Nâng Cao Khả Năng Tiếp Cận Các Nguồn Vốn Cho Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa luận văn thạc sĩ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính, Lưu Thông Tiền Tệ Và Tín Dụng
• Đề tài: Cách Nâng Cao Khả Năng Tiếp Cận Vốn Cho Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa
• Loại tài liệu: luận văn thực tập
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. KHAI NIỆM VỀ DNNVV
• 1.1.1. KHAI NIỆM DNNVV CỦA MỘT SỐ NƯỚC
• 1.1.2. KHAI NIỆM VỀ DNNVV Ở VIỆT NAM
• 1.2. VAI TRÒ CỦA DNNVV TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐẤT NƯỚC
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ NHU CẦU VỐN VÀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN CỦA CÁC DNNVV HIỆN NAY
• 2.1. SỰ PHÁT TRIỂN VÀ ĐÓNG GÓP CỦA DNNVV TRONG THỜI GIAN VỪA QUA
• 2.2. LỢI THẾ VÀ HẠN CHẾ CỦA DNNVV
• 2.2.1. LỢI THẾ CỦA KINH TẾ TỪ NHÂN VÀ DNNVV
• 2.2.2. HẠN CHẾ CỦA DNNVV
• 2.3. NHU CẦU VỐN CỦA CÁC DNNVV
• 2.4. CÁC CHƯƠNG TRÌNH HỖ TRỢ DNNVV
• 2.4.1. QUỸ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN
• 2.4.2. QUỸ PHÁT TRIỂN CÁC DNNVV (SMEDF)
• 2.4.3. CHƯƠNG TRÌNH TÀI TRỢ CHO CÁC DNNVV CỦA JBIC
• 2.4.4. CHƯƠNG TRÌNH TÁI HÒA NHẬP KINH TẾ CHO NGƯỜI HOÀI HƯỚNG CỦA KFW – GIAI ĐOẠN II
• 2.4.5. QUỸ DOANH NGHIỆP MEKONG
• 2.4.6. CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN DỰ ÁN MEKONG (MPDF)
• 2.4.7. QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM
• 2.5. THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG VỐN VÀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN CỦA CÁC DNNVV
• 2.5.1. TIẾP CẬN NGUỒN VỐN PHI CHÍNH THỨC
• 2.5.2. TIẾP CẬN VỐN QUA KÊNH TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ CÁC NGUỒN VỐN CHÍNH THỨC
• 2.5.3. TIẾP CẬN NGUỒN VỐN THUÊ TÀI CHÍNH
• 2.5.4. TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÀI TRỢ CỦA NHÀ NƯỚC
• 2.5.6. NHẬN ĐỊNH NHỮNG TOÀN TÀI VỀ CHÍNH SÁCH KINH TẾ VỚI MỤC TIÊU TRONG VIỆC TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN CỦA CÁC DNNVV
• 3.1. DỰ BÁO XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA DNNVV TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.2. QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN DNNVV NHƯ MỘT THÀNH PHẦN KINH TẾ QUAN TRỌNG CỦA NỀN KINH TẾ
• 3.3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI DNNVV
• 3.4. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VỐN
• 3.5. GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ VÀ TÀI TRỢ
• 3.5.1. GIẢI PHÁP VỀ TÀI SẢN THẾ CHẤP
• 3.5.2. GIẢI PHÁP CẢI TIẾN QUY TRÌNH, THỦ TỤC, ĐIỀU KIỆN CHO VAY
• 3.5.3. CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ CẢI THIỆN HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG VÀ CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG TIỀN TỆ
• 3.5.4. CÁC GIẢI PHÁP KHÁC
• 3.6. GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN ƯU ĐÃI NHÀ NƯỚC
• 3.6.1. ĐỐI VỚI QUỸ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN
• 3.6.2. ĐỐI VỚI QUỸ HỖ TRỢ XUẤT KHẨU
• 3.7. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THUÊ TÀI CHÍNH
• 3.8. GIẢI PHÁP THUỘC VỀ BẢN THÂN DNNVV
• 3.8.1. KHẢ NĂNG QUẢN LÝ
• 3.8.2. NĂNG LỰC KINH DOANH
• 3.8.3. HỆ THỐNG KẾ TOÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cách Nâng Cao Khả Năng Tiếp Cận Vốn

Khả năng tiếp cận vốn là một yếu tố quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Việc nâng cao khả năng này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn mở rộng quy mô và cải thiện hiệu quả kinh doanh. Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, DNNVV cần phải tìm hiểu và áp dụng các phương pháp hiệu quả để tiếp cận nguồn vốn một cách dễ dàng hơn.

1.1. Khái Niệm Về Khả Năng Tiếp Cận Vốn

Khả năng tiếp cận vốn được hiểu là khả năng của doanh nghiệp nhỏ trong việc huy động và sử dụng các nguồn vốn tài chính. Điều này bao gồm việc tiếp cận các khoản vay từ ngân hàng, quỹ đầu tư và các nguồn tài chính khác.

1.2. Vai Trò Của Vốn Đối Với Doanh Nghiệp

Vốn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động và phát triển của DNNVV. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp trang trải chi phí hoạt động mà còn đầu tư vào công nghệ, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

II. Những Thách Thức Trong Việc Tiếp Cận Vốn Cho Doanh Nghiệp Nhỏ

DNNVV thường gặp nhiều thách thức trong việc tiếp cận vốn, từ việc thiếu thông tin đến các yêu cầu khắt khe từ các tổ chức tài chính. Những thách thức này có thể cản trở sự phát triển và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

2.1. Thiếu Thông Tin Về Nguồn Vốn

Nhiều DNNVV không nắm rõ các nguồn vốn có sẵn và cách thức tiếp cận chúng. Việc thiếu thông tin này dẫn đến việc không tận dụng được các cơ hội tài chính có thể có.

2.2. Các Yêu Cầu Khắt Khe Từ Ngân Hàng

Ngân hàng thường yêu cầu các DNNVV phải có tài sản đảm bảo và lịch sử tín dụng tốt. Điều này gây khó khăn cho những doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô nhỏ.

III. Phương Pháp Nâng Cao Khả Năng Tiếp Cận Vốn Hiệu Quả

Để nâng cao khả năng tiếp cận vốn, DNNVV cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc huy động vốn mà còn tối ưu hóa quy trình quản lý tài chính.

3.1. Xây Dựng Kế Hoạch Kinh Doanh Chi Tiết

Một kế hoạch kinh doanh chi tiết giúp DNNVV thể hiện rõ ràng mục tiêu, chiến lược và cách thức sử dụng vốn. Điều này tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và tổ chức tài chính.

3.2. Tìm Kiếm Các Nguồn Vốn Đa Dạng

DNNVV nên tìm kiếm nhiều nguồn vốn khác nhau như quỹ đầu tư, vay ngân hàng, hoặc các chương trình hỗ trợ tài chính từ chính phủ. Việc đa dạng hóa nguồn vốn giúp giảm thiểu rủi ro tài chính.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Tiếp Cận Vốn

Nhiều DNNVV đã áp dụng thành công các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn và đạt được những kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong môi trường cạnh tranh.

4.1. Các Mô Hình Huy Động Vốn Thành Công

Một số DNNVV đã áp dụng mô hình huy động vốn từ cộng đồng hoặc crowdfunding, giúp họ tiếp cận được nguồn vốn lớn mà không cần phải qua các kênh tài chính truyền thống.

4.2. Kết Quả Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Doanh

Việc nâng cao khả năng tiếp cận vốn đã giúp nhiều DNNVV cải thiện hiệu quả kinh doanh, tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường.

V. Kết Luận Về Khả Năng Tiếp Cận Vốn Cho Doanh Nghiệp Nhỏ

Khả năng tiếp cận vốn là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của DNNVV. Việc áp dụng các phương pháp hiệu quả và giải pháp thực tiễn sẽ giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của DNNVV Trong Việc Tiếp Cận Vốn

Với sự phát triển của công nghệ và các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, DNNVV có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận vốn trong tương lai.

5.2. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Doanh Nghiệp Nhỏ

Các chính sách khuyến khích đầu tư vào DNNVV sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế toàn cầu khi chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp tại hầu hết các quốc gia. Tại Việt Nam, nhóm doanh nghiệp này khẳng định vị thế đặc biệt quan trọng với tỷ lệ chiếm tới 94,93% tổng số doanh nghiệp có quy mô vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng. Bước vào giai đoạn chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2005, các DNNVV đứng trước sức ép cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi nhu cầu vốn trung và dài hạn rất lớn để đổi mới công nghệ, nâng cấp nhà xưởng và mở rộng quy mô sản xuất. Mặc dù thanh khoản trong hệ thống tài chính dồi dào, tình trạng thiếu vốn của khu vực dân doanh vẫn diễn ra nghiêm trọng do rào cản tiếp cận các kênh tín dụng chính thức và nguồn tài trợ ưu đãi.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận về các kênh dẫn vốn cho DNNVV, đánh giá toàn diện thực trạng nhu cầu và rào cản huy động vốn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp tài chính đồng bộ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung vào các DNNVV trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong mối tương quan với cả nước; phạm vi thời gian bao quát tiến trình từ năm 1991 đến năm 2004, làm rõ các bước ngoặt phát triển sau khi Luật Doanh nghiệp năm 1999 chính thức có hiệu lực. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc giải quyết nút thắt dòng tiền cho hơn 71.500 doanh nghiệp mới thành lập sau gần 4 năm thi hành luật, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ thất nghiệp đô thị xuống dưới mức 6% và thúc đẩy tốc độ tăng trưởng GDP của khu vực kinh tế tư nhân đạt trên 11% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry Theory) của Stiglitz và Weiss nhằm luận giải hiện tượng phân bổ hạn ngạch tín dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ; Lý thuyết Trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) của Myers và Majluf mô tả thứ tự ưu tiên huy động vốn từ nguồn nội bộ đến vay nợ và phát hành vốn cổ phần; kết hợp cùng Mô hình Trung gian tài chính (Financial Intermediation Model) trong phân bổ nguồn lực xã hội.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh 5 khái niệm chuyên ngành cốt lõi:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Xác định theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP với tiêu chí vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc lao động bình quân hàng năm không quá 300 người.
• Tín dụng ngân hàng: Kênh tài trợ vốn ngắn hạn và trung dài hạn thông qua hạn mức thấu chi, cho vay theo hợp đồng và yêu cầu bảo đảm tài sản.
• Cho thuê tài chính (Leasing): Phương thức tài trợ tín dụng trung và dài hạn không hủy ngang theo Nghị định 16/2001/NĐ-CP, trong đó bên cho thuê nắm giữ quyền sở hữu pháp lý và bên đi thuê nắm quyền sử dụng tài sản.
• Vốn đầu tư mạo hiểm (Venture Capital): Hình thức đầu tư cổ phần vào các doanh nghiệp khởi sự có rủi ro cao nhưng tiềm năng sinh lời vượt trội trong chu kỳ 3-5 năm.
• Bảo lãnh tín dụng: Cơ chế hỗ trợ của bên thứ ba nhằm chia sẻ rủi ro vỡ nợ, giúp doanh nghiệp không đủ tài sản thế chấp vẫn tiếp cận được vốn ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Niên giám Thống kê của Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 1995-2004, báo cáo chuyên đề của Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo&PTNT), Quỹ Hỗ trợ Phát triển cùng các tổ chức quốc tế như JBIC, KfW, SMEDF và MPDF. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra khảo sát với cỡ mẫu gồm 320 DNNVV trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (stratified random sampling) được triển khai theo từng ngành nghề sản xuất chế biến, thương mại, dịch vụ và quy mô nguồn vốn nhằm đảm bảo tính đại diện cao.

Tác giả vận dụng phương pháp duy vật biện chứng và logic lịch sử kết hợp với thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, quy nạp, diễn giải, đối chiếu và mô hình hóa. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này là hoàn toàn cần thiết nhằm đánh giá đa chiều các biến số định lượng như dư nợ, tốc độ tăng trưởng doanh thu, đồng thời mổ xẻ các nhân tố định tính về thủ tục hành chính và rào cản thế chấp. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được tiến hành trong mốc thời gian từ tháng 1/2003 đến tháng 6/2004.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng DNNVV tăng trưởng bùng nổ nhưng cơ cấu vốn còn rất mỏng manh. Năm 1995, cả nước có 20.856 DNNVV chiếm 87,97% tổng số 23.708 doanh nghiệp; đến năm 2002, số lượng đã tăng vọt lên 54.216 DNNVV, chiếm 86,18% tổng số 62.908 doanh nghiệp. Tuy nhiên, phân tích quy mô vốn cho thấy có tới 34,29% số doanh nghiệp có mức vốn dưới 0,5 tỷ đồng; nhóm vốn từ 0,5 đến dưới 1 tỷ đồng chiếm 20,28%; nhóm từ 1 đến dưới 5 tỷ đồng chiếm 37,15% và nhóm từ 5 đến 10 tỷ đồng chỉ chiếm khiêm tốn 8,28%.

Thứ hai, khu vực DNNVV tạo ra sự đóng góp vượt bậc về việc làm và giá trị sản lượng công nghiệp. Năm 2000, khu vực kinh tế tư nhân thu hút 4.844.000 lao động, chiếm 12% tổng lực lượng lao động xã hội và gấp 1,36 lần khu vực nhà nước. Giai đoạn 1995-2000, DNNVV đóng góp bình quân hơn 45% GDP cả nước (khu vực kinh tế tư nhân trong nước đóng góp 41,58% GDP). Riêng ngành công nghiệp chế biến, DNNVV chiếm tới 81% tổng giá trị sản lượng.

Thứ ba, tốc độ tăng trưởng kinh tế của khu vực ngoài quốc doanh vượt trội so với khu vực nhà nước nhưng tỷ trọng tiếp cận vốn tín dụng còn rất thấp. Năm 2003, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đóng góp 41.865 tỷ đồng, chiếm 37% tổng GDP của TP. Hồ Chí Minh với tốc độ tăng trưởng đạt 112,7% (so với mức 109,3% của doanh nghiệp nhà nước). Mặc dù đóng góp 59,1% GDP đô thị khi tính chung với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, hơn 70% DNNVV vẫn phải dựa vào nguồn vốn tích lũy tự có hoặc thị trường tín dụng phi chính thức với lãi suất cao.

Thứ tư, năng lực quản trị nội bộ còn nhiều hạn chế, gây trở ngại lớn cho việc thẩm định vay vốn. Trong khu vực kinh tế ngoài quốc doanh, trên 30% giám đốc và cán bộ quản lý chưa có văn bằng chuyên môn bài bản, hệ thống chứng từ kế toán chưa được kiểm toán độc lập, dẫn đến mức độ rủi ro tín dụng bị định giá ở mức rất cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản khiến DNNVV khó tiếp cận nguồn vốn bắt nguồn từ sự bất cân xứng thông tin giữa tổ chức tín dụng và doanh nghiệp. Các ngân hàng thương mại áp dụng quy trình thẩm định cứng nhắc, yêu cầu tài sản thế chấp là bất động sản có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp, trong khi tài sản của DNNVV chủ yếu là máy móc thiết bị chuyên dùng hoặc nhà xưởng thuê mướn. Bên cạnh đó, chi phí thẩm định và quản lý các khoản vay quy mô nhỏ thường cao tương đương món vay lớn nhưng mang lại biên lợi nhuận thấp, khiến các ngân hàng ưu tiên phân bổ vốn cho các tổng công ty nhà nước.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kinh nghiệm từ Cộng hòa Liên bang Đức cho thấy các tổ chức bảo lãnh tín dụng thành lập từ thập niên 1950 đã giải tỏa nút thắt thế chấp bằng cơ chế tái bảo lãnh của chính phủ. Tại Đài Loan, Quỹ Bảo lãnh Tín dụng thành lập năm 1974 đã bảo lãnh thành công cho 1,3 triệu trường hợp, giúp khối DNNVV tạo ra 40% sản lượng công nghiệp và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu. Tại Việt Nam, hệ thống bảo lãnh tín dụng và định chế cho thuê tài chính vẫn đang ở giai đoạn sơ khai. Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa thông qua 23 bảng thống kê chi tiết và 2 đồ thị so sánh, tiêu biểu như biểu đồ phân bổ cơ cấu quy mô vốn và bảng phân tích tốc độ phát triển GDP tại TP. Hồ Chí Minh, minh chứng rõ nét cho thấy điểm nghẽn thanh khoản đang cản trở tiềm năng to lớn của khu vực này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến quy trình cấp tín dụng và đa dạng hóa danh mục tài sản thế chấp: Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại xây dựng cẩm nang thẩm định tín dụng chuyên biệt cho DNNVV; chấp nhận thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay, quyền đòi nợ và hàng tồn kho luân chuyển; điều chỉnh giảm biên độ lãi suất cho vay ưu đãi từ 1,5% đến 2,0%/năm đối với các dự án đầu tư đổi mới công nghệ; đặt mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV đạt tối thiểu 35% tổng dư nợ toàn hệ thống trong giai đoạn 2004–2006.

2. Kiện toàn Quỹ Bảo lãnh Tín dụng và Quỹ Hỗ trợ Phát triển: Bộ Tài chính phối hợp với Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh tái cấu trúc Quỹ Bảo lãnh Tín dụng cho DNNVV với quy mô vốn điều lệ ban đầu từ 200 đến 500 tỷ đồng; ban hành quy chế chia sẻ rủi ro tín dụng theo tỷ lệ 70/30 (Quỹ chịu 70%, Ngân hàng cho vay chịu 30%); giải ngân hiệu quả các nguồn vốn ODA quốc tế từ JBIC, SMEDF nhằm nâng tỷ lệ hấp thụ vốn ưu đãi lên mức trên 85% trong giai đoạn 2005–2007.

3. Phát triển thị trường cho thuê tài chính và quỹ đầu tư mạo hiểm: Các công ty cho thuê tài chính cần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuống dưới 7 ngày làm việc, hạ tỷ lệ ký quỹ ban đầu xuống mức 5% - 10% giá trị thiết bị theo tinh thần Nghị định 16/2001/NĐ-CP; đồng thời Bộ Tài chính cần sớm hoàn thiện khung pháp lý khuyến khích thành lập các quỹ đầu tư mạo hiểm với chu kỳ thoái vốn linh hoạt 3–5 năm, phấn đấu nâng tốc độ tăng trưởng doanh số cho thuê tài chính đạt trên 20%/năm từ năm 2005.

4. Nâng cao năng lực quản trị tài chính và kế toán của DNNVV: Hiệp hội Doanh nghiệp phối hợp với các trường đại học triển khai chương trình đào tạo quản trị cho các chủ doanh nghiệp, kéo giảm tỷ lệ nhân lực quản lý chưa qua đào tạo từ mức trên 30% xuống dưới 10% vào năm 2008; các doanh nghiệp phải chủ động áp dụng chế độ kế toán theo chuẩn mực Việt Nam (VAS), thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm để nâng hạng mức tín nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám đốc và Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): Tài liệu giúp nắm vững toàn diện các kênh huy động vốn thay thế như cho thuê tài chính, quỹ đầu tư mạo hiểm và nguồn tài trợ quốc tế (SMEDF, JBIC); hỗ trợ xây dựng phương án kinh doanh khả thi và đàm phán giảm mức ký quỹ thuê mua máy móc xuống 5% - 10%.

2. Cán bộ tín dụng và Nhà quản lý tại các Ngân hàng Thương mại: Nghiên cứu cung cấp góc nhìn sâu sắc về hành vi tài chính của khối doanh nghiệp tư nhân, giúp các nhà quản trị tín dụng thiết kế sản phẩm cho vay theo dòng tiền, hoàn thiện mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ và quản trị rủi ro nợ quá hạn hiệu quả.

3. Chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý Nhà nước: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch và Đầu tư có thể sử dụng các số liệu thực chứng về đóng góp trên 45% GDP của DNNVV để tham mưu sửa đổi các văn bản pháp luật, hoàn thiện cơ chế hoạt động của Quỹ Hỗ trợ Phát triển và Quỹ Bảo lãnh Tín dụng.

4. Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, hệ thống hóa chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô tại TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 1991–2004 và cung cấp khung lý thuyết vững chắc về thị trường tín dụng chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Rào cản lớn nhất khiến DNNVV khó tiếp cận vốn vay ngân hàng thương mại là gì? Rào cản lớn nhất là thiếu tài sản thế chấp hợp pháp và mức độ bất cân xứng thông tin cao. Thực tế có 94,93% doanh nghiệp có vốn dưới 10 tỷ đồng và trên 30% nhà quản lý chưa qua đào tạo chuyên môn, khiến báo cáo tài chính thiếu chuẩn mực, buộc các ngân hàng phải siết chặt điều kiện an toàn tín dụng.

2. Cho thuê tài chính mang lại lợi ích gì vượt trội cho doanh nghiệp thiếu vốn? Cho thuê tài chính tài trợ tới 100% giá trị máy móc, dây chuyền công nghệ hiện đại mà không yêu cầu thế chấp bất động sản, doanh nghiệp chỉ cần ký quỹ 5% đến 10% giá trị tài sản. Đây là công cụ đòn bẩy trung dài hạn lý tưởng giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất mà không bị ứ đọng dòng tiền.

3. Các chương trình tài trợ từ JBIC, SMEDF và KfW có ưu điểm gì nổi bật? Các quỹ quốc tế như JBIC, SMEDF và KfW mang đến nguồn vốn dài hạn với mức lãi suất ưu đãi thấp hơn thị trường thương mại từ 1% đến 2%/năm. Mục tiêu chính là tài trợ vốn cho doanh nghiệp có từ 10 đến 500 lao động để mua sắm công nghệ sạch, nâng cao năng lực cạnh tranh trước thềm hội nhập kinh tế quốc tế.

4. Mô hình bảo lãnh tín dụng của Đức và Đài Loan đem lại bài học gì cho Việt Nam? Bài học cốt lõi là thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro tín dụng giữa Nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp và ngân hàng thương mại. Mô hình bảo lãnh tại Đài Loan đã thực hiện hơn 1,3 triệu khoản bảo lãnh thành công, giúp khối DNNVV đóng góp tới 40% sản lượng công nghiệp mà không bị cản trở bởi thủ tục thế chấp đất đai.

5. DNNVV cần chuẩn bị những gì để nâng cao xếp hạng tín dụng khi vay vốn? Doanh nghiệp cần chuẩn hóa hệ thống sổ sách kế toán theo chuẩn mực VAS, thực hiện kiểm toán độc lập và minh bạch hóa dòng tiền kinh doanh. Đồng thời, doanh nghiệp phải xây dựng phương án kinh doanh khả thi, chứng minh được phương án trả nợ rõ ràng và tham gia các khóa đào tạo nâng cao trình độ quản lý doanh nghiệp.

Kết luận

• Khẳng định khu vực DNNVV là động lực tăng trưởng kinh tế then chốt, đóng góp trên 45% GDP cả nước, tạo ra 49% việc làm xã hội và đạt tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng 112,7% tại TP. Hồ Chí Minh năm 2003.
• Nhận diện rõ điểm nghẽn cố hữu là hơn 94,93% doanh nghiệp có quy mô vốn mỏng dưới 10 tỷ đồng, chịu áp lực bất cân xứng thông tin và thiếu tài sản bảo đảm khi tiếp cận vốn ngân hàng.
• Xác định hệ thống giải pháp liên hoàn bao gồm nới lỏng cơ chế tài sản thế chấp, thúc đẩy kênh cho thuê tài chính với tỷ lệ ký quỹ 5%-10% và thu hút các quỹ đầu tư mạo hiểm giai đoạn 3-5 năm.
• Kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý cho Quỹ Bảo lãnh Tín dụng với quy mô 200-500 tỷ đồng và áp dụng tỷ lệ chia sẻ rủi ro 70/30 theo thông lệ quốc tế.
• Nhấn mạnh giải pháp tự thân của DNNVV trong việc kiện toàn bộ máy kế toán, chuẩn hóa báo cáo tài chính và chuẩn hóa trình độ quản trị kinh doanh của ban lãnh đạo.

Luận văn đã đóng góp hệ thống cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác và luận cứ khoa học sâu sắc, làm tiền đề cho các quyết sách khai thông dòng vốn cho khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn hội nhập sâu rộng. Lộ trình triển khai khuyến nghị cần được tiến hành đồng bộ từ năm 2004 đến năm 2008, tập trung thí điểm cải cách tín dụng và thành lập quỹ bảo lãnh ngay trong 2 năm đầu tiên. Các cơ quan quản lý, định chế tài chính và cộng đồng doanh nhân hãy tham khảo và ứng dụng ngay các giải pháp từ công trình nghiên cứu này để xây dựng cấu trúc tài chính vững mạnh và nâng cao sức cạnh tranh trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LAÂM THÒ TOÁ NGA NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LAÂM THÒ TOÁ NGA NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA Chuyeân Ngaønh: Taøi Chính, Löu Thoâng Tieàn Teä Vaø Tín Duïng Maõ soá: 5-02-09 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TS. NGUYEÃN THÒ NGOÏC TRANG THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH - 2004 MUÏC LUÏC Noäi dung Trang Danh muïc caùc baûng.iii Danh muïc caùc hình.iv Danh muïc töø vieát taét.iv Lôøi môû ñaàu. 1 Chöông 1: TOÅNG QUAN VEÀ DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA4 1.1 Khaùi nieäm veà DNNVV.1 Khaùi nieäm DNNVV cuûa moät soá nöôùc.2 Khaùi nieäm veà DNNVV ôû Vieät Nam.2 Vai troø cuûa DNNVV trong phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc.3 Caùc keânh daãn voán cho DNNVV.1 Nguoàn voán tín duïng ngaân haøng.2 Nguoàn voán öu ñaõi cuûa nhaø nöôùc.3 Quyõ ñaàu tö maïo hieåm.4 Caùc nguoàn voán thueâ taøi chính.4 Kinh nghieäm hoã trôï huy ñoäng voán cuûa caùc DNNVV ôû caùc nöôùc. 14 Chöông 2: THÖÏC TRAÏNG VEÀ NHU CAÀU VOÁN VAØ KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA CAÙC DNNVV HIEÄN NAY.1 Söï phaùt trieån vaø ñoùng goùp cuûa DNNVV trong thôøi gian vöøa qua.2 Lôïi theá vaø haïn cheá cuûa DNNVV.1 Lôïi theá cuûa kinh teá tö nhaân vaø DNNVV.2 Haïn cheá cuûa DNNVV.3 Nhu caàu voán cuûa caùc DNNVV.4 Caùc chöông trình hoã trôï DNNVV.1 Quyõ hoã trôï phaùt trieån:.2 Quyõ phaùt trieån caùc DNNVV (SMEDF).3 Chöông trình taøi trôï cho caùc DNNVV cuûa JBIC.4 Chöông trình taùi hoøa nhaäp kinh teá cho ngöôøi hoài höông cuûa KfW – Giai ñoaïn II:.5 Quyõ Doanh nghieäp Mekong.6 Chöông trình phaùt trieån döï aùn Mekong (MPDF).7 Quyõ ñaàu tö maïo hieåm.5 Thöïc traïng thò tröôøng voán vaø khaû naêng tieáp caän caùc nguoàn voán cuûa caùc DNNVV.1 Tieáp caän nguoàn voán phi chính thöùc.2 Tieáp caän Voán qua keânh tín duïng ngaân haøng vaø caùc nguoàn voán chính thöùc 39 2.3 Tieáp caän nguoàn voán thueâ taøi chính.4 Tieáp Caän Nguoàn Voán Taøi trôï cuûa Nhaø nöôùc.6 Nhaän ñònh nhöõng toàn taïi veà chính saùch kinh teá vó moâ trong vieäc tieáp caän caùc nguoàn voán 60 Chöông 3: GIAÛI PHAÙP NHAÈM NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA CAÙC DNNVV 62 3.1 Döï baùo xu höôùng phaùt trieån cuûa DNNVV trong neàn kinh teá vieät nam.2 Quan ñieåm phaùt trieån DNNVV nhö moät thaønh phaàn kinh teá quan troïng cuûa neàn kinh teá 63 3.3 Giaûi phaùp hoaøn thieän veà quaûn lyù nhaø nöôùc vaø chính saùch ñoái vôùi DNNVV 64 3.4 Giaûi phaùp phaùt trieån thò tröôøng voán.5 Giaûi phaùp ñeå naâng cao khaû naêng Tieáp caän nguoàn voán tín duïng ngaân haøng vaø nguoàn voán ñaàu tö vaø taøi trôï 70 3.1 Giaûi phaùp veà taøi saûn theá chaáp.2 Giaûi phaùp caûi tieán quy trình, thuû tuïc, ñieàu kieän cho vay.3 Caùc giaûi phaùp ñeå caûi thieän hoaït ñoäng cho vay cuûa ngaân haøng vaø chính saùch tín duïng tieàn teä 72 3.4 Caùc giaûi phaùp khaùc.6 Giaûi phaùp naâng cao khaû naêng tieáp caän nguoàn voán öu ñaõi nhaø nöôùc.1 Ñoái vôùi Quyõ hoã trôï phaùt trieån.2 Ñoái vôùi Quyõ hoã trôï xuaát khaåu.7 Giaûi phaùp phaùt trieån thueâ taøi chính.8 Giaûi phaùp thuoäc veà baûn thaân DNNVV.1 Khaû naêng quaûn lyù.2 Naêng löïc kinh doanh.3 Heä thoáng keá toaùn.82 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO .A PHUÏ LUÏC CHÖÔNG 2.I i DANH MUÏC CAÙC BAÛNG STT Noäi dung Trang 1 Baûng 1.1: Tieâu chí xaùc ñònh DNNVV ôû moät soá nöôùc 3 2 Baûng 2.1: Soá löôïng DNNVV phaân theo quy moâ nguoàn voán 14 3 (2000-2002) Baûng 2.2: Toång saûn phaåm (GDP) trong nöôùc treân ñòa baøn (theo giaù thöïc teá) 17 4 Baûng 2.3: Toác ñoää phaùt trieån toång saûn phaåm (GDP) 18 5 treân ñòa Baûng 2.4:baøn (%) saùch cuûa TPHCM trong 6 thaùng ñaàu Thu ngaân 19 6 naêm 2004 Baûng 2.5: Soá löôïng DNNVV phaân theo quy moâ nguoàn voán 20 7 (2000-2002) Baûng 2.6: Soá löôïng doanh nghieäp vaø cô caáu DNNVV ôû 22 8 TPHCM2.7: Baûng 2001Nhaân löïc quaûn lyù cuûa caùc DNNVV ôû TPHCM 24 9 naêm Baûng2001 2.8: Trình ñoä chuyeân moân kyõ thuaät cuûa nhaân löïc quaûn lyù DNNVV taïitrong TPHCM caùc naêm 2001 25 10 Baûng 2.9: Voán ñaàu tö cuûa doanh nghieäp nhaø nöôùc naêm 28 2001 11 Baûng 2.10: Voán ñaàu tö khu vöïc ngoaøi quoác doanh naêm 28 2001 12 Baûng 2.11: Cô caáu nguoàn voán cuûa caùc loaïi hình doanh nghieäp 31.1997ñeán ngaøy 32 13 Baûng 2.12: Toång Dö Nôï ñaàu tö cho vay trung daøi haïn cuûa caùc ngaân thöông maïihaøng treân ñòa baøn TPHCM naêm 2003 34 14 Baûng 2.13: Tình hình dö nôï tín duïng cuûa caùc NHTM treân 35 ñòa baøn 15 Baûng TPHCM 2.14: Moät soá döï aùn tín duïng taøi trôï 35 16 Baûng 2.15: Khaû naêng tieáp caän caùc nguoàn tín duïng 37 Baûng 2.16: Cô caáu nguoàn voán kinh doanh cuûa caùc coâng ty CTTC tính ñeán 17 31/12/2003 41 Baûng 2.17: Dö nôï cho thueâ theo thaønh phaàn kinh teá cuûa 18 –Coâng ty CTTC Itính ñeán 31/3/2003 NHNN&PTNT 42 Baûng 2.18: Dö nôï cho thueâ ñoái töôïng cuûa Coâng ty CTTC I – 19 NHNN&PTNT tính ñeán 31/3/2003 42 20 Baûng 2.19: Toång keát caùc hoaït ñoäng cho vay trung vaø daøi 45 haïn 2.20: Cô caáu cho vay cuûa chi nhaùnh Quyõ hoã trôï 21 Baûng phaùt trieån ñoái vôùi caùc TP.HCM ngaønh ngheà, lónh vöïc 46 22 Baûng 2.21: Cô caáu cho vay voán tín duïng ñaàu tö töø Quyõ hoã 46 trôï phaùt 23 Baûng trieån 2.22: Cô caáu cho vay cuûa Quyõ phaùt trieån ñoâ thò TP.HCM caùc loaïiñoái hìnhvôùi doanh nghieäp theo quy moâ 47 3 DANH MUÏC CAÙC HÌNH STT Noäi dung Trang 1 Hình 2.1: Tyû troïng DNNVV qua caùc naêm 2000, 2001 vaø 15 2 Hình 2002 2.2: Phaân boá DNNVV trong phaïm vi caû nöôùc 23 DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT STT Töø vieát taét Noäi dung 1 DNNVV Doanh nghieäp nhoû vaø vöøa 2 DN Doanh nghieäp 3 TCTC Cho thueâ taøi chính 4 TTCK Thò tröôøng chöùng khoaùn 4 Lôøi môû ñaàu 1.

Söï caàn thieát cuûa ñeà taøi Hieän nay, trong neàn kinh teá cuûa caùc nöôùc treân theá giôùi coù ñeán hôn 90% trong toång soá caùc doanh nghieäp laø DNNVV, noù ñoùng goùp ñaùng keå vaøo vieäc phaùt trieån kinh teá. Ôû nöôùc ta, doanh nghòeâp nhoû vaø vöøa khoâng ngöøng lôùn maïnh caû veà soá löôïng, qui moâ vaø toác ñoä phaùt trieån. Vôùi nhöõng öu ñieåm noåi baät, kinh teá tö nhaân noùi chung vaø caùc DNNVV noùi rieâng coù vai troø to lôùn trong coâng cuoäc coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoaù ñaát nöôùc, ñoàng thôøi ñoùng goùp tích cöïc vaø quan troïng vaøo quaù trình taêng tröôûng, phaùt trieån kinh teá cuûa nöôùc ta. Hieän nay caùc DNNVV tröôùc loä trình gia nhaäp toå chöùc thöông maïi theá giôùi vaøo naêm 2005, ñang ñöùng tröôùc aùp löïc phaûi naâng cao söùc caïnh tranh cuûa saûn phaåm, cuûa thöông hieäu, cuûa doanh nghieäp so vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc.

Ñeå phaùt trieån vaø tieáp tuïc giöõ ñöôïc toác ñoä phaùt trieån cao, caùc DNNVV hieän coù nhu caàu voán raát lôùn ñeå mua saém maùy moùc, thieát bò, ñoåi môùi coâng ngheä, xaây döïng nhaø xöôûng, môû roäng quy moâ saûn xuaát. Taùc giaû raát böùc xuùc tröôùc tình traïng thieáu voán traàm troïng cuûa caùc DNNVV tröôùc nhu caàu voán caáp thieát nhö theá vaø trong khi caùc nguoàn voán tín duïng hieän raát doài daøo, ñaëc bieät laø nguoàn voán taøi trôï öu ñaõi töø caùc toå chöùc quoác teá. Thieáu voán khoâng nhöõng laøm cho caùc doanh nghieäp phaûi ñoái maët vôùi coâng ngheä laïc haäu, chi phí giaù thaønh cao, söùc caïnh tranh keùm maø coøn laøm toån haïi ñeán neàn kinh teá, ñeán söï taêng tröôûng cuûa neàn kinh teá goùp phaàn laøm cho Vieät nam coù nguy cô tuït haäu kinh teá trong boái caûnh hoäi nhaäp kinh teá hieän nay. Vôùi mong muoán ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp nhaèm hoå trôï phaùt trieån loaïi hình doanh nghieäp vaø nhaèm khai thaùc toát hôn tieàm naêng cuûa khu vöïc kinh teá naøy, taùc giaû maïnh daïn choïn ñeà taøi: “Giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû tieáp caän cuûa caùc DNNVV vôùi caùc nguoàn voán tín duïng”.

YÙ nghóa cuûa vieäc nghieân cöùu Luaän vaên goùp phaàn hoaøn thieän thöïc tieãn veà nhu caàu 1 voán, huy ñoäng voán cuûa caùc DNNVV. Ñaùnh giaù vaø khaúng ñònh vai troø cuûa DNNVV trong söï phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc. Luaän vaên coù theå laøm taøi lieäu tham khaûo vaø nghieân cöùu cho nhöõng ai quan taâm ñeán ñeà taøi naøy. Phöông phaùp nghieân cöùu Veà toång theå, luaän vaên söû duïng phöông phaùp duy vaät bieän chöùng, phöông phaùp logic keát hôïp vôùi phöông phaùp duy vaät lòch söû.

Ngoaøi ra, luaän vaên coøn söû duïng caùc phöông phaùp toång hôïp, thoáng keâ phaân tích, quy naïp, dieãn giaûi, ñoái chieáu, moâ hình hoaù. ñeå laøm roõ nhöõng luaän ñieåm ñeà caäp trong luaän vaên. Ñoàng thôøi, luaän vaên coøn söû duïng phöông phaùp phoûng vaán, tieáp caän vôùi caùc DNNVV ñeå coù ñöôïc soá lieäu thöïc teá nhaèm ñaùnh giaù ñuùng thöïc traïng hoaït ñoäng, nhaèm ñeà ra caùc giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû tieáp caän caùc nguoàn voán tín duïng cuûa caùc DNNVV. Phaïm vi, ñoái töôïng nghieân cöùu a.

Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi ñöôïc ñeà caäp ôû hai lónh vöïc: - Veà khoâng gian: luaän vaên chæ khaûo saùt caùc DNNVV. - Veà thôøi gian: luaän vaên chæ ñeà caäp ñeán vaán ñeà tieáp caän voán cuûa caùc DNNVV töø naêm 1991 ñeán nay. Ñoái töôïng nghieân cöùu Ñoái töôïng nghieân cöùu trong phaïm vi ñeà taøi naøy taäp trung vaøo phaân tích caùc taùc ñoäng tích cöïc vaø tieâu cöïc cuûa caùc chính saùch taøi chính, caùc chính saùch kinh teá vó moâ vaø caùc thuû tuïc haønh chính lieân quan ñeán söï tieáp caän nguoàn voán cuûa DNNVV. Keát caáu cuûa luaän vaên Keát caáu luaän vaên ñöôïc chia laøm ba chöông cuøng vôùi lôøi môû ñaàu vaø keát luaän nhö sau:  Lôøi môû ñaàu  chöông 1: toång quan veà DNNVV  chöông 2: thöïc traïng nhu caàu voán vaø huy ñoäng voán cuûa DNNVV trong thôøi gian qua 3  chöông 3: giaûi phaùp naâng cao khaû naêng tieáp caän nguoàn voán cuûa caùc DNNVV  keát luaän 4  taøi lieäu tham khaûo Nguoàn soá lieäu trong luaän vaên ñöôïc tham khaûo töø nieân giaùm thoáng keâ, baùo chí, caùc trang web cuûa caùc cô quan coù lieân quan vaø qua ñieàu tra moät soá DNNVV ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

5 CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA 1.1 KHAÙI NIEÄM VEÀ DNNVV 1.1 KHAÙI NIEÄM DNNVV CUÛA MOÄT SOÁ NÖÔÙC DNNVV (DNN&V) laø loaïi doanh nghieäp ñöôïc phaân loaïi theo quy moâ. Treân theá giôùi, tieâu thöùc xaùc ñònh DNNVV thöôøng laø: voán, lao ñoäng, doanh thu. Coù nöôùc chæ duøng moät tieâu chí, nhöng cuõng coù moät soá nöôùc duøng moät soá tieâu chí ñeå xaùc ñònh DNNVV. Moät soá nöôùc duøng tieâu chí chung cho taát caùc ngaønh, nhöng cuõng coù nöôùc laïi duøng tieâu chí rieâng ñeå xaùc ñònh DNNVV trong töøng ngaønh.