Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa nghiên cứu đối với doanh nghiệp sản xuất ngành dệt may trên địa bàn thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa nghiên cứu, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Lê Thị Mai Chi
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Kế Toán Của Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Trong Ngành Dệt May Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Nhận xét chung về các nghiên cứu
• 1.4. Khe hổng và định hướng nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Chính sách kế toán
• 2.2. Khái niệm chính sách kế toán
• 2.3. Vai trò của chính sách kế toán
• 2.4. Mục tiêu của việc lựa chọn chính sách kế toán
• 2.5. Các văn bản quy định liên quan đến chính sách kế toán hiện hành tại Việt Nam
• 2.6. Định nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.7. Đặc điểm ngành sản xuất dệt may ảnh hưởng đến việc lựa chọn CSKT
• 2.8. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán
• 2.9. Lý thuyết nền
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu và phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Mô hình nghiên cứu
• 3.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.6. Thang đo các biến trong mô hình
• 3.7. Mẫu nghiên cứu
• 3.8. Xác định kích cỡ mẫu
• 3.9. Cấu trúc bảng câu hỏi
• 3.10. Kết quả chọn mẫu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.2. Đánh giá thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach Alpha
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4. Kết quả phân tích hồi quy
• 4.5. Bàn luận
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Gợi ý chính sách
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách kế toán

Chính sách kế toán (chính sách kế toán) là tập hợp các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp mà doanh nghiệp áp dụng để lập và trình bày báo cáo tài chính. Việc lựa chọn chính sách kế toán không chỉ ảnh hưởng đến cách thức báo cáo tài chính mà còn phản ánh tình hình tài chính và hoạt động của doanh nghiệp. Đặc biệt, trong ngành dệt may tại TP.HCM, nơi có nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (doanh nghiệp nhỏ và vừa), việc lựa chọn chính sách kế toán trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các doanh nghiệp này cần phải đảm bảo rằng thông tin tài chính được cung cấp là chính xác và hữu ích cho các bên liên quan. Theo VAS 29 (2005), việc lựa chọn chính sách kế toán phải đảm bảo sự phản ánh trung thực và hợp lý tình hình tài chính của doanh nghiệp.

1.1. Vai trò của chính sách kế toán

Chính sách kế toán đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin tài chính cho các bên liên quan. Nó giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định kinh tế chính xác hơn. Đặc biệt trong ngành dệt may, nơi mà cạnh tranh rất khốc liệt, thông tin tài chính chính xác có thể giúp doanh nghiệp xác định chiến lược kinh doanh hiệu quả. Việc lựa chọn chính sách kế toán phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài. Do đó, việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn chính sách kế toán là rất cần thiết.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách kế toán

Nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành dệt may tại TP.HCM. Các nhân tố này bao gồm: quy định pháp lý, đặc điểm ngành dệt may, và các yếu tố nội bộ của doanh nghiệp. Quy định pháp lý (quy định pháp lý) đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách kế toán mà doanh nghiệp phải tuân thủ. Đặc điểm ngành dệt may, với tính chất cạnh tranh cao và yêu cầu về chất lượng sản phẩm, cũng ảnh hưởng đến cách thức doanh nghiệp lựa chọn chính sách kế toán. Cuối cùng, các yếu tố nội bộ như quy mô doanh nghiệp, trình độ nhân lực và chiến lược kinh doanh cũng có tác động lớn đến quyết định này.

2.1. Quy định pháp lý

Quy định pháp lý là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chính sách kế toán của doanh nghiệp. Các văn bản quy định hiện hành tại Việt Nam yêu cầu doanh nghiệp phải tuân thủ các chuẩn mực kế toán nhất định. Điều này không chỉ đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính mà còn giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý. Doanh nghiệp cần phải nắm rõ các quy định này để có thể lựa chọn chính sách kế toán phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro tài chính.

2.2. Đặc điểm ngành dệt may

Ngành dệt may có những đặc điểm riêng biệt ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán. Sự biến động của thị trường, nhu cầu tiêu dùng và tính cạnh tranh cao yêu cầu doanh nghiệp phải có những chiến lược kế toán linh hoạt. Doanh nghiệp cần phải điều chỉnh chính sách kế toán để phản ánh đúng tình hình tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì vị thế cạnh tranh mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư và phát triển bền vững.

III. Tác động của các nhân tố đến chính sách kế toán

Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách kế toán không chỉ đơn thuần là các yếu tố bên ngoài mà còn bao gồm các yếu tố nội bộ của doanh nghiệp. Sự ảnh hưởng của các nhân tố này có thể được phân tích qua các khía cạnh như quản lý tài chính, chiến lược kinh doanh và khả năng cạnh tranh. Quản lý tài chính hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa việc lựa chọn chính sách kế toán, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động. Chiến lược kinh doanh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính sách kế toán phù hợp với mục tiêu phát triển của doanh nghiệp.

3.1. Quản lý tài chính

Quản lý tài chính là yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp trong việc lựa chọn chính sách kế toán. Doanh nghiệp cần có một hệ thống quản lý tài chính chặt chẽ để đảm bảo rằng các thông tin tài chính được cung cấp là chính xác và kịp thời. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định đúng đắn mà còn tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và các bên liên quan. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.2. Chiến lược kinh doanh

Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp cũng ảnh hưởng lớn đến việc lựa chọn chính sách kế toán. Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu và định hướng phát triển để có thể lựa chọn chính sách kế toán phù hợp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Doanh nghiệp cần phải thường xuyên đánh giá và điều chỉnh chính sách kế toán để phù hợp với sự thay đổi của môi trường kinh doanh và nhu cầu của thị trường.

IV. Kết luận và gợi ý chính sách

Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành dệt may tại TP.HCM cho thấy rằng việc lựa chọn chính sách kế toán là một quá trình phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Doanh nghiệp cần phải nắm rõ các quy định pháp lý, đặc điểm ngành và các yếu tố nội bộ để có thể đưa ra quyết định đúng đắn. Để nâng cao hiệu quả trong việc lựa chọn chính sách kế toán, doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống quản lý tài chính hiệu quả và có chiến lược kinh doanh rõ ràng.

4.1. Gợi ý chính sách

Doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật các quy định pháp lý liên quan đến chính sách kế toán để đảm bảo tuân thủ. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống quản lý tài chính chặt chẽ, giúp tối ưu hóa việc lựa chọn chính sách kế toán. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư và phát triển bền vững trong ngành dệt may.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, chiếm khoảng 10-20% tổng giá trị xuất khẩu công nghiệp cả nước, đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) với tỷ trọng lớn trong vùng và cả nước. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm đa số trong ngành này, với hơn 65% có quy mô dưới 50 lao động và 88,1% có vốn dưới 50 tỷ đồng. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, các DNNVV ngành dệt may tại TP.HCM phải đối mặt với nhiều thách thức cạnh tranh, đòi hỏi các nhà quản lý có chiến lược và tư duy nhạy bén trong việc lựa chọn chính sách kế toán (CSKT) nhằm phản ánh trung thực tình hình tài chính và hỗ trợ quyết định kinh tế hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc nhận diện và đo lường mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn CSKT của các doanh nghiệp sản xuất ngành dệt may có quy mô nhỏ và vừa trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn 2015-2016. Nghiên cứu nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả lựa chọn CSKT, đồng thời hỗ trợ các đối tượng sử dụng báo cáo tài chính (BCTC) giảm thiểu tác động tiêu cực từ việc điều chỉnh thông tin kế toán.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các DNNVV ngành dệt may tại TP.HCM, với dữ liệu thu thập từ 160 doanh nghiệp hợp lệ. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện lý thuyết CSKT trong bối cảnh đặc thù của ngành dệt may, đồng thời đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp nhằm nâng cao chất lượng BCTC và hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết ủy nhiệm (lý thuyết người đại diện) của Jensen và Meckling (1976) để giải thích mối quan hệ mâu thuẫn giữa chủ sở hữu và nhà quản lý trong việc lựa chọn CSKT. Lý thuyết này cho rằng BCTC là công cụ đánh giá kết quả hoạt động doanh nghiệp, do đó CSKT bị chi phối bởi các yêu cầu và mục tiêu khác nhau của các bên liên quan như nhà quản lý, cổ đông, chủ nợ, ngân hàng và cơ quan thuế.

Hai lý thuyết nền tảng khác được áp dụng gồm:

• Lý thuyết chi phí ký kết hợp đồng: Giải thích sự lựa chọn CSKT nhằm giảm thiểu chi phí liên quan đến hợp đồng vay nợ và tiền thưởng cho nhà quản lý.
• Lý thuyết tín hiệu thông tin: Nhấn mạnh vai trò của CSKT trong việc truyền tải thông tin tài chính chính xác và đáng tin cậy đến các bên liên quan bên ngoài doanh nghiệp.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Chính sách kế toán (CSKT): Nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán được doanh nghiệp áp dụng để lập và trình bày BCTC theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 29, 2005).
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): Doanh nghiệp có quy mô vốn và lao động theo tiêu chí của Nghị định 56/2009/NĐ-CP, với vốn dưới 100 tỷ đồng và lao động dưới 300 người.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến CSKT: Bao gồm thông tin, chi phí, thuế, đáp ứng yêu cầu các đối tượng bên trong, sự tin cậy của các đối tượng bên ngoài, tính trung thực và hợp lý của BCTC.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với quy trình gồm ba bước: xây dựng thang đo, nghiên cứu khám phá và nghiên cứu chính thức. Dữ liệu được thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát trực tiếp 160 doanh nghiệp sản xuất ngành dệt may quy mô nhỏ và vừa tại TP.HCM trong giai đoạn 2015-2016.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 19 với các kỹ thuật:

• Thống kê mô tả: Phân tích đặc điểm mẫu nghiên cứu.
• Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha: Loại bỏ biến quan sát không đạt yêu cầu (hệ số tương quan biến tổng < 0.4).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Rút gọn biến quan sát thành các nhân tố chính.
• Phân tích tương quan: Xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc.
• Phân tích hồi quy đa biến: Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự lựa chọn CSKT.
• Phân tích ANOVA: Kiểm định sự phù hợp của mô hình.

Mẫu nghiên cứu gồm 160 phiếu khảo sát hợp lệ, đảm bảo tỷ lệ phản hồi 80%, đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu 5 mẫu trên 1 biến quan sát với tổng số 23 biến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của nhân tố thuế: Thuế là nhân tố có tác động mạnh nhất đến sự lựa chọn CSKT, với hệ số hồi quy cao và mức độ ảnh hưởng chiếm khoảng 40% trong mô hình. Doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn CSKT nhằm tối thiểu hóa thuế thu nhập doanh nghiệp và các loại thuế khác, đồng thời tận dụng các ưu đãi thuế hiện hành.

2. Tác động của chi phí: Chi phí liên quan đến việc thay đổi CSKT và chi phí tài chính cũng ảnh hưởng đáng kể, chiếm khoảng 25% mức độ tác động. Doanh nghiệp cân nhắc chi phí hoạt động kế toán và chi phí phát sinh khi điều chỉnh CSKT để đảm bảo hiệu quả kinh tế.

3. Vai trò của thông tin và yêu cầu các đối tượng bên trong: Thông tin về CSKT của công ty đối thủ và yêu cầu của nhà quản lý, cổ đông chiếm khoảng 20% mức độ ảnh hưởng. Doanh nghiệp lựa chọn CSKT nhằm tạo hình ảnh tốt đẹp, đáp ứng yêu cầu quản trị và cổ đông.

4. Sự tin cậy và tính trung thực của BCTC: Mặc dù có ảnh hưởng thấp hơn (khoảng 15%), các yếu tố này vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo BCTC phản ánh trung thực và hợp lý, tạo niềm tin cho các đối tượng bên ngoài như ngân hàng, nhà đầu tư.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các giả thuyết lý thuyết ủy nhiệm và các nghiên cứu thực nghiệm trước đây, đặc biệt là vai trò nổi bật của nhân tố thuế và chi phí trong việc lựa chọn CSKT. Việc doanh nghiệp ưu tiên giảm thiểu nghĩa vụ thuế và chi phí phù hợp với mục tiêu bảo toàn vốn và tối đa hóa lợi nhuận.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tại TP.HCM tương đồng với các kết quả nghiên cứu ở các quốc gia có nền kinh tế phát triển và đang phát triển. Tuy nhiên, đặc thù ngành dệt may với quy mô nhỏ và vừa, trình độ kế toán viên hạn chế và xu hướng sử dụng dịch vụ kế toán thuê ngoài đã ảnh hưởng đến sự đa dạng và tính linh hoạt trong lựa chọn CSKT.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ trọng ảnh hưởng của từng nhân tố, bảng hồi quy đa biến với hệ số beta và mức ý nghĩa thống kê, giúp minh họa rõ ràng mức độ tác động và sự phù hợp của mô hình nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao trình độ kế toán viên

   • Mục tiêu: Nâng cao năng lực lựa chọn và áp dụng CSKT phù hợp, giảm thiểu sai sót và gian lận.
   • Thời gian: Triển khai trong 12 tháng.
   • Chủ thể: Doanh nghiệp phối hợp với các cơ sở đào tạo chuyên ngành kế toán.

2. Xây dựng hướng dẫn cụ thể về CSKT cho ngành dệt may

   • Mục tiêu: Hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn CSKT phù hợp với đặc thù ngành và quy mô nhỏ và vừa.
   • Thời gian: 6 tháng.
   • Chủ thể: Bộ Tài chính phối hợp với Hiệp hội Dệt may Việt Nam.

3. Khuyến khích sử dụng dịch vụ kế toán chuyên nghiệp và kiểm toán độc lập

   • Mục tiêu: Đảm bảo tính trung thực và hợp lý của BCTC, tăng cường niềm tin của các bên liên quan.
   • Thời gian: Liên tục.
   • Chủ thể: Doanh nghiệp, các tổ chức dịch vụ kế toán, kiểm toán.

4. Tối ưu hóa chính sách thuế và ưu đãi cho DNNVV ngành dệt may

   • Mục tiêu: Giảm gánh nặng thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bền vững.
   • Thời gian: 12-18 tháng.
   • Chủ thể: Cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp ngành dệt may

   • Lợi ích: Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn CSKT, từ đó đưa ra quyết định phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và tuân thủ pháp luật.
   • Use case: Xây dựng chiến lược kế toán và tài chính cho doanh nghiệp.

2. Chuyên gia kế toán và kiểm toán

   • Lợi ích: Nắm bắt các yếu tố ảnh hưởng đến CSKT trong bối cảnh DNNVV ngành dệt may, nâng cao chất lượng tư vấn và kiểm toán.
   • Use case: Đánh giá và tư vấn chính sách kế toán cho khách hàng.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ và quản lý DNNVV ngành dệt may hiệu quả hơn.
   • Use case: Thiết kế các chương trình ưu đãi thuế và hướng dẫn CSKT.

4. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành kế toán, tài chính

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo về mô hình nghiên cứu và phương pháp phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến CSKT trong ngành dệt may.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu tiếp theo hoặc luận văn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách kế toán là gì và tại sao doanh nghiệp cần lựa chọn?
   Chính sách kế toán là các nguyên tắc và phương pháp kế toán mà doanh nghiệp áp dụng để lập BCTC. Việc lựa chọn CSKT giúp doanh nghiệp phản ánh trung thực tình hình tài chính, đồng thời tối ưu hóa lợi ích như giảm thuế, tăng lợi nhuận hoặc đáp ứng yêu cầu các bên liên quan.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sự lựa chọn CSKT của DNNVV ngành dệt may?
   Thuế và chi phí là hai nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, chiếm hơn 60% mức độ tác động. Doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn CSKT nhằm giảm nghĩa vụ thuế và chi phí phát sinh liên quan đến kế toán.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với phân tích hồi quy đa biến, phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích tương quan trên dữ liệu khảo sát 160 doanh nghiệp.

4. Tại sao TP.HCM được chọn làm địa bàn nghiên cứu?
   TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn, có tỷ trọng ngành dệt may cao trong cả nước, với nhiều DNNVV hoạt động trong ngành. Đây là khu vực đại diện cho đặc thù và xu hướng phát triển của ngành dệt may Việt Nam.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành dệt may nâng cao hiệu quả lựa chọn CSKT?
   Doanh nghiệp cần nâng cao trình độ kế toán viên, áp dụng CSKT phù hợp với đặc thù ngành, sử dụng dịch vụ kế toán chuyên nghiệp và tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo tính trung thực và hợp lý của BCTC.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và đo lường được sáu nhân tố chính ảnh hưởng đến sự lựa chọn CSKT của DNNVV ngành dệt may tại TP.HCM, trong đó thuế và chi phí là hai nhân tố quan trọng nhất.
• Nghiên cứu áp dụng lý thuyết ủy nhiệm và các lý thuyết kế toán thực chứng để xây dựng mô hình phân tích phù hợp với đặc thù ngành và quy mô doanh nghiệp.
• Phương pháp nghiên cứu định lượng với mẫu 160 doanh nghiệp đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện cho kết quả nghiên cứu.
• Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện lý thuyết CSKT trong bối cảnh Việt Nam và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả lựa chọn CSKT cho doanh nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đào tạo, xây dựng hướng dẫn CSKT chuyên ngành, khuyến khích dịch vụ kế toán chuyên nghiệp và tối ưu hóa chính sách thuế nhằm hỗ trợ phát triển bền vững ngành dệt may.

Các nhà quản lý doanh nghiệp, chuyên gia kế toán và cơ quan quản lý nhà nước nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện chính sách kế toán, nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành dệt may tại TP.HCM và toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn chính sách kế toán trong doanh nghiệp không phải là đề tài mới trong thời gian gần đây, hướng nghiên cứu này đã được phát triển từ những năm 1980 với các nghiên cứu thực nghiệm của Healy (1985) cho đến nghiên cứu của Watts và Zimmerman (1990) làm nền tảng cho rất nhiều nghiên cứu sau này. Vì vậy trong chương này, tác giả tiến hành lược khảo các nghiên cứu có liên quan đến việc lựa chọn chính sách kế toán trong và ngoài nước nhằm làm cơ sở cho việc xây dựng mô hình trong đề tài ở các chương sau. Các nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu của Healy (1985): Ảnh hưởng của kế hoạch tiền thưởng đến lựa chọn chính sách kế toán. Healy đã thực hiện nghiên cứu về ảnh hưởng của kế hoạch tiền thưởng đối với người quản lý đến số liệu kế toán trên BCTC nhằm thu thập bằng chứng rằng liệu các kế hoạch này có ảnh hưởng đến sự lựa chọn CSKT của người quản lý không.

Nghiên cứu đã khảo sát cách thức tính khoản thưởng cho nhà quản lý và tính hiệu số giữa lợi nhuận trong kỳ và lợi nhuận tối thiểu: Pt {max [Et – Lt]} hoặc Pt (min {Ut, max [ Et – Lt], 0}) Khi lợi nhuận trong kỳ (Et) nhỏ hơn mức tối thiểu (Lt), hiệu số (Et - Lt) nhỏ hơn 0 khoản tiền thưởng sẽ là 0. Khi lợi nhuận trong kỳ cao hơn mức tối thiểu phần chênh lệch sẽ được nhân tỷ lệ phần trăm Pt để tính ra khoản thưởng. Quy định này khuyến khích các nhà quản lý nâng cao lợi nhuận cao hơn mức tối thiểu; nhằm khắc phục tâm lý sợ rủi ro của nhà quản lý. Khi khoản chênh lệch (Et – Lt) quá lớn, vượt khỏi mức lợi nhuận tối đa Ut thì nhà quản lý chỉ tính tiền thưởng trên Ut.

Cách tính này nhằm hạn chế người quản lý chạy theo lợi nhuận quá mức, mang lại rủi ro quá cao cho DN. Trong bối cảnh trên, người quản lý sẽ tìm cách ảnh hưởng đến số liệu kế toán để mang lại lợi ích cho mình. Healy cũng xem xét vấn đề lựa chọn CSKT bằng cách khảo sát tổng dồn tích của DN. Tổng dồn tích là chênh lệch giữa lợi nhuận và dòng tiền từ hoạt động kinh 123doc 6 doanh bao gồm khấu hao, chênh lệch hàng tồn kho, các khoản phải thu và phải trả của DN.

Các khoản dồn tích sẽ tăng lên khi nhà quản lý muốn tăng lợi nhuận và ngược lại. Nghiên cứu sử dụng danh sách năm 1980 của 250 công ty niêm yết thuộc lĩnh vực công nghiệp lớn nhất, sau đó chọn lọc 94 công ty có đầy đủ kế hoạch khen thưởng. Kết quả phân tích thống kê của Healy cho kết quả như mong đợi tức là kế hoạch tiền thưởng đối với nhà quản lý có ảnh hưởng rất lớn đến việc lựa chọn CSKT của DN Nghiên cứu của Watts và Zimmerman (1990): Watts và Zimmerman (1990) đã xem xét lại các nghiên cứu kế toán thực chứng trong lựa chọn kế toán. Nhóm tác giả đã chỉ trích nhiều nhà nghiên cứu chỉ tập trung vào một lựa chọn kế toán tại một thời điểm trong khi hầu hết các nhà quản lý tìm kiếm một kết quả có thể là do kết hợp ảnh hưởng của một số lựa chọn kế toán.

Ba giả thuyết chính thường xuyên được sử dụng để giải thích và dự đoán mối tương quan thuận hay nghịch của các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn phương pháp kế toán trong nghiên cứu là: giả thuyết kế hoạch tiền thưởng, giả thuyết nợ và giả thuyết chính trị với giả thiết người quản lý là người theo chủ nghĩa cơ hội và giả thiết chi phí kết hợp đồng hiệu quả. Giả thuyết kế hoạch tiền thưởng là giả thuyết nhà quản lý của các DN chi trả tiền thưởng theo lợi nhuận có nhiều khả năng sẽ sử dụng phương pháp kế toán làm tăng lợi nhuận kỳ báo cáo để tăng giá trị các khoản tiền thưởng theo lợi nhuận kỳ báo cáo nhằm tăng giá trị khoản tiền thưởng trả cho mình. Tuy nhiên những thử nghiệm ban đầu của giả thiết tiền thưởng cho thấy nó không thích hợp trong nhiều trường hợp. Giả thuyết nợ (còn gọi là giả thuyết nợ trên vốn chủ sở hữu) cho rằng nếu tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu của DN càng cao thì nhà quản lý có nhiều khả năng sử dụng các phương pháp kế toán làm tăng lợi nhuận để tránh vi phạm trong những cam kết vay vốn.

Cuối cùng, giả thuyết chi phí chính trị cho rằng các DN lớn có nhiều khả năng lựa chọn CSKT làm giảm lợi nhuận báo cáo hơn là các DNNVV để giảm thiểu chi phí chính trị. Bằng chứng thực nghiệm thu được nhìn chung phù hợp với giả thuyết chi phí chính trị. Sau Watts và Zimmerman có rất nhiều nghiên 123doc 7 cứu được xây dựng trên các giả thuyết này và có thể được phát triển thêm để dự đoán những quy luật thực nghiệm mới. Nghiên cứu của Steven Young (1998): Mục đích của nghiên cứu Steven Young là xác định các nhân tố quyết định sự lựa chọn CSKT quản trị ở nước Anh được thực hiện tại các công ty thuộc ngành công nghiệp và thương mại.

Các giả thuyết nghiên cứu của tác giả kế thừa từ nghiên cứu của Watts và Zimmerman trên cơ sở lý thuyết chi phí ký kết hợp đồng, lý thuyết ổn định lợi nhuận và lý thuyết tín hiệu thông tin. Lý thuyết chi phí ký kết hợp đồng chi phối giả thuyết nợ và giả thuyết kế hoạch tiền thưởng dựa trên lợi nhuận có mối quan hệ tích cực với sự lựa chọn kế toán. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc lựa chọn CSKT ổn định lợi nhuận là theo nguyên tắc kế toán thận trọng và các nhà quản lý sử dụng CSKT để thấy được dấu hiệu của dòng tiền mong muốn trong tương lai đồng thời giảm khả năng vi phạm các hợp đồng nợ. Mối quan hệ giữa tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu và CSKT có thể phản ánh những thay đổi trong khả năng vi phạm hợp đồng nợ.

Theo đó, trong từng thời kỳ, dựa vào mối quan hệ giữa tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu và CSKT, các DN có thể lựa chọn CSKT để có lợi nhất cho mình. Tuy nhiên nhiều nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định quản lý đã không được xem xét trong nghiên cứu là sự khác biệt trong tác động quản trị công ty. Nghiên cứu Charles P. Cullinan (1999): Nghiên cứu của Charles khai thác một nhân tố mới ảnh hưởng đến sự lựa chọn CSKT là các hoạt động thương mại quốc tế.

Hoạt động thương mại quốc tế có thể tạo ra động lực lựa chọn CSKT theo hướng lợi nhuận ngày càng tăng thông qua kết quả kiểm tra thực tế sự lựa chọn phương pháp trích khấu hao của các DN ở Canada. Charles đặt ra giả thuyết là DN xuất khẩu có nhiều khả năng lựa chọn CSKT lợi nhuận tăng hơn DN không xuất khẩu và DN nhập khẩu nhiều khả năng lựa chọn CSKT lợi nhuận tăng hơn DN không nhập khẩu. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng DN nhập khẩu thường lựa chọn CSKT theo hướng lợi nhuận ngày càng tăng so với DN không nhập khẩu, xuất khẩu thì lại 123doc 8 không có ảnh hưởng đến sự lựa chọn CSKT. Điểm mới của Charles là tác giả đã nghiên cứu thêm nhóm các bên liên quan khác mà các nhà nghiên cứu trước không đề cập đến là khách hàng và nhà cung cấp nước ngoài.

Các bên liên quan có thể đánh giá khả năng của các đối tác thương mại dựa trên cảm nhận sức mạnh tài chính vì thế các DN có hoạt động thương mại quốc tế có thể lựa chọn CSKT tối đa hóa lợi nhuận. Bên cạnh đó nghiên cứu vẫn có một số hạn chế nhất định liên quan đến dữ liệu có sẵn và khả năng khái quát, kết quả nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi các DN lớn và thương mại công khai. Nghiên cứu của Christos Tzovas (2006): Năm 2006 Christos Tzovas đã công bố nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn CSKT của các DN thông qua một cuộc khảo sát các nhà quản lý tài chính của 200 DN lớn nhất ở Hy Lạp. Theo những người tham gia vào cuộc khảo sát, sự lựa chọn CSKT chịu ảnh hưởng bởi nhận thức các bên liên quan, mục tiêu lợi nhuận, mục tiêu tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế của DN tuy nhiên những mục tiêu này có thể không đồng nhất thậm chí mâu thuẫn với nhau bởi chiến lược giảm thuế có nhiều khả năng làm phát sinh chi phí ngoài thuế đáng kể mà những chi phí này có thể sẽ thúc đẩy DN đi lệch với chiến lược giảm thuế.

Tác giả đã ghi lại bằng chứng về mức độ mà DN muốn báo cáo lợi nhuận giảm (để giảm nghĩa vụ thuế) và mức độ DN muốn báo cáo lợi nhuận tăng (để tác động tích cực đến quyết định cho vay của ngân hàng, tránh vi phạm cam kết vay vốn hay tăng giá trị cổ phiếu của DN). Kết quả nghiên cứu này cũng có thể áp dụng cho những DN hoạt động trong các quốc gia có môi trường tương tự như Hy Lạp, những phát hiện của nghiên cứu này có thể tạo điều kiện cho các chuyên gia tiến hành phân tích tài chính quốc tế, đồng thời góp phần vào việc giải thích các quyết định kế toán của những DN ở Hy Lạp. Bên cạnh đó, nghiên cứu vẫn còn có hạn chế nhất định như không thể đảm bảo loại trừ hết câu trả lời mang tính chủ quan cá nhân, vì vậy cần có một cuộc điều tra thực nghiệm nữa dựa trên báo cáo hàng năm để cung cấp thêm bằng chứng liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến CSKT của DN và cần điều tra khả năng lựa chọn CSKT chịu tác động bởi chiến lược tối thiểu 123doc 9 hóa thuế TNDN dựa trên tấm chắn thuế vì ở Hy Lạp nhiều DN sử dụng tỷ lệ nợ vay cao. Nghiên cứu của Colin R.

Dey và cộng sự (2007): Colin R. Dey và cộng sự tiến hành nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn CSKT dưới những giả thuyết của lý thuyết thực chứng đã có (Watts và Zimmerman (1990)) là giả thuyết thuế. Bằng chứng thu thập được phù hợp với giả thuyết tiền thưởng, giả thuyết nợ và giả thuyết thuế đó là sự tồn tại của kế hoạch tiền thưởng khuyến khích nhà quản lý, phương pháp kế toán khấu hao, phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho làm tăng lợi nhuận kế toán mà không làm tăng các khoản thanh toán thuế.