Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng ngoại thương lào bcel chdcnd lào

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Ngoại thương Lào (BCEL). Giải pháp thúc đẩy thanh toán điện tử hiệu quả.

• Tác giả: Khanvisith Sisavath
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng Ngoại Thương Lào (BCEL), CHDCND Lào
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƢƠNG LÀO (BCEL), CHDCND LÀO
• 1.1. Khái quát về Ngân hàng Ngoại thương Lào
• 1.2. Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng Ngoại thương Lào
• 1.3. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Ngoại thương Lào
• 1.4. Khái quát hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Ngoại thương Lào giai đoạn 2018 – 2020
• 1.5. Thực trạng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng Ngoại thương Lào
• 1.6. Tổng quan về thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng Ngoại thương Lào
• 1.7. Đánh giá thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng Ngoại thương Lào
• 1.8. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng Ngoại thương Lào
• 1.9. Thiết kế nghiên cứu
• 1.10. Phân tích độ tin cậy của thang đo
• 1.11. Phân tích nhân tố khám phá
• 1.12. Phân tích tương quan
• 1.13. Phân tích hồi quy
• 1.14. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƢƠNG LÀO (BCEL), CHDCND LÀO
• 2.1. Định hướng hoạt động kinh doanh và phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng Ngoại thương Lào
• 2.2. Định hướng kinh doanh chung
• 2.3. Định hướng phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng Ngoại thương Lào
• 2.3.1. Giải pháp chủ yếu phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng Ngoại thương Lào
• 2.3.2. Đa dạng hóa tiện ích trên thẻ thanh toán
• 2.3.3. Tăng cường tính an toàn, bảo mật đối với hệ thống công nghệ thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.3.4. Thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt của khách hàng
• 2.3.5. Gia tăng sự tin tưởng của khách hàng dành cho các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng
• 2.3.6. Nâng cao nhận thức được vai trò, tính hiệu quả của các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.3.7. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện kinh doanh dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.3.8. Đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa công nghệ ngân hàng
• 2.4. Một số kiến nghị
• 2.4.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 2.4.2. Kiến nghị với Ngân hàng trung ương Lào
• 2.4.3. Kiến nghị với trung thâm thanh toán bù trừ thẻ
• 3. CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thanh Toán Không Tiền Mặt Lào 55 ký tự

Thanh toán bằng tiền mặt gây ra nhiều bất lợi và rủi ro: chi phí in ấn, vận chuyển, bảo quản tốn kém, dễ gian lận thuế. An ninh tiềm ẩn nhiều nguy hiểm như tham nhũng, rửa tiền và tiền giả, đe dọa trực tiếp đến lợi ích của tổ chức, cá nhân và an ninh quốc gia. Nhiều dịch vụ thanh toán nhanh chóng, tiện dụng và hiện đại hơn ra đời: thanh toán trực tuyến, chuyển khoản, thẻ, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu... Chúng được gọi chung là thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là xu hướng tất yếu, khách quan trước sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế xã hội. Thanh toán không tiền mặt có vai trò quan trọng đối với người dân, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Nó đáp ứng đòi hỏi của sản xuất và lưu thông hàng hóa, làm cho ngân hàng trở thành trung tâm thanh toán của nền kinh tế.

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm của TTKDTM Lào

Trong nền kinh tế hiện đại, thanh toán và chi trả có hai hình thức: thanh toán bằng tiền mặt và TTKDTM. Khác với trao đổi truyền thống, TTKDTM là phương thức thanh toán "phi tiền mặt", dùng các công cụ khác thay thế tiền mặt trong thanh toán của NHTM. Theo Vũ Thiện Thập và Nguyễn Thị Thanh Hương (2010), TTKDTM là cách thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ không có sự xuất hiện tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của người chi trả chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Quan điểm của tác giả về TTKDTM như sau: TTKDTM là việc sử dụng các công cụ thanh toán thay thế tiền mặt để thực hiện các giao dịch tài chính, được thực hiện thông qua các tổ chức tín dụng.

1.2. Vai Trò Của Thanh Toán Điện Tử Lào Trong Kinh Tế

Thanh toán không dùng tiền mặt đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính. Nó giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại điện tử phát triển. Theo tài liệu nghiên cứu, thanh toán không dùng tiền mặt giúp giảm chi phí in ấn và vận chuyển tiền mặt, đồng thời hạn chế các rủi ro liên quan đến tiền giả và các hoạt động phi pháp. Ngoài ra, thanh toán không dùng tiền mặt còn góp phần nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa, thông qua các kênh thanh toán di động và trực tuyến.

II. Thách Thức Rào Cản Phát Triển TTKDTM Tại BCEL Lào 58 ký tự

Tại CHDCND Lào, các dịch vụ thanh toán không tiền mặt còn hạn chế. Nhiều địa phương chi trả lương bằng tiền mặt, tốn nhân lực và thời gian, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các khu vực công, doanh nghiệp, đặc biệt là cá nhân còn chưa quen sử dụng các phương thức thanh toán trực tuyến, qua điện thoại, tài khoản, ví điện tử. Chính phủ Lào đã có nhiều biện pháp thúc đẩy phát triển thanh toán không tiền mặt. Từ đầu năm 2019, thanh toán bằng mã QR được triển khai mạnh, một hình thức thanh toán điện tử trên điện thoại di động bằng cách quét mã, được xem là xu hướng thanh toán của tương lai. BCEL Lào là một trong những ngân hàng thương mại hàng đầu đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Lào thông qua huy động vốn và tài trợ cho các hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, hoạt động thanh toán của BCEL Lào chưa phát triển, quy mô còn nhỏ, đối tượng, phạm vi còn hạn hẹp, phương thức còn đơn giản, chất lượng và hiệu quả chưa cao.

2.1. Thói Quen Sử Dụng Tiền Mặt Tại Lào

Thói quen sử dụng tiền mặt ăn sâu vào văn hóa của người dân Lào là một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt. Theo khảo sát, nhiều người dân vẫn cảm thấy an tâm hơn khi sử dụng tiền mặt vì lo ngại về bảo mật và sự phức tạp của các phương thức thanh toán điện tử. Để thay đổi thói quen này, cần có những chương trình giáo dục và truyền thông hiệu quả nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích và sự an toàn của thanh toán không dùng tiền mặt.

2.2. Hạ Tầng Công Nghệ và Internet Còn Hạn Chế

Hạ tầng công nghệ và internet còn hạn chế, đặc biệt là ở vùng nông thôn, cũng là một trở ngại lớn. Theo báo cáo, tỷ lệ phủ sóng internet ở Lào còn thấp so với các nước trong khu vực, và chất lượng kết nối cũng chưa ổn định. Điều này gây khó khăn cho việc triển khai các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt trực tuyến. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng công nghệ và internet, đồng thời phát triển các giải pháp thanh toán phù hợp với điều kiện địa phương.

2.3. Quy Định Pháp Lý Về Thanh Toán Số Chưa Hoàn Thiện

Một yếu tố quan trọng khác là sự thiếu hụt của quy định pháp lý toàn diện và rõ ràng trong lĩnh vực thanh toán số. Các quy định hiện hành chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thanh toán, tạo ra sự không chắc chắn cho các nhà cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng. Điều này làm chậm quá trình chấp nhận và sử dụng các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Để thúc đẩy sự phát triển, chính phủ cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng, minh bạch và toàn diện, khuyến khích sự đổi mới và bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên liên quan.

III. Giải Pháp Thúc Đẩy Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại BCEL 59 ký tự

Doanh số thanh toán không sử dụng tiền mặt năm 2020 mới chỉ đạt 11.046 Tỷ LAK, chiếm tỷ trọng 95,37%. Trong đó, doanh số thanh toán tập trung chủ yếu ở phương thức thanh toán bằng UNC (chiếm tỷ lệ trên 90%). Các dịch vụ thanh toán không sử dụng tiền mặt hiện đại khác như thanh toán thông qua dịch vụ thẻ, dịch vụ ngân hàng điện tử chiếm tỷ trọng không đáng kể lần lượt là 1,15% và 2,01% trong tổng doanh số thanh toán. Do đó, việc phát triển, mở rộng hoạt động TTKDTM tại NHNT Lào hiện nay là cần thiết. Để phát triển, mở rộng hoạt động TTKDTM thì việc tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng là vấn đề cấp bách hiện nay để từ đó đề xuất được các giải pháp cụ thể để thúc đẩy người dân tham gia các hoạt động TTKDTM tại ngân hàng.

3.1. Đa Dạng Hóa Phương Tiện Thanh Toán Điện Tử Tại Lào

BCEL cần đa dạng hóa các phương tiện thanh toán điện tử, bao gồm thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, ví điện tử và các ứng dụng thanh toán di động. Việc này giúp đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng và tạo ra sự linh hoạt trong quá trình thanh toán. BCEL nên tập trung vào việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ thanh toán phù hợp với từng phân khúc khách hàng, từ người tiêu dùng cá nhân đến doanh nghiệp lớn. Theo các chuyên gia, việc đa dạng hóa phương tiện thanh toán điện tử sẽ giúp tăng cường sự chấp nhận và sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt trong cộng đồng.

3.2. Tăng Cường An Ninh Bảo Mật Hệ Thống Thanh Toán Lào

Tăng cường an ninh, bảo mật đối với hệ thống công nghệ thanh toán không dùng tiền mặt là yếu tố then chốt để tạo dựng lòng tin cho khách hàng. BCEL cần đầu tư vào các giải pháp bảo mật tiên tiến, bao gồm mã hóa dữ liệu, xác thực hai yếu tố và giám sát giao dịch theo thời gian thực. Đồng thời, BCEL cần nâng cao nhận thức về an ninh mạng cho khách hàng và nhân viên, đồng thời triển khai các biện pháp phòng ngừa và ứng phó với các cuộc tấn công mạng. Việc đảm bảo an ninh, bảo mật sẽ giúp khách hàng cảm thấy an tâm hơn khi sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Khách Hàng

Chất lượng dịch vụ khách hàng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự hài lòng và lòng trung thành của khách hàng. BCEL cần đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình và am hiểu về các sản phẩm và dịch vụ thanh toán. Đồng thời, BCEL cần thiết lập các kênh hỗ trợ khách hàng hiệu quả, bao gồm hotline, email và chat trực tuyến, để giải đáp thắc mắc và giải quyết các vấn đề phát sinh một cách nhanh chóng và hiệu quả. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng sẽ giúp tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với khách hàng và khuyến khích họ sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt.

IV. Nghiên Cứu Thực Tế Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Tại BCEL 54 ký tự

Luận văn tập trung vào việc xác định và đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán không tiền mặt tại BCEL. Nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hoạt động TTKDTM và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động TTKDTM của NHTM. Đồng thời, phân tích thực trạng hoạt động TTKDTM tại ngân hàng ngoại thương Lào giai đoạn 2018 – 2020, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động TTKDTM tại ngân hàng Ngoại thương Lào. Đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển hoạt động TTKDTM tại ngân hàng Ngoại thương Lào đến năm 2025.

4.1. Các Nhân Tố Kinh Tế Xã Hội Tác Động Đến TTKDTM

Nghiên cứu cho thấy rằng các nhân tố kinh tế - xã hội, bao gồm thu nhập, trình độ học vấn và sự phát triển của cơ sở hạ tầng, có ảnh hưởng đáng kể đến việc sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt tại BCEL. Người dân có thu nhập cao hơn và trình độ học vấn tốt hơn có xu hướng sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt nhiều hơn. Đồng thời, sự phát triển của cơ sở hạ tầng, đặc biệt là internet và mạng lưới viễn thông, cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, cần có các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao trình độ dân trí.

4.2. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa và Niềm Tin Đến TTKDTM

Văn hóa và niềm tin cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Nhiều người dân Lào vẫn quen với việc sử dụng tiền mặt và cảm thấy an tâm hơn khi có tiền trong tay. Họ có thể lo ngại về bảo mật và sự phức tạp của các phương thức thanh toán điện tử. Để thay đổi quan niệm này, cần có các chương trình truyền thông và giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích và sự an toàn của thanh toán không dùng tiền mặt. Đồng thời, cần xây dựng các sản phẩm và dịch vụ thanh toán điện tử thân thiện với người dùng và phù hợp với văn hóa địa phương.

V. Định Hướng và Giải Pháp Phát Triển TTKDTM BCEL Lào 59 ký tự

Để phát triển bền vững hoạt động TTKDTM, BCEL cần xác định rõ định hướng kinh doanh chung và định hướng phát triển dịch vụ thanh toán không tiền mặt. Định hướng kinh doanh chung cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần và tăng cường hiệu quả hoạt động. Định hướng phát triển dịch vụ thanh toán không tiền mặt cần tập trung vào việc đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới khách hàng. Các giải pháp chủ yếu cần tập trung vào việc đa dạng hóa tiện ích trên thẻ thanh toán, tăng cường an toàn, bảo mật, thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt, gia tăng sự tin tưởng của khách hàng và nâng cao nhận thức về vai trò, tính hiệu quả của các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt.

5.1. Kiến Nghị Với Chính Phủ Lào Để Thúc Đẩy TTKDTM

Chính phủ cần tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt, bao gồm việc ban hành các quy định rõ ràng về bảo vệ người tiêu dùng, quản lý rủi ro và chống rửa tiền. Đồng thời, chính phủ cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ và internet, đặc biệt là ở vùng nông thôn, để tạo điều kiện cho việc triển khai các dịch vụ thanh toán điện tử. Bên cạnh đó, chính phủ cần có các chính sách khuyến khích người dân và doanh nghiệp sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt, chẳng hạn như giảm thuế hoặc phí giao dịch.

5.2. Kiến Nghị Với Ngân Hàng Trung Ương Lào

Ngân hàng Trung ương Lào cần đóng vai trò chủ đạo trong việc thúc đẩy sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt. Ngân hàng cần xây dựng một hệ thống thanh toán quốc gia hiệu quả, an toàn và tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, Ngân hàng Trung ương cần giám sát chặt chẽ hoạt động của các tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và hệ thống tài chính.

VI. Kết Luận Triển Vọng Phát Triển TTKDTM Lào 58 ký tự

Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Lào là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, ngân hàng và các tổ chức liên quan. Với những nỗ lực chung, Lào có thể tận dụng được những lợi ích to lớn của thanh toán không dùng tiền mặt để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Chính Để Phát Triển TTKDTM

Bài viết đã trình bày các giải pháp chính để thúc đẩy sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt tại Lào, bao gồm: đa dạng hóa phương tiện thanh toán, tăng cường an ninh bảo mật, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, và tạo môi trường pháp lý thuận lợi. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để đạt được kết quả tốt nhất.

6.2. Triển Vọng Và Cơ Hội Trong Tương Lai

Với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, thanh toán không dùng tiền mặt có tiềm năng phát triển rất lớn tại Lào. Các cơ hội bao gồm: mở rộng thị trường, tăng cường hiệu quả hoạt động tài chính và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân. Để tận dụng được những cơ hội này, cần có sự đầu tư và đổi mới liên tục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế số và xu hướng chuyển đổi số toàn cầu, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) ngày càng trở nên quan trọng đối với các ngân hàng thương mại. Tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, đặc biệt là Ngân hàng Ngoại thương Lào (BCEL), hoạt động TTKDTM còn nhiều hạn chế về quy mô và phạm vi áp dụng. Giai đoạn 2018-2020, doanh số thanh toán không dùng tiền mặt của BCEL đạt khoảng 11.046 tỷ LAK, chiếm tỷ trọng 95,37% trong tổng doanh số thanh toán, trong đó phương thức thanh toán bằng ủy nhiệm chi (UNC) chiếm trên 90%. Các dịch vụ hiện đại như thanh toán thẻ và ngân hàng điện tử chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ lần lượt 1,15% và 2,01%.

Nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động TTKDTM tại BCEL, từ đó đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ này đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại BCEL trong giai đoạn 2018-2020, với khảo sát khách hàng từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2021. Mục tiêu cụ thể gồm hệ thống hóa cơ sở lý thuyết, phân tích thực trạng, đánh giá các nhân tố tác động và đề xuất giải pháp phát triển TTKDTM. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán, giảm chi phí xã hội liên quan đến tiền mặt, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế số tại Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt và các nhân tố ảnh hưởng, bao gồm:

• Lý thuyết chấp nhận công nghệ (TAM): Giải thích hành vi sử dụng dịch vụ dựa trên các yếu tố như cảm nhận dễ sử dụng, cảm nhận lợi ích và sự tin tưởng.
• Mô hình hành vi kế hoạch (TPB): Bao gồm các yếu tố thái độ, chuẩn mực xã hội và kiểm soát hành vi nhận thức ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ.
• Các khái niệm chính: Dễ sử dụng, an toàn, cảm nhận lợi ích, sự tin tưởng, nhận thức về TTKDTM và thói quen sử dụng tiền mặt.

Các khái niệm này được định nghĩa rõ ràng, ví dụ như TTKDTM là phương thức thanh toán không có sự xuất hiện của tiền mặt mà thông qua tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử. An toàn được hiểu là mức độ bảo mật và bảo vệ thông tin trong giao dịch. Cảm nhận lợi ích phản ánh sự đánh giá của khách hàng về tiện ích và hiệu quả của dịch vụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thường niên của BCEL giai đoạn 2018-2020, các tài liệu nghiên cứu liên quan và các báo cáo nội bộ về công nghệ, nguồn nhân lực, tài chính. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tiếp 300 khách hàng sử dụng dịch vụ TTKDTM tại BCEL, áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo thu thập ý kiến chính xác từ những người sẵn sàng tham gia.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS với các phương pháp:

• Thống kê mô tả để xác định đặc điểm mẫu và xu hướng sử dụng dịch vụ.
• Phân tích độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, loại bỏ biến không đạt yêu cầu.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc các nhân tố ảnh hưởng.
• Phân tích hồi quy đa biến để đánh giá mức độ tác động của từng nhân tố đến hoạt động TTKDTM.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2021 cho khảo sát, sau đó xử lý và phân tích dữ liệu trong vòng vài tháng tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dễ sử dụng có tác động tích cực đến hoạt động TTKDTM: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số tác động của yếu tố này đạt mức ý nghĩa thống kê cao, phản ánh khách hàng ưu tiên các dịch vụ thanh toán đơn giản, thuận tiện. Khoảng 78% khách hàng đánh giá cao tính dễ sử dụng của các dịch vụ thanh toán điện tử tại BCEL.

2. An toàn là nhân tố quan trọng thúc đẩy sử dụng TTKDTM: 85% khách hàng cho biết mức độ an toàn trong giao dịch ảnh hưởng lớn đến quyết định sử dụng dịch vụ. Yếu tố này có hệ số tác động dương rõ rệt trong mô hình hồi quy.

3. Cảm nhận lợi ích thúc đẩy sự tham gia của khách hàng: Khách hàng nhận thấy lợi ích về tiết kiệm thời gian, chi phí và tiện ích đa dạng khi sử dụng TTKDTM. Doanh số giao dịch qua các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng trung bình 12% mỗi năm trong giai đoạn 2018-2020.

4. Sự tin tưởng và nhận thức về TTKDTM có ảnh hưởng tích cực nhưng mức độ thấp hơn: Mặc dù có tác động, nhưng sự tin tưởng và nhận thức của khách hàng về dịch vụ còn hạn chế, do đó cần tăng cường truyền thông và nâng cao chất lượng dịch vụ.

5. Thói quen sử dụng tiền mặt có tác động tiêu cực đến hoạt động TTKDTM: Khoảng 40% khách hàng vẫn giữ thói quen sử dụng tiền mặt, đặc biệt tại các vùng nông thôn, làm hạn chế sự phát triển của TTKDTM.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân các nhân tố dễ sử dụng và an toàn có tác động mạnh là do khách hàng ưu tiên sự tiện lợi và bảo mật trong giao dịch tài chính. So sánh với các nghiên cứu tại Malaysia và Việt Nam, kết quả tương đồng khi công nghệ và an toàn được xem là yếu tố quyết định. Tuy nhiên, sự tin tưởng và nhận thức tại Lào còn thấp hơn do hạn chế về hạ tầng công nghệ và truyền thông.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đánh giá các nhân tố và bảng hồi quy đa biến minh họa mức độ ảnh hưởng của từng biến. Việc thói quen sử dụng tiền mặt vẫn phổ biến cho thấy cần có các chính sách thay đổi hành vi người dùng, đồng thời phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức khách hàng: Triển khai các chương trình truyền thông, hội thảo về lợi ích và an toàn của TTKDTM nhằm thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt, dự kiến thực hiện trong 2 năm tới, do BCEL phối hợp với các cơ quan quản lý thực hiện.

2. Đầu tư hiện đại hóa công nghệ thanh toán: Nâng cấp hệ thống ngân hàng lõi, mở rộng ứng dụng QR Pay, mobile banking và internet banking để tăng tính tiện lợi và bảo mật, hoàn thành trong vòng 3 năm, do BCEL chủ trì.

3. Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt: Phát triển thêm các loại thẻ thanh toán, ví điện tử và dịch vụ thanh toán trực tuyến phù hợp với từng phân khúc khách hàng, nhằm tăng tỷ trọng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt lên trên 50% tổng doanh số thanh toán vào năm 2025.

4. Tăng cường hợp tác với các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp: Phối hợp với cơ quan thuế, hải quan, kho bạc để mở rộng dịch vụ thu thuế, thanh toán công nhằm tạo thói quen sử dụng TTKDTM trong các giao dịch công, thực hiện trong 1-2 năm tới.

5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ ngân hàng về công nghệ thanh toán và chăm sóc khách hàng, đảm bảo nhân viên có năng lực hỗ trợ khách hàng sử dụng dịch vụ hiệu quả, thực hiện liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại tại Lào và khu vực Đông Nam Á: Nghiên cứu giúp các ngân hàng hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến TTKDTM, từ đó xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Trung ương Lào: Tham khảo để xây dựng chính sách thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, giảm thiểu rủi ro liên quan đến tiền mặt, đồng thời phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu thực tiễn về TTKDTM trong bối cảnh ngân hàng thương mại tại Lào, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Doanh nghiệp và khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng: Hiểu rõ lợi ích và các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, từ đó lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp, an toàn và tiện lợi.

Câu hỏi thường gặp

1. Thanh toán không dùng tiền mặt là gì?
   Thanh toán không dùng tiền mặt là phương thức thanh toán hàng hóa, dịch vụ không sử dụng tiền mặt mà thông qua việc chuyển tiền từ tài khoản người chi trả sang tài khoản người thụ hưởng qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán như ngân hàng hoặc ví điện tử.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến hoạt động TTKDTM tại BCEL?
   Các nhân tố chính gồm dễ sử dụng, an toàn, cảm nhận lợi ích, sự tin tưởng, nhận thức về TTKDTM và thói quen sử dụng tiền mặt. Trong đó, dễ sử dụng và an toàn có tác động mạnh nhất.

3. Tại sao thói quen sử dụng tiền mặt lại ảnh hưởng tiêu cực đến TTKDTM?
   Thói quen sử dụng tiền mặt làm khách hàng ngại thay đổi, không tin tưởng hoặc chưa quen với các phương thức thanh toán điện tử, dẫn đến hạn chế việc sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

4. BCEL đã áp dụng những công nghệ nào để phát triển TTKDTM?
   BCEL đã triển khai hệ thống ngân hàng lõi hiện đại, dịch vụ thanh toán qua thẻ, mobile banking, internet banking và ứng dụng QR Pay nhằm nâng cao tiện ích và bảo mật cho khách hàng.

5. Giải pháp nào hiệu quả nhất để thúc đẩy TTKDTM tại BCEL?
   Đầu tư công nghệ hiện đại kết hợp với nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen khách hàng được xem là giải pháp hiệu quả nhất, giúp tăng tỷ lệ sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định được sáu nhân tố chính ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại BCEL, trong đó dễ sử dụng và an toàn là hai yếu tố quan trọng nhất.
• Thực trạng TTKDTM tại BCEL giai đoạn 2018-2020 cho thấy sự phát triển tích cực nhưng còn nhiều hạn chế về quy mô và phạm vi áp dụng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức khách hàng, hiện đại hóa công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường hợp tác với các cơ quan nhà nước.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc thúc đẩy phát triển dịch vụ TTKDTM tại BCEL và góp phần vào sự phát triển kinh tế số của Lào.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá hiệu quả và mở rộng nghiên cứu sang các ngân hàng khác trong khu vực.

Khuyến khích các tổ chức, cá nhân liên quan áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt và các nhân tố ảnh hưởng đến thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng Ngoại thương Lào (BCEL), CHDCND Lào. Chương 3: Gải pháp phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng Ngoại thương Lào (BCEL), CHDCND Lào. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thƣơng mại 1.

Khái niệm và đặc điểm đặc điểm thanh toán không dùng tiền mặt 1. Khái niệm Trong quá trình phát triển xã hội của loài người, không thể không nói đến tiền, một phương tiện thanh toán ra đời từ kết quả lâu dài của sản xuất và trao đổi hàng hóa. Một xã hội, nếu không có sự sản xuất và trao đổi, xã hội đó không thể phát triển được.Trải qua thời gian dài, các hình thức của tiền cũng thay đổi nhằm mục đích thuận lợi và thỏa mãn nhu cầu của người dùng hơn. Ở dạng cổ xưa nhất, tiền chính là hóa tệ, khi đó, hàng hóa đóng vai trò là tiền luôn, nó thực hiện chức năng trao đổi.

Tuy nhiên khi xã hội phát triển đến mức nhất định, nền kinh tế gia tăng thì tần số giao dịch ngày càng tăng nhanh, khối lượng tiền cần trong thanh toán, trao đổi lớn hơn và thường xuyên liên tục hơn, hoạt động kinh tế mở rộng ra phạm vi quốc gia hoặc quốc tế. Thanh toán bằng tiền mặt dần dần không đáp ứng được nhu cầu thanh toán nữa. Khi đó cần có sự tham gia của một tổ chức, đó là các NHTM và hệ thống các NHTM ra đời làm trung gian thanh toán để chi trả tiền thuận tiện, an toàn, nhanh chóng và tiết kiệm. Đồng thời, phương thức thanh toán chính - tiền đã thay đổi dạng của nó để thích hợp với nền kinh tế hơn.

Trong nền kinh tế hiện đại, hoạt động thanh toán và chi trả có hai hình thức là thanh toán bằng tiền mặt và TTKDTM. Khác với quan hệ trao đổi truyền thống, TTKDTM là phương thức thanh toán “phi tiền mặt” thực chất là dùng các công cụ khác để thay thế tiền mặt trong thanh toán của NHTM. Có nhiều quan điểm khác nhau về TTKDTM trong đó phải kể đến các quan điểm khác nhau như sau: Theo Vũ Thiện Thập và Nguyễn Thị Thanh Hương (2010), “Thanh toán 8 không dùng tiền mặt là cách thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ không có sự xuất hiện tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của người chi trả chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán”. Theo Lê Đình Hạc (2019), “Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) là hình thức thanh toán thông qua các phương tiện khác không phải tiền mặt như tài sản, chứng chỉ có giá trị tương đương.

Nghĩa là người tiêu dùng có thể sử dụng các giấy tờ có giá, tài sản hữu hình (không phải vàng, bạc) hoặc sử dụng công cụ để thanh toán, nhưng chủ yếu thông qua các tổ chức tín dụng thay vì người tiêu dùng và người bán trực tiếp trao đổi với nhau hiện nay”. Theo Nguyễn Thị Loan (2017), “Thanh toán không dùng tiền mặt (thanh toán chuyển khoản) là phương thức chi trả thực hiện bằng cách trích một số tiền từ tài khoản người chi trả chuyển sang tài khoản người được hưởng. Các tài khoản này đều được mở tại ngân hàng”. Từ các quan điểm khác nhau về dịch vụ TTKDTM, quan điểm của tác giả về TTKDTM như sau: “Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) là cách thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ không có sự xuất hiện của tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của người chi trả (tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản điện tử đối với dịch vụ ví điện tử) chuyển vào tài khoản (tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản điện tử đối với dịch vụ ví điện tử) của người thụ hưởng bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán”.

Đặc điểm Trong dịch vụ TTKDTM có các đặc điểm cơ bản sau đây: Một là, trong TTKDTM sự vận động của tiền tệ độc lập với sự vận động của hàng hóa, dịch vụ cả về thời gian lẫn không gian. TTKDTM không phải được tiến hành theo kiểu “giao hàng, nhận tiền” mà việc giao hàng được tiến hành ở nơi này, trong thời điểm này, nhưng việc thanh toán có thể được thực hiện ở một địa điểm khác, trong một thời gian khác. 9 Hai là, trong TTKDTM các bên tham gia thanh toán nhất định phải mở tài khoản tại ngân hàng, hơn thế nữa phải có tiền trên tài khoản (nhất là người trả tiền). Các chủ thể tham gia thanh toán (kể cả pháp nhân và thể nhân) đều phải mở tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và được quyền lựa chọn tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán để mở tài khoản.

Khi tiến hành thanh toán phải thực hiện thanh toán thông qua tài khoản đã mở theo đúng chế độ quy định và phải trả phí thanh toán theo quy định của ngân hàng và tổ chức làm dịch vụ thanh toán. Trường hợp đồng tiền thanh toán là ngoại tệ thì phải tuân thủ quy định quản lý ngoại hối của Nhà nước. Ba là, trong TTKDTM ngân hàng có vai trò rất quan trọng, đó là người tổ chức, trung gian thực hiện các khoản thanh toán. NHTM tham gia vào quá trình thanh toán với tư cách là bên thứ ba, với chức năng thực hiện toàn bộ các khâu liên quan đến nghiệp vụ kỹ thuật thanh toán.

Việc tổ chức thực hiện thanh toán liên quan mật thiết đến vai trò của NHTM. Vì ngân hàng là người quản lý khoản tiền gửi của các khách hàng mới được phép trích các khoản của khách hàng và đóng vai trò kết thúc quá trình thanh toán. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt Đối với nền kinh tế: TTKDTM đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn; từ đó làm tăng vòng quay sử dụng vốn thúc đẩy tái sản xuất và tiêu dùng, góp phần nâng cao sử dụng hiệu quả dòng vốn trong nền kinh tế quốc dân. TTKDTM làm giảm khối lượng tiền mặt trong lưu thông, giúp xã hội giảm bớt các chi phí liên quan đến tiền mặt như chi phí in ấn, chi phí vận chuyển, bảo quản, quản lý, bảo hiểm, kiểm đếm, tiêu hủy tiền cũ nát….

Đồng thời giúp Ngân hàng Trung ương có khả năng điều tiết cung ứng tiền tệ cho phù hợp với nhu cầu thông qua việc tăng giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các Ngân hàng, đảm bảo ổn định sức mua của đồng tiền. Đối với khách hàng TTKDTM giúp giảm thiểu các rủi ro cho khách hàng như nguy cơ bị trộm cướp, rủi ro về kiểm đếm, tiền giả, tiền kém chất lượng (rách, hỏng…) trong thanh toán bằng tiền mặt. Sự đa dạng và phong phú của các hình thức TTKDTM đã đáp 10 ứng được nhu cầu nhanh chóng, an toàn, chính xác, thuận tiện và tiết kiệm thời gian cũng như chi phí đi lại cho khách hàng. Đồng thời, với sự đa dạng của các sản phẩm, dịch vụ TTKDTM giúp khách hàng sẽ có nhiều sự lựa chọn phù hợp với nhu cầu của mình hơn.

Mặt khác, để thực hiện thanh toán, khách hàng gửi tiền vào tài khoản tại ngân hàng và được trả lãi dựa trên số dư tiền gửi. Nhờ sự chuyên môn hóa của hệ thống ngân hàng mà chi phí quản lý tài sản tiền gửi của khách được giảm thiểu mà vẫn mang lại hiệu quả xã hội cao. Do đó, để nền kinh tế phát triển ổn định và bền vững thì không chỉ cần vào cuộc của chính phủ, hệ thống ngân hàng mà cần toàn xã hội ý thức thúc đẩy hoạt động TTKDTM không ngừng mở rộng và nâng cao quy mô cũng như chất lượng. Đối với ngân hàng TTKDTM góp phần tạo nguồn vốn cho ngân hàng.

Nguồn vốn này có tính chất đặc biệt quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của các NHTM vì tiền gửi thanh toán của các doanh nghiệp tại ngân hàng chủ yếu là tiền gửi không kỳ hạn với mức lãi suất rất thấp. Bên cạnh đó TTKDTM đóng vai trò cung cấp thông tin cho ngân hàng thực hiện việc kiểm soát bằng đồng tiền: thông qua tình hình biến động số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán của các khách hàng, ngân hàng sẽ thu thập được những thông tin cần thiết về tình hình kinh tế - tài chính của khách hàng như thông tin về dòng lưu chuyển tiền tệ, doanh thu, chi phí. Qua các thông tin này, ngân hàng sẽ cung cấp những sản phẩm dịch vụ phù hợp đến từng đối tượng khách hàng, tiết kiệm thời gian, chi phí tìm kiếm thông tin, thẩm định khách hàng. Chính việc khai thác sâu rộng những đối tượng khách hàng thân thiết là một chiến lược thông minh để duy trì và phát triển hơn nữa hoạt động của ngân hàng.

Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thương mại 1. Thanh toán bằng Séc Séc là một mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện do người kí phát lập ra, ra lệnh cho ngân hàng trích một số tiền nhất định trên tài khoản của mình mở tại ngân hàng để trả cho người cầm séc hoặc người thụ hưởng. 11 Các bên tham gia: Người kí phát: là người lập và kí tên trên séc để ra lệnh cho người thực hiện thanh toán thay mặt mình trả số tiền ghi trên séc. Người được trả tiền: là người mà người kí phát chỉ định có quyền hưởng và chuyển nhượng quyền hưởng đối với số tiền ghi trên tờ séc.

Người thụ hưởng: là người cầm tờ séc có ghi tên người được trả tiền là chính mình hoặc không ghi tên người được trả tiền nhưng ghi cụm từ “trả cho người cầm séc” hoặc đã chuyển nhượng bằng việc kí hậu cho mình thông qua dãy chữ kí chuyển nhượng liên tục. Người thực hiện: là tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nơi người kí phát được sử dụng tài khoản thanh toán với một khoản tiền để kí phát séc theo thỏa thuận giữa người kí phát với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đó. Người thu hộ: là tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán làm dịch vụ thu hộ séc. Thời hạn xuất trình là khoảng thời gian tính từ ngày kí phát ghi trên tờ séc đến ngày tờ séc được thanh toán không điều kiện khi xuất trình.