụng hiệu quả.

II. Thực Trạng Cơ Chế Cho Vay Hộ Cận Nghèo Vấn Đề Thách Thức

Mặc dù cơ chế cho vay hộ cận nghèo của NHCSXH đã đạt được nhiều thành tựu, vẫn còn tồn tại một số vấn đề và thách thức cần giải quyết. Thủ tục vay vốn đôi khi còn rườm rà, gây khó khăn cho người dân. Nguồn vốn chưa đáp ứng đủ nhu cầu vay vốn của hộ cận nghèo, đặc biệt ở các vùng sâu vùng xa. Rủi ro tín dụng và nợ xấu vẫn là một vấn đề đáng lo ngại, ảnh hưởng đến tính bền vững của chương trình. Ngoài ra, công tác kiểm tra giám sát việc sử dụng vốn vay chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả, dẫn đến tình trạng sử dụng vốn sai mục đích.

2.1. Hạn Chế Trong Tiếp Cận Vốn Vay Ưu Đãi

Một số hộ cận nghèo vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay do thiếu thông tin về chính sách cho vay, hoặc không đáp ứng được các điều kiện vay vốn. Thủ tục vay vốn phức tạp, đòi hỏi nhiều giấy tờ chứng minh, gây tốn kém thời gian và chi phí cho người dân. Sự phối hợp giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội đôi khi chưa chặt chẽ, ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác tuyên truyền và hướng dẫn vay vốn.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng và Nợ Xấu trong Cho Vay

Rủi ro tín dụng và nợ xấu là một thách thức lớn đối với cơ chế cho vay hộ cận nghèo. Nguyên nhân chủ yếu là do hộ cận nghèo thiếu kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh, gặp khó khăn trong việc quản lý vốn vay, hoặc bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh. Công tác thẩm định tín dụng chưa được thực hiện kỹ lưỡng, dẫn đến tình trạng cho vay không đúng đối tượng, hoặc cho vay vượt quá khả năng trả nợ của người dân.

2.3. Quản Lý và Giám Sát Sử Dụng Vốn Vay Chưa Hiệu Quả

Công tác quản lý vốn và kiểm tra giám sát việc sử dụng vốn vay chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả. Nhiều hộ cận nghèo sử dụng vốn vay sai mục đích, hoặc không có khả năng tạo ra thu nhập để trả nợ. Sự phối hợp giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác kiểm tra giám sát còn hạn chế, dẫn đến tình trạng buông lỏng quản lý.

III. Giải Pháp Cải Tiến Cơ Chế Cho Vay Hộ Cận Nghèo NHCSXH

Để nâng cao hiệu quả cơ chế cho vay hộ cận nghèo của NHCSXH, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng cường tiếp cận vốn cho hộ cận nghèo, và nâng cao năng lực quản lý vốn cho người dân. Cần tăng cường công tác kiểm tra giám sát việc sử dụng vốn vay, và có các biện pháp xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về chính sách cho vay và cách sử dụng vốn vay hiệu quả.

3.1. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Vay Vốn và Tăng Tiếp Cận Vốn

Cần rà soát và đơn giản hóa thủ tục vay vốn, giảm bớt các giấy tờ không cần thiết, và tạo điều kiện thuận lợi cho hộ cận nghèo tiếp cận vốn vay. Cần mở rộng mạng lưới cho vay của NHCSXH đến các vùng sâu vùng xa, và tăng cường sự phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội để đưa vốn vay đến tận tay người dân. Cần xây dựng các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của từng nhóm hộ cận nghèo.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Vốn và Sử Dụng Vốn Hiệu Quả

Cần tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn cho hộ cận nghèo về cách quản lý vốn, lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh, và sử dụng vốn vay hiệu quả. Cần hỗ trợ hộ cận nghèo trong việc tiếp cận thông tin thị trường, kỹ thuật sản xuất, và các dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư. Cần khuyến khích hộ cận nghèo tham gia vào các mô hình sản xuất liên kết, hợp tác xã để nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

3.3. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát và Xử Lý Vi Phạm

Cần tăng cường công tác kiểm tra giám sát việc sử dụng vốn vay, và có các biện pháp xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng vốn vay sai mục đích, hoặc không trả nợ đúng hạn. Cần xây dựng hệ thống thông tin tín dụng để theo dõi và đánh giá hiệu quả cho vay, và có các biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng. Cần tăng cường sự phối hợp giữa NHCSXH, các tổ chức chính trị - xã hội, và chính quyền địa phương trong công tác kiểm tra giám sát.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kinh Nghiệm Từ Chi Nhánh NHCSXH

Nghiên cứu thực tiễn tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Nghệ An cho thấy, việc triển khai hiệu quả cơ chế cho vay hộ cận nghèo đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành. Việc xác định đúng đối tượng hộ cận nghèo, thẩm định tín dụng kỹ lưỡng, và kiểm tra giám sát thường xuyên là những yếu tố then chốt. Kinh nghiệm từ Nghệ An cũng cho thấy, việc đa dạng hóa các hình thức cho vay, và xây dựng các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc điểm của từng địa phương là rất quan trọng.

4.1. Mô Hình Tổ Chức và Quản Lý Cho Vay Hiệu Quả

Chi nhánh NHCSXH tỉnh Nghệ An đã xây dựng mô hình tổ chức và quản lý cho vay hiệu quả, với sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội từ cấp tỉnh đến cấp xã. Mô hình này giúp đảm bảo nguồn vốn vay đến đúng đối tượng, và được sử dụng hiệu quả. Việc phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng cấp, từng ngành, và tăng cường sự phối hợp giữa các bên là yếu tố quan trọng để thành công.

4.2. Kinh Nghiệm Xử Lý Nợ Xấu và Rủi Ro Tín Dụng

Chi nhánh NHCSXH tỉnh Nghệ An đã có nhiều kinh nghiệm trong việc xử lý nợ xấu và rủi ro tín dụng. Việc thẩm định tín dụng kỹ lưỡng, kiểm tra giám sát thường xuyên, và có các biện pháp thu hồi nợ hiệu quả là những yếu tố quan trọng. Chi nhánh cũng chủ động phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội để hỗ trợ hộ cận nghèo trả nợ, và có các biện pháp cơ cấu lại nợ, gia hạn nợ cho các trường hợp khó khăn.

V. Kiến Nghị Hoàn Thiện Cơ Chế Cho Vay Hộ Cận Nghèo NHCSXH

Để cơ chế cho vay hộ cận nghèo của NHCSXH ngày càng hoàn thiện, cần có sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Chính phủ, các Bộ, ngành, và chính quyền địa phương. Cần tăng cường nguồn lực tài chính cho NHCSXH, và có các chính sách hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng cho hộ cận nghèo. Cần đẩy mạnh công tác đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ NHCSXH, và tăng cường sự phối hợp giữa NHCSXH với các tổ chức chính trị - xã hội.

5.1. Kiến Nghị Với Chính Phủ và Các Bộ Ngành

Chính phủ cần tăng cường nguồn lực tài chính cho NHCSXH, và có các chính sách hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng cho hộ cận nghèo. Các Bộ, ngành cần phối hợp với NHCSXH trong việc xây dựng và triển khai các chương trình hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, và tiêu thụ sản phẩm cho hộ cận nghèo. Cần có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông thôn, tạo việc làm cho hộ cận nghèo.

5.2. Kiến Nghị Với Chính Quyền Địa Phương

Chính quyền địa phương cần quan tâm và chỉ đạo sát sao công tác cho vay hộ cận nghèo của NHCSXH. Cần phối hợp với NHCSXH trong việc xác định đúng đối tượng hộ cận nghèo, thẩm định tín dụng kỹ lưỡng, và kiểm tra giám sát thường xuyên. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho NHCSXH hoạt động, và có các biện pháp hỗ trợ hộ cận nghèo trong việc sử dụng vốn vay hiệu quả.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Cho Vay Hộ Cận Nghèo Bền Vững

Cơ chế cho vay hộ cận nghèo của NHCSXH đóng vai trò quan trọng trong công cuộc giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Việc hoàn thiện cơ chế cho vay này là một nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội. Chỉ khi có một cơ chế cho vay hiệu quả, bền vững, chúng ta mới có thể giúp hộ cận nghèo vươn lên thoát nghèo, và góp phần xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

6.1. Hướng Đến Phát Triển Bền Vững và An Sinh Xã Hội

Việc cải tiến cơ chế cho vay cần hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và an sinh xã hội. Cần đảm bảo rằng hộ cận nghèo không chỉ được vay vốn, mà còn được hỗ trợ để phát triển sinh kế bền vững, và có cuộc sống tốt đẹp hơn. Cần chú trọng đến các yếu tố môi trường, xã hội, và quản trị trong quá trình cho vay.

6.2. Tiếp Tục Nghiên Cứu và Đổi Mới Cơ Chế Cho Vay

Cần tiếp tục nghiên cứu và đổi mới cơ chế cho vay, để đáp ứng với những thay đổi của tình hình kinh tế - xã hội. Cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, và áp dụng các giải pháp sáng tạo để nâng cao hiệu quả cho vay. Cần khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, và cộng đồng vào quá trình cho vay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội luôn là chủ trương nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Cụ thể hóa định hướng từ Đại hội Đảng lần thứ IX, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 04/10/2002 về tín dụng chính sách đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, đồng thời thành lập Ngân hàng Chính sách xã hội theo Quyết định số 131/QĐ-TTg nhằm tách bạch hoàn toàn tín dụng chính sách khỏi tín dụng thương mại. Trong hệ thống các chương trình tín dụng ưu đãi, chương trình cho vay hộ cận nghèo giữ vai trò đặc biệt then chốt, đóng vai trò như chiếc phao cứu sinh ngăn chặn nguy cơ tái nghèo và tạo lực đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình.

Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo bộc lộ nhiều điểm nghẽn mang tính hệ thống. Nguồn vốn cho vay chưa thực sự bền vững, công tác huy động vốn tại chỗ gặp khó khăn do đặc thù hoạt động phi lợi nhuận, quy trình rà soát đối tượng còn phụ thuộc vào các khâu trung gian, và sự thiếu đồng bộ giữa chuyển giao kỹ thuật với giải ngân vốn đã làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn tài chính ưu đãi.

Đề tài tập trung phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng thực hiện cơ chế cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An trong giai đoạn 2013–2015, từ đó xác lập phương hướng và hệ thống giải pháp có cơ sở khoa học nhằm hoàn thiện cơ chế tín dụng chính sách đến năm 2020.

Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu được minh chứng qua các chỉ số cụ thể: tối ưu hóa nguồn vốn cho vay hộ cận nghèo đạt 2.320 tỷ đồng, chiếm 37,17% tổng nguồn vốn tín dụng chính sách trên địa bàn tỉnh Nghệ An vào năm 2015, giúp hàng chục nghìn hộ tiếp cận hạn mức vay tối đa 30 triệu đồng/hộ với mức lãi suất ưu đãi 0,66%/tháng để phát triển sinh kế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa các lý thuyết kinh tế chính trị và quản trị tài chính công hiện đại:

Thứ nhất, lý thuyết tài chính vi mô và tín dụng chính sách công. Lý thuyết này chỉ rõ sự can thiệp của Nhà nước là tất yếu nhằm khắc phục những khuyết tật của kinh tế thị trường, nơi mà các ngân hàng thương mại thường từ chối cung ứng vốn cho người nghèo và hộ cận nghèo do thiếu tài sản bảo đảm và rủi ro tín dụng cao. Tín dụng chính sách đóng vai trò là công cụ tái phân phối thu nhập quốc dân, hỗ trợ vốn ưu đãi có hoàn trả để kích thích sản xuất kinh doanh tại khu vực nông thôn.

Thứ hai, mô hình ủy thác quản trị tín dụng xã hội hóa. Đây là mô hình đặc thù của Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam, vận hành dựa trên cơ chế liên kết 4 bên: Ngân hàng Chính sách xã hội, chính quyền địa phương các cấp, 4 tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác (Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh) và mạng lưới các Tổ Tiết kiệm và vay vốn tại từng thôn bản.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

• Hộ cận nghèo: Là hộ gia đình có mức thu nhập bình quân cao hơn chuẩn nghèo nhưng nằm sát ngưỡng nghèo, được xác định theo chuẩn nghèo đa chiều dựa trên 2 tiêu chí là thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận 5 dịch vụ xã hội cơ bản gồm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh, thông tin.
• Tín dụng hộ cận nghèo: Nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước dành riêng cho hộ cận nghèo với lãi suất 0,66%/tháng và thời hạn cho vay linh hoạt từ trên 12 tháng đến 60 tháng.
• Cơ chế cho vay: Tổng thể các quy định, phương thức, quy trình nghiệp vụ và tổ chức bộ máy thực thi việc cấp tín dụng nhằm đạt được mục tiêu an sinh xã hội.
• Kiểm soát rủi ro tín dụng chính sách: Cơ chế giám sát tuân thủ, xử lý nợ quá hạn với mức lãi suất áp dụng 130% so với lãi suất cho vay thông thường (tương đương 0,85%/tháng) và gia hạn nợ tối đa bằng 1/2 thời gian vay ban đầu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và các công cụ phân tích kinh tế thực chứng:

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo nghiệp vụ tín dụng giai đoạn 2013–2015 của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An, số liệu thống kê hộ nghèo và cận nghèo của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Nghệ An, cùng các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp qua khảo sát thực tế trên địa bàn 21 đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Nghệ An. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 100 Tổ Tiết kiệm và vay vốn cùng hàng nghìn lượt hộ gia đình vay vốn. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng triệt để nhằm bảo đảm tính đại diện toàn diện cho 3 vùng sinh thái kinh tế đặc thù của Nghệ An: vùng đồng bằng ven biển, vùng trung du và vùng miền núi cao đặc biệt khó khăn.

Phương pháp phân tích số liệu sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích cơ cấu, so sánh đối chiếu chuỗi thời gian 2013–2015 và phương pháp tổng hợp quy nạp. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm bóc tách chính xác các biến động về quy mô nguồn vốn, dư nợ, tốc độ tăng trưởng, đồng thời đánh giá khách quan mối liên hệ giữa quy trình thủ tục hành chính với hiệu quả bảo toàn vốn nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực tế hoạt động cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An giai đoạn 2013–2015 ghi nhận các kết quả nổi bật:

Thứ nhất, quy mô nguồn vốn chương trình hộ cận nghèo tăng trưởng ấn tượng. Tính đến năm 2015, tổng nguồn vốn phục vụ cho vay chương trình hộ cận nghèo tại Nghệ An đạt mức 2.320 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 37,17% trong tổng nguồn vốn của tất cả các chương trình tín dụng chính sách đang triển khai trên toàn tỉnh. Nguồn vốn này chủ yếu đến từ ngân sách Trung ương điều chuyển, kết hợp một phần nhỏ từ ngân sách địa phương và vốn huy động từ cộng đồng.

Thứ hai, việc áp dụng trần hạn mức vốn vay tối đa 30 triệu đồng/hộ với thời hạn 12 đến 60 tháng và lãi suất 0,66%/tháng đã đáp ứng một phần nhu cầu mua sắm cây con giống, nông cụ sản xuất. Tuy nhiên, theo tính toán kinh tế thực tế, định mức 30 triệu đồng/hộ đã bộc lộ sự lạc hậu khi chi phí đầu vào phục vụ sản xuất nông nghiệp tăng từ 15% đến 20% trong giai đoạn khảo sát, khiến nhiều hộ thiếu vốn để mở rộng quy mô sản xuất.

Thứ ba, mô hình ủy thác qua 4 tổ chức hội, đoàn thể giúp tiết giảm chi phí quản trị nhưng lại tạo ra quy trình phê duyệt cồng kềnh qua 6 bước trung gian. Cụ thể, sau khi được phê duyệt, thông báo giải ngân phải chuyển từ Ngân hàng sang Ủy ban nhân dân cấp xã, rồi mới qua các tổ chức chính trị - xã hội xã trước khi đến Tổ Tiết kiệm và vay vốn, làm kéo dài thời gian hoàn tất thủ tục từ 5 đến 7 ngày.

Thứ tư, công tác bình xét và xác nhận đối tượng thụ hưởng ở cấp cơ sở còn nhiều bất cập. Ước tính có khoảng 5% đến 10% danh sách đề nghị vay vốn tại một số xã vùng sâu vùng xa chưa bám sát tiêu chí chuẩn cận nghèo đa chiều, có hiện tượng chạy theo chỉ tiêu thành tích hoặc nể nang trong bình xét tại thôn xóm.

Thảo luận kết quả

Các số liệu nghiên cứu có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn tín dụng chính sách và bảng thống kê phân bổ dư nợ 21 huyện thị tại Nghệ An, phản ánh rõ nét sự tập trung vốn tại các địa bàn miền núi có tỷ lệ hộ cận nghèo cao.

Nguyên nhân của những tồn tại xuất phát từ việc thiếu cơ chế gắn kết hữu cơ giữa hoạt động cho vay vốn với các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư. Hộ cận nghèo sau khi nhận tiền vay thường lúng túng trong lựa chọn phương án sản xuất, dễ tổn thương trước dịch bệnh và thiên tai, dẫn đến nguy cơ quá hạn trả nợ. Mức lãi suất quá hạn 0,85%/tháng (bằng 130% lãi suất thông thường) tạo áp lực tài chính nặng nề nếu hộ vay gặp rủi ro bất khả kháng.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, mô hình Ngân hàng Grameen tại Bangladesh đã vận hành thành công nhờ quản trị hơn 5 triệu thành viên (với hơn 94% là phụ nữ), áp dụng cơ chế tự quản nhóm 5 người, huy động tiết kiệm vi mô bắt buộc từ 1 taka/tuần và lập quỹ phòng ngừa rủi ro riêng biệt mà không yêu cầu thế chấp tài sản.

Tương tự, Ngân hàng BAAC tại Thái Lan giải quyết bài toán nguồn vốn bằng quy định buộc các ngân hàng thương mại chuyển 20% vốn huy động để phục vụ nông nghiệp nông thôn cho người có thu nhập dưới 1.000 Bath/năm; trong khi Ngân hàng Nông nghiệp Malaysia (BPM) nhận tỷ lệ điều chuyển 20,5%. Bài học rút ra cho Việt Nam là cần đa dạng hóa nguồn lực xã hội hóa, đơn giản hóa thủ tục và siết chặt kiểm tra thực địa sau giải ngân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên mục tiêu Chiến lược phát triển Ngân hàng Chính sách xã hội giai đoạn 2016–2020 và định hướng giảm nghèo bền vững, 4 nhóm giải pháp đột phá được đề xuất:

Thứ nhất, tái cấu trúc và tinh giản triệt để quy trình nghiệp vụ cho vay. Ban Tổng Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội cần ban hành văn bản bãi bỏ bước 5 và bước 6 trong quy trình cũ. Khi phê duyệt xong hồ sơ và có lịch giải ngân cụ thể, Ngân hàng gửi thông báo trực tiếp cho Ủy ban nhân dân cấp xã và Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và vay vốn để thông báo cho người dân, không cần chuyển tiếp qua trung gian tổ chức hội cấp xã. Mục tiêu là rút ngắn thời gian giải ngân từ 7 ngày xuống còn tối đa 3 ngày làm việc.

Thứ hai, thiết lập quy chế bắt buộc kiểm tra, giám sát sau khi giải ngân 30 ngày. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội cấp huyện phải phối hợp với Ban quản lý Tổ Tiết kiệm và vay vốn tiến hành kiểm tra thực tế tại hiện trường 100% các món vay mới trong vòng 30 ngày kể từ ngày giao vốn. Biện pháp này nhằm phát hiện sớm việc sử dụng vốn sai mục đích, xử lý kịp thời hiện tượng vay ké hoặc chiếm dụng vốn, bảo đảm giữ tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 0,5% tổng dư nợ.

Thứ ba, điều chỉnh chính sách tín dụng và tăng cường năng lực tạo lập nguồn vốn. Đề xuất Chính phủ nâng mức cho vay tối đa từ 30 triệu đồng/hộ lên mức 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng/hộ đối với các dự án sản xuất theo chuỗi giá trị; duy trì mục tiêu tăng trưởng tín dụng bình quân từ 8% đến 10%/năm trong giai đoạn 2016–2020. Đa dạng hóa các kênh huy động vốn thông qua mở rộng tiền gửi tiết kiệm dân cư tại các điểm giao dịch xã theo lãi suất thị trường và tăng tỷ trọng ủy thác ngân sách địa phương lên tối thiểu 5% tổng nguồn vốn.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và đào tạo cán bộ. Phấn đấu đạt tỷ lệ 100% cán bộ tín dụng sử dụng thành thạo phần mềm quản lý nghiệp vụ và thiết bị di động trong đối chiếu nợ; tổ chức tập huấn định kỳ hằng năm cho 100% tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và vay vốn về kỹ năng quản lý, bình xét công khai và tư vấn phương án kinh doanh gắn với chuyển giao kỹ thuật khuyến nông.

Chủ thể thực hiện chính bao gồm: Hội đồng quản trị và Ban Tổng Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội, Ủy ban nhân dân các cấp tỉnh Nghệ An, các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và mạng lưới Tổ Tiết kiệm và vay vốn tại cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo, chuyên viên tín dụng và kiểm soát nội bộ thuộc hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội. Luận văn cung cấp cẩm nang chi tiết về tối ưu hóa quy trình giao dịch tại xã, giải pháp kiểm tra sau 30 ngày giải ngân và các biện pháp giảm thiểu rủi ro nợ quá hạn.

Thứ hai, cán bộ quản lý thuộc 4 tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và ban quản lý Tổ Tiết kiệm và vay vốn tại địa phương. Tài liệu giúp chuẩn hóa quy trình họp bình xét dân chủ, minh bạch, nâng cao hiệu quả giám sát vốn vay và quản lý tiền gửi tiết kiệm vi mô.

Thứ ba, chính quyền cấp xã, huyện và cơ quan Lao động - Thương binh và Xã hội. Cung cấp căn cứ thực tiễn để hoàn thiện công tác rà soát, thống kê hộ cận nghèo theo chuẩn đa chiều, tránh bệnh thành tích và bảo đảm chính sách hỗ trợ đúng đối tượng.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Kinh tế chính trị, Tài chính - Ngân hàng, Quản lý kinh tế và Kinh tế phát triển. Đề tài là nguồn tham khảo mẫu mực về phương pháp luận nghiên cứu tín dụng chính sách, tài chính vi mô và an sinh xã hội tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Hạn mức và lãi suất cho vay hộ cận nghèo tại thời điểm khảo sát được quy định như thế nào? Theo quy định áp dụng trong giai đoạn nghiên cứu, hạn mức cho vay tối đa là 30 triệu đồng/hộ với thời hạn vay từ trên 12 tháng đến 60 tháng. Lãi suất cho vay ưu đãi là 0,66%/tháng. Trong trường hợp phát sinh nợ quá hạn, mức lãi suất áp dụng bằng 130% lãi suất thông thường, tương đương 0,85%/tháng.

Quy trình cho vay hộ cận nghèo được đề xuất cải tiến như thế nào so với quy trình cũ? Luận văn đề xuất loại bỏ hai bước trung gian (bước 5 và bước 6), cho phép ngân hàng gửi thông báo kết quả phê duyệt và lịch giải ngân trực tiếp cho Ủy ban nhân dân xã và Tổ Tiết kiệm và vay vốn. Đồng thời, bổ sung bước bắt buộc phối hợp kiểm tra việc sử dụng vốn sau 30 ngày giải ngân để kiểm soát rủi ro.

Tỷ trọng nguồn vốn cho vay hộ cận nghèo tại tỉnh Nghệ An đạt mức bao nhiêu? Tính đến năm 2015, tổng nguồn vốn dành cho chương trình cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An đạt 2.320 tỷ đồng, chiếm 37,17% tổng nguồn vốn các chương trình tín dụng chính sách trên toàn địa bàn tỉnh, giữ vị trí chủ lực trong công tác xóa đói giảm nghèo.

Luận văn rút ra bài học gì từ mô hình Ngân hàng Grameen tại Bangladesh? Bài học cốt lõi bao gồm: xây dựng cấu trúc nhóm tín dụng 5 người tự quản chặt chẽ tại cơ sở, huy động nguồn vốn bền vững qua việc tích lũy tiết kiệm định kỳ từ 1 taka/tuần, hình thành quỹ dự phòng rủi ro nội bộ để xử lý nợ khó đòi, và thực hiện phương thức cho vay tín chấp tuần hoàn mà không cần tài sản thế chấp.

Tại sao cần gắn kết tín dụng chính sách với công tác khuyến nông, khuyến lâm? Sản xuất nông nghiệp của hộ cận nghèo chịu rủi ro thiên tai và biến động thị trường rất lớn. Nếu chỉ cấp vốn mà không chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng, hộ vay sẽ sử dụng vốn kém hiệu quả, năng suất thấp, dẫn đến nguy cơ không trả được nợ gốc và dễ dàng rơi trở lại nhóm hộ nghèo.

Kết luận

• Luận văn khẳng định tầm quan trọng chiến lược của chương trình tín dụng hộ cận nghèo với quy mô vốn đạt 2.320 tỷ đồng, chiếm 37,17% tổng nguồn vốn tín dụng chính sách tại Nghệ An năm 2015.
• Đã chỉ rõ các hạn chế cốt lõi về hạn mức vay 30 triệu đồng/hộ chưa sát thực tế, quy trình phê duyệt qua 6 bước cồng kềnh và bất cập trong bình xét đối tượng tại cấp xã.
• Đóng góp giải pháp đột phá thông qua mô hình rút gọn quy trình phê duyệt, cắt giảm 2 bước trung gian và thiết lập cơ chế kiểm tra bắt buộc sau 30 ngày giải ngân.
• Xác lập mục tiêu tăng trưởng tín dụng từ 8% đến 10%/năm trong giai đoạn 2016–2020 gắn với nâng mức cho vay tối đa lên 50 đến 100 triệu đồng/hộ.
• Đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước, hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội và chính quyền địa phương khẩn trương thể chế hóa các đề xuất nhằm bảo đảm an sinh xã hội và giảm nghèo đa chiều bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU” 1. “Tính cấp thiết của đề tài”: “Đại hội Đảng lần thứ IX khẳng định mục tiêu xoá đói giảm nghèo như sau”: “Bằng nguồn lực của Nhà nước và của toàn xã hội, tăng đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, cho vay vốn, trợ giúp đào tạo nghề,cung cấp thông tin, chuyển giao công nghệ, giúp đỡ tiêu thụ sản phẩm. đối với những vùng nghèo, xã nghèo và nhóm dân cư nghèo”. “Để hiện thực hoá mục tiêu trên Chính phủ đã có ban hành Nghị định số 78/NĐ-CP ngày 04/10/2002 về tín dụng chính sách đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác”.

“Mặt khác để tín dụng chính sách đến tận người dân nghèo cần vốn để phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống, an sinh xã hội cần một cơ quan thống nhất để thực thi nhiệm vụ này”. “Với lý do đó ngày 04/10/2002 Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) được thành lập theo Quyết định số 131/QĐ-TTg trên cơ sở tổ chức lại hoạt động của Ngân hàng Phục vụ người nghèo””. “Ngân hàng Chính sách xã hội ra đời đánh dấu sự phát triển của hệ thống tài chính Việt Nam trong việc tái cơ cấu lại hệ thống ngân hàng nhằm tách tín dụng chính sách ra khỏi tín dụng thương mại”. “Đồng thời tập trung mọi nguồn lực trong xã hội để đầu tư nguồn vốn cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách”.

“Ngân hàng Chính sách xã hội là đầu mối để thực thi các chương trình tín dụng chính sách của Đảng và Nhà nước đối với hộ nghèo”. “Trong những năm qua với chức năng nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước giao phó thì Ngân hàng Chính sách xã hội đã tích cực triển khai có hiệu quả các chương trình tín dụng chính sách”. “Luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp uỷ, chính quyền địa phương”. “Nhờ vậy mà hoạt động của NHCSXH ngày càng đi vào ổn định, đồng vốn tín dụng chính sách đến tận 2 người dân, giúp cho các hộ gia đình có nguồn vốn để phát triển sản xuất, nâng cao được chất lượng cuộc sống, đảm bảo an sinh xã hội”.

“Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội vẫn còn một số tồn tại hạn chế như”: “Nguồn vốn cho vay chưa ổn định; công tác tự huy động vốn còn gặp nhiều hạn chế do đặc thù của Ngân hàng là hoạt động không vì mục tiêu lợi nhận nên lãi suất huy động ở mức thấp; Công tác rà soát, đều tra xác nhận đối tượng vay vốn còn nhiều bất cập, phải qua nhiều bước trung gian”. “Trong quá trình triển khai chương trình cho vay hộ cận nghèo còn gặp nhiều khó khăn”: “Nhu cầu vay vốn lớn trong khi nguồn vốn ngân sách không đáp ứng đủ nhu cầu, đối tượng đầu tư gặp rủi ro dẫn đến không phát triển được kinh tế mà còn tái nghèo, nguồn vốn vay đến hạn không có khả năng trả nợ; món vay nhỏ lẻ”… “Bản thân tác giả là một cán bộ đang làm việc tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An, công việc liên quan đến công tác công tác cho vay, quản lý nguồn vốn”. “Với mong muốn nghiên cứu thực trạng hoạt động tín dụng chính sách biết được nguyên nhân để kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn cơ chế cho vay tín dụng chính sách”. “Qua nghiên cứu các tài liệu về công tác quản lý Nhà nước về tài chính, nghiệp vụ cho vay tại Ngân hàng thương mại, các luận văn nghiên cứu khoa học liên quan đến công tác xóa đói giảm nghèo”… “Trên cơ sở kế thừa và phát triển các nghiên cứu trước đó cũng như thực tiễn công tác, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu”: “Hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội- Qua khảo sát thực tiễn tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ kinh tế.

Tổng quan tình hình nghiên cứu “Qua quá trình nghiên cứu thực tế và tài liệu có liên quan đến hoạt động của NHCSXH cũng như hoạt động cho vay chương trình hộ cận nghèo”. 3 Tác giải nhận thấy các công trình nghiên cứu mới chỉ tập trung nói đến định hướng phát triển, cơ chế tại tạo nguồn vốn, cơ chế phân lập nguồn vốn.còn nghiên cứu về việc hoàn thiện cơ chế cho vay chưa nhiều. Cụ thể: Luận văn “Thực trạng đói nghèo và xoá đói giảm nghèo ở miền núi tỉnh Thanh Hoá” của tác giải Hoàng Thanh Tuấn. Đề tài đã tập trung nói đến thực trạng đói nghèo, đã có giải pháp để cải thiện cuộc sông của hộ dân tại vùng nui cao của tỉnh Thanh Hoá.

“Tuy nhiên một trong những giải pháp quan trọng để giúp hộ dận thoát được cảnh đói nghèo là có đủ nguồn vốn để phát triển sản xuất không được tác giải phản ảnh một cách chi tiết cụ thể”. Luận văn “ Một số giải pháp đẩy nhanh chương trình xoá đói giảm nghèo tại tỉnh Hoà Bình”. “Luận văn đã tập trung một đô giải pháp để thoát cảnh đói nghèo tại địa phương trong đó có nói đến vai trò của NHCSXH, tác động của các chương trình tín dụng đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo”. Nhưng chưa nói đến việc thay đổi cơ chế cho vay có tác động như thế nào đến các đối tượng thụ hưởng.

Luận văn “Giải pháp phát triển tín dụng học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội” của tác giải Phạm Thanh Hà. Nội dung luận văn đã phản ánh đến có chế cho vay tại NHCSXH, giải pháp để nâng cao hoạt động cho vay tại NHCSXH. Tuy nhiên luận văn chưa nói đến tác động của việc thay đổi cơ chế cho vay đến với các đối tượng áp dụng chương trình. “Qua tiếp cận thực tế trong quá trình làm việc và tài liệu liên quan, trên cơ sở kế thừa và phát triển các nghiên cứu trước đó, tác giả đã lựa chọn đề tài”: “Hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội”.

“Mục đích nghiên cứu”: “Trên cơ sở nghiên cứu nội dung liên quan đến cơ chế cho vay, tạo lập nguồn vốn, cơ chế bình xét đối tượng cho vay”… “từ đó đề xuất những giải 4 pháp có ý nghĩa thực tiễn để hoàn thiện hơn công tác cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội”. “Để làm rõ mục tiêu này, cần làm rõ mục tiêu cụ thể sau”: (1). “Xây dựng cơ chế cho vay hợp lý, thủ tục gọn, cơ chế bình xét đối tượng hộ cận nghèo của chính quyền địa phương theo tiêu chí phù hợp”. “Phân tích, đánh giá thực trạng cơ chế cho vay chương trình hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội qua khảo sát tại tỉnh Nghệ An”.

“Đưa ra quan điểm, định hướng, giải pháp có cơ sở khoa học để hạn chế tồn tại yếu kém trong cơ chế cho vay như hiện nay”. “Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu”: - “Đối tượng nghiên cứu”: “Hoạt động cho vay hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội” (“Qua khảo sát thực tiễn tại tỉnh Nghệ An”). - “Phạm vi nghiên cứu”: + “Phạm vi về không gian”: “Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An” + “Phạm vi về thời gian”: “Thực trạng giai đoạn 2013-2015 và định hướng đến năm 2020”. “Phƣơng pháp nghiên cứu”: “Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, tác giả đã sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu chính sau”: - “Phương pháp thu thập dữ liệu”: “Phương pháp này sử dụng cho toàn bộ các nội dung của luận văn tác giả.

Dữ liệu được thu thập từ nguồn dữ liệu sơ bao gồm”: + “Dữ liệu về số lượng”: “cho vay, thu nợ, dư nợ tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An”. + “Số lượng hộ cận nghèo hàng năm được lấy từ Sở Lao động Thương binh &xã hội tỉnh Nghệ An”. 5 + “Một số nguồn khác như các văn bản pháp luật, các bài viết được công bố trên website, tạp chí”. - “Phương pháp tổng hợp”: “tác giả tiến hành tổng hợp các nội dung lý thuyết, tổng hợp các dữ liệu như tổng hợp số lượng hộ gia đình được vay vốn hàng năm so với tổng số hộ được UBND tỉnh phê duyệt để có cơ sở đánh giá khả năng cung ứng nguồn vốn”.

- “Phương pháp phân tích so sánh”: “đây là phương pháp sử dụng nhiều cho phần phân tích, đánh giá thực trạng, đề xuất các giải pháp”. - “Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu duy vật biện chứng về mối liên hệ giữa lý luận, thực tiễn về hoạt động tín dụng”. - “Phương pháp duy vật lịch sử”: “Xem xét đánh giá kết quả cho vay hộ cận nghèo của NHCSXH có gắn với các điều kiện lịch sử nhất định không”. Đóng góp của Luận Văn: - “Về mặt lý luận”: “Tổng kết lại toàn bộ kết quả nghiên cứu lý luận về cơ chế cho vay và giải pháp nhằm hạn chế các mặt tồn tại trong cơ chế cho vay tại ngân hàng chính sách với những đặc thù trong hoạt động tín dụng của ngân hàng (tổ chức cho vay) chính sách và cung cấp tài chính vi mô cho người nghèo và đối tượng chính sách hiện nay”.

“Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho hoạt động nghiên cứu lý luận và đưa ra những vấn đề cần tiếp tục phải nghiên cứu”. - “Về mặt thực tiễn”: “Tổng kết và rút ra bài học kinh nghiệm trong hạn chế về cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam”. “Kết cấu của luận văn”: “Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có kết cấu gồm 3 chương”: 6 “Chương 1”: “Cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế cho vay hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội”. “Chương 2”: “Thực trạng cơ chế cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An”.

“Chương 3”: “Định hướng và giải pháp hoàn thiện cơ chế cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội”. 7 “CHƢƠNG I” “CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CHẾ CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ CẬN NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI” 1. “Một số vấn đề cơ bản về hộ cận nghèo và cho vay đối với hộ cận nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội”. “Những vấn đề về hộ cận nghèo”: “Hộ cận nghèo là hộ gia đình có thu nhập bình quân hàng năm cao hơn mức chuẩn nghèo được Nhà nước quy định theo từng giai đoạn”.