Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Qua Thực Tiễn Tại Thủ Đô Hà Nội

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội, nêu thực tiễn và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

• Tác giả: Phạm Xuân Sơn
• Người hướng dẫn: Gs. Phạm Hồng Thái
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật
• Đề tài: Cải cách thủ tục hành chính qua thực tiễn của Thủ đô Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 1.1. QUAN NIỆM VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính
• 1.1.2. Phân loại và đặc điểm các thủ tục hành chính
• 1.2. CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 1.2.1. Ý nghĩa, vai trò của cải cách thủ tục hành chính
• 1.2.2. Yêu cầu cải cách thủ tục hành chính
• 1.3. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TRỰC TIẾP ĐẾN CẢI CÁCH TTHC VÀ CÁCH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CẢI CÁCH TTHC
• 1.4. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ TRONG NƯỚC VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA THỦ ĐÔ HÀ NỘI
• 2.1. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG THỂ CHẾ VÀ KẾ HOẠCH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA THỦ ĐÔ HÀ NỘI
• 2.1.1. Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch
• 2.1.2. Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật phục vụ cải cách thủ tục hành chính
• 2.2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA THỦ ĐÔ HÀ NỘI
• 2.2.1. Tuyên truyền, phổ biến về cải cách thủ tục hành chính
• 2.2.2. Bố trí các nguồn lực, ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ thông tin phục vụ công tác cải cách TTHC
• 2.2.3. Tập hợp, thống kê, rà soát đơn giản hóa TTHC trước khi thực hiện Đề án 30
• 2.2.4. Cơ chế một cửa trong giải quyết thủ tục hành chính
• 2.2.5. Cơ chế một cửa liên thông trong thực hiện TTHC
• 2.2.6. Thực trạng quy định trách nhiệm của người thực hiện TTHC
• 2.3. THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO ĐỀ ÁN 30 CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.3.1. Giai đoạn 1 Đề án 30: Thống kê thủ tục hành chính của Thành phố
• 2.3.2. Giai đoạn 2 Đề án 30: Thực hiện rà soát, kiến nghị đơn giản hoá thủ tục hành chính của Thành phố
• 2.3.3. Giai đoạn 3: Thực thi đơn giản hoá thủ tục hành chính của Thành phố
• 2.3.4. Giai đoạn kiểm soát thủ tục hành chính
• 2.4. THỰC TRẠNG CẢI CÁCH TTHC ĐỐI VỚI MỘT SỐ LĨNH VỰC QUẢN LÝ CỤ THỂ
• 2.4.1. Một số vấn đề chung về quá trình hình thành TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của Thủ đô
• 2.4.2. Quá trình hình thành các TTHC lĩnh vực đất đai; nhà ở, xây dựng nhà ở; thuế
• 2.5. NHỮNG KẾT QUẢ VÀ HẠN CHẾ CỦA CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 2.5.1. Những kết quả chung
• 2.5.2. Những mặt còn hạn chế, tồn tại
• 2.5.3. Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC THỰC HIỆN CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA THỦ ĐÔ HÀ NỘI
• 3.1. BỐI CẢNH VÀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG CHỦ YẾU TỚI CÔNG TÁC CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA THỦ ĐÔ HÀ NỘI
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP TIẾP TỤC CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA THỦ ĐÔ HÀ NỘI
• 3.2.1. Về tổ chức thực hiện
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức
• 3.2.3. Tiếp tục hoàn thiện thể chế tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho cải cách thủ tục hành chính
• 3.2.4. Đẩy mạnh áp dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa công sở đảm bảo và nâng cao điều kiện thực hiện cải cách thủ tục hành chính
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng thông tin, cải thiện quan hệ giữa cá nhân, tổ chức với các cơ quan hành chính
• 3.2.6. Kiểm soát thủ tục hành chính
• 3.3. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội

Cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân tốt hơn. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, việc cải cách này không chỉ giúp giảm thiểu thủ tục rườm rà mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Cải cách thủ tục hành chính không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là một xu hướng tất yếu trong việc xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính được hiểu là quá trình thay đổi, điều chỉnh các quy định, quy trình nhằm đơn giản hóa và nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện các thủ tục hành chính. Vai trò của cải cách này không chỉ nằm ở việc giảm bớt gánh nặng cho người dân mà còn góp phần nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh của thành phố.

1.2. Lịch sử và tiến trình cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội

Quá trình cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội đã diễn ra từ nhiều năm trước, với nhiều giai đoạn khác nhau. Từ những năm 2000, thành phố đã bắt đầu thực hiện các đề án cải cách nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, trong đó Đề án 30 là một trong những bước tiến quan trọng.

II. Những thách thức trong cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như sự chồng chéo trong quy định, thiếu minh bạch trong quy trình, và sự thiếu đồng bộ giữa các cơ quan hành chính vẫn còn tồn tại. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả của cải cách mà còn làm giảm lòng tin của người dân vào hệ thống hành chính.

2.1. Sự chồng chéo và mâu thuẫn trong quy định

Một trong những thách thức lớn nhất là sự chồng chéo và mâu thuẫn trong các quy định về thủ tục hành chính. Điều này dẫn đến tình trạng khó khăn trong việc thực hiện và gây nhầm lẫn cho người dân.

2.2. Thiếu minh bạch và trách nhiệm trong quy trình

Nhiều thủ tục hành chính vẫn thiếu minh bạch, khiến người dân khó khăn trong việc tiếp cận thông tin. Hơn nữa, trách nhiệm của các cơ quan trong việc thực hiện thủ tục cũng chưa được quy định rõ ràng.

III. Phương pháp cải cách thủ tục hành chính hiệu quả tại Hà Nội

Để cải cách thủ tục hành chính hiệu quả, Hà Nội cần áp dụng các phương pháp hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thể chế và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức là những giải pháp quan trọng. Các phương pháp này không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ công.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào cải cách thủ tục hành chính giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân. Các dịch vụ công trực tuyến đang dần trở thành xu hướng tất yếu, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục.

3.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức

Để cải cách thủ tục hành chính thành công, cần phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức. Việc đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng và kiến thức cho cán bộ là rất cần thiết để họ có thể phục vụ người dân một cách tốt nhất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội

Kết quả của cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân và doanh nghiệp. Các thủ tục hành chính đã được đơn giản hóa, thời gian giải quyết được rút ngắn, và chất lượng dịch vụ công đã được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của các giải pháp đã triển khai.

4.1. Kết quả đạt được từ cải cách thủ tục hành chính

Nhiều thủ tục hành chính đã được đơn giản hóa, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí. Chỉ số hài lòng của người dân đối với dịch vụ công cũng đã có sự cải thiện đáng kể.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội cho thấy rằng, việc lắng nghe ý kiến của người dân và doanh nghiệp là rất quan trọng. Điều này giúp các cơ quan hành chính điều chỉnh và cải tiến quy trình một cách hiệu quả hơn.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội

Cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân và doanh nghiệp. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ tốt nhất cho người dân.

5.1. Định hướng cải cách thủ tục hành chính trong tương lai

Định hướng cải cách thủ tục hành chính trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ công, cải thiện quy trình và giảm thiểu thủ tục rườm rà.

5.2. Tầm quan trọng của sự tham gia của người dân

Sự tham gia của người dân trong quá trình cải cách là rất quan trọng. Các cơ quan hành chính cần tạo điều kiện để người dân có thể đóng góp ý kiến và phản hồi về các thủ tục hành chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những nhiệm vụ then chốt quyết định sự thành công của công cuộc đổi mới nền hành chính công tại Việt Nam. Tại Thủ đô Hà Nội, sau khi sáp nhập địa giới hành chính theo Nghị quyết số 15/2008/NQ-QH12, quy mô diện tích tăng vọt lên 3.344,7 km² với dân số hơn 6,5 triệu người, kéo theo khối lượng công việc quản lý hành chính gia tăng đột biến. Toàn thành phố phải quản lý và vận hành tới 2.379 thủ tục hành chính phân bổ tại 29 quận, huyện, thị xã và 577 đơn vị cấp xã. Thực tế này đã làm bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: quy trình giải quyết hồ sơ rườm rà, tình trạng cửa quyền, nhũng nhiễu kéo dài và sự sụt giảm thứ hạng của chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cấp bách về sự thiếu đồng bộ trong kiểm soát và tổ chức thực thi thủ tục hành chính tại cơ quan công quyền. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng cải cách giai đoạn 2001 - 2013, đồng thời xác định các nguyên nhân cốt lõi gây ách tắc trong 3 lĩnh vực trọng điểm gồm đất đai, cấp phép xây dựng và thuế. Phạm vi nghiên cứu bao quát hệ thống hành chính 3 cấp của Hà Nội, kết hợp đối sánh bài học thực tiễn từ Thành phố Hồ Chí Minh. Ý nghĩa của công trình là cung cấp luận cứ khoa học nhằm nâng cao chỉ số hài lòng của người dân SIPAS đạt mốc trên 80% và giảm tối thiểu 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và lý thuyết Quản trị công mới (New Public Management). Học thuyết Nhà nước pháp quyền nhấn mạnh nguyên tắc bộ máy công quyền phục vụ nhân dân, quản lý xã hội bằng pháp luật và bảo đảm quyền công dân. Trong khi đó, lý thuyết Quản trị công mới định vị người dân là khách hàng của dịch vụ công, đòi hỏi cơ quan hành chính phải vận hành minh bạch, tinh gọn và hiệu quả theo các tiêu chuẩn định lượng.

Khung phân tích của đề tài vận hành xoay quanh 4 khái niệm trung tâm:

• Thủ tục hành chính: Trình tự, cách thức, thành phần hồ sơ và yêu cầu điều kiện theo quy định tại Điều 3 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP, được cấu thành từ 8 bộ phận bắt buộc.
• Cải cách thủ tục hành chính: Quá trình rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa và chuẩn hóa các quy định hành chính nhằm xóa bỏ cơ chế xin - cho.
• Cơ chế một cửa và một cửa liên thông: Phương thức tiếp nhận hồ sơ, luân chuyển xử lý và trả kết quả tại một đầu mối duy nhất, bao gồm liên thông ngang giữa các phòng ban cùng cấp và liên thông dọc qua nhiều cấp hành chính.
• Kiểm soát thủ tục hành chính: Hoạt động theo dõi, đánh giá, phát hiện và đình chỉ các quy định trái thẩm quyền hoặc không còn phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ hơn 1.390 văn bản quy phạm pháp luật, hệ thống báo cáo cải cách hành chính của UBND Thành phố Hà Nội giai đoạn 2001 - 2013, cùng chuỗi dữ liệu đánh giá từ Ban Chỉ đạo Đề án 30 của Chính phủ. Nguồn dữ liệu sơ cấp được trích xuất từ các đợt điều tra xã hội học độc lập tại 5 sở chuyên ngành (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Quy hoạch và Kiến trúc, Sở Xây dựng).

Cỡ mẫu nghiên cứu thực địa bao gồm 520 phiếu khảo sát ý kiến người dân, doanh nghiệp và 180 phiếu đánh giá năng lực thực thi của cán bộ tiếp nhận hồ sơ. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho cả khu vực đô thị trung tâm (10 quận) và vùng ngoại thành (18 huyện, 1 thị xã). Lý do lựa chọn kết hợp phân tích định lượng (thống kê mô tả tần suất, tỷ lệ trễ hạn hồ sơ) và định tính (phân tích luật học so sánh, tổng hợp chuyên gia) là nhằm làm sáng tỏ cả mặt thể chế lẫn hành vi thực thi công vụ trên thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả triển khai Đề án 30 cho thấy Hà Nội đã rà soát tổng thể 2.379 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của 3 cấp chính quyền, qua đó kiến nghị đơn giản hóa và bãi bỏ hơn 30% các quy định không cần thiết, góp phần cắt giảm hàng trăm giờ làm việc cho người dân.

Thứ hai, việc phủ sóng cơ chế một cửa đã đạt tỷ lệ 100% tại 29 đơn vị cấp huyện và 577 xã, phường, thị trấn. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế chưa đồng đều khi tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn tại lĩnh vực tư pháp - hộ tịch đạt trên 95%, nhưng ở lĩnh vực nhạy cảm như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cấp phép xây dựng, tỷ lệ hồ sơ quá hạn vẫn dao động từ 15% đến 22%.

Thứ ba, công tác chuẩn hóa văn bản quy phạm pháp luật ghi nhận nhiều tiến bộ với việc ban hành hàng loạt văn bản định hình quy trình liên thông như Quyết định số 217/2006/QĐ-UBND và Quyết định số 108/2009/QĐ-UBND về bồi thường giải phóng mặt bằng. Mặc dù vậy, tính phân tán vẫn tồn tại khi có tới hơn 20 sở, ban, ngành cùng tham gia ban hành các hướng dẫn chi tiết, gây ra tình trạng chồng chéo thẩm quyền xử lý.

Thứ tư, khảo sát sự hài lòng theo bộ chỉ số SIPAS phản ánh mức độ hài lòng bình quân của tổ chức, cá nhân đối với dịch vụ hành chính công Thủ đô thời kỳ này mới đạt khoảng 62%, khoảng cách còn khá xa so với chỉ tiêu 80% được đề ra trong kế hoạch phát triển.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại nêu trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ sau khi sáp nhập địa giới hành chính năm 2008. Khối lượng hồ sơ giao dịch tăng trên 200% trong khi trình độ cán bộ cơ sở tại 401 xã ngoại thành chưa được chuẩn hóa đồng đều. Thói quen quản lý theo tư duy bao cấp, cơ chế xin - cho và sự thiếu vắng chế tài xử lý nghiêm khắc cán bộ vi phạm thời hạn trả kết quả đã làm suy giảm niềm tin công chúng.

Khi đối chiếu với kinh nghiệm của Thành phố Hồ Chí Minh – nơi đã ban hành 1.390 văn bản pháp quy từ năm 2001 đến 2007 và tiên phong phân cấp toàn diện cho Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư – thực tiễn Hà Nội cho thấy sự lúng túng trong phân quyền liên ngành. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh số lượng thủ tục trước và sau Đề án 30, kết hợp bảng ma trận đối chiếu thời gian xử lý thực tế và thời gian quy định tại 3 lĩnh vực đất đai, xây dựng và thuế nhằm làm nổi bật rõ nét khoảng cách thực thi.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và kiểm soát nghiêm ngặt thẩm quyền ban hành thủ tục. Giao Sở Tư pháp chủ trì kiểm tra định kỳ 100% văn bản quy phạm pháp luật của UBND thành phố, kiên quyết bãi bỏ các quy định tự ý bổ sung thành phần hồ sơ ngoài luật định. Mục tiêu giảm ít nhất 25% thời gian xử lý thủ tục cấp phép đầu tư trước quý IV/2014.

Thứ hai, chuẩn hóa mô hình một cửa liên thông hiện đại tại 29 quận, huyện, thị xã. Áp dụng quy trình số hóa hồ sơ đầu vào, ban hành phiếu tiếp nhận điện tử có mã vạch theo dõi tiến độ. UBND thành phố cần quy định rõ trách nhiệm bồi thường và xin lỗi công khai bằng văn bản đối với các hồ sơ giải quyết chậm muộn quá 3 ngày làm việc.

Thứ ba, nâng cao năng lực và chuẩn mực đạo đức công vụ cho hơn 10.000 cán bộ, công chức trực tiếp tiếp xúc dân. Gắn kết quả đánh giá Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) và Chỉ số hài lòng (SIPAS) vào tiêu chí bình xét thi đua hàng năm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2013 - 2015.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và cung cấp dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3 và cấp độ 4. Sở Thông tin và Truyền thông cần hoàn thiện cổng giao tiếp điện tử duy nhất của thành phố, phấn đấu nâng tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến đạt tối thiểu 40% vào năm 2015, giảm thiểu tối đa sự tiếp xúc trực tiếp giữa công chức và người làm thủ tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và cán bộ chuyên trách tại các cơ quan quản lý nhà nước, Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính các cấp: Ứng dụng khung đánh giá và các đề xuất hoàn thiện quy trình kiểm soát thủ tục hành chính trong thực tiễn điều hành.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Hành chính, Quản lý công: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp tiếp cận và hệ thống hóa văn bản pháp luật hành chính đô thị.
• Cán bộ, công chức làm việc tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả: Nắm bắt các kỹ năng nghiệp vụ, tiêu chuẩn văn hóa công sở và yêu cầu của quy trình một cửa liên thông hiện đại.
• Chuyên gia tư vấn pháp lý và đại diện doanh nghiệp: Hiểu rõ cơ cấu, thẩm quyền và trình tự pháp lý của 2.379 thủ tục hành chính tại Hà Nội để thực hiện quyền khiếu nại, phản ánh hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Đề án 30 có tác động cụ thể như thế nào đối với công tác cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội? Đề án 30 đã tạo ra bước đột phá lịch sử khi lần đầu tiên giúp Hà Nội thống kê, rà soát và công khai toàn bộ 2.379 thủ tục hành chính ở cả 3 cấp chính quyền. Thông qua đó, thành phố đã bãi bỏ, sửa đổi hơn 30% quy định bất hợp lý, loại trừ nhiều loại giấy tờ trung gian không cần thiết trong các hồ sơ giao dịch dân sự.

Tại sao lĩnh vực đất đai và xây dựng luôn có tỷ lệ hồ sơ trễ hạn cao nhất? Do đặc thù của quy trình liên thông qua nhiều cấp xét duyệt từ xã lên huyện, kết hợp sự biến động lớn về hồ sơ địa chính sau khi mở rộng Thủ đô năm 2008. Thực tế khảo sát tại 5 sở chuyên ngành cho thấy sự thiếu thống nhất trong cơ chế chia sẻ thông tin địa chính đã khiến tỷ lệ quá hạn tại hai lĩnh vực này có thời điểm chạm mức 22%.

Mô hình một cửa liên thông mang lại giải pháp gì để ngăn chặn hiện tượng nhũng nhiễu? Cơ chế này tách biệt hoàn toàn giữa bộ phận tiếp nhận hồ sơ và bộ phận chuyên môn trực tiếp thẩm định. Người dân chỉ cần nộp và nhận kết quả tại một điểm duy nhất, có phiếu hẹn ghi rõ ngày giờ và thành phần giấy tờ. Việc loại bỏ tiếp xúc trực tiếp giữa người dân và cán bộ thụ lý giúp hạn chế tối đa hành vi vòi vĩnh, tiêu cực.

Các bộ chỉ số PAPI, PAR INDEX và SIPAS đóng vai trò gì trong quản trị hành chính? Đây là hệ thống công cụ đo lường định lượng độc lập giúp lượng hóa hiệu quả quản trị. Trong đó, PAR INDEX đo lường năng lực điều hành nội bộ của 8 lĩnh vực hành chính, PAPI phản ánh cảm nhận thực tế của công dân, còn SIPAS đánh giá trực tiếp tỷ lệ hài lòng (hướng tới chỉ tiêu 80%), tạo sức ép chuyển biến trách nhiệm công vụ.

Bài học kinh nghiệm lớn nhất Hà Nội có thể tiếp thu từ Thành phố Hồ Chí Minh là gì? Đó là sự quyết liệt trong phân cấp, ủy quyền giải quyết thủ tục cho người đứng đầu các sở chuyên ngành như Sở Kế hoạch và Đầu tư, đi kèm việc ban hành 1.390 văn bản quy phạm đồng bộ. Ngoài ra, việc áp dụng chế độ khoán biên chế, kinh phí và đẩy mạnh mô hình một cửa điện tử sớm là bài học thực tiễn giá trị.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình chuyển đổi thể chế thủ tục hành chính của Hà Nội trong giai đoạn 2001 - 2013, đặc biệt là giai đoạn sau hợp nhất địa giới hành chính.
• Công trình chỉ rõ mối quan hệ biện chứng giữa chuẩn hóa 2.379 thủ tục hành chính với việc nâng cao năng lực của đội ngũ công chức và mức độ hài lòng của công dân.
• Luận văn đóng góp hệ thống giải pháp liên hoàn gồm hoàn thiện thể chế, tái cấu trúc quy trình một cửa liên thông và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.
• Lộ trình thực thi các khuyến nghị được định hình chi tiết cho giai đoạn 2013 - 2015, gắn liền với các chỉ tiêu định lượng của Chương trình tổng thể CCHC nhà nước.
• Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp luận cứ và số liệu từ công trình để tiếp tục phát triển các đề án hiện đại hóa nền hành chính công đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1. QUAN NIỆM VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1. Khái niệm thủ tục hành chính Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng, thủ tục là "cách thức tiến hành một công việc với nội dung, trình tự nhất định, theo quy định của nhà nước" [33]. Như vậy, hoạt động quản lý nhà nước nào cũng đều được tiến hành theo những thủ tục nhất định.

Mỗi hoạt động quản lý theo cách nói thông thường (ví dụ, hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hoạt động cấp giấy phép, hoạt động xử phạt vi phạm hành chính…) thực chất là chuỗi những hoạt động diễn ra theo trình tự nhất định mà mỗi hoạt động cụ thể trong đó có thể được thực hiện bởi những chủ thể khác nhau, ở những thời điểm khác nhau, với nội dung và nhằm những mục đích khác nhau. Kết quả của hoạt động quản lý phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó phụ thuộc một phần đáng kể vào số lượng, thứ tự các hoạt động cụ thể, mục đích, nội dung, cách thức tiến hành các hoạt động cụ thể trong một chuỗi hoạt động quản lý. Thủ tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành bộ máy nhà nước cũng như bảo đảm quyền và lợi ích của người dân. Chính vì vậy, thủ tục tiến hành các hoạt động quản lý nhà nước được quan tâm cả dưới góc độ nghiên cứu khoa học, xây dựng pháp luật và thực hiện thủ tục trên thực tế.

Bản thân thủ tục không có mục đích tự thân, thủ tục chỉ biểu hiện cách thức tổ chức thực hiện các hoạt động của nhà nước. Vì vậy, thủ tục bị quy định bởi chính các hoạt động quản lý. Nói cách khác, các hoạt động quản lý khác nhau cần có các thủ tục khác nhau để tiến hành. Tương ứng với ba lĩnh vực hoạt động của nhà nước: lập pháp, hành pháp, tư pháp là ba nhóm thủ tục: thủ tục lập pháp, thủ tục hành chính, thủ tục tư pháp.

Có rất nhiều quan niệm khác nhau về TTHC như: TTHC là trình tự mà các cơ quan quản lý nhà nước giải quyết trong lĩnh vực trách nhiệm hành chính và xử lý vi phạm hành chính; hay TTHC là trình tự giải quyết bất kỳ nhiệm vụ cá biệt, cụ thể 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nào trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước; hay TTHC là trình tự và thời gian và không gian cần phải có để thực hiện mọi hình thức hoạt động của cơ quan quản lý hành chính nhà nước. Theo Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001- 2010 thì khái niệm TTHC có nội dung rất rộng bao gồm toàn bộ các hoạt động cụ thể cần thiết để tiến hành hoạt động quản lý trong lĩnh vực nhất định theo trình tự nhất định, có nội dung và mục đích của các hoạt động đó. Như vậy có thể hiểu một cách khái quát, thủ tục hành chính là cách thức tổ chức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước theo đó cơ quan, cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ, cá nhân, tổ chức thực hiện quyền, nghĩa vụ theo quy định của pháp luật trong quá trình giải quyết các công việc của quản lý hành chính nhà nước. Tuy nhiên để hiểu TTHC một cách cá biệt, cụ thể, ta có thể xem cách định nghĩa TTHC theo Điều 3.

Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về Kiểm soát Thủ tục hành chính: - "Thủ tục hành chính” là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức. - “Trình tự thực hiện” là thứ tự các bước tiến hành của đối tượng và cơ quan thực hiện thủ tục hành chính trong giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức. - “Hồ sơ” là những loại giấy tờ mà đối tượng thực hiện thủ tục hành chính cần phải nộp hoặc xuất trình cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính trước khi cơ quan thực hiện thủ tục hành chính giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức. - "Yêu cầu, điều kiện" là những đòi hỏi mà đối tượng thực hiện thủ tục hành chính phải đáp ứng hoặc phải làm khi thực hiện một thủ tục hành chính cụ thể [13].

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thực chất “thủ tục hành chính” ở đây được hiểu là các quy định hay các quy phạm về thủ tục hành chính và là những yêu cầu đòi hỏi, các điều kiện cần và đủ để thực hiện thủ tục hành chính giải quyết một vấn đề nào đó thuộc thẩm quyền cơ quan nhà nước. Thủ tục hành chính ở đây được nêu một cách cá biệt, cụ thể, và là một cách mô tả thủ tục một cách đơn giản, dễ hiểu để áp dụng trong thực tiễn, tuy nhiên các thủ tục hành chính định nghĩa ở đây chỉ giới hạn các đầu việc, nội dung có liên quan đến người dân, tổ chức mà không tính đến các thủ tục nội bộ cơ quan nhà nước, như Điều 1 của Nghị định này đã nêu: “Nghị định này không điều chỉnh: a) Thủ tục hành chính trong nội bộ của từng cơ quan hành chính nhà nước, giữa cơ quan hành chính nhà nước với nhau không liên quan đến việc giải quyết thủ tục hành chính cho cá nhân, tổ chức; b) Thủ tục xử lý vi phạm hành chính; thủ tục thanh tra và thủ tục hành chính có nội dung bí mật nhà nước.” Cũng theo Điều 8 của Nghị định này việc quy định một thủ tục hành chính cụ thể chỉ hoàn thành khi đáp ứng đầy đủ các bộ phận tạo thành cơ bản sau đây: a) Tên thủ tục hành chính; b) Trình tự thực hiện; c) Cách thức thực hiện; d) Hồ sơ; đ) Thời hạn giải quyết; e) Đối tượng thực hiện thủ tục hành chính; g) Cơ quan thực hiện thủ tục hành chính; h) Kết quả thực hiện thủ tục hành chính; i) Trường hợp thủ tục hành chính phải có mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; mẫu kết quả thực hiện thủ tục hành chính; yêu cầu, điều kiện; phí, lệ phí thì mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; mẫu kết quả thực hiện thủ tục hành chính; yêu cầu, điều kiện; phí, lệ phí là bộ phận tạo thành của thủ tục hành chính [13]. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ những vấn đề nêu trên có thể định nghĩa: Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện các hoạt động hành chính của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan đó, nhưng chủ yếu là cơ quan hành chính nhà nước. Phân loại và đặc điểm các thủ tục hành chính 1.

Phân loại thủ tục hành chính Theo tác giả GS. Nguyễn Văn Thâm thủ tục hành chính có thể phân loại theo đối tượng quản lý hành chính, theo công việc cụ thể, theo chức năng cung ứng dịch vụ, và phân loại theo quan hệ công tác[26]. a) Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước. Theo cách phân loại này, các thủ tục hành chính được xác định cho từng lĩnh vực quản lý nhà nước và được phân chia theo cơ cấu chức năng của bộ máy quản lý hiện hành.

Thí dụ: Thủ tục trong xây dựng cơ bản, thủ tục đăng ký kinh doanh, thủ tục hải quan. b) Phân loại theo công việc cụ thể của cơ quan Nhà nước. Theo cách phân loại này, thủ tục hành chính có thể phân ra: Thủ tục thông qua và ban hành văn bản trong các cơ quan; thủ tục xét duyệt và quyết định về thi đua khen thưởng; thủ tục tuyển dụng cán bộ công chức, thủ tục chuyển ngạch. Mỗi loại hình thủ tục hành chính trên lại có thể phân chia thành các loại thủ tục liên quan đến những hoạt động cụ thể hơn.

Chẳng hạn thủ tục ban hành văn bản có thể phân thành: Các Thủ tục ban hành văn bản pháp luật, quyết định chủ đạo, quyết định quy phạm, quyết định cá biệt. c) Phân loại theo chức năng cung cấp các dịch vụ công trong quản lý Nhà nước. Cách phân loại này giúp các nhà quản lý khi giải quyết công việc chung có liên quan đến tổ chức hoặc công dân, tìm được các hình thức giải quyết thích hợp theo đúng chức năng quản lý nhà nước của cơ quan. d) Phân loại dựa trên quan hệ công tác.

Theo cách phân loại này, có thể chia thủ tục hành chính thành 3 nhóm: thủ tục nội bộ, thủ tục liên hệ và thủ tục văn thư. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Thủ tục hành chính nội bộ: Là các thủ tục liên quan đến quan hệ trong quá trình thực hiện công việc nội bộ của các cơ quan, công sở trong hệ thống cơ quan nhà nước và trong bộ máy nhà nước nói chung. + Thủ tục liên hệ: Là thủ tục thực hiện thẩm quyền tiến hành giải quyết các công việc liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ của tổ chức, công dân đối với Nhà nước. Thủ tục liên hệ thực hiện thẩm quyền thường được thể hiện dưới một số dạng như: thủ tục cho phép; thủ tục ngăn cấm hay cưỡng chế; thủ tục trưng thu, trưng dụng.

+ Thủ tục văn thư: Là toàn bộ các hoạt động lưu trữ, xử lý, cung cấp các loại giấy tờ và đưa ra các quyết định dưới dạng văn bản để phục vụ cho việc giải quyết một công việc nhất định. Loại thủ tục này có liên quan chặt chẽ với hoạt động văn thư và thường xuyên xảy ra trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước. Trong khuôn khổ Luận văn này, hướng tiếp cận phân loại TTHC để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp chủ yếu phân theo lĩnh vực quản lý nhà nước, cách phân loại này (chia TTHC theo các bộ TTHC của các sở, ban, ngành) rõ được chủ thể có trách nhiệm thực hiện cải cách TTHC, trách nhiệm thống kê, rà soát, kiểm soát TTHC… Ngoài các cách phân loại trên từ thực tiễn cải cách TTHC của Thành phố Hà Nội, chúng tôi đề xuất 03 cách phân loại TTHC nữa: Một là, phân loại TTHC theo các bộ phận tạo thành TTHC, ví dụ căn cứ vào thời gian thực hiện TTHC có thể phân loại TTHC thành TTHC thực hiện ngay trong ngày, thực hiện ngay khi tiếp nhận hoặc TTHC phải chờ đợi thời gian giải quyết. Hai là, phân loại TTHC theo 04 cấp độ thực hiện TTHC trên cổng giao tiếp điện tử của các cơ quan hành chính.