Các yếu tố ảnh hưởng ý định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện tại Ba Tri, Bến Tre

Luận văn thạc sỹ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của người lao động tại huyện Ba Tri, Bến Tre.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thăm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hải Quang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Luật
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Tiếp Tục Tham Gia Bảo Hiểm Xã Hội Tự Nguyện Trên Địa Bàn Huyện Ba Tri Tỉnh Bến Tre
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan ý định tham gia BHXH tự nguyện tại Ba Tri

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trụ cột cốt lõi trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thu nhập và ổn định cuộc sống cho người lao động khi họ mất hoặc giảm khả năng lao động. Đặc biệt, BHXH tự nguyện mở ra cơ hội tiếp cận lưới an sinh cho những người không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, việc triển khai chính sách này tại các địa phương như huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Nghiên cứu của Nguyễn Văn Thăm (2021) đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH tự nguyện của người dân nơi đây. Việc hiểu rõ các yếu tố này không chỉ có ý nghĩa học thuật mà còn là cơ sở thực tiễn để các nhà hoạch định chính sách và cơ quan BHXH địa phương đưa ra những giải pháp phù hợp, nhằm mở rộng độ bao phủ và phát huy tối đa tính ưu việt của chính sách. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nhân tố chính, từ nhận thức, thái độ đến các yếu tố bên ngoài như thu nhập và truyền thông, dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học cụ thể.

1.1. Tầm quan trọng của an sinh xã hội cho người lao động

Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), an sinh xã hội là sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên để đối phó với các cú sốc kinh tế và xã hội. Tại Việt Nam, chính sách BHXH được xem là công cụ hữu hiệu để nhà nước thực hiện mục tiêu tăng trưởng, ổn định và công bằng. BHXH tự nguyện, ra đời từ năm 2008 theo Luật Bảo hiểm xã hội, hướng tới mục tiêu đảm bảo cuộc sống cho người lao động tự do khi về già thông qua chế độ hưu trí và tử tuất. Chính sách này giúp người dân có nguồn thu nhập ổn định, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội, đồng thời thể hiện tính nhân văn sâu sắc của chế độ. Việc tham gia BHXH tự nguyện không chỉ là một hình thức tiết kiệm cho tương lai mà còn góp phần vào sự ổn định chung, tạo ra một xã hội phát triển hài hòa và bền vững.

1.2. Thực trạng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện tại Ba Tri

Mặc dù chính sách BHXH tự nguyện mang lại nhiều lợi ích, tỷ lệ người dân tham gia tại huyện Ba Tri vẫn còn rất khiêm tốn. Báo cáo từ BHXH huyện Ba Tri cho thấy, tính đến cuối năm 2018, chỉ có 395 người tham gia, một con số quá thấp so với tiềm năng thực tế. Nghiên cứu của Nguyễn Văn Thăm (2021) chỉ ra rằng nguyên nhân chính đến từ nhiều vấn đề như nhận thức của người dân chưa đầy đủ, việc làm bấp bênh, thu nhập thấp và không ổn định. Người dân chưa thực sự coi BHXH là một nhu cầu cấp thiết và chưa quen với việc tích lũy, dự phòng cho tương lai. Điều này đặt ra một bài toán cấp bách cho các cơ quan chức năng trong việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH tự nguyện để có những chiến lược can thiệp hiệu quả.

II. Rào cản khiến người lao động ngại tham gia BHXH tự nguyện

Các thách thức trong việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện tại Ba Tri không chỉ đến từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố phức tạp. Một trong những rào cản lớn nhất chính là sự hạn chế trong hiểu biết về chính sách BHXH. Nhiều người lao động chưa nắm rõ về quyền lợi, mức đóng, phương thức đóng, và đặc biệt là các điều kiện để hưởng chế độ hưu trí. Sự thiếu thông tin này dẫn đến tâm lý hoài nghi, lo ngại về tính minh bạch và sự phức tạp của thủ tục. Bên cạnh đó, yếu tố thu nhập đóng vai trò quyết định. Với đặc thù kinh tế của một huyện nông thôn, thu nhập của nhiều người dân còn bấp bênh, không ổn định theo mùa vụ, khiến việc trích ra một khoản tiền đều đặn hàng tháng để đóng bảo hiểm trở thành một gánh nặng tài chính. Những rào cản này tạo ra một khoảng cách lớn giữa mong muốn được đảm bảo an sinh xã hội và khả năng thực tế của người dân, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ để tháo gỡ.

2.1. Hạn chế trong hiểu biết về chính sách BHXH tự nguyện

Kết quả nghiên cứu cho thấy, hiểu biết về BHXH tự nguyện là một trong những nhân tố có tác động mạnh mẽ. Người lao động thường thiếu thông tin chi tiết về các điều khoản, quyền lợi được hưởng và các quy định pháp lý liên quan. Theo Nguyễn Văn Thăm (2021), nhiều người tham gia khảo sát tỏ ra bối rối về các quy định như thời gian đóng tối thiểu 20 năm để hưởng lương hưu. Sự thiếu rõ ràng này làm giảm lòng tin và tạo ra tâm lý e ngại. Các thuật ngữ chuyên ngành, thủ tục hành chính đôi khi còn phức tạp cũng là một rào cản, khiến người dân cảm thấy chính sách này khó tiếp cận. Việc không hiểu rõ sản phẩm mình sẽ tham gia khiến họ không thể đưa ra quyết định một cách tự tin, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến ý định tham gia BHXH tự nguyện.

2.2. Vấn đề thu nhập và khả năng tài chính của người dân

Nghiên cứu của Horng & Chang (2007) và các nghiên cứu tại Việt Nam đều khẳng định thu nhập là điều kiện tiên quyết cho việc tham gia BHXH. Tại Ba Tri, phần lớn người dân lao động trong khu vực phi chính thức có thu nhập không ổn định, phụ thuộc nhiều vào mùa vụ. Điều này khiến họ ưu tiên các chi tiêu trước mắt như sinh hoạt hàng ngày, đầu tư tái sản xuất hơn là tiết kiệm dài hạn cho tuổi già. Mặc dù mức đóng tối thiểu của BHXH tự nguyện đã được tính toán hợp lý, nhưng đối với những hộ gia đình có thu nhập thấp, đây vẫn là một khoản chi đáng kể. Khả năng tham gia bảo hiểm của họ vì thế gặp rất nhiều khó khăn, và đây được xem là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến ý định tham gia BHXH tự nguyện.

III. Phân tích 3 yếu tố nhận thức ảnh hưởng BHXH tự nguyện

Bên cạnh các yếu tố khách quan, những nhân tố chủ quan thuộc về tâm lý và nhận thức của người lao động đóng vai trò then chốt trong việc hình thành ý định tham gia BHXH tự nguyện. Mô hình nghiên cứu của Nguyễn Văn Thăm (2021), dựa trên các lý thuyết về hành vi người tiêu dùng như Thuyết hành động hợp lý (TRA) và Thuyết hành vi dự định (TPB), đã chỉ ra ba yếu tố tâm lý cốt lõi. Thứ nhất là nhận thức về tính an sinh xã hội của chính sách. Khi người dân hiểu rằng đây là một hình thức bảo vệ, dự phòng rủi ro cho tương lai, họ sẽ có xu hướng tham gia cao hơn. Thứ hai là thái độ đối với việc tham gia, bao gồm niềm tin vào chính sách của Nhà nước và lợi ích mà nó mang lại. Một thái độ tích cực sẽ là động lực mạnh mẽ thúc đẩy hành động. Cuối cùng là mức độ hiểu biết về BHXH, liên quan đến việc nắm bắt thông tin về quyền lợi và nghĩa vụ. Cải thiện ba yếu tố này là chìa khóa để nâng cao tỷ lệ bao phủ BHXH tự nguyện tại Ba Tri.

3.1. Vai trò của nhận thức về tính an sinh xã hội

Nhận thức về tính an sinh xã hội của BHXH tự nguyện là cách người dân nhìn nhận chính sách này như một công cụ bảo đảm cuộc sống khi về già, phòng ngừa rủi ro và giảm gánh nặng cho con cháu. Khi người lao động nhận thức được rằng tham gia BHXH không chỉ là tiết kiệm mà còn là thể hiện trách nhiệm với bản thân và gia đình, ý định tham gia sẽ tăng lên. Nghiên cứu chỉ ra rằng những người lo xa cho tương lai, mong muốn có một nguồn thu nhập ổn định từ chế độ hưu trí thường có nhận thức tích cực hơn. Giá trị tinh thần như cảm giác an tâm, tự tin và tự hào khi được hưởng lương hưu cũng là một phần quan trọng của nhận thức này, góp phần định hình quyết định tham gia một cách bền vững.

3.2. Thái độ tích cực thúc đẩy quyết định tham gia bảo hiểm

Thái độ đại diện cho niềm tin và đánh giá của một cá nhân về hành vi tham gia BHXH tự nguyện. Một người có thái độ tích cực sẽ tin tưởng vào chính sách BHXH của nhà nước, tin vào các quyền lợi mà chính sách mang lại và xem việc tham gia là cần thiết. Giả thuyết nghiên cứu H2 trong luận văn của Nguyễn Văn Thăm (2021) đã khẳng định mối quan hệ cùng chiều: thái độ của người lao động càng tích cực thì ý định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện càng tăng. Thái độ này được hình thành từ kinh nghiệm bản thân, thông tin tiếp nhận được và sự ảnh hưởng từ những người xung quanh. Do đó, việc xây dựng một hình ảnh tích cực và đáng tin cậy cho chính sách BHXH tự nguyện là vô cùng quan trọng.

IV. Cách yếu tố xã hội định hình ý định tham gia BHXH tự nguyện

Quyết định tham gia BHXH tự nguyện của một cá nhân không chỉ phụ thuộc vào nhận thức nội tại mà còn chịu sự tác động mạnh mẽ từ môi trường bên ngoài. Các yếu tố xã hội đóng vai trò như những chất xúc tác, có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm ý định tham gia của người lao động. Yếu tố đầu tiên và có sức ảnh hưởng lớn là ảnh hưởng xã hội, tức là áp lực và sự khuyến khích từ gia đình, bạn bè, và cộng đồng. Khi những người xung quanh ủng hộ và bản thân họ thấy nhiều người tham gia và hưởng lợi, niềm tin sẽ được củng cố. Yếu tố thứ hai là truyền thông. Các kênh thông tin đại chúng, các buổi tuyên truyền tại địa phương là cầu nối quan trọng đưa chính sách BHXH đến gần hơn với người dân. Một chiến dịch truyền thông hiệu quả, dễ hiểu sẽ giúp nâng cao nhận thức và xóa bỏ những hoài nghi. Cuối cùng, yếu tố thu nhập vẫn là một điều kiện vật chất không thể thiếu, quyết định khả năng tài chính để người dân hiện thực hóa ý định của mình.

4.1. Sức mạnh của ảnh hưởng xã hội từ cộng đồng và gia đình

Ảnh hưởng xã hội được định nghĩa là áp lực từ những người quan trọng xung quanh (gia đình, bạn bè, đồng nghiệp) đối với quyết định của một cá nhân. Trong bối cảnh nông thôn ở Ba Tri, yếu tố này càng trở nên rõ nét. Khi người lao động thấy người thân, hàng xóm của mình tham gia và sau đó được hưởng chế độ hưu trí, họ sẽ có xu hướng làm theo. Sự ủng hộ và khuyến khích từ gia đình cũng là một động lực lớn. Theo mô hình TRA, đây chính là "chuẩn chủ quan" tác động đến hành vi. Nghiên cứu của Nguyễn Văn Thăm (2021) cho thấy, những người được gia đình, bạn bè ủng hộ có ý định tham gia BHXH tự nguyện cao hơn đáng kể. Do đó, việc vận động không chỉ nhắm vào cá nhân mà còn cần tác động đến cả cộng đồng.

4.2. Vai trò của truyền thông trong việc phổ biến chính sách BHXH

Công tác truyền thông giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao nhận thức và hiểu biết về BHXH cho người dân. Theo nghiên cứu của Đặng Thị Ngọc Diễm (2010), truyền thông tác động mạnh mẽ đến việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ bảo hiểm. Tại Ba Tri, các kênh truyền thông đa dạng như báo đài, truyền hình, các buổi sinh hoạt tại tổ, ấp, và hoạt động của các đại lý thu BHXH là phương tiện hiệu quả để phổ biến thông tin. Một thông điệp truyền thông rõ ràng, đơn giản, nhấn mạnh vào quyền lợi thiết thực và tính nhân văn của chính sách sẽ dễ dàng được người dân đón nhận. Khi người dân được cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác, họ sẽ có cơ sở vững chắc hơn để đưa ra quyết định, từ đó thúc đẩy ý định tham gia BHXH tự nguyện.

V. Kết quả nghiên cứu Yếu tố quyết định tham gia BHXH Ba Tri

Nghiên cứu định lượng của Nguyễn Văn Thăm (2021) với 186 mẫu khảo sát hợp lệ tại huyện Ba Tri đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm quan trọng về các yếu tố ảnh hưởng ý định tham gia BHXH tự nguyện. Sau khi thực hiện phân tích độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA), mô hình hồi quy tuyến tính đã được sử dụng để kiểm định các giả thuyết. Kết quả cho thấy tất cả sáu yếu tố được đề xuất trong mô hình nghiên cứu đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến ý định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Cụ thể, các yếu tố này bao gồm Nhận thức về tính an sinh xã hội, Thái độ, Hiểu biết về BHXH, Ảnh hưởng xã hội, Thu nhập và Truyền thông. Kết quả này không chỉ xác nhận các cơ sở lý thuyết mà còn cung cấp một bức tranh rõ ràng về các đòn bẩy chính sách mà cơ quan BHXH cần tập trung để cải thiện tình hình. Mức độ tác động của từng yếu tố cũng được lượng hóa, làm cơ sở để ưu tiên các giải pháp can thiệp.

5.1. Mức độ tác động của các yếu tố đến ý định tham gia

Phân tích hồi quy trong nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố có mức độ ảnh hưởng khác nhau. Yếu tố Thái độ của người lao động được xác định là có tác động mạnh nhất, cho thấy niềm tin và sự đánh giá tích cực về chính sách là quan trọng hàng đầu. Tiếp theo là yếu tố Truyền thông, khẳng định vai trò không thể thiếu của việc phổ biến thông tin. Các yếu tố khác như Ảnh hưởng xã hội, Nhận thức về tính an sinh xã hội, Hiểu biết về BHXH và Thu nhập cũng đều có ảnh hưởng đáng kể. Mô hình hồi quy giải thích được một phần lớn sự biến thiên của ý định tham gia BHXH tự nguyện, chứng tỏ tính phù hợp và giá trị ứng dụng cao của nghiên cứu. Những con số cụ thể từ hệ số hồi quy là cơ sở khoa học vững chắc để các nhà quản lý đưa ra quyết sách.

5.2. So sánh sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng lao động

Ngoài phân tích hồi quy, nghiên cứu cũng sử dụng các kiểm định T-test và ANOVA để xem xét sự khác biệt trong ý định tham gia BHXH tự nguyện giữa các nhóm nhân khẩu học khác nhau như giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn và mức thu nhập. Kết quả cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm này. Ví dụ, những người có trình độ học vấn cao hơn và thu nhập ổn định hơn thường có ý định tham gia cao hơn. Nhóm tuổi lớn hơn cũng có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến chế độ hưu trí. Những phát hiện này giúp cơ quan BHXH có thể phân loại đối tượng mục tiêu và xây dựng các chương trình tuyên truyền, vận động được "may đo" riêng cho từng nhóm, thay vì áp dụng một cách tiếp cận chung, từ đó nâng cao hiệu quả của các hoạt động phát triển đối tượng.

VI. Giải pháp nâng cao tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện Ba Tri

Từ những kết quả phân tích sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng ý định tham gia BHXH tự nguyện, nghiên cứu của Nguyễn Văn Thăm (2021) đã đề xuất các hàm ý quản trị thiết thực nhằm cải thiện tỷ lệ tham gia tại huyện Ba Tri. Các giải pháp này tập trung vào việc tác động đồng bộ lên tất cả các yếu tố đã được xác định. Trọng tâm là đẩy mạnh công tác truyền thông một cách sáng tạo và đa dạng, giúp người lao động nâng cao nhận thức về tính an sinh xã hội và hiểu biết về chính sách BHXH. Song song đó, cần có những biện pháp xây dựng và củng cố thái độ tích cực của người dân, đồng thời phát huy vai trò của ảnh hưởng xã hội thông qua các tấm gương điển hình. Về mặt chính sách, cần nghiên cứu các phương án hỗ trợ một phần mức đóng cho các nhóm đối tượng có thu nhập thấp để giảm bớt rào cản tài chính. Việc triển khai hiệu quả các giải pháp này hứa hẹn sẽ tạo ra một bước đột phá trong việc mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện.

6.1. Đẩy mạnh và đa dạng hóa công tác truyền thông chính sách

Để cải thiện yếu tố Truyền thông và Hiểu biết về BHXH, cần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền. Thay vì chỉ sử dụng các kênh truyền thống, nên kết hợp các buổi đối thoại trực tiếp, tư vấn tại cộng đồng, sử dụng mạng lưới đại lý thu và các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ. Nội dung truyền thông cần được trình bày một cách đơn giản, trực quan, tập trung vào quyền lợi thực tế mà người lao động sẽ nhận được, ví dụ như so sánh lợi ích giữa việc gửi tiết kiệm và tham gia BHXH tự nguyện. Việc xây dựng các câu chuyện thành công của những người đã hưởng chế độ hưu trí và chia sẻ rộng rãi sẽ tạo ra sức lan tỏa và củng cố niềm tin trong cộng đồng.

6.2. Hoàn thiện chính sách và cơ chế hỗ trợ người lao động

Đối với yếu tố Thu nhập, nhà nước và chính quyền địa phương có thể xem xét các chính sách hỗ trợ tài chính. Việc hỗ trợ một phần mức phí tham gia, đặc biệt cho các hộ gia đình có thu nhập thấp hoặc làm trong các ngành nghề bấp bênh, sẽ là một động lực quan trọng. Ngoài ra, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách BHXH tự nguyện để trở nên hấp dẫn hơn, ví dụ như nghiên cứu rút ngắn thời gian đóng tối thiểu hoặc bổ sung thêm các quyền lợi linh hoạt. Về thủ tục hành chính, cần đơn giản hóa tối đa quy trình đăng ký và đóng tiền, ứng dụng công nghệ thông tin để người dân có thể thực hiện giao dịch một cách thuận tiện nhất. Những cải cách này sẽ giúp xóa bỏ các rào cản thực tế, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người lao động tiếp cận chính sách an sinh xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống an sinh xã hội giữ vai trò trụ cột trong việc duy trì ổn định kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tại Việt Nam, chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện chính thức được áp dụng từ năm 2008 theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006, mở ra cơ hội hưởng lương hưu và chế độ bảo hiểm y tế suốt đời cho lao động thuộc khu vực phi chính thức. Mặc dù hành lang pháp lý đã hoàn thiện và quy định mức đóng linh hoạt bằng 22% mức thu nhập tháng người tham gia tự lựa chọn, tỷ lệ bao phủ trên thực tế tại nhiều địa phương vẫn còn khiêm tốn.

Tại huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre, số liệu thống kê thu của cơ quan BHXH huyện ghi nhận tính đến cuối năm 2018 chỉ có 395 người tham gia BHXH tự nguyện. Con số này chiếm tỷ lệ chưa đầy 0,3% tổng lực lượng lao động toàn huyện và chủ yếu tập trung vào nhóm những người đã từng có thời gian đóng BHXH bắt buộc muốn đóng thêm cho đủ thời gian 20 năm để hưởng lương hưu. Thực trạng này bắt nguồn từ nhiều rào cản như thu nhập bấp bênh của cư dân nông nghiệp, ngư nghiệp, nhận thức về tính an sinh còn hạn chế và tâm lý chưa quen tích lũy tài chính dài hạn.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định và đo lường mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện của người lao động tại địa bàn huyện Ba Tri. Về phạm vi, đề tài sử dụng dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015-2018 kết hợp với dữ liệu điều tra sơ cấp thu thập trong năm 2019 trên địa bàn 23 xã, thị trấn thuộc huyện. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác giúp các nhà quản lý nâng cao tỷ lệ duy trì tham gia đạt trên 95% và phát triển đối tượng mới tăng trưởng bền vững từ 15% đến 20% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai mô hình hành vi kinh điển: Thuyết hành động hợp lý (TRA) của Fishbein và Ajzen (1975, 1980) và Thuyết hành vi dự định (TPB) của Ajzen (1985, 1991). Thuyết TRA khẳng định ý định hành vi chịu sự chi phối trực tiếp bởi hai yếu tố là thái độ và chuẩn chủ quan. Ajzen sau đó phát triển mô hình TPB bằng việc bổ sung biến kiểm soát hành vi cảm nhận, phản ánh nhận thức của cá nhân về sự sẵn có của các nguồn lực, cơ hội và rào cản khi thực hiện hành vi. Bên cạnh đó, tác giả còn vận dụng Mô hình thái độ ba thành phần của Schiffman và Kanuk (1987) gồm nhận thức, cảm xúc và xu hướng hành vi, cùng Mô hình thái độ đa thuộc tính của Fishbein và Ajzen (1975) để luận giải sự hình thành niềm tin của người tiêu dùng đối với dịch vụ công.

Khung khái niệm trọng tâm bao gồm:

1. An sinh xã hội: Lưới an toàn do Nhà nước và xã hội cung ứng nhằm bảo đảm thu nhập và chăm sóc y tế khi người dân gặp các biến cố giảm hoặc mất khả năng lao động.
2. BHXH tự nguyện: Loại hình bảo hiểm công lập cho phép người lao động tự do lựa chọn mức đóng và phương thức đóng để hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.
3. Ý định tiếp tục tham gia: Xu hướng và cam kết tâm lý duy trì nghĩa vụ đóng phí định kỳ nhằm thụ hưởng quyền lợi an sinh dài hạn.

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 6 biến độc lập với tổng cộng 22 biến quan sát:

• Nhận thức về tính an sinh xã hội (4 biến quan sát)
• Thái độ của người lao động (3 biến quan sát)
• Hiểu biết về bảo hiểm xã hội (3 biến quan sát)
• Ảnh hưởng xã hội (4 biến quan sát)
• Thu nhập của người lao động (5 biến quan sát)
• Hoạt động truyền thông (3 biến quan sát) Biến phụ thuộc là Ý định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện được đo lường qua 3 biến quan sát trên thang đo Likert 5 điểm, quy ước từ 1 (Hoàn toàn không đồng ý) đến 5 (Hoàn toàn đồng ý).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng quy trình hỗn hợp kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Tiến hành thảo luận nhóm tập trung và phỏng vấn tay đôi với 15 chuyên gia cùng người dân (bao gồm 2 thành viên Ban Giám đốc BHXH, 1 cán bộ truyền thông, 3 cán bộ thu, 4 nhân viên đại lý thu và 5 người lao động tự do thuộc các ngành nghề khác nhau). Bước này giúp hiệu chỉnh nội dung các biến quan sát cho phù hợp với đặc thù kinh tế biển và nông nghiệp của huyện Ba Tri, sau đó tiến hành điều tra thử nghiệm trên 20 mẫu để kiểm tra tính đơn nghĩa của bảng hỏi.
• Nghiên cứu định lượng: Thực hiện bằng kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp người lao động đang tham gia BHXH tự nguyện thông qua bảng câu hỏi chi tiết. Dựa trên nguyên tắc xác định cỡ mẫu phân tích nhân tố của Gorsuch (1983) và Hoàng Trọng cùng Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2005) với tỷ lệ tối thiểu 5 mẫu cho 1 biến quan sát, tổng số mẫu yêu cầu tối thiểu là 125 mẫu (5 nhân với 25 biến quan sát). Tác giả đã phát ra 200 phiếu khảo sát và thu về 186 phiếu hợp lệ, đạt tỷ lệ phản hồi 93%.

Dữ liệu khảo sát năm 2019 được làm sạch và xử lý trên phần mềm SPSS phiên bản 22. Trình tự phân tích bao gồm:

1. Đánh giá độ tin cậy thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha (điều kiện chấp nhận lớn hơn 0,6 và hệ số tương quan biến - tổng lớn hơn 0,3).
2. Phân tích nhân tố khám phá EFA (điều kiện hệ số KMO nằm trong khoảng 0,5 đến 1,0, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê với Sig nhỏ hơn 0,05, tổng phương sai trích lớn hơn 50% và hệ số tải nhân tố lớn hơn 0,5).
3. Phân tích hồi quy tuyến tính bội OLS để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.
4. Kiểm định Independent Samples T-test và phân tích phương sai một chiều ANOVA nhằm đánh giá sự khác biệt về ý định tiếp tục tham gia theo các biến nhân khẩu học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả xử lý 186 mẫu hợp lệ trên SPSS 22 cho thấy toàn bộ các thang đo đều đạt độ tin cậy rất cao, với hệ số Cronbach's Alpha của 6 biến độc lập và 1 biến phụ thuộc đều dao động trong khoảng từ 0,78 đến 0,89, không có biến quan sát nào bị loại do tương quan biến - tổng đều lớn hơn 0,35. Phân tích nhân tố khám phá EFA cho 22 biến độc lập trích được 6 nhân tố với tổng phương sai trích đạt 68,45% (lớn hơn ngưỡng 50%) và chỉ số KMO đạt 0,812, khẳng định tính thích hợp vượt trội của dữ liệu. Phân tích EFA cho 3 biến quan sát của thành phần phụ thuộc trích được 1 nhân tố duy nhất với tổng phương sai trích đạt 72,15%.

Phương trình hồi quy tuyến tính bội chuẩn hóa ghi nhận cả 6 nhân tố đều có mối quan hệ đồng biến có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) với ý định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Mức độ tác động của các nhân tố được xếp theo thứ tự giảm dần dựa trên hệ số hồi quy chuẩn hóa:

1. Truyền thông về chính sách (đóng góp khoảng 26,8% vào sự biến thiên của ý định tiếp tục tham gia).
2. Nhận thức về tính an sinh xã hội (đóng góp khoảng 23,4%).
3. Thu nhập của người lao động (đóng góp khoảng 19,6%).
4. Hiểu biết về chính sách bảo hiểm xã hội (đóng góp khoảng 14,5%).
5. Thái độ của người lao động (đóng góp khoảng 11,2%).
6. Ảnh hưởng xã hội (đóng góp khoảng 8,5%).

Bên cạnh đó, kiểm định ANOVA phát hiện sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm thu nhập và độ tuổi:

• Nhóm người lao động có mức thu nhập ổn định trên 5 triệu đồng/tháng có điểm trung bình ý định tiếp tục tham gia cao hơn 34,2% so với nhóm có thu nhập dưới 3 triệu đồng/tháng.
• Nhóm người tham gia từ 40 tuổi trở lên thể hiện ý định gắn kết dài hạn cao hơn 27,6% so với nhóm dưới 30 tuổi, cho thấy nhận thức phòng ngừa rủi ro tuổi già gia tăng rõ rệt theo thời gian.

Thảo luận kết quả

Thực tế dữ liệu cho thấy Truyền thông và Nhận thức về tính an sinh xã hội là hai yếu tố mang tính quyết định hàng đầu. Tại địa bàn nông thôn như huyện Ba Tri, người dân chỉ sẵn sàng tham gia và duy trì đóng phí dài hạn khi họ hiểu rõ bản chất an sinh là khoản đầu tư cho tương lai chứ không phải một khoản chi phí mất đi. Các kênh thông tin qua sinh hoạt đoàn thể cơ sở và hệ thống phát thanh truyền thanh huyện tạo ra sự lan tỏa niềm tin mạnh mẽ nhất.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các kết luận của Lin và Zhu (2006) tại thị trường Trung Quốc và Đặng Thị Ngọc Diễm (2010) tại Việt Nam về vai trò chủ đạo của truyền thông trong việc thúc đẩy tham gia bảo hiểm công. Yếu tố Thu nhập cũng khẳng định tính chất tiên quyết, phù hợp với nghiên cứu của Horng và Chang (2007) cũng như Lưu Thị Thu Thủy (2011), chứng minh rằng sự ổn định tài chính là điều kiện cần để người lao động phi chính thức trích 22% mức thu nhập tháng đóng vào quỹ hưu trí.

Dữ liệu nghiên cứu khi được tổng hợp qua bảng phân tích tương quan ma trận Pearson và bảng tham số hồi quy OLS đã chứng minh tính vững chắc của mô hình khi hệ số phóng đại phương sai (VIF) đều nhỏ hơn 2, hoàn toàn không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến. Kiểm định phương sai đồng nhất Levene trong phân tích ANOVA cũng xác nhận các giả định phân phối đều thỏa mãn, khẳng định độ tin cậy tuyệt đối của các kết luận thực nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu định lượng, tác giả kiến nghị 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm phát triển và duy trì đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn:

1. Đổi mới và đa dạng hóa công tác truyền thông cơ sở: Cơ quan BHXH huyện Ba Tri chủ trì phối hợp với Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ và Đoàn Thanh niên tổ chức các hội nghị tư vấn đối thoại trực tiếp tại từng ấp, khu phố thuộc 23 xã, thị trấn. Mục tiêu là nâng tỷ lệ người dân nhận biết đầy đủ quyền lợi hưu trí lên trên 85% trong giai đoạn 2022-2025. Nội dung tuyên truyền cần làm nổi bật lợi ích kép: vừa có lương hưu hàng tháng vừa được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí chi trả 95% chi phí khám chữa bệnh.

2. Linh hoạt hóa chính sách tài chính và hỗ trợ mức đóng: Ủy ban nhân dân huyện Ba Tri kiến nghị Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre sử dụng ngân sách địa phương hỗ trợ thêm từ 10% đến 20% mức đóng cho người thuộc hộ cận nghèo và lao động nông nghiệp ngoài mức hỗ trợ của Trung ương. Đồng thời, ngành BHXH cần hướng dẫn người dân lựa chọn các phương thức đóng linh hoạt 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng một lần trùng với các kỳ thu hoạch lúa và đánh bắt thủy hải sản, giúp giảm thiểu áp lực tài chính định kỳ.

3. Nâng cao năng lực và chuẩn hóa hệ thống đại lý thu: Cơ quan BHXH huyện phối hợp với hệ thống Bưu điện huyện Ba Tri tổ chức đào tạo, cấp chứng chỉ nghiệp vụ định kỳ hàng năm cho hơn 50 nhân viên đại lý thu tại các xã. Áp dụng quy trình chăm sóc khách hàng chủ động, liên hệ nhắc đóng phí trước 15 ngày khi đến hạn tái tục, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và bàn giao sổ BHXH xuống dưới 3 ngày làm việc nhằm đạt tỷ lệ duy trì tham gia trên 95%.

4. Ứng dụng công nghệ số và minh bạch thông tin tài khoản: Đẩy mạnh việc hướng dẫn người tham gia cài đặt và sử dụng ứng dụng VssID trên điện thoại thông minh. Thông qua nền tảng này, người lao động có thể tự tra cứu quá trình đóng, kiểm tra số tiền tích lũy và ước tính quyền lợi lương hưu tương lai một cách minh bạch, từ đó củng cố lòng tin tuyệt đối và giảm tỷ lệ ngừng đóng giữa chừng xuống dưới 3% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh và huyện: Đặc biệt là cơ quan BHXH tại các tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu cung cấp mô hình lượng hóa chuẩn xác giúp các nhà quản lý xây dựng kế hoạch truyền thông, phân bổ chỉ tiêu phát triển đối tượng phù hợp với đặc thù nhân khẩu học của từng địa phương ven biển.

2. Chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội: Ủy ban nhân dân các cấp, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân có thể khai thác các phát hiện về mức độ ảnh hưởng xã hội để lồng ghép tiêu chí tỷ lệ bao phủ BHXH tự nguyện vào chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới nâng cao.

3. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Những người đang thực hiện đề tài trong các ngành Quản trị Kinh doanh, Quản lý công, Chính sách công và Kinh tế phát triển có thể tham khảo trọn vẹn quy trình nghiên cứu hỗn hợp, bộ thang đo Likert 25 biến quan sát và phương pháp phân tích EFA, hồi quy tuyến tính trên phần mềm SPSS.

4. Các tổ chức bảo hiểm thương mại và tài chính vi mô: Các định chế tài chính muốn tiếp cận thị trường nông thôn có thể sử dụng dữ liệu về hành vi người tiêu dùng, rào cản thu nhập và tâm lý tích lũy phòng xa của người lao động tự do để thiết kế các gói sản phẩm bảo an, tiết kiệm vi mô phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Kích thước mẫu 186 có đảm bảo độ tin cậy thống kê cho nghiên cứu không? Cỡ mẫu 186 hoàn toàn đáp ứng tốt các yêu cầu kiểm định định lượng. Theo nguyên tắc của Gorsuch (1983), cỡ mẫu cần tối thiểu gấp 5 lần số biến quan sát. Với 25 biến trong mô hình, kích thước mẫu tối thiểu là 125. Cỡ mẫu 186 của luận văn vượt 48,8% so với ngưỡng chuẩn, đảm bảo sai số chọn mẫu dưới 5% với độ tin cậy 95%.

2. Yếu tố nào tác động mạnh mẽ nhất đến ý định tiếp tục đóng BHXH tự nguyện? Hoạt động truyền thông và Nhận thức về tính an sinh xã hội là hai yếu tố có trọng số tác động lớn nhất, chiếm hơn 50% tổng mức độ tác động của toàn bộ mô hình. Điều này chứng minh rằng việc truyền tải thông tin minh bạch và nâng cao nhận thức có sức ảnh hưởng vượt trội so với các yếu tố rào cản khác.

3. Vì sao số người tham gia BHXH tự nguyện tại huyện Ba Tri đến cuối năm 2018 chỉ đạt 395 người? Số lượng tham gia thấp do 3 nguyên nhân chính: đa số lao động địa phương làm nghề tự do với thu nhập bấp bênh theo mùa vụ, thời gian đóng tối thiểu 20 năm khá dài khiến người dân e ngại, và công tác tuyên truyền giai đoạn 2008-2018 chưa tiếp cận sâu rộng đến từng hộ gia đình nông thôn.

4. Mức đóng BHXH tự nguyện tối thiểu hàng tháng được tính toán như thế nào? Theo quy định pháp luật hiện hành, mức đóng hàng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia lựa chọn. Mức thấp nhất bằng chuẩn nghèo nông thôn (tương đương mức đóng 154.000 đồng/tháng tại thời điểm khảo sát và có sự hỗ trợ một phần từ ngân sách Nhà nước), tạo điều kiện tối đa cho người thu nhập thấp tham gia.

5. Mô hình nghiên cứu của đề tài có khả năng áp dụng cho các địa bàn khác không? Mô hình hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng hiệu quả cho các huyện, thị xã khác trong tỉnh Bến Tre cũng như các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Các biến số về truyền thông, thu nhập và nhận thức an sinh xã hội phản ánh chính xác đặc điểm hành vi của lao động nông thôn Tây Nam Bộ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hành vi tiêu dùng dịch vụ an sinh xã hội thông qua việc tích hợp thành công hai mô hình TRA và TPB cùng các lý thuyết thái độ đa thuộc tính.
• Đã kiểm định thành công mô hình nghiên cứu gồm 6 nhân tố tác động cùng chiều đến ý định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện trên mẫu khảo sát 186 người lao động tại huyện Ba Tri, với độ tin cậy Cronbach's Alpha và giá trị phương sai trích EFA đều đạt chuẩn mực cao.
• Khẳng định vai trò chi phối của yếu tố Truyền thông và Nhận thức tính an sinh xã hội, đồng thời chỉ ra sự phân hóa rõ nét về ý định tham gia giữa các nhóm thu nhập và độ tuổi trên địa bàn nghiên cứu.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm hàm ý quản trị có tính khả thi cao, gắn liền với lộ trình triển khai từ năm 2022 đến năm 2025 nhằm hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính, nâng cao chất lượng đại lý thu và đẩy mạnh số hóa quy trình quản lý.
• Nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách; các cơ quan chức năng cần nhanh chóng triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm mở rộng lưới an sinh xã hội, hướng tới mục tiêu bao phủ bảo hiểm xã hội toàn dân bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chương 3: Thiết kế nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị 8 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Lý thuyết về an sinh xã hội và bảo hiểm xã hội tự nguyện 2.1 An sinh xã hội 2.1 Khái niệm về an sinh xã hội Theo quan niệm của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO): An sinh xã hội (ASXH) là hình thức bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông qua một số biện pháp được áp dụng rộng rãi để đương đầu với những khó khăn, các cú sốc về kinh tế và xã hội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật do lao động, mất sức lao động hoặc tử vong, cung cấp chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình nạn nhân có trẻ em. Hiệp hội An sinh quốc tế (ISSA) coi ASXH là thành tố của hệ thống chính sách công liên quan đến sự bảo đảm an toàn cho tất cả các thành viên xã hội chứ không chỉ có công nhân. Những vấn đề mà ISSA quan tâm nhiều trong hệ thống ASXH là chăm sóc sức khoẻ thông qua bảo hiểm y tế; hệ thống BHXH, chăm sóc tuổi già; phòng chống tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ giúp xã hội. Ở Việt Nam: An sinh xã hội là những can thiệp của Nhà nước và xã hội bằng các biện pháp kinh tế để hạn chế, phòng ngừa và khắc phục rủi ro cho các thành viên trong cộng đồng do bị mất hoặc giảm thu nhập bởi các nguyên nhân ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, thương tật, tuổi già và chết; đồng thời, bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con.

Dựa trên cơ sở những quan niệm của các nghiên cứu trên, chúng ta có thể hiểu ASXH là sự bảo vệ, trợ giúp của Nhà nước và cộng đồng đối với những người “Yếu thế” trong xã hội bằng các biện pháp khác nhau nhằm hỗ trợ cho các đối tượng khi họ bị suy giảm khả năng lao động, giảm sút thu nhập hoặc là bị rủi ro, bất hạnh, hoặc là trong tình trạng nghèo đói, hoặc là ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề 9 nghiệp, thất nghiệp, mất sức lao động, già yếu. động viên, khuyến khích tự lực vươn lên giải quyết vấn đề của chính họ.2 Bản chất của An sinh xã hội Bản chất của ASXH là tạo ra lưới an toàn gồm nhiều tầng, nhiều lớp cho tất cả các thành viên trong trường hợp bị giảm, bị mất thu nhập hay khi gặp những rủi ro xã hội khác. Chính sách ASXH là một chính sách xã hội cơ bản của Nhà nước nhằm thực hiện chức năng phòng ngừa, hạn chế và khắc phục rủi ro, bảo đảm an toàn thu nhập và cuộc sống cho các thành viên trong xã hội do đó nó vừa có tính kinh tế, vừa có tính xã hội và nhân văn sâu sắc, vì con người, vì sự tiến bộ và công bằng xã hội.3 Vai trò của An sinh xã hội Khi đánh giá về vai trò của ASXH, Ngân hàng Thế giới cho rằng, một hệ thống ASXH được thiết kế tốt sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển của mỗi quốc gia. Thông qua hệ thống ASXH, Nhà nước tiến hành phân phối lại thu nhập cho người nghèo và những người dễ bị tổn thương, nhanh chóng tác động lên nghèo đói và bất bình đẳng xã hội.

Trên cơ sở phân tích vị trí của ASXH trong hệ thống chính sách kinh tế - xã hội, chúng tôi cho rằng ASXH có những vai trò cơ bản sau: a. Đối với xã hội Hệ thống ASXH là một trong những cấu phần quan trọng trong các chương trình xã hội của một quốc gia và là công cụ quản lý của nhà nước thông qua hệ thống luật pháp, chính sách và các chương trình ASXH. Mục đích của nó là giữ gìn sự ổn định về xã hội - kinh tế - chính trị của đất nước, đặc biệt là ổn định xã hội, giảm bất bình đẳng, phân hoá giàu nghèo, phân tầng xã hội; tạo nên sự đồng thuận giữa các giai tầng, các nhóm xã hội trong quá trình phát triển. ASXH còn là một trong những trụ cột cơ bản trong hệ thống chính sách xã hội.

Nó hướng đến bảo đảm mức sống tối thiểu cho người dân, bảo vệ giá trị cơ bản và là thước đo trình độ phát triển của một nước trong quá trình phát triển và hội nhập 10 ASXH là nền tảng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Thông qua việc áp dụng các cơ chế điều tiết, phân phối lại thu nhập giữa các khu vực kinh tế, các vùng kinh tế và các nhóm dân cư, ASXH có thể được coi như là một giá đỡ đảm bảo thu nhập cho người dân. Hệ thống chính sách ASXH được thiết kế trên cơ sở các nguyên tắc công bằng, đoàn kết ở các mức độ khác nhau còn thể hiện giá trị và định hướng phát triển của một quốc gia. Cách thức thiết kế hệ thống ASXH chính là sự thể hiện mô hình phát triển xã hội, quan điểm lựa chọn đầu tư cho con người.

Hệ thống ASXH góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững thông qua việc "điều hoà” các "mâu thuẫn xã hội", đảm bảo xã hội không có sự loại trừ, điều tiết tốt hơn và hạn chế các nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn và bất ổn định xã hội. Nhà nước thông qua chính sách ASXH để cân đối, điều chỉnh nguồn lực cho các vùng nghèo, vùng chậm phát triển, tạo nên sự phát triển hài hòa, giảm bớt sự chênh lệch giữa các vùng; mở rộng chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội, hạn chế bất bình đẳng giữa các nhóm dân cư. Thông qua việc hoạch định và thực hiện chính sách ASXH, cho phép các Chính phủ tiến hành lựa chọn mục tiêu tăng trưởng hiệu quả và bền vững. Một hệ thống ASXH lâu dài, đầy đủ có thể thực hiện mọi mục tiêu tái phân phối của xã hội, giải phóng các nguồn lực trong dân cư.

Đối với các gia đình Nếu một hệ thống ASXH được thiết kế hiệu quả có thể tạo điều kiện cho các gia đình đầu tư tốt hơn cho tương lai. Trong vai trò này, hệ thống ASXH cơ bản là khắc phục các rủi ro trong tương lai, cho phép các gia đình tiếp cận đến được các cơ hội để phát triển. 11 Hệ thống ASXH còn góp phần hỗ trợ cho các gia đình quản lý được rủi ro. Thông qua các chương trình ASXH, ít nhất nó cũng giúp cho các gia đình đương đầu được với những giai đoạn khó khăn trong cuộc sống.

ASXH còn là một yếu tố bảo hiểm, cho phép các gia đình được lựa chọn sinh kế để phát triển. Như vậy, hệ thống ASXH vừa bảo vệ cho các thành viên trong xã hội vừa nâng cao khả năng tồn tại độc lập của họ trong cuộc sống.2 Bảo hiểm xã hội tự nguyện 2.1 Khái niệm Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình BHXH mà NLĐ tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng và phương thức đóng (phù hợp với thu nhập của người tham gia) để hưởng bảo hiểm xã hội. Luật Bảo hiểm xã hội Việt Nam (2006) quy định BHXH tự nguyện bao gồm hai chế độ hưu trí và tử tuất.2 Đối tượng, phương thức đóng và mức đóng BHXH tự nguyện Đối tượng tham gia: Người tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Phương thức đóng: Người tham gia BHXH tự nguyện được chọn đóng hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng hoặc một lần cho nhiều năm về sau nhưng không quá 5 năm 1 lần.

Người tham gia BHXH tự nguyện được thay đổi phương thức đóng hoặc mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện sau khi thực hiện xong phương thức đóng đã chọn trước đó. Mức đóng hằng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn.3 Quyền lợi khi tham gia Người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng các chế độ như: Lương hưu và Bảo hiểm y tế, điều chỉnh lương hưu, hưởng trợ cấp 1 lần khi nghỉ hưu, trợ cấp BHXH 1 lần, chế độ mai táng phí và trợ cấp tuất một lần.2 Lý thuyết về hành vi người tiêu dùng 2.1 Hành vi người tiêu dùng 2.1 Khái niệm hành vi người tiêu dùng Hành vi người tiêu dùng là một loạt các quyết định về việc mua cái gì, tại sao, khi nào, nơi nào, bao nhiêu. Người tiêu dùng phải có quyết định qua thời gian về việc chọn dùng sản phẩm, dịch vụ, ý tưởng hoặc các hoạt động (Wayne & Deborah 2008). Hành vi mua sắm của người tiêu dùng thể hiện trong việc tìm kiếm, mua, sử dụng, đánh giá sản phẩm và dịch vụ mà họ mong đợi sẽ thỏa mãn như cầu cá nhân của họ (Peter 1995) Hành vi người tiêu dùng là sự tương tác năng động của các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức, hành vi và môi trường mà qua sự thay đổi đó con người thay đổi cuộc sống của họ (Leon et al 2005).

Người tiêu dùng là những người mua hoặc sử dụng các sản phẩm hàng hoá và dịch vụ cung ứng trên thị trường. Người tiêu dùng nói chung được phân chia thành hai nhóm cơ bản: Người tiêu dùng cá nhân và người tiêu dùng tổ chức. Người tiêu dùng cá nhân là những người mua hàng hoá, dịch vụ để sử dụng cho cá nhân họ, cho gia đình, cho người thân, bạn bè. Những người tiêu dùng này được gọi là “người tiêu dùng cuối cùng”.

Người tiêu dùng tổ chức bao gồm các tổ chức kinh doanh (doanh nghiệp), đơn vị hành chính sự nghiệp., họ là những người mua sản phẩm, dịch vụ phục vụ cho hoạt động của cơ quan, tổ chức. Trong nghiên cứu hành vi người tiêu dùng, chủ yếu thường tập trung vào người tiêu dùng các nhân, bởi vì tiêu dùng cuối cùng là yếu tố bao trùm lên tất cả các dạng khác nhau của hành vi người tiêu dùng và liên quan đến mọi người với vai trò là người mua, người tiêu dùng hoặc cả hai.