phần mở đầu và kết luận, Luận văn gồm 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nƣớc đối với đất đai Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng quản lý đất đai trên địa bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang.
Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ ĐỐI VỚI ĐẤT ĐAI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình về công tác quản lý đối với đất đai nói chung Đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và giải pháp hoàn thiện hệ thống quy hoạch sử dụng đất đai trong thời kỳ công nghiệp hóa” - Nguyễn Dũng Tiến (đề tài khoa học năm 2007, cơ quan chủ quản: Viện Khoa học Đo đạc và bản đồ).
Với cách tiếp cận đi từ tổng thể đến chi tiết từ chủ trƣơng chính sách đến thực tế triển khai thực hiện và liên hệ trực tiếp đến các đối tƣợng cụ thể. Thông qua cách tiếp cận này để nghiên cứu về cơ sở lý luận, cơ sở khoa học và thực tiễn thông qua việc điều tra dữ liệu QHSDĐ của nƣớc ta trong những năm vừa qua. Trên cơ sở đó xây dựng các quan điểm, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện ngành khoa học QHSDĐ, đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và môi trƣờng thời kỳ công nghiệp hóa. Bài nghiên cứu trao đổi “Tiếp cận giải quyết vấn đề “quyền sở hữu đất đai” ở nước ta hiện nay” của Trần Kim Chung, Phó Viện trƣởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ƣơng (đƣợc đăng trên Tạp chí cộng sản điện tử ngày 06/12/2013): Luật pháp Việt Nam khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nƣớc làm đại diện chủ sở hữu.
Quyền sử dụng đất là hàng hóa đặc biệt có thể tham gia thị trƣờng. Chế độ sở hữu đất đai là cơ sở của mọi quan hệ về đất đai, quyền sở hữu đất đai là do ngƣời sở hữu đất đai nắm giữ, đây là quyền lợi đặc biệt không có ngƣời thứ hai và đƣợc pháp luật nhà nƣớc bảo hộ. Chế độ sở hữu đất đai có thể chia thành hai loại lớn là chế độ công hữu đất đai và chế độ tƣ hữu đất đai. Quyền sở hữu đất đai có thể chia nhỏ ra thành các quyền: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền thu lợi, quyền định đoạt.
Những quyền này thƣờng thống nhất, quy về một chủ thể, nhƣng trong tình huống đƣợc biệt nó có 5 thể bị phân ly. Quyền sở hữu đất đai đƣợc nhà nƣớc xác nhận bảo hộ, đều phải thông qua một văn kiện pháp luật nhất định để thực hiện. Bài nghiên cứu trao đổi “Môṭ sốtác đông̣ của chính sách đất đai đến phát triển nông nghiệp ở Việt Nam” của Phạm Việt Dũng -Tạp chí Cộng sản điện tử ngày 09/12/2013: Trong thực tế phần lớn những biến động của lịch sử quan trọng theo chiều hƣớng tích cực của đất nƣớc trong thời kỳ đổi mới đất nƣớc đều có quan hệ mật thiết với đất đai, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp. Chính sách đất đai có tác động tích cực đến phát triển nông nghiệp ở nƣớc ta nhƣ đã khuyến khích tập trung và tích tụ đất nông nghiệp, đã thực hiện chính sách giá đất nông nghiệp, việc xác định giá trị quyền sử dụng đất nông nghiệp đã từng bƣớc theo nguyên tắc phù hợp với cơ chế thị trƣờng, có sự quản lý của nhà nƣớc.
Thực hiện tốt chính sách thu hồi và bồi thƣờng đất nông nghiệp, tạo tiền đề phát triển khu dân cƣ, góp phần xây dựng các công trình thủy lợi, đất hành lang an toàn. Bên cạnh những tác động tiêu cực vẫn còn có những tác động tiêu cực nhƣ diện tích đất nông nghiệp ngày càng manh mún, quản lý sử dụng kém hiệu quả. Sử dụng đất nông nghiệp còn nhiều bất cập, chƣa làm tiền đề cho phát triển theo hƣớng sản xuất lớn. Bên cạnh đó đề ra các khuyến nghị nhằm hoàn thiện chính sách đất đai đến phát triển nông nghiệp ở Việt Nam.
Bài nghiên cứu trao đổi “Tiếp tục đổi mới chính sách pháp luật về đất đai thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của Nguyễn Quốc Ngữ, Phó Vụ trƣởng Vụ Kinh tế, Văn phòng Trung ƣơng Đảng (Tạp chí cộng sản điện tử ngày 21/3/2013): Thông qua việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 7 khóa IX, hiệu quả quản lý nhà nƣớc về đất đai từng bƣớc đƣợc tăng cƣờng; chính sách, pháp luật về đất đai ngày càng đƣợc hoàn thiện; các quyền của ngƣời sử dụng đất đƣợc mở rộng và đƣợc Nhà nƣớc bảo đảm. Thị trƣờng bất động sản, trong đó có quyền sử dụng đất đã đƣợc hình thành 6 và phát triển tƣơng đối nhanh. Kết quả đó khẳng định các quan điểm chỉ đạo, định hƣớng chính sách, pháp luật về đất đai đƣợc nêu trong Nghị quyết cơ bản là đúng đắn, phù hợp với đặc điểm, tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn một số yếu kém, khuyết điểm; việc chấp hành kỷ luật, kỷ cƣơng trong quản lý, sử dụng đất đai chƣa nghiêm; tình trạng sử dụng đất sai mục đích, lãng phí, kém hiệu quả còn xảy ra ở nhiều nơi; chính sách, pháp luật ban hành nhiều nhƣng hiệu quả thấp; việc phân công, phân cấp trong quản lý đất đai còn chƣa hợp lý; năng lực quản lý, tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất phục vụ quản lý nhà nƣớc về đất đai chƣa tƣơng xứng với nhiệm vụ đƣợc giao; thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu,.
Bài viết “ Đổi mới chính sách, pháp luật đất đai, tạo động lực cho đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của tác giả Nguyễn Minh Quang Ủy viên Trung ƣơng Đảng, Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng đăng trên Tạp chí cộng sản số 857 (Tháng 3-2014): Đất đai là vấn đề hệ trọng, phức tạp, nhạy cảm, có tầm ảnh hƣởng lớn đến phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Để các nội dung đổi mới sớm đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, cần có sự nỗ lực của các cấp, các ngành và sự tham gia tích cực của nhân dân, nhằm phát huy tối đa nguồn lực đất đai trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Ngân hàng thế giới, Hà Nội - 2011; “Cơ chế nhà nước thu hồi đất và chuyển dịch đất đai tự nguyện ở Việt Nam”: Ngân hàng thế giới tập trung tổng kết các quy định của pháp luật Việt Nam, đánh giá quá trình thực hiện, phân tích một số kinh nghiệm quốc tế và đƣa ra những khuyến nghị nhằm khắc phục các hạn chế của hệ thống pháp luật Việt Nam. Ấn phẩm gồm 3 báo cáo: (1) Đề xuất về hoàn thiện chính sách Nhà nƣớc thu hồi đất và cơ chế chuyển dịch đất đai tự nguyện ở Việt Nam; (2) Nghiên cứu về cơ chế xác định giá đất 7 phục vụ bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ tại Việt Nam; (3) Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất tại Việt Nam.
Bài viết “Chính sách đất đai hiện hành và giải pháp từ người dân và cộng đồng” của Đặng Hùng Võ đƣợc đăng trên trang web http://www.vn/vn/tai-lieu/toadamdatdai/TLTK- GS_DangHungVo.pdf: Pháp luật đất đai hiện nay vẫn còn quá nhiều bức xúc, khiếu kiện nhiều. Định giá đất chƣa minh bạch, nhà nƣớc thu hồi nhiều, chƣa bồi thƣờng thỏa đáng và những bất cấp khác nữa cũng chỉ vì chƣa đặt ngƣời dân vào trung tâm để giải quyết các mối quan hệ liên quan đến đất đai. Đất đai là tặng phẩm của thiên nhiên cho tất cả mọi ngƣời nên ngƣời dân có quyền đối với đất đai nhƣ quyền quyết định, quyền tham gia quản lý, sử dụng đất đai và quyền tham gia giám sát đất đai. Khi ngƣời dân thực hiện đầy đủ các quyền này thì đƣơng nhiên có sự đồng thuận của xã hội đã đƣợc xác lập.
Đây chính là những điều căn bản để phát triển xã hồi bền vững. Bài nghiên cứu của Chƣơng trình phát triển của Liên Hiệp Quốc (UNDP) về “Tiếp cận đất đai của phụ nữ trong xã hội Việt Nam hiện nay”: Phụ nữ tiếp cận vấn đề đất đai thƣờng đƣợc xem xét trong nhiều bối cảnh và nhiều giai đoạn khác nhau của Việt Nam. Nghiên cứu này tìm hiểu sự tiếp cận đất đai của phụ nữ ở 10 tỉnh thành của Việt Nam không theo các truyền thống. Những địa điểm nghiên cƣ́u đƣơc̣ lƣạ choṇ đa ̃phản ánh sự đa dạng về bối cảnh nông thôn đô thị, thực hành dòng họ, và tộc ngƣời.
Các dữ liệu khảo sát định lƣợng, phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm, bên cạnh đó nghiên cứu còn phân tích các bản án của tòa án liên quan đến vấn đề thừa kế ở tòa án Việt Nam (từ tòa án cấp quận huyện đến tòa án tối cao). Nhóm nghiên cứu đã đƣa ra các khuyến nghị để các chƣơng trình, sáng kiến hỗ trợ việc đảm bảo quyền đất đai của phụ nữ đƣợc triển khai có hiệu quả gồm: (1) gia tăng các 8 nội dung và các chiến lƣợc truyền thông cho các chƣơng trình toàn diện; (2) khuyến khích và ủng hộ phụ nữ đăng ký quyền sử dụng đất và sử dụng giấy tờ chuyển quyền sử dụng đất; và (3) gia tăng tiêu chuẩn các dịch vụ pháp lý cơ sở ở khắp các cộng đồng ở Việt Nam. Bài nghiên cứu trao đổi “Tăng cường quản lý đất đai để thúc đẩy phát triển thị trường bất động sản Việt Nam hiện nay” của Trần Kim Chung, Phó Viện trƣởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ƣơng (đƣợc đăng trên Tạp chí cộng sản điện tử ngày 07/01/2015): Trong nền kinh tế thị trƣờng, quản lý đất đai là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đổi mới và phát triển, do vậy, cần tăng cƣờng hơn nữa các biện pháp để sao cho quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên vô giá này.