chương 1 tổng hợp kết quả chính của các nghiên cứu, từ đó chỉ ra khoảng trống nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu của luận án. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến các yếu tố tác động đến cầu của khách DLQT đến một điểm đến 1.1 Về biến do lường cầu của khách DLOT đến một điểm đến Đối với khía cạnh này, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng lượt khách DLQT đến (international tourist arrivals), chi tiêu của khách du lich (tourist expenditure/receipts) và thời gian lưu trú (length of stay) là ba chỉ tiêu được sử dụng phổ biến nhất dé do lường cầu của khách DLQT đến. Crouch (1994b) xem xét 85 nghiên cứu về chủ đề nhu cau du lịch được thực hiện trong giai đoạn 1961 — 1992 nhận thấy rằng nhu cầu du lịch có thể được đo lường bằng nhiều chỉ tiêu với tần suất sử dụng khác nhau, trong đó lượt khách DLQT đến chiếm tỷ trọng cao nhất với 51 nghiên cứu. Các chỉ tiêu khác cũng được sử dụng nhưng với tần suất thấp hơn, như chỉ tiêu của khách du lịch (40 nghiên cứu), số đêm lưu trú (6) hay thời gian lưu trú trung bình (3).
Kết quả này tương đồng với kết quả nghiên cứu của Witt & Witt (1995) sau khi các tác giả xem xét 42 nghiên cứu có liên quan về đo lường và dự báo nhu cầu du lịch được thực hiện trong giai đoạn 1966-1992. Kết quả của nghiên cứu này cho thấy ngoài lượt khách DLQT đến thì nhiều nghiên cứu khác về chủ đề này đã sử dụng đa dạng các chỉ tiêu đo lường khác, chắng hạn như chỉ tiêu cho du lịch, xuất nhập khẩu du lịch, thời gian lưu trú. Tuy nhiên, các tác giả đã chỉ ra hạn chế của từng chỉ tiêu đo lường được sử dụng, theo đó thì mặc dù lượt khách DLQT không phải là chỉ tiêu đo lường tối ưu nhất nhưng có lợi thé về tinh sẵn có của dữ liệu so với các chỉ tiêu khác.1: Tan suất sử dung các loại biến phụ thuộc Chỉ tiêu Crouch Lim Younis sone ` (1994b) (1997) (2015) ong St (2023) Lượt khách đến (tourist arrivals) 51 51 172 185 Chi nếu của du khách (tourist 40 49 103 58 expenditure) Thời gian lưu trú (length of stay) 9 10 22 18 Khác (others) 5 9 103 54 Tổng số nghiên cứu được xem xét 85 100 400 313 Nguồn: Crouch (1994b), Lim (1997), Younis (2015), Song và cộng sự (2023) Đây cũng là kết quả trong công trình nghiên cứu của Lim (1997) sau khi xem xét 100 nghiên cứu về chủ đề mô hình cầu DLQT được công bé trong giai đoạn 1961 — 1994. Kết quả của nghiên cứu này cho thấy có đến 51 nghiên cứu sử dụng lượt du khách quốc tế đến/khởi hành làm chỉ tiêu đo lường cầu của khách DLQT đến, trong khi chỉ số chỉ tiêu của khách du lịch được sử dụng 49 lần.
Các chỉ tiêu khác như thời gian lưu trú hay xuất nhập khâu du lịch cũng được sử dụng nhưng với tần suất thấp hơn (Bảng 1. Trong khi đó, (Song & Li, 2008) nhận thay răng lượt khách DLQT đến là biến số được sử dụng phô biến nhất khi đo lường và dự báo nhu cầu du lịch bên cạnh một số chỉ tiêu khác (chi tiêu du lịch, thời gian lưu trú, doanh thu du lịch, xuất nhập khẩu du lịch) sau khi xem xét 119 nghiên cứu đo lường và dự báo nhu cầu du lịch đến các quốc gia và vùng lãnh thé được xuất bản trong giai đoạn 2000 — 2006. Younis (2015) sau khi tiến hành xem xét và so sánh 70 nghiên cứu có liên quan đến nhu cầu DLQT được thực hiện trong giai đoạn 1973 - 2014 kết hợp với với kết quả của các nghiên cứu tông quan của Lim (1997), Song & Li (2008) và Norlida (2009) thì đưa ra nhận định răng kết quả tương đồng với các nghiên cứu tổng hợp trước đó khi mà chỉ tiêu lượt khách DLQT đến được sử dụng phô biến nhất để đo lường nhu cầu du lịch với 172 nghiên cứu, tiếp sau đó là chỉ tiêu của khách du lịch và thời gian lưu trú với tần suất sử dụng tương ứng là 103 và 22 nghiên cứu. Younis (2015) nhận thấy rằng đa số các nghiên cứu được xem xét ưu tiên sử dụng chỉ tiêu lượt khách đến dé đo lường nhu cầu du lịch thay vì các chỉ tiêu khác là do sự sẵn có và mức độ chính xác khá cao của chỉ số này (Bang 1.
Kết luận tương tự cũng đã được đưa ra trong 12 công trình nghiên cứu của Wu và cộng sự (2017) sau khi xem xét 171 nghiên cứu về đo lường và dự báo trong lĩnh vực du lịch và khách sạn được xuất bản từ năm 2007 đến năm 2015 (145 nghiên cứu về nhu cầu du lịch). Các tác giả nhận thấy răng đa số các nghiên cứu chủ yếu sử dụng ba chỉ tiêu là lượt khách DLQT đến, chi tiêu của khách du lịch và thời gian lưu trú để đo lường nhu cầu du lịch, trong đó biến lượt khách DLQT đến được sử dụng với tần suất cao hơn. Đây cũng là kết luận của Song, Qiu, & Park (2023) sau khi xem xét 425 nghiên cứu về chủ đề đo lường nhu cầu du lịch được đăng trên các tạp chí hàng đầu về du lịch. Theo đó, trong số 313 nghiên cứu phân tích theo hướng vĩ mô thì có đến 185 nghiên cứu sử dụng chỉ tiêu lượt khách DLQT đến làm biến số đo lường cầu của khách DLQT đến, sau đó chi tiêu của du khách với 58 nghiên cứu.
Các chỉ tiêu khác như nhu cầu du lịch, thời gian lưu trú, doanh thu khách sạn hay số lượng đặt phòng cũng được sử dụng nhưng với tần suất không đáng kể. Kết quả này tương đồng với kết quả có được từ các nghiên cứu trước đã được thực hiện Wu và cộng sự (2017). Ngoài ra, lượt khách DLQT đến còn được sử dung dé đo lường nhu cau du lịch trong nhiều nghiên cứu khác (Adeola, Boso, & Evans, 2018; Alawin & Abu-Lila, 2016; Hor, 2015; Leitão, 2015; L. Nguyen, Fernandes, & Teixeira, 2021; Ongan, Isik, & Ozdemir, 2017; Parida, Bhardwaj, & Roy Chowdhury, 2017; Selvanathan, Jayasinghe, & Selvanathan, 2021; Thushara, Su, & Bandara, 2019; Woan-Lin & Jia-Hong, 2020).
Một số tác giả đã xem xét sự khác biệt khi sử dung chỉ tiêu lượt khách DLQT đến và chỉ tiêu của khách du lịch trong việc xây dựng mô hình nhu cầu du lịch. Kết quả chỉ ra rằng các biến độc lập đều có ý nghĩa trong việc ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch dù cho chỉ tiêu đo lường nào được sử dụng. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cho thấy một số biến giải thích có mức độ tác động tích cực đáng kể đến nhu cầu du lịch khi đo lường băng chỉ tiêu lượt khách đến trong khi ảnh hưởng này là không đáng ké đến chi tiêu của du khách (dân số, thu nhập bình quân đầu người, độ dài đường bờ biển) và ngược lai (sự kiện 11 tháng 9, khủng hoảng tài chính toàn cầu). Trong khi đó, Rosselló-Nadal & HE (2020) nhận thấy rằng trong đa sỐ các nghiên cứu thực nghiệm đã được thực hiện, tổng lượt khách đến và chi tiêu thường được sử dụng dé do luong nhu cau du lịch một cách tuỳ tiện phụ thuộc vào mục đích của phân tích 13 hoặc đơn giản là vào sự sẵn có của dit liệu.
Tuy nhiên, khi tiến hành nghiên cứu tong quan các tài liệu, kết quả cho thấy có sự khác biệt trong hệ số co giãn ước tính giữa hai chỉ tiêu này. Trên cơ sở đó, nghiên cứu này khám phá mối liên hệ lý thuyết giữa chúng trong bối cảnh mô hình hóa nhu cầu du lịch ở cấp độ điểm đến thông qua việc ước tính mô hình nhu cầu du lịch sử dụng lượt khách quốc tế và chi tiêu của khách du lịch cho 191 quốc gia trong giai đoạn 1998 — 2016. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng khi sử dụng cả hai thước đo trên để đo lường nhu cầu của khách du lịch thì hệ số co giãn ước tính có thé sẽ rất khác nhau. Kết luận này giúp cho các bên có liên quan cân nhắc đến việc sử dụng chỉ tiêu nào dé đo lường nhu cầu du lịch nhằm phục vụ tốt hơn cho các mục tiêu nghiên cứu khác nhau.
Như vậy, có ba chỉ tiêu chính có thể được sử dụng khi đo lường cầu của khách DLQT đến một điểm đến. Trong đó, chỉ tiêu lượt khách DLQT đến được sử dụng thường xuyên và phô biến hơn so với hai chỉ số còn lại (chi tiêu của khách du lịch và thời gian lưu trú). Mặc du nhiều nghiên cứu kết luận rằng chi tiêu của khách du lịch là chỉ tiêu đo lường nhu cầu du lịch tốt nhất vì bản chất kinh tế của nó nhưng do tính sẵn có và chính xác của loại dir liệu này là không cao nên đa số các nghiên cứu lựa chọn sử dụng chỉ tiêu lượt khách DLQT đến (Crouch, 1994b; Song và cộng sự, 2023; Witt & Witt, 1995; Wu và cộng sự, 2017; Younis, 2015).2 Về các yếu tổ tác động dén cầu của khách DLOT đến một diém đến Mặc dù đa số các nghiên cứu sử dụng lý thuyết về cầu khi đo lường cầu của khách DLQT đến nhưng tồn tại sự đa dạng rất lớn trong việc sử dụng các biến đo lường cho chỉ tiêu nay. Thực tế này phù hợp với việc du lịch (đặc biệt là du lịch nước ngoài!) là một loại hang hoá cao cấp và đặc biệt, nên nhu cầu về loại dịch vụ này chịu sự tác động của nhiều yếu tố vừa phô biến vừa đặc thù.
Crouch (1994b) sau khi xem xét 85 nghiên cứu về chủ đề đo lường nhu cầu du lich thì nhận thấy rằng không chỉ các yếu tổ kinh tế (economic factors) mà cả các biến số phi kinh tế (non-economic factors) đều có tác động đến nhu cầu du lịch khi đo lường nó bằng bắt cứ chỉ tiêu nào. Các yếu tố chính có ảnh hưởng đến nhu cầu du lich được chỉ ra bao gồm thu nhập (83 nghiên cứu), giá tương đối (54), tỷ giá hối đoái (25), chi phí di chuyên (48), dân số (15), xu hướng (19) và các biến giả (47). Ngoài 14 ra, nhiều yếu tố khác cũng được sử dụng dé đo lường nhu cau du lịch (hoạt động kinh doanh, thị phan, chi tiêu cho quảng bá, thời tiết, khoảng cách du lịch, dân số, các di sản văn hoá) nhưng với tần suất thấp hơn (Bảng 1. Trong kết quả nghiên cứu bổ sung được công bố cùng năm, Crouch (1994a) đã đi sâu phân tích từng nghiên cứu, tập trung ở khía cạnh thu nhập và giá tương đối.
Hầu hết các nghiên cứu đều có kết quả rằng thu nhập và giá tương đối là hai trong số các yếu tố có mức độ tác động đáng ké đến nhu cầu du lịch.