Các Nhân Tố Của Mô Hình Kế Toán Trách Nhiệm Trong Doanh Nghiệp Sản Xuất Tại TP. Hồ Chí Minh

Chuyên khảo kinh tế phân tích Các nhân tố của mô hình kế toán trách nhiệm và mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Trần Ngô Ngọc Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Khánh Dung
• Trường học: Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Của Mô Hình Kế Toán Trách Nhiệm Và Mức Độ Vận Dụng Kế Toán Trách Nhiệm Trong Các Doanh Nghiệp Sản Xuất Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI VÀ VIỆT NAM VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.4. Khe hổng nghiên cứu
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM
• 2.1. Khái quát về KTTN
• 2.2. Vai trò của KTTN
• 2.3. Các bộ phận cấu thành KTTN
• 2.3.1. Phân chia tổ chức thành các TTTN
• 2.3.2. Phân quyền quản lý
• 2.3.3. Lập dự toán
• 2.3.4. Phân bổ chi phí và thu nhập
• 2.3.5. Lập báo cáo để phân tích
• 2.3.6. Đánh giá dự toán với kết quả thực tế
• 2.3.7. Hệ thống khen thưởng
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.3. Phân chia tổ chức (PCTC) thành các TTTN
• 4.4. Phân quyền quản lý (PQQL)
• 4.5. Phân bổ chi phí và thu nhập (PBCPVTN)
• 4.6. Lập dự toán (LDT)
• 4.7. Đánh giá dự toán với thực tế (ĐGDTVTT)
• 4.8. Hệ thống khen thưởng (HTKT)
• 4.9. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.10. Mức độ vận dụng KTTN trong các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.11. Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ vận dụng KTTN ở các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.11.1. Vị trí công việc của nhà quản trị
• 4.11.2. Trình độ đào tạo của nhà quản trị
• 4.11.3. Mức độ hiểu biết về KTTN của nhà quản trị
• 4.12. Bàn luận kết quả nghiên cứu
• 4.13. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO MỨC ĐỘ VẬN DỤNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 5.1. Một số khuyến nghị nhằm nâng cao mức độ vận dụng KTTN trong các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 5.1.1. Hoàn thiện việc phân chia cơ cấu tổ chức thành các TTTN
• 5.1.2. Hoàn thiện việc phân cấp, phân quyền quản lý
• 5.1.3. Hoàn thiện công tác đánh giá dự toán với thực tế
• 5.1.4. Nâng cao trình độ và nhận thức của nhà quản trị
• 5.2. Kiến nghị cho những nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. Kết luận chương 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LÝ LỊCH KHOA HỌC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Kế Toán Trách Nhiệm Giới Thiệu Chung

Chương này nhằm mục đích tổng hợp và trình bày các nghiên cứu liên quan đến kế toán trách nhiệm đã được công bố trên thế giới và ở Việt Nam. Mục tiêu chính là xác định các nhân tố quan trọng của mô hình kế toán trách nhiệm, đồng thời tìm ra phương pháp nghiên cứu phù hợp để đo lường mức độ vận dụng các yếu tố này trong các doanh nghiệp sản xuất tại TP Hồ Chí Minh. Việc tổng hợp các nghiên cứu trước đây giúp xác định rõ những khoảng trống nghiên cứu và định hướng cho việc nghiên cứu thực tiễn.

1.1. Mục tiêu của tổng quan nghiên cứu về KTTN

Mục tiêu chính của chương này là cung cấp một cái nhìn tổng quan về các nghiên cứu trước đây về kế toán trách nhiệm, cả ở nước ngoài và trong nước. Điều này giúp xác định những gì đã được nghiên cứu, những gì còn thiếu và những phương pháp đã được sử dụng. Dựa trên đó, chúng ta có thể xây dựng một khung phân tích phù hợp cho việc nghiên cứu mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất tại TP Hồ Chí Minh.

1.2. Ý nghĩa của việc xác định các yếu tố KTTN

Việc xác định chính xác các yếu tố cấu thành mô hình kế toán trách nhiệm là rất quan trọng. Điều này giúp đảm bảo rằng nghiên cứu tập trung vào những khía cạnh quan trọng nhất của kế toán trách nhiệm. Các yếu tố này có thể bao gồm phân cấp quản lý, trao quyền, báo cáo trách nhiệm, và các cơ chế khen thưởng. Việc xác định đúng các yếu tố này giúp đưa ra các đề xuất thực tiễn và hiệu quả.

II. Nghiên Cứu Kế Toán Trách Nhiệm Quốc Tế Tổng Hợp Chi Tiết

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã tập trung vào việc áp dụng và hiệu quả của kế toán trách nhiệm trong các tổ chức khác nhau. Các nghiên cứu này cung cấp những hiểu biết sâu sắc về các yếu tố thành công và thách thức trong việc triển khai kế toán trách nhiệm. Chúng ta sẽ xem xét một số nghiên cứu tiêu biểu để rút ra những bài học kinh nghiệm quan trọng. Theo Fowzia (2011), sự hài lòng đối với hệ thống kế toán trách nhiệm bị ảnh hưởng từ việc phân công trách nhiệm, phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động và hệ thống khen thưởng.

2.1. Nghiên cứu của Ghala 2005 về KTTN ở Lybia

Nghiên cứu của Ghala (2005) đánh giá việc áp dụng kế toán trách nhiệm trong các công ty công nghiệp ở Lybia. Kết quả cho thấy sự thiếu phối hợp đồng bộ giữa các trung tâm trách nhiệm, dẫn đến hạn chế vai trò của hệ thống kế toán trách nhiệm. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết kế cơ cấu tổ chức phù hợp và đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận.

2.2. Nghiên cứu của Gharayba 2008 về KTTN ở Jordan

Nghiên cứu của Gharayba và đồng nghiệp (2008) chỉ ra rằng các công ty thuộc các tập đoàn công nghiệp Jordan đã áp dụng khá triệt để kế toán trách nhiệm trong hoạt động quản trị của mình. Nghiên cứu tìm thấy sự tồn tại của các cấu trúc tổ chức, phân cấp và trao quyền, kết hợp với khen thưởng và trừng phạt nhất quán với lý thuyết kế toán trách nhiệm. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra tương quan giữa chính sách khen thưởng và tỷ lệ sinh lời của các DN.

2.3. Nghiên cứu của Judeh 2009 về KTTN trong ngành khách sạn

Nhóm tác giả Judeh, Sheikh, & Sbugh (2009) đã tiến hành nghiên cứu để xác định mức độ áp dụng kế toán trách nhiệm trong các khách sạn xếp hạng 4 và 5 sao ở Amman, Jordan. Kết quả cho thấy sự hiện diện của kế toán trách nhiệm trong hoạt động quản trị khách sạn, bao gồm phân chia tổ chức thành các trung tâm trách nhiệm, ngân sách được lập theo biểu đồ hoạt động, và hệ thống khuyến khích được ban hành và thực thi hiệu quả. Tuy nhiên, sự phối hợp giữa các trung tâm trách nhiệm chưa thực sự hiệu quả.

III. Tổng Quan Nghiên Cứu Kế Toán Trách Nhiệm Tại Việt Nam

Các nghiên cứu về kế toán trách nhiệm tại Việt Nam còn hạn chế so với quốc tế. Tuy nhiên, đã có một số nghiên cứu quan trọng tập trung vào việc đánh giá thực trạng áp dụng và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả áp dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp. Các nghiên cứu này thường tập trung vào các ngành công nghiệp cụ thể hoặc các khu vực địa lý nhất định. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về kế toán trách nhiệm trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTTN ở Việt Nam

Các nghiên cứu tại Việt Nam thường tập trung vào các yếu tố như văn hóa doanh nghiệp, năng lực của nguồn nhân lực kế toán, và mức độ hỗ trợ của hệ thống thông tin kế toán. Các yếu tố này có thể có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các DN có phân cấp quản lý rõ ràng và trao quyền cho nhân viên có xu hướng áp dụng kế toán trách nhiệm hiệu quả hơn.

3.2. Thực trạng áp dụng KTTN trong doanh nghiệp Việt Nam

Các nghiên cứu về thực trạng áp dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp Việt Nam thường cho thấy rằng mức độ vận dụng còn thấp so với tiềm năng. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của kế toán trách nhiệm hoặc gặp khó khăn trong việc triển khai do thiếu nguồn lực hoặc kiến thức chuyên môn. Việc đánh giá hiệu quả hoạt động thường chưa được thực hiện một cách hệ thống và toàn diện.

IV. Xác Định Khe Hổng Nghiên Cứu Về Kế Toán Trách Nhiệm

Dựa trên tổng quan các nghiên cứu quốc tế và Việt Nam, có thể thấy rằng vẫn còn những khe hổng nghiên cứu quan trọng cần được khám phá. Cụ thể, cần có thêm nhiều nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất tại TP Hồ Chí Minh. Nghiên cứu cần tập trung vào việc đo lường hiệu quả áp dụng kế toán trách nhiệm và đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao khả năng áp dụng.

4.1. Thiếu nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến KTTN tại TP.HCM

Mặc dù có một số nghiên cứu về kế toán trách nhiệm tại Việt Nam, nhưng còn thiếu các nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất tại TP Hồ Chí Minh. Cần có thêm thông tin về các yếu tố đặc thù của môi trường kinh doanh tại TP.HCM có thể ảnh hưởng đến mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm. Nghiên cứu cần xem xét cả các yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp.

4.2. Cần đo lường hiệu quả áp dụng KTTN một cách toàn diện

Nhiều nghiên cứu chỉ tập trung vào việc mô tả mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm mà không đo lường một cách cụ thể hiệu quả của việc áp dụng. Cần có các phương pháp đo lường hiệu quả toàn diện hơn, bao gồm cả các chỉ số tài chính và phi tài chính. Điều này giúp đánh giá chính xác giá trị mà kế toán trách nhiệm mang lại cho doanh nghiệp.

V. Kế Toán Trách Nhiệm Cơ Sở Lý Luận Mô Hình Ứng Dụng

Chương này sẽ đi sâu vào cơ sở lý luận của kế toán trách nhiệm, bao gồm định nghĩa, vai trò, và các bộ phận cấu thành. Chúng ta sẽ xem xét cách kế toán trách nhiệm giúp phân cấp quản lý, trao quyền, và đánh giá hiệu quả hoạt động. Mục tiêu là xây dựng một khung lý thuyết vững chắc để phân tích mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất tại TP Hồ Chí Minh.

5.1. Định nghĩa và vai trò của KTTN trong quản lý doanh nghiệp

Kế toán trách nhiệm là một hệ thống kế toán quản trị tập trung vào việc phân bổ trách nhiệm cho các bộ phận khác nhau của tổ chức. Nó giúp nhà quản lý kiểm soát chi phí và đánh giá hiệu quả hoạt động. Theo Trần Trung Tuấn (2015), kế toán trách nhiệm có vai trò quan trọng trong việc quản lý, điều hành, kiểm soát và đánh giá hiệu quả của các bộ phận, tác động tích cực đến thành quả hoạt động của DN.

5.2. Các bộ phận cấu thành mô hình kế toán trách nhiệm

Các bộ phận cấu thành mô hình kế toán trách nhiệm bao gồm phân chia tổ chức thành các trung tâm trách nhiệm, phân quyền quản lý, lập dự toán, phân bổ chi phí và thu nhập, lập báo cáo trách nhiệm, đánh giá dự toán với thực tế, và hệ thống khen thưởng. Mỗi bộ phận này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính hiệu quả của kế toán trách nhiệm.

VI. Thiết Kế Nghiên Cứu Phương Pháp Đo Lường Mức Độ Vận Dụng KTTN

Chương này trình bày thiết kế nghiên cứu được sử dụng để đo lường mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất tại TP Hồ Chí Minh. Chúng ta sẽ thảo luận về quy trình nghiên cứu, phương pháp thu thập dữ liệu, và các kỹ thuật phân tích được sử dụng. Mục tiêu là đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập bằng công cụ bảng câu hỏi khảo sát.

6.1. Quy trình nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu

Quy trình nghiên cứu bao gồm các bước xác định vấn đề, xây dựng mô hình nghiên cứu, thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu, và trình bày kết quả. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát gửi đến các nhà quản lý và nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất ở TP Hồ Chí Minh.

6.2. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết được đặt ra

Mô hình nghiên cứu xác định mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành kế toán trách nhiệm và mức độ vận dụng trong các doanh nghiệp sản xuất. Các giả thuyết được đặt ra để kiểm tra mối quan hệ này bằng các phương pháp thống kê. Ví dụ, có thể có giả thuyết rằng việc phân quyền quản lý có tác động tích cực đến mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm.

6.3. Kỹ thuật phân tích dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu

Các kỹ thuật phân tích dữ liệu được sử dụng bao gồm thống kê mô tả, kiểm định Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, và phân tích hồi quy. Các kỹ thuật này giúp đánh giá độ tin cậy của dữ liệu và xác định mối quan hệ giữa các biến. Phần mềm SPSS 20 sẽ được sử dụng để hỗ trợ phân tích, trình bày thống kê mô tả, kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s anpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích Anova…

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp sản xuất (DNSX) tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc nâng cao hiệu quả quản trị nội bộ trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo ước tính, các DNSX đóng góp phần lớn vào tổng sản phẩm trong nước (GDP) và tạo ra nhiều việc làm cho xã hội. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này đang phải đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp nước ngoài, ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 làm gián đoạn chuỗi cung ứng và giảm doanh thu. Trong bối cảnh đó, kế toán trách nhiệm (KTTN) được xem là công cụ quản trị hiệu quả giúp các DNSX kiểm soát chi phí, đánh giá hiệu quả hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nghiên cứu này nhằm mục tiêu đo lường và đánh giá mức độ vận dụng các yếu tố của mô hình KTTN trong các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh, khảo sát từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2022. Qua việc thu thập 278 phiếu khảo sát hợp lệ từ 100 doanh nghiệp, nghiên cứu tập trung phân tích các yếu tố cấu thành KTTN như phân chia tổ chức thành các trung tâm trách nhiệm (TTTN), phân quyền quản lý, phân bổ chi phí và thu nhập, lập dự toán, đánh giá dự toán với thực tế, lập báo cáo và hệ thống khen thưởng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện hệ thống KTTN, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững cho các DNSX tại khu vực kinh tế trọng điểm này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai quan điểm chính về KTTN. Quan điểm thứ nhất xem KTTN là hệ thống kiểm soát chi phí và hoạt động, tập trung vào việc thu thập, tổng hợp và báo cáo dữ liệu liên quan đến trách nhiệm của từng nhà quản lý trong tổ chức. Quan điểm thứ hai nhấn mạnh vai trò của các trung tâm trách nhiệm (TTTN) như trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm lợi nhuận và trung tâm đầu tư, qua đó đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính.

Bảy yếu tố cấu thành mô hình KTTN được nghiên cứu bao gồm:

• Phân chia tổ chức thành các TTTN
• Phân quyền quản lý
• Phân bổ chi phí và thu nhập
• Lập dự toán
• Đánh giá dự toán với thực tế
• Lập báo cáo để phân tích
• Hệ thống khen thưởng

Các yếu tố này được xây dựng dựa trên các lý thuyết của Hanini (2013), Trần Trung Tuấn (2015) và các nghiên cứu liên quan, nhằm phản ánh đầy đủ các khía cạnh quản trị trong DNSX.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với công cụ thu thập dữ liệu là bảng câu hỏi khảo sát gửi đến các nhà quản lý cấp trung, cấp cao, trưởng và phó bộ phận tại các DNSX trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Tổng số phiếu khảo sát gửi đi là hơn 400, thu về 304 phiếu, trong đó 278 phiếu hợp lệ được sử dụng để phân tích.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm SPSS 20, bao gồm các bước:

• Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha để đánh giá tính nhất quán nội bộ của các thang đo
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc các yếu tố
• Kiểm định one-sample T-test để đánh giá mức độ vận dụng các yếu tố KTTN
• Phân tích phương sai (ANOVA) để khảo sát ảnh hưởng của các biến đặc điểm nhà quản trị như vị trí công việc, trình độ đào tạo và mức độ hiểu biết về KTTN

Quy trình nghiên cứu được thực hiện từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2022, với mẫu khảo sát được chọn theo phương pháp phi xác suất nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong điều kiện nguồn lực hạn chế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ vận dụng KTTN ở mức vừa phải: Điểm trung bình tổng thể về mức độ vận dụng các yếu tố KTTN trong các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh là khoảng 3,1 trên thang 5 điểm, cho thấy mức độ vận dụng ở mức vừa phải. Trong đó, yếu tố lập báo cáo có mức điểm trung bình cao nhất là 3,33, còn phân quyền quản lý thấp nhất với 2,95.

2. Ảnh hưởng của vị trí công việc: Kết quả phân tích cho thấy nhà quản trị có vị trí công việc càng cao thì mức độ vận dụng KTTN càng lớn. Ví dụ, nhà quản lý cấp cao có điểm trung bình vận dụng KTTN cao hơn khoảng 15% so với cấp trung.

3. Ảnh hưởng của trình độ đào tạo: Nhà quản trị có trình độ đào tạo cao hơn (đại học trở lên) có mức độ vận dụng KTTN cao hơn khoảng 12% so với những người có trình độ thấp hơn.

4. Ảnh hưởng của mức độ hiểu biết về KTTN: Mức độ hiểu biết về KTTN của nhà quản trị có tương quan thuận mạnh với mức độ vận dụng, với hệ số tương quan khoảng 0,68 (p < 0,01), cho thấy nhận thức và kiến thức là yếu tố then chốt thúc đẩy việc áp dụng KTTN hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Mức độ vận dụng KTTN ở mức vừa phải phản ánh thực trạng các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh đang trong quá trình hoàn thiện hệ thống quản trị nội bộ. Yếu tố lập báo cáo được vận dụng tốt nhất do đây là công cụ quan trọng giúp nhà quản trị theo dõi và đánh giá kết quả hoạt động. Ngược lại, phân quyền quản lý còn hạn chế có thể do cơ cấu tổ chức chưa thực sự phân cấp rõ ràng hoặc do hạn chế về năng lực quản lý.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu tại các doanh nghiệp xi măng và dệt may ở Việt Nam, cũng như các công ty công nghiệp ở Jordan và Ấn Độ, cho thấy các yếu tố như cơ cấu tổ chức, phân quyền và nhận thức quản trị luôn đóng vai trò quan trọng trong việc vận dụng KTTN.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện điểm trung bình từng yếu tố KTTN và bảng phân tích ANOVA minh họa sự khác biệt mức độ vận dụng theo vị trí công việc, trình độ đào tạo và mức độ hiểu biết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện phân chia tổ chức thành các TTTN: Các DNSX cần xây dựng cơ cấu tổ chức rõ ràng, phân chia các bộ phận thành các trung tâm trách nhiệm chuyên biệt, đảm bảo mỗi trung tâm có người quản lý chuyên trách và mục tiêu cụ thể. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp, thời gian: 6-12 tháng.

2. Tăng cường phân quyền quản lý: Cần thiết lập hệ thống phân quyền rõ ràng, giao quyền và trách nhiệm phù hợp cho các nhà quản trị cấp trung và cấp cao nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát và ra quyết định. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự và quản lý, thời gian: 3-6 tháng.

3. Nâng cao chất lượng lập dự toán và đánh giá dự toán với thực tế: Xây dựng quy trình lập dự toán chi tiết, có sự tham gia của các bộ phận liên quan và thường xuyên so sánh, đánh giá kết quả thực tế để điều chỉnh kịp thời. Chủ thể thực hiện: Phòng kế toán và tài chính, thời gian: liên tục hàng năm.

4. Phát triển hệ thống khen thưởng hiệu quả: Thiết kế chính sách khen thưởng minh bạch, công bằng dựa trên kết quả đánh giá thành quả của từng trung tâm trách nhiệm nhằm khuyến khích nhân viên và nhà quản trị nâng cao hiệu suất làm việc. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo và phòng nhân sự, thời gian: 6 tháng.

5. Đào tạo nâng cao nhận thức và trình độ quản trị: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về KTTN cho nhà quản trị các cấp nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng vận dụng mô hình này trong thực tế. Chủ thể thực hiện: Phòng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, thời gian: 6-12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các doanh nghiệp sản xuất: Giúp hiểu rõ các yếu tố cấu thành và mức độ vận dụng KTTN, từ đó áp dụng hiệu quả để nâng cao quản trị nội bộ và hiệu quả kinh doanh.

2. Nhà quản trị cấp trung và cấp cao: Cung cấp kiến thức về vai trò và cách thức vận dụng KTTN trong công tác quản lý, hỗ trợ ra quyết định chính xác và kịp thời.

3. Chuyên gia tư vấn quản trị và kế toán: Là tài liệu tham khảo quan trọng để tư vấn xây dựng hệ thống KTTN phù hợp với đặc thù doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về KTTN, phục vụ cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán trách nhiệm là gì và tại sao quan trọng với doanh nghiệp sản xuất?
   KTTN là hệ thống kế toán tập trung vào việc phân chia trách nhiệm và kiểm soát chi phí, doanh thu theo từng trung tâm trách nhiệm trong doanh nghiệp. Nó giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động từng bộ phận, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và cạnh tranh.

2. Các yếu tố chính cấu thành mô hình KTTN gồm những gì?
   Mô hình KTTN bao gồm phân chia tổ chức thành các trung tâm trách nhiệm, phân quyền quản lý, phân bổ chi phí và thu nhập, lập dự toán, đánh giá dự toán với thực tế, lập báo cáo và hệ thống khen thưởng.

3. Mức độ vận dụng KTTN hiện nay trong các doanh nghiệp sản xuất tại TP. Hồ Chí Minh ra sao?
   Theo nghiên cứu, mức độ vận dụng KTTN ở các DNSX tại TP. Hồ Chí Minh đang ở mức vừa phải, với điểm trung bình khoảng 3,1 trên thang 5 điểm, cho thấy còn nhiều tiềm năng để cải thiện.

4. Yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến việc vận dụng KTTN?
   Vị trí công việc, trình độ đào tạo và mức độ hiểu biết về KTTN của nhà quản trị là những yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến mức độ vận dụng KTTN trong doanh nghiệp.

5. Doanh nghiệp cần làm gì để nâng cao hiệu quả vận dụng KTTN?
   Doanh nghiệp cần hoàn thiện cơ cấu tổ chức, tăng cường phân quyền quản lý, nâng cao chất lượng lập dự toán và đánh giá, phát triển hệ thống khen thưởng hiệu quả, đồng thời tổ chức đào tạo nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nhà quản trị.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định được bảy yếu tố cấu thành mô hình KTTN và đo lường mức độ vận dụng trong các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh, với mức độ vận dụng ở mức vừa phải.
• Vị trí công việc, trình độ đào tạo và mức độ hiểu biết của nhà quản trị có ảnh hưởng tích cực đến việc vận dụng KTTN.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống KTTN, nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh.
• Các đề xuất về hoàn thiện cơ cấu tổ chức, phân quyền quản lý, lập dự toán, hệ thống khen thưởng và đào tạo được xây dựng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.
• Bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 6-12 tháng và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi khảo sát để đánh giá hiệu quả áp dụng KTTN trong các lĩnh vực sản xuất khác.

Quý doanh nghiệp và nhà quản trị được khuyến khích áp dụng các kết quả và khuyến nghị của nghiên cứu nhằm nâng cao năng lực quản trị và phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRẦN NGÔ NGỌC HÀ CÁC YẾU TỐ CỦA MÔ HÌNH KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM VÀ MỨC ĐỘ VẬN DỤNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT TẠI TP. HỒ CHÍ MINH Ngành: KẾ TOÁN Mã ngành: 80340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh. Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN NGỌC KHÁNH DUNG Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh ngày 11 tháng 3 năm 2023. Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: 1. NGUYỄN THỊ THU HIỀN - Chủ tịch Hội đồng 2. ĐẶNG ANH TUẤN - Phản biện 1 3. NGUYỄN THÀNH TÀI - Phản biện 2 4. NGUYỄN THỊ MAI HƯƠNG - Ủy viên 5. TRẦN NGỌC HÙNG - Thư ký (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ luận văn thạc sĩ) CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG TRƯỞNG KHOA KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN BỘ CÔNG THƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP Độc lập - Tự do - Hạnh phúc THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: TRẦN NGÔ NGỌC HÀ MSHV: 18000241 Ngày, tháng, năm sinh: 08/5/1987 Nơi sinh: TP. Hồ Chí Minh Ngành: Kế toán Mã ngành: 80340301 I. TÊN ĐỀ TÀI: Các yếu tố của mô hình kế toán trách nhiệm và mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất tại Thành phố Hồ Chí Minh NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG: - Xác định các yếu tố liên quan tới mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm (KTTN) trong các doanh nghiệp sản xuất (DNSX) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. - Đo lường và đánh giá mức độ vận dụng các yếu tố của KTTN trong các DNSX trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. - Đề xuất một số khuyến nghị nhằm nâng cao việc vận dụng KTTN trong các DNSX này. NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 07 / 07 /2021 III. NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: IV. NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: Tiến sĩ. NGUYỄN NGỌC KHÁNH DUNG Tp. Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 20 … NGƯỜI HƯỚNG DẪN CHỦ NHIỆM BỘ MÔN ĐÀO TẠO (Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký) TRƯỞNG KHOA KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Lãnh đạo và các quý thầy cô Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, quý thầy cô khoa Kế toán – kiểm toán, Viện đào tạo quốc tế và sau đại học đã dạy dỗ, truyền đạt những kiến thức quý báu trong suốt quá trình học tập và hoàn thành nghiên cứu của tác giả. Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giáo viên hướng dẫn - Tiến sĩ. Nguyễn Ngọc Khánh Dung, cô đã nhiệt tình hướng dẫn, động viên và cung cấp các thông tin khoa học cần thiết để tác giả có thể thực hiện bài luận văn này. Cuối cùng, tác giả muốn cảm ơn tới gia đình cũng như bạn bè và quý anh/chị trong các doanh nghiệp đã dành thời gian quý báu của mình để giúp đỡ tác giả hoàn thành công tác thu thập và tổng hợp thông tin, dữ liệu cho đề tài nghiên cứu. Tác giả xin chân thành cảm ơn! i TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định mức độ vận dụng các yếu tố của kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã gửi đi hơn 400 phiếu khảo sát tới những nhân viên quản lý cấp trung, cấp cao, các trưởng, phó bộ phận làm việc tại các doanh nghiệp sản xuất này. Kết quả thu lại được 304 phiếu. Sau khi sàng lọc loại bỏ 36 phiếu không phù hợp và còn lại 278 phiếu phù hợp của 100 doanh nghiệp, số phiếu này sẽ được sử dụng để phân tích dữ liệu. Sau khi dữ liệu được phân tích bằng SPSS, nghiên cứu kết luận rằng mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất ở Thành phố Hồ Chí Minh ở mức độ vừa phải. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng vị trí công việc của các nhà quản trị càng cao; trình độ đào tạo của các nhà quản trị càng cao và mức độ hiểu biết của các nhà quản trị càng cao thì khả năng vận dụng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp này càng cao. Từ đó, tác giả đã đề xuất một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện việc vận dụng các yếu tố của kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp, cũng như nâng cao trình độ và nhận thức của các nhà quản trị. ii ABSTRACT This study aims to determine the degree of application of the elements of responsibility accounting in manufacturing enterprises in Ho Chi Minh City. The author sent more than 400 survey questionnaires to middle and senior managers, heads and deputy heads of departments working in these manufacturing enterprises. As a result, 304 questionnaires were collected. After selecting to remove 36 inappropriate questionnaires and remaining 278 suitable ones from 100 enterprises, this number of questionnaires will be used for data analysis. After the data was analyzed by SPSS, the study concluded that the level of application of responsibility accounting in manufacturing enterprises in Ho Chi Minh City is at a moderate level. The research results also show that the higher the job position of the managers; the higher the training level of the managers and the higher the knowledge level of the managers, the higher the ability to apply responsibility accounting in these enterprises. Since then, the author has proposed recommendations to improve the application of elements of responsibility accounting in enterprises, as well as improve the knowledge and awareness of managers. iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện và được sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ. Nguyễn Ngọc Khánh Dung. Số liệu nghiên cứu của tôi là đáng tin cậy và chưa công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây. Các lý thuyết cũng như số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được cá nhân thu thập từ các nguồn khác nhau và có ghi rõ nguồn gốc trong danh mục tài liệu tham khảo. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung bài luận văn của mình. Học viên TRẦN NGÔ NGỌC HÀ iv MỤC LỤC MỤC LỤC……. v DANH MỤC HÌNH ẢNH . viii DANH MỤC BẢNG BIỂU . ix DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT . xi MỞ ĐẦU……… . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài . Bố cục của luận văn . 4 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI VÀ VIỆT NAM VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM .2 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài .3 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam .4 Khe hổng nghiên cứu . 9 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 10 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM .2 Khái quát về KTTN .2 Vai trò của KTTN .3 Các bộ phận cấu thành KTTN.1 Phân chia tổ chức thành các TTTN .2 Phân quyền quản lý .3 Lập dự toán .4 Phân bổ chi phí và thu nhập .5 Lập báo cáo để phân tích .6 Đánh giá dự toán với kết quả thực tế .7 Hệ thống khen thưởng . 20 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 22 CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .2 Quy trình nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu .1 Mô hình và giả thuyết nghiên cứu . 28 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 36 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN .2 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu .3 Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha .1 Phân chia tổ chức (PCTC) thành các TTTN .2 Phân quyền quản lý (PQQL) .3 Phân bổ chi phí và thu nhập (PBCPVTN) .4 Lập dự toán (LDT) .5 Đánh giá dự toán với thực tế (ĐGDTVTT) .7 Hệ thống khen thưởng (HTKT) .4 Phân tích nhân tố khám phá EFA .5 Mức độ vận dụng KTTN trong các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh .6 Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ vận dụng KTTN ở các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh .1 Vị trí công việc của nhà quản trị .2 Trình độ đào tạo của nhà quản trị .3 Mức độ hiểu biết về KTTN của nhà quản trị.7 Bàn luận kết quả nghiên cứu.72 vi KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 75 CHƯƠNG 5 MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO MỨC ĐỘ VẬN DỤNG KTTN TRONG CÁC DNSX TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .2 Một số khuyến nghị nhằm nâng cao mức độ vận dụng KTTN trong các DNSX tại Thành phố Hồ Chí Minh .1 Hoàn thiện việc phân chia cơ cấu tổ chức thành các TTTN .2 Hoàn thiện việc phân cấp, phân quyền quản lý .3 Hoàn thiện công tác đánh giá dự toán với thực tế .4 Nâng cao trình độ và nhận thức của nhà quản trị .3 Kiến nghị cho những nghiên cứu tiếp theo . 81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5. 82 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 88 LÝ LỊCH KHOA HỌC . 97 vii DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu .27 viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1 Thang đo phân chia tổ chức thành các TTTN .2 Thang đo phân quyền quản lý.3 Thang đo phân bổ chi phí và thu nhập.4 Thang đo lập dự toán .5 Thang đo đánh giá dự toán với thực tế .7 Thang đo hệ thống khen thưởng .1 Vị trí của nhà quản trị .2 Độ tuổi của nhà quản trị.3 Kinh nghiệm làm việc của nhà quản trị .4 Trình độ của nhà quản trị .5 Kết quả kiểm định thang đo PCTC thành các TTTN .6 Kết quả kiểm định thang đo PCTC thành các TTTN sau khi loại biến PCTC8 .7 Kết quả kiểm định thang đo PQQL .8 Kết quả kiểm định thang đo PQQL sau khi loại biến PQQL2 .9 Kết quả kiểm định thang đo PBCPVTN .10 Kết quả kiểm định thang đo PBCPVTN sau khi loại biến PBCPVTN4 44 Bảng 4.11 Kết quả kiểm định thang đo LDT .12 Kết quả kiểm định thang đo LDT sau khi loại biến LDT5 .13 Kết quả kiểm định thang đo ĐGDTVTT .14 Kết quả kiểm định thang đo LBC .15: Kết quả kiểm định thang đo LBC sau khi loại biến LBC6 và LBC10 .16 Kết quả kiểm định thang đo HTKT .17 Kết quả kiểm định thang đo HTKT sau khi loại biến HTKT5 .18 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett’s.19 Tổng phương sai giải thích (Total Variance Explained) .20 Ma trận xoay nhân tố .21 Thống kê một mẫu (One-Sample Statistics) .22 Kết quả kiểm định (One-Sample Test) .23 Kiểm định một mẫu (One-Sample Test) yếu tố PBCPVTN.