Các yếu tố và tác động của đa dạng hóa thu nhập đến thu nhập hộ gia đình ở nông thôn Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh determinants of income diversification and its effects on household income in rural vietnam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Ho Thi Ngoc Diep
• Người hướng dẫn: Dr. Ha Thuc Vien
• Trường học: University of Economics
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Determinants Of Income Diversification And Its Effects On Household Income In Rural Vietnam
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Concepts and measures of income diversification
• 1.2. Determinants of income diversification
• 1.3. Previous studies on income diversification in Vietnam
• 3. CHAPTER 3: DATA AND RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Classification and calculation of income sources
• 3.2. Indicators of income diversity
• 3.3. The method of analysis
• 4. CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. Patterns and trends in income diversification
• 4.1.1. Diversity of income sources
• 4.1.2. Diversification as a shift to non-farm activities
• 4.1.3. Diversification as commercialization production
• 4.2. Econometric results and discussion
• 4.2.1. Expected sign of determinants of income diversification
• 4.2.2. Determinants of income diversification (number of income sources)
• 4.2.3. Determinants of income diversification (Simpson index of diversity)
• 4.2.4. Determinants of income diversification (share of non-farm income in total income)
• 4.2.5. Impact of income diversification on total income of household
• 5. CHAPTER 5: CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng hóa thu nhập

Đa dạng hóa thu nhập là một chiến lược quan trọng giúp hộ gia đình ở nông thôn Việt Nam tăng cường thu nhập và giảm thiểu rủi ro từ các nguồn thu nhập không ổn định. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố kinh tế và xã hội ảnh hưởng đến khả năng đa dạng hóa thu nhập của hộ gia đình. Đặc biệt, việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp xây dựng các chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn cho nông dân.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của đa dạng hóa thu nhập

Đa dạng hóa thu nhập được định nghĩa là việc phân bổ nguồn lực giữa các hoạt động tạo thu nhập khác nhau. Điều này không chỉ giúp hộ gia đình tăng cường khả năng tài chính mà còn giảm thiểu rủi ro từ các nguồn thu nhập đơn lẻ.

1.2. Tình hình đa dạng hóa thu nhập ở nông thôn Việt Nam

Tình hình đa dạng hóa thu nhập ở nông thôn Việt Nam đang có xu hướng gia tăng. Nhiều hộ gia đình đã chuyển từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang các hoạt động phi nông nghiệp, tạo ra nhiều nguồn thu nhập khác nhau.

II. Các thách thức trong việc đa dạng hóa thu nhập ở nông thôn

Mặc dù đa dạng hóa thu nhập mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức mà hộ gia đình phải đối mặt. Những thách thức này có thể đến từ yếu tố kinh tế, xã hội và chính sách. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để thúc đẩy quá trình đa dạng hóa thu nhập.

2.1. Khó khăn trong tiếp cận nguồn lực và thị trường

Nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực cần thiết cho đa dạng hóa thu nhập, bao gồm vốn, kỹ thuật và thông tin thị trường. Điều này hạn chế khả năng tham gia vào các hoạt động phi nông nghiệp.

2.2. Ảnh hưởng của chính sách và môi trường kinh tế

Chính sách hỗ trợ chưa đủ mạnh và môi trường kinh tế không ổn định có thể cản trở quá trình đa dạng hóa thu nhập. Các hộ gia đình cần có sự hỗ trợ từ chính phủ để vượt qua những rào cản này.

III. Phương pháp đa dạng hóa thu nhập hiệu quả cho hộ gia đình

Để đạt được hiệu quả trong việc đa dạng hóa thu nhập, hộ gia đình cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp tăng cường thu nhập mà còn đảm bảo tính bền vững trong dài hạn.

3.1. Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề

Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề là một trong những phương pháp quan trọng giúp hộ gia đình nâng cao kỹ năng và khả năng cạnh tranh trong thị trường lao động.

3.2. Khai thác các nguồn thu nhập phi nông nghiệp

Việc phát triển các hoạt động phi nông nghiệp như du lịch, chế biến thực phẩm và dịch vụ có thể tạo ra nhiều cơ hội thu nhập mới cho hộ gia đình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đa dạng hóa thu nhập

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng đa dạng hóa thu nhập có tác động tích cực đến thu nhập hộ gia đình. Các hộ gia đình có nhiều nguồn thu nhập thường có khả năng tài chính tốt hơn và ít bị ảnh hưởng bởi các cú sốc kinh tế.

4.1. Tác động của đa dạng hóa thu nhập đến thu nhập hộ gia đình

Các nghiên cứu cho thấy rằng hộ gia đình có nhiều nguồn thu nhập thường có thu nhập cao hơn và ổn định hơn so với những hộ gia đình chỉ phụ thuộc vào một nguồn thu nhập duy nhất.

4.2. Các mô hình thành công trong đa dạng hóa thu nhập

Nhiều mô hình thành công trong việc đa dạng hóa thu nhập đã được áp dụng ở các vùng nông thôn, từ đó tạo ra những bài học quý giá cho các hộ gia đình khác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về đa dạng hóa thu nhập

Đa dạng hóa thu nhập là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của hộ gia đình nông thôn. Tương lai của đa dạng hóa thu nhập phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức xã hội.

5.1. Tương lai của đa dạng hóa thu nhập ở nông thôn Việt Nam

Với sự phát triển của kinh tế và chính sách hỗ trợ, đa dạng hóa thu nhập sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng trong tương lai, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ đa dạng hóa thu nhập

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hộ gia đình trong việc tiếp cận nguồn lực và phát triển các hoạt động đa dạng hóa thu nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi tiến hành công cuộc Đổi mới năm 1986, Việt Nam đã ghi nhận những thành tựu kinh tế - xã hội vượt bậc, với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân duy trì ở mức 6% đến 8% mỗi năm trong suốt hai thập kỷ. Tỷ lệ nghèo đói trên phạm vi toàn quốc đã giảm mạnh từ mức 58,0% năm 1993 xuống còn 29,0% năm 2002 và tiếp tục hạ xuống 15,5% vào năm 2008. Mặc dù vậy, với hơn 70,0% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn, sinh kế của phần lớn người dân vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào sản xuất nông nghiệp vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro về thời tiết, dịch bệnh và biến động thị trường. Trong bối cảnh đó, đa dạng hóa thu nhập nổi lên như một chiến lược sinh kế sống còn giúp các hộ gia đình nông thôn giảm thiểu tính bất định của dòng tiền, tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lao động dư thừa và từng bước cải thiện mức sống bền vững.

Đề tài tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: nhận diện các yếu tố quyết định đến năng lực tham gia đa dạng hóa thu nhập và lượng hóa tác động thực tế của đa dạng hóa lên tổng thu nhập hộ gia đình nông thôn Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là phân tích xu hướng chuyển dịch cơ cấu thu nhập theo 8 vùng sinh thái địa lý, làm rõ sự khác biệt giữa các nhóm ngũ phân vị thu nhập và ước lượng độ co giãn của các yếu tố nguồn lực hộ gia đình tác động đến 3 thước đo đa dạng hóa chính. Nghiên cứu sử dụng chuỗi dữ liệu thứ cấp từ Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam trong giai đoạn 2002 đến 2010, với trọng tâm phân tích mô hình định lượng vi mô chuyên sâu trên bộ dữ liệu năm 2008 gồm 6.837 hộ nông thôn. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học định lượng chuẩn xác giúp các cơ quan quản lý nhà nước thiết kế chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu việc làm phi nông nghiệp và nâng cao hiệu quả phân bổ vốn tín dụng chính thức.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng Khung Sinh kế Bền vững kết hợp với lý thuyết về Động lực Đẩy và Kéo trong kinh tế học phát triển nông thôn. Khung Sinh kế Bền vững đặt hộ gia đình vào vị trí trung tâm, trong đó khả năng tạo dựng và đa dạng hóa sinh kế phụ thuộc trực tiếp vào mức độ tiếp cận 5 nhóm nguồn vốn cơ bản: vốn con người, vốn vật chất, vốn tài chính, vốn tự nhiên và vốn xã hội. Khả năng chuyển hóa các nguồn vốn này chịu sự chi phối của môi trường thể chế, chính sách vĩ mô cũng như các cú sốc bên ngoài.

Song song đó, lý thuyết động lực đẩy và kéo giải thích hai nhóm động cơ chính dẫn đến hành vi đa dạng hóa thu nhập:

• Động lực đẩy xuất phát từ tình trạng rủi ro mùa vụ, thiếu hụt đất canh tác nông nghiệp hoặc sự thất bại của thị trường bảo hiểm và tín dụng, buộc hộ gia đình phải tìm kiếm thêm nhiều nguồn thu nhập phụ để tự bảo hiểm dòng tiền.
• Động lực kéo hình thành khi khu vực kinh tế ngoài nông nghiệp mang lại tỷ suất sinh lời vượt trội, thu hút các hộ gia đình có lợi thế về vốn và kỹ năng gia nhập để tích lũy của cải.

Nghiên cứu vận dụng 4 khái niệm nền tảng:

• Số lượng nguồn thu nhập đại diện cho mức độ phân tán dòng thu nhập của hộ gia đình;
• Chỉ số đa dạng Simpson phản ánh độ cân bằng và mức độ tương quan giữa các nguồn thu;
• Tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp đo lường mức độ dịch chuyển sinh kế ra ngoài khu vực nông nghiệp truyền thống;
• Tỷ lệ thương mại hóa nông sản thể hiện mức độ hội nhập thị trường qua tỷ lệ sản lượng nông nghiệp được bán hoặc trao đổi lấy tiền mặt.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được khai thác từ chuỗi Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam do Tổng cục Thống kê thực hiện định kỳ hai năm một lần, với quy mô mẫu qua các năm lần lượt là: 22.621 hộ nông thôn năm 2002; 6.938 hộ năm 2004; 6.882 hộ năm 2006; 6.837 hộ năm 2008 và 6.753 hộ năm 2010. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đa giai đoạn, bảo đảm tính đại diện cao cho toàn bộ 8 vùng sinh thái kinh tế trên phạm vi toàn quốc.

Để xử lý dữ liệu và kiểm định các giả thuyết kinh tế lượng, nghiên cứu áp dụng các phương pháp phân tích chuyên sâu:

• Thống kê mô tả so sánh chuỗi thời gian nhằm phác họa bức tranh toàn cảnh về tiến trình chuyển dịch cơ cấu thu nhập và thương mại hóa nông nghiệp trong giai đoạn 2002 - 2010.
• Mô hình hồi quy Poisson được lựa chọn cho biến phụ thuộc là số lượng nguồn thu nhập do biến này mang bản chất là dữ liệu đếm số nguyên không âm.
• Mô hình hồi quy Tobit được áp dụng cho biến chỉ số đa dạng Simpson và biến tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp, bởi hai biến này là dữ liệu liên tục bị giới hạn trong khoảng từ 0 đến 1. Phương pháp Tobit giúp khắc phục triệt để hiện tượng sai lệch ước lượng khi biến phụ thuộc bị chặn tại các giá trị biên.
• Phương pháp biến công cụ hồi quy bình phương tối thiểu hai giai đoạn được áp dụng để ước lượng tác động của đa dạng hóa lên tổng thu nhập hộ. Phương pháp này giải quyết triệt để hiện tượng nội sinh phát sinh từ mối quan hệ tác động hai chiều giữa thu nhập và quyết định đa dạng hóa, trong đó các biến công cụ được sử dụng bao gồm quy mô hộ, trình độ học vấn bình quân và khả năng tiếp cận tín dụng chính thức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ chuỗi dữ liệu thực nghiệm đã mang lại 4 phát hiện cốt lõi về thực trạng và các nhân tố quyết định đến đa dạng hóa thu nhập nông thôn:

Thứ nhất, đa dạng hóa thu nhập là một hiện tượng phổ biến và giữ vai trò chủ đạo trong đời sống nông thôn Việt Nam. Số lượng nguồn thu nhập bình quân của một hộ gia đình duy trì ở mức 4,28 nguồn. Tỷ trọng thu nhập từ các hoạt động phi nông nghiệp trong tổng thu nhập hộ nông thôn đã tăng trưởng đều đặn từ mức 27,1% năm 2002 lên gần 38,0% vào năm 2010. Đáng chú ý, tiền công từ lao động phi nông nghiệp đóng góp mức tăng ấn tượng nhất, từ 13,3% năm 2002 vọt lên 24,1% năm 2010.

Thứ hai, tồn tại sự phân hóa sâu sắc về mô hình đa dạng hóa giữa các nhóm thu nhập. Các hộ thuộc nhóm nghèo nhất có xu hướng duy trì số lượng nguồn thu nhập cao hơn để phân tán rủi ro sinh tồn, nhưng chủ yếu là các hoạt động nông nghiệp tự cấp tự túc. Ngược lại, các hộ thuộc nhóm giàu nhất lại có mức độ đa dạng hóa phi nông nghiệp vượt trội. Ước lượng mô hình Tobit cho thấy nhóm ngũ phân vị giàu nhất có tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp cao hơn nhóm nghèo nhất tới 21,60 điểm phần trăm.

Thứ ba, mức độ thương mại hóa nông nghiệp có sự bứt phá mạnh mẽ nhưng không đồng đều giữa các vùng địa lý. Tỷ lệ sản lượng nông sản bán ra thị trường của toàn quốc tăng từ 61,6% năm 2002 lên 74,8% năm 2010. Khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận mức thương mại hóa cao nhất, đạt trên 81,8% sản lượng nông sản được bán lấy tiền mặt. Trong khi đó, các vùng núi phía Bắc như Tây Bắc và Đông Bắc chỉ đạt tỷ lệ thương mại hóa khoảng 38,4% do hạn chế về giao thương và thị trường tiêu thụ.

Thứ tư, tác động đa chiều của nguồn lực hạ tầng và vốn tài chính. Tiếp cận lưới điện quốc gia và nguồn nước sạch làm tăng tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp của hộ gia đình lần lượt là 8,02 và 10,15 điểm phần trăm. Trình độ học vấn của các thành viên trong hộ có tác động dương có ý nghĩa thống kê ở mức 1% lên cả ba chỉ số đa dạng hóa. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận tín dụng chính thức lại mang hệ số âm đối với tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp, dù tác động dương đến số lượng nguồn thu và chỉ số Simpson.

Thảo luận kết quả

Cơ chế kinh tế giải thích cho hiện tượng tiếp cận tín dụng chính thức làm giảm tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp bắt nguồn từ đặc thù giải ngân của các ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng chính sách tại nông thôn. Phần lớn nguồn vốn vay ưu đãi được định hướng trực tiếp vào các dự án mở rộng chăn nuôi quy mô trang trại, nuôi trồng thủy sản và phát triển cây công nghiệp, thay vì tài trợ cho các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp vốn yêu cầu tài sản bảo đảm phức tạp hơn.

Kết quả nghiên cứu cũng chứng minh sự tương thích với các nghiên cứu thực nghiệm tại các quốc gia đang phát triển khác. Việc hộ nghèo tại Việt Nam sở hữu nhiều nguồn thu nhỏ lẻ phản ánh chiến lược phòng ngừa rủi ro thụ động, tương đồng với phát hiện của các nghiên cứu tại vùng nông thôn Indonesia, nhưng khác biệt với kết quả nghiên cứu tại Mali nơi người giàu sở hữu nhiều nguồn thu hơn nhờ khả năng tiếp cận đất đai rộng lớn.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ bức tranh dịch chuyển cơ cấu này có thể được biểu diễn sinh động thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện tỷ trọng 8 nguồn thu qua các năm, kết hợp với đồ thị đường phản ánh khoảng cách tỷ trọng phi nông nghiệp giữa 5 nhóm ngũ phân vị.

Kết quả hồi quy biến công cụ hai giai đoạn khẳng định đa dạng hóa nguồn thu, chỉ số Simpson và tỷ trọng phi nông nghiệp đều mang lại tác động gia tăng thực chất đối với tổng thu nhập của hộ gia đình với độ tin cậy thống kê cao, chứng minh rằng mở rộng sinh kế ngoài nông nghiệp là con đường thoát nghèo hiệu quả nhất.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng từ mô hình kinh tế lượng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy đa dạng hóa thu nhập và nâng cao mức sống cho cư dân nông thôn:

1. Nâng cấp hạ tầng giao thông và tiện ích công cộng nông thôn: Bộ Giao thông Vận tải phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh đẩy mạnh kiên cố hóa hệ thống đường giao thông nông thôn, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đường ô tô lưu thông thông suốt quanh năm tại các xã vùng sâu lên 95,0% trước năm 2030. Giải pháp này giúp rút ngắn khoảng cách tiếp cận thị trường tiêu thụ, giảm từ 15,0% đến 20,0% chi phí vận chuyển và giao dịch cho các hộ sản xuất.

2. Tái cấu trúc chính sách tín dụng chính thức hướng tới khu vực phi nông nghiệp: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng Ngân hàng Chính sách Xã hội cần thiết kế các gói vay tín chấp và thế chấp linh hoạt cho các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ và thương mại nông thôn, phấn đấu phân bổ tối thiểu 35,0% tổng dư nợ cho các dự án khởi sự kinh doanh phi nông nghiệp trong giai đoạn 2026 - 2030.

3. Phát triển giáo dục và đào tạo kỹ năng nghề chuyên sâu: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các trung tâm khuyến nông mở rộng quy mô đào tạo nghề phi nông nghiệp cho lao động nông thôn, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo nghề đạt trên 45,0% trong vòng 3 đến 5 năm tới, tạo điều kiện thuận lợi để người lao động gia nhập thị trường việc làm tiền công chất lượng cao.

4. Nâng cao năng lực thương mại hóa nông sản tại các khu vực khó khăn: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn kết hợp với Bộ Công Thương xây dựng chuỗi liên kết giá trị và sàn giao dịch nông sản vùng, phấn đấu nâng tỷ lệ nông sản hàng hóa được tiêu thụ qua hợp đồng tại vùng Đông Bắc và Tây Bắc từ mức 38,4% hiện nay lên trên 60,0% vào năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Các nhà hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước: Các chuyên gia tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn có thể sử dụng các hệ số hồi quy định lượng trong luận văn để xây dựng chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Nhóm nghiên cứu học thuật chuyên ngành Kinh tế Phát triển, Kinh tế Nông nghiệp có thể tham khảo quy trình phân tích định lượng chuẩn mực, cách xử lý dữ liệu vi mô Khảo sát Mức sống và ứng dụng các mô hình hồi quy Poisson, Tobit và biến công cụ hai giai đoạn.
• Các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ: Các định chế phát triển như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc có thể tham chiếu các số liệu thực chứng để thiết kế các dự án tài trợ sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam.
• Lãnh đạo các tổ chức tài chính vi mô và ngân hàng thương mại: Ban điều hành các quỹ tín dụng nhân dân và ngân hàng nông thôn có thể căn cứ vào các phát hiện về nhu cầu vốn phi nông nghiệp để cải tiến sản phẩm tín dụng, phục vụ hiệu quả nhu cầu chuyển đổi kinh tế hộ.

Câu hỏi thường gặp

Đa dạng hóa thu nhập tại nông thôn Việt Nam được đo lường bằng những chỉ số nào?

Luận văn sử dụng 3 thước đo kinh tế lượng chủ đạo bao gồm: Số lượng nguồn thu nhập để đo độ rộng của danh mục sinh kế; Chỉ số đa dạng Simpson phản ánh độ cân bằng tỷ trọng giữa các nguồn thu; và Tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp biểu thị mức độ chuyển dịch cơ cấu việc làm ngoài nông nghiệp.

Tại sao các hộ nông thôn nghèo thường có nhiều nguồn thu nhập hơn các hộ khá giả?

Các hộ nghèo thường đối mặt với rủi ro mùa vụ và thiếu hụt đất canh tác nghiêm trọng, buộc họ phải tham gia vào nhiều công việc lặt vặt như làm thuê nhật trình, thu hái lâm sản phụ và chăn nuôi nhỏ lẻ để phân tán rủi ro và bảo đảm mức thu nhập tối thiểu cho sinh tồn.

Vì sao tiếp cận vốn tín dụng chính thức lại có mối quan hệ nghịch biến với tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp?

Trong thực tế, dòng vốn tín dụng chính thức tại nông thôn thường gắn liền với các gói hỗ trợ phát triển nông nghiệp, chăn nuôi và thủy sản. Hộ gia đình vay vốn chủ yếu tái đầu tư vào mở rộng sản xuất nông nghiệp, từ đó làm tăng tỷ trọng thu nhập nông nghiệp và làm giảm tỷ trọng tương đối của thu nhập phi nông nghiệp.

Luận văn sử dụng phương pháp kinh tế lượng nào để xử lý hiện tượng nội sinh khi đánh giá tác động lên thu nhập?

Nghiên cứu áp dụng phương pháp Biến công cụ Hồi quy Bình phương Tối thiểu Hai giai đoạn. Các biến công cụ ngoại sinh được lựa chọn bao gồm trình độ học vấn bình quân của hộ, quy mô hộ gia đình và khả năng tiếp cận vốn tín dụng chính thức nhằm bảo đảm ước lượng không bị chệch.

Cơ sở hạ tầng điện nước và giao thông thúc đẩy thu nhập phi nông nghiệp như thế nào?

Hạ tầng điện lưới và nước sạch cung cấp điều kiện vận hành thiết yếu cho các xưởng chế biến và dịch vụ tại gia, làm tăng tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp thêm 8,02 đến 10,15 điểm phần trăm. Đường giao thông tốt giúp giảm chi phí đi lại, tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận công việc tiền công tại các khu công nghiệp lân cận.

Kết luận

• Đa dạng hóa thu nhập là chiến lược trọng tâm của hộ gia đình nông thôn với số nguồn thu bình quân đạt 4,28 nguồn và tỷ trọng phi nông nghiệp tăng trưởng liên tục lên mức 38,0% vào năm 2010.
• Các hộ gia đình giàu có chiếm ưu thế vượt trội trong khu vực kinh tế phi nông nghiệp với tỷ trọng cao hơn nhóm nghèo nhất tới 21,60 điểm phần trăm.
• Trình độ học vấn, quy mô lao động hộ và khả năng tiếp cận hạ tầng điện nước là những nhân tố thúc đẩy mạnh mẽ nhất quá trình chuyển đổi sinh kế ngoài nông nghiệp.
• Mở rộng đa dạng hóa nguồn thu nhập và gia tăng tỷ trọng tiền công phi nông nghiệp mang lại tác động dương trực tiếp và có ý nghĩa thống kê đến tổng thu nhập của hộ gia đình nông thôn.
• Chính sách phát triển nông thôn cần chuyển trọng tâm từ việc hỗ trợ tự cấp tự túc sang đầu tư hạ tầng kết nối thị trường và đào tạo kỹ năng nghề phi nông nghiệp.

Đóng góp học thuật cốt lõi của luận văn là việc xây dựng hệ thống bằng chứng thực nghiệm toàn diện trên quy mô quốc gia về các yếu tố quyết định đa dạng hóa và giải quyết triệt để khuyết tật nội sinh để khẳng định vai trò then chốt của kinh tế phi nông nghiệp đối với tăng trưởng thu nhập hộ.

Trong giai đoạn tới, các cơ quan ban ngành cần khẩn trương hoàn thiện khung chính sách tín dụng đặc thù cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh nông thôn trước năm 2028. Các nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác toàn diện luận văn này để phát triển các đề tài mở rộng về tác động của chuyển đổi số và biến đổi khí hậu đến cấu trúc sinh kế nông thôn hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS OF INCOME DIVERSIFICATION AND ITS EFFECTS ON HOUSEHOLD INCOME IN RURAL VIETNAM BY HO THI NGOC DIEP MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, JANUARY 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS OF INCOME DIVERSIFICATION AND ITS EFFECTS ON HOUSEHOLD INCOME IN RURAL VIETNAM A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By HO THI NGOC DIEP Academic Supervisor: Dr. HA THUC VIEN HO CHI MINH CITY, JANUARY 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS With these words, I would like to express my sincere thank to all who have supported me during my journey to complete the Master program in general and this thesis in particular. First of all, I would like to thank the Board of Faculties of the University of Economics of Ho Chi Minh City and International Institute of Social Studies (ISS) for providing me with all fruitful and precious academic knowledge during the master program. The Thesis could not have been designed and completed without the support from my Professors in the University of Economics and ISS.

I would like to show my deepest gratitude to Dr. Ha Thuc Vien and Dr. Tran Tien Khai for all their invaluable comments and fruitful guidance from the very beginning of the formatting of the topic. My special thanks go to Dr.

Ha Thuc Vien for his academic supervision, inspiration through the progress of my thesis writing. In addition, I would like to express my sincere thank to Dr. Pham Khanh Nam, Mr Nguyen Van Dung for their guidance on technical issues used for the analysis of the thesis. Last but not least, I am deeply indebted to my family members: my parents, my parents – in law, my sisters for all their understanding and supports during my study.

I would like to express my special thanks to my mother and my mother- in-law, who have helped me to take care of my little baby so that I can concentrate on my thesis. Finally, I would like to thank my husband who is always besides me, encouraging and helping me with daily life, so that I can spend most of my time on completing the thesis. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLES OF CONTENTS Acknowledgements List of tables, figures Abstracts CHAPTER 1 INTRODUCTION 1.1 Concepts and measures of income diversification .3 Determinants of income diversification .4 Previous studies on income diversification in Vietnam. 10 CHAPTER 3 DATA AND RESEARCH METHODOLOGY .1 Classification and calculation of income sources .2 Indicators of income diversity .3 The method of analysis.

16 CHAPTER 4 FINDINGS AND DISCUSSION .1 Patterns and trends in income diversification.1 Diversity of income sources .2 Diversification as a shift to non-farm activities .3 Diversification as commercialization production .2 Econometric results and discussion .1 Expected sign of determinants of income diversification .2 Determinants of income diversification (number of income sources) .3 Determinants of income diversification (Simpson index of diversity). 35 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Determinants of income diversification (share of non-farm income in total income) .5 Impact of income diversification on total income of household. 45 CHAPTER 5 CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS. 46 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LISTS OF TABLES AND FIGURES TABLES Table 4.

1 Measures of diversity in income sources and Simpson index of diversity in rural areas by regions across years. 2 Measures of diversity in number of income sources and Simpson index of diversity in rural areas by income quintile across years. 3 Share of non-farm income in total income by income quintile across years. 4 Measure of commercialization by regions and year.

5 Measure of commercialization by income quintile and year. 6 Descriptive statistics for the dependent and independent variables .7 Hypotheses regarding impact of independent variables on measures of income diversification. 8 Determinants of income diversification (NIS). 9 Determinants of income diversification (SID) and (NFS).

10 Summary of results on determinants of income diversification. 11 Impacts of income diversification on total income of household .2 The Sustainable Livelihood Framework………………………………. 1 Trends in income composition of rural households……………………22 4. 2 Share of nonfarm income in total income of rural households……… 23 4.

3 Share of output sold or bartered by region and year………………… 25 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Income diversification has been a special attention of researchers, especially in developing countries. It is a means to increase household’s income and reduce risks of income volatility of each income source. However, the patterns and trends of income diversification vary from country to country and from region to region. This research aims at examining the determinants of income diversification among rural households in Vietnam and the impact of diversification on household’s total income in order to decide appropriate policy responses.

Based on Vietnam Household Living standard surveys in 2002, 2004, 2006, 2008 and 2010, the descriptive analysis on a variety of concepts of diversification shows that the diversification in rural areas is very common and tends to increase over time. For instance, a number of income sources among rural households goes up to from 4. The analysis also indicates the growing importance of non-farm activities. Nevertheless, the extent of diversification is not the same between the rich and the poor.

The poorer tend to have more income sources than the richer while the richer is much more diversified in terms of share of income from non-farm activities than the poorer. The econometric analysis uses methods of Poisson regression in the model of number of income sources and Tobit regression in the model of SID and NFS. The regression results show that socio-economic status and access to formal financial market both have positive impact on the number of income sources pursued by households and the Simpson index of diversification. Interestingly, it is found that the access to financial markets has negative effect on the share of non-farm income.

The accessibility of infrastructure is also an important determinant of income diversification. The evaluation of reverse impact of diversification on household’s total income confirms that all of the three indicators of income diversification: a number of income source, share of non-farm income and Simpson index of diversity have positive impact on household’s total income. It implies that households try to 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] increase their income by pursuing multiple income strategy, expanding their income generating out of agricultural activities and maintaining the balance among different income activities. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER 1 INTRODUCTION 1.1 Problem Statement Income diversification among rural household in developing countries has called for substantial attention of scholars in development economics.

It is referred to the allocation of resources among different income generating activities, both on-farm and off-farm, according to Abdulai and Crolerees (2001). There are several motives for households to diversify their income sources. Households tend to carry out the income diversification because of the need to manage risks, to secure a smooth flow of income, to allocate the surplus labor or to respond to different kinds of market failures such as insurance and credit market imperfection (Ellis, 1998). Given the potential role of income diversification in stabilizing income and alleviating rural poverty, governments in several developing countries are increasingly interested in promoting diversification.

And Vietnam with more than 70% of the population lives in rural areas is not an exception. Since 1986, the Government has implemented various policies with an aim to developing multi-sector economy, renovating the economic structure and stabilizing the social economic environment including improving people’s living standards and opening the country’s economy to the rest of the world. For rural development, some specific objectives raised are to create more jobs, to raise agricultural and rural industry-related income, and to develop services and off- farm activities. In other words, these policies are designed to directly or indirectly stimulate the process of income diversification in Vietnam in general and in rural areas in particular.

With the nation-wide renovation, Vietnam has gained some remarkable achievements in economic development and poverty reduction, with the annual economic growth rate of 6-8 percent since the early 1990 and the poverty rate falling from 58% in 1993, 29% in 2002, 15.5% in 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Part of income growth and poverty reduction is undoubtedly due to diversification among households both into higher value crops and into non-crop activities such as livestock raising, and non-farm activities. Though income diversification plays such an important role in the early stage of rural transformation, the patterns of rural income diversification may vary across countries and regions (Ellis, 1998). Hence, it is necessary to identify the determinants of income diversification of specific countries and regions as it helps government have appropriate policy response to support the rural areas.

While there are very few empirical studies about the income diversification issue in Vietnam, the research on the impact of diversification on household income is even rarer. Based on the empirical studies and data from Vietnam Household Living Standards Survey 2008 (VHLSS 2008), this paper is aimed at determining the factors that affect the ability to carry out income diversification among households in rural Vietnam and to measure the impacts of diversification on household incomes.2 Research objectives The paper is to investigate determinants of income diversification among households in rural areas of Vietnam, and measure the difference in the level of impact of these factors among economic and geographical regions. This paper also aims at examining the reverse effects of income diversification on the household income.3 Research questions Specifically, the paper tries to address the following questions: - What are the determinants of income diversification in rural Vietnam at household level? - How does the level of income diversification differ among rural regions within Vietnam? 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - What are the impacts of diversification on household income? The thesis is organized into 5 chapters. After the introductory Chapter, Chapter 2 is literature review, including the review of theoretical framework and the previous studies of income diversification in developing countries.

Chapter 3 describes the data source and methodologies used to analyze the data. Determinants and impacts of income diversification are analyzed economically in Chapter 4. Chapter 5 summarizes the results found, draws some conclusion related and discusses some policy recommendations. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER 2 LITERATURE REVIEW 2.1 Concepts and measures of income diversification Income diversification has been employed by households as one of the strategies to minimize the income variability and ensure a minimum level of income.

Empirical studies commonly based on five different indicators of income diversification for their analysis, each of which is discussed in details as bellows: The first definition is possibly the simplest one that diversification is referred to the increase in the number of income sources of households (Minot et al. Accordingly, households with more income sources are considered to be more diversified and the more number of sources a household has over time, the greater the increase in diversification that household pursue over that time period. This indicator is simple to measure and understand. However, it only focuses on the number of sources with equal treatment among every income source but not taking into the consideration its importance to the total income of household.

The second approach is introduced to overcome the weakness of the previous measure.