phần Mở đầu, phần Kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phần Nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng. Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về cải thiện môi trƣờng đầu tƣ trên địa bàn tỉnh nhằm thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu 4 Chƣơng 3: Thực trạng cải thiện môi trƣờng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài trên địa bàn tỉnh Nam Định Chƣơng 4: Phƣơng hƣớng và giải pháp tiếp tục cải thiện môi trƣờng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài trên địa bàn tỉnh Nam Định. 5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CẢI THIỆN MÔI TRƢỜNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI (FDI) TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tại Việt Nam và trên thế giới, có nhiều công trình nghiên cứu về FDI và môi trƣờng đầu tƣ.
Các công trình chủ yếu chú trọng vào tình hình thu hút nguồn vốn FDI tại một số quốc gia, vùng, khu vực, tình hình thực hiện nguồn vốn FDI, vai trò nguồn vốn FDI đến nƣớc chủ đầu tƣ và nƣớc nhận đầu tƣ, ảnh hƣởng của một số khía cạnh của môi trƣờng đầu tƣ đến thu hút FDI và xúc tiến đầu tƣ nƣớc ngoài (ĐTNN). Tình hình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài 1. Những công trình nghiên cứu về FDI trong đó có đề cập đến môi trường đầu tư Vấn đề đầu tƣ nƣớc ngoài cả đầu tƣ trực tiếp và đầu tƣ gián tiếp đã đƣợc nghiên cứu từ lâu, trên mọi phƣơng diện, nhƣng ý nghĩa, vai trò của đầu tƣ nƣớc ngoài luôn là vấn đề đƣợc đặc biệt quan tâm, nhất là trong giai đoạn toàn cầu hóa hiện nay. Bài báo: Foreign direct investment and economic growth: Evidence from Malaysia.
Tác giả: Shaari, Mohd Shahidan Bin; Hong, Thien Ho; Shukeri, Siti Norwahida. Nguồn: International Business Research, 2012. Đã trình bày đƣợc kết quả của mối quan hệ đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài với tăng trƣởng kinh tế dựa trên tổng sản phẩm quốc nội hàng năm của Malaysia từ năm 1971 đến năm 2010. Three essays on foreign direct investment and economic growth in developing countries.
Tác giả: Saha, Nitesh. Trƣờng: 6 Utah State University, 2005. Đây là ba tiểu luận về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài và tăng trƣởng kinh tế ở các nƣớc đang phát triển. Trƣớc đây trong tác phẩm “ Chủ nghĩa Đế quốc, giai đoạn tột cùng của Chủ nghĩa Tƣ bản”, V.Lênin đã nói tới vấn đề xuất khẩu tƣ bản, theo ông đó là một khách quan kinh tế và cũng theo tƣ tƣởng của ông thì xét về tính chất hoạt động xuất khẩu có hai loại cơ bản là xuất khẩu trực tiếp (còn gọi là đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài – FDI) và xuất khẩu tƣ bản gián tiếp – FPI nhƣ ODA, vay thƣơng mại, đầu tƣ cổ phiếu, hoặc trái phiếu….Nhƣ vậy trong tác phẩm này Lênin cũng đã đề cập tới những vấn đề cơ bản về đầu tƣ nƣớc ngoài.
Một số lý thuyết của các tác giả liên quan tới nguồn vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, sự hình thành khu vực FIE (kinh tế có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài) nhƣ lí thuyết của Harrod – Domar việc huy động và sử dụng nguồn vốn FDI mang tính khách quan đối với sự phát triển kinh tế của mọi quốc gia đang phát triển. Giải thích của K.Kojima về nguyên nhân xuất hiện đầu tƣ nƣớc ngoài, đó là do sự khác nhau về tỷ xuất lợi nhuận giữa các quốc gia, sự chênh lệch này đƣợc bắt nguồn từ sự khác biệt về lợi thế so sánh trong phân công lao động quốc tế dựa trên bốn loại động lực là đầu tƣ hƣớng về thiên nhiên, đầu tƣ hƣớng về nguồn lực dồi dào, đầu tƣ hƣớng về thị trƣờng có rào cản thƣơng mại và đầu tƣ theo định hƣớng thị trƣờng độc quyền.Theo cách giải thích này thì sự hình thành đầu tƣ nƣớc ngoài chủ yếu xét tới yếu tố môi trƣờng đầu tƣ…. Những công trình nghiên cứu trực tiếp về môi trường đầu tư Rashmi Banga (2003), Impact of government policies and Investment agreements on FDI inflow, Ủy ban của Ấn Độ nghiên cứu các quan hệ kinh tế quốc tế đã đề cập tới đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài của 15 nƣớc Đông, Nam và Đông Nam Á cùng với lƣợng hóa tác động của chính sách đầu tƣ và môi 7 trƣờng đầu tƣ quốc tế tới dòng chảy vốn FDI vào các nƣớc tới năm 2001. Ngoài chính sách đầu tƣ thì nghiên cứu này không chú trọng tới các yếu tố khác của môi trƣờng đầu tƣ của các nƣớc nhận đầu tƣ.
“Báo cáo phát triển thế giới 2005: Môi trường đầu tư tốt hơn cho mọi người” ấn phẩm quan trọng này của WB – Ngân hàng thế giới tại Việt Nam, đã bàn về tính chất then chốt của môi trƣờng đầu tƣ tốt, giải thích sự chậm chạp trong cải thiện môi trƣờng đầu tƣ, vai trò của can thiệp có chọn lọc và các thoả thuận quốc tế trong cải thiện môi trƣờng đầu tƣ, sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế đối với các nƣớc đang phát triển để cải thiện môi trƣờng đầu tƣ. Vi Nít San Say (2011), Tạo lập môi trường đầu tư nước ngoài ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào, trình bày một cách hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn tạo lập môi trƣờng đầu tƣ nƣớc ngoài ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào. Từ đó đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp khuyến khích đầu tƣ nƣớc ngoài cho phát triển kinh tế - xã hội.Tình hình nghiên cứu của các tác giả trong nước 1.Sách, báo, tạp chí * Những công trình nghiên cứu FDI - TS. Đinh Văn Ân và TS.
Nguyễn Thị Tuệ Anh đồng chủ biên cuốn sách: “Thực hiện đầu tư trực tiếp nước ngoài sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Kết quả điều tra 140 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”. Cuốn sách nhận dạng các yếu tố của hai nhóm yếu tố có ảnh hƣởng đến triển khai thực hiện và hoạt động của dự án sau khi Việt nam gia nhập WTO: Nhóm 1 – nhóm yếu tố đến từ thực hiện cam kết WTO và nhóm 2 – một yếu tố nội tại của nền kinh tế. Các yếu tố nội tại của nền kinh tế ảnh hƣởng đến thực hiện dự án đầu tƣ đƣợc đánh giá thông qua kết quả điều tra 140 doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài nhằm nhận dạng một số yếu tố gây trở ngại đến thực hiên dự án FDI.
8 - Nguyễn Khắc Thân – Chu Văn Cấp (1/1996), Những giải pháp chính trị, kinh tế nhằm thu hút có hiệu quả đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội Nội dung chính dựa trên thực trạng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào Việt Nam trong thời gian từ năm 1988 đến năm 1995, tác giả đƣa ra những đề xuất kinh tế, chính trị nhằn thu hút hiệu quả vốn FDI vào Việt Nam. - Tổng kết 17 năm thi hành Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam của Ban biên tập Luật đầu tƣ chung đề cập tới tình hình thu hút và sử dụng vốn FDI kể từ cuối năm 1987 cho đến năm 2004, đồng thời đƣa ra những kết quả đạt đƣợc và tồn tại của tình hung thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI để làm tài liệu tham khảo cho việc ban hành Luật đầu tƣ chung. Tài liệu không quá chú trọng tới yếu tố của MTĐT và ảnh hƣởng của MTĐT đến FDI. - Trƣớc những tác động của nguồn vốn FDI với kinh tế nƣớc ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, Nguyễn Văn Tuấn (2005) viết cuốn sách “Đầu tư trực tiếp nước ngoài và phát triển kinh tế Việt Nam” - Lê Minh Toàn (9/2004), Tìm hiểu đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, đã cung cấp cho ngƣời đọc những khái niệm cơ bản về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, các hình thức đầu tƣ và đặc điểm của nó.
- Đầu tư trực tiếp nước ngoài với phát triển khu công nghiệp, tạp chí cộng sản, số 1/1998. - Một số tác giả khác cũng đề cập tới vấn đề thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài ở Việt Nam, vai trò, thực trạng và giải pháp trong việc thu hút FDI vào nƣớc ta trong giai đoạn hiện tới, nhƣ tác giả Trần Thu Thủy – “Giải pháp nhằm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam”; tác giả Bùi Đăng Phú – “Một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”. 9 * Những công trình nghiên cứu trực tiếp về môi trường đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư để thu hút FDI - PGS, TS. Nguyễn Hồng Sơn - TS.
Nguyễn Quốc Việt (đồng chủ biên), Môi trường đầu tư hướng tới sự phát triển bền vững tại Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia. Cuốn sách tập hợp 14 bài viết có giá trị của các nhà khoa học, các chuyên gia trong nƣớc và quốc tế, nêu ra những ý kiến, quan điểm khoa học liên quan đến môi trƣờng đầu tƣ của Việt Nam trên con đƣờng hƣớng đến phát triển bền vững: Phần thứ nhất của cuốn sách đề cập đến thực trạng môi trƣờng đầu tƣ của Việt Nam hiện nay, tập trung vào các môi trƣờng thể chế, ổn định kinh tế vĩ mô, nguồn nhân lực, so sánh, xem xét trong mối liên quan với các nƣớc trong khu vực. Phần thứ hai của cuốn sách đề cập đến các khía cạnh của môi trƣờng đầu tƣ hƣớng đến phát triển bền vững trong một số ngành, lĩnh vực cụ thể nhƣ: quản lý nguồn nƣớc, khai thác hải sản, thƣơng mại, đầu tƣ công và đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. - Ngoài các tạp chí, sách báo, có rất nhiều trang web viết về vấn đề cải thiện môi trƣờng đầu tƣ thu hút FDI vào Việt Nam cũng nhƣ vào các tỉnh, các vùng kinh tế…nhƣ “ Đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng góp tích cực vào thành công của công cuộc đổi mới đất nước 20 năm qua”, www.vn, hay bài viết trên webside của Chính phủ “ Những thách thức thu hút FDI khi Việt Nam trở thành thành viên WTO”, “Việt Nam tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư”… - Trên địa bàn nghiên cứu cũng có nhiều bài viết về vấn đề này, nhƣng thừơng mới đƣợc đề cập ở mức báo cáo của các cơ quan chức năng , các bài viết trên các trang web nhƣ: + http://www.vn + http://baonamdinh.vn + http://namdinhbusiness.
Đề tài, luận văn, luận án * Những công trình nghiên cứu FDI - Bùi Huy Nhƣợng (2006), Một số biện pháp thúc đẩy việc triển khai thực hiện các dự án FDI tại Việt Nam, tại Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội.
